Tag Archives: Χριστιανοί

Ο βίος του Αγίου Δημητρίου και της Αγίας Ανυσίας μέσα από εγκωμιαστικά κείμενα του 14ου αιώνα

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Φιλόθεος Κόκκινος – Εγκωμιαστικές βιογραφίες αγίων της Θεσσαλονίκης (Άγιος Δημήτριος, Αγία Ανυσία)

Συγγραφέας: Πέτρος Βλαχάκος

Έκδοση: Μπαρμπουνάκης (2017)

ISBN: 978-960-267-242-6

Τιμή: Περίπου €10

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Οι άγιοι, που σχετίζονται με τη Θεσσαλονίκη είναι πάρα πολλοί. Όπως είχαμε δει σε μια παλαιότερη ανάρτηση, είναι περίπου 450. Ο πιο γνωστός από όλους είναι ο Άγιος Δημήτριος, προστάτης και πολιούχος της πόλης. Η σημερινή ανάρτηση μιλάει για ένα βιβλίο, το οποίο παρουσιάζει δύο εγκωμιαστικές βιογραφίες αγίων, που είναι άμεσα συνδεδεμένοι με την πόλη μας, του Αγίου Δημητρίου και της Αγίας Ανυσίας (η οποία γιορτάζει στις 30 Δεκεμβρίου).

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Όμορφο εξώφυλλο, που απεικονίζει το γνωστό ψηφιδωτό με τον Άγιο Δημήτριο. Βραχυγραφίες, πηγές και βιβλιογραφία υπάρχουν στην αρχή του βιβλίου, ενώ στο κάτω μέρος πολλών σελίδων υπάρχουν σημειώσεις και παραπομπές. Ευανάγνωστο κείμενο. Στο βιβλίο υπάρχει μόνο η μετάφραση των αρχικών κειμένων, προσωπικά θα προτιμούσα και την ύπαρξη των πρωτότυπων.

Συγγραφέας είναι ο Πέτρος Βλαχάκος, τον οποίο συναντάμε για πρώτη φορά στη Vivlioniki. Το υλικό όμως για την εργασία του είναι από εγκώμια, που έγραψε ο Φιλόθεος Κόκκινος, ο οποίος διετέλεσε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως από το 1353 έως το 1354 και από το 1364 έως το 1377. Συνέπεσε δηλαδή η θητεία του με μεγάλα και σπουδαία ιστορικά γεγονότα στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, το Κίνημα των Ζηλωτών και τον εμφύλιο πόλεμο μεταξύ Ιωάννη Καντακουζηνού και Ιωάννη Ε’ Παλαιλόγου, την σταδιακή απώλεια εδαφών από εξωτερικούς εχθρούς, την Παλαιολόγεια Αναγέννηση κα. Ο Φιλόθεος γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη και για αυτό ίσως συνέταξε τα δύο αυτά εγκώμια (αν και έχει γράψει και άλλα). Τον Φιλόθεο στη Vivlioniki τον γνωρίσαμε μέσα από το βιβλίο της Βασιλικής Νεράντζη-Βαρμάζη με τα βυζαντινά εγκώμια για τη Θεσσαλονίκη, όπου υπάρχει κομμάτι του εγκωμίου του για την Αγία Ανυσία.

Το βιβλίο χωρίζεται στην εισαγωγή και σε 3 μέρη:

  • Στην εισαγωγή ο συγγραφέας αναλύει θεολογικά τη μορφή των εγκωμίων του Φιλόθεου και τοποθετεί τα κείμενα στο ιστορικό πλαίσιο της εποχής, που γράφτηκαν.
  • Στο 1ο μέρος υπάρχει το βιογραφικό του Φιλόθεου μαζί με μια παρουσίαση του έργου του, το οποίο είναι πλούσιο και ποικίλει σε θεματολογία. Ο Φιλόθεος αναγνωρίστηκε ως άγιος της Εκκλησίας μας λίγο μετά τον θάνατό του, προσθέτοντας το όνομά του στη λίστα αγίων, που σχετίζονται με την πόλη μας. Άτομο με σπουδαία εκπαίδευση, υποστηρικτής του Γρηγορίου Παλαμά, αλλά και γνώστης των αρχαίων κειμένων, συμμετείχε κι αυτός σε αυτό, που σήμερα αποκαλούμε Παλαιολόγεια Αναγέννηση.
  • Στο 2ο μέρος υπάρχει ο εγκωμιαστικός λόγος για τον Άγιο Δημήτριο μαζί με μια σύντομη εισαγωγή. Όπως είπαμε και πριν υπάρχει μόνο το μεταφρασμένο κείμενο. Πρόκειται για ένα έργο με έντονες πολιτικές και κοινωνικές προεκτάσεις, περίτεχνος και με ιδιαίτερη προσοχή γραμμένος, όπου ο βίος του Αγίου μπαίνει σε δεύτερη μοίρα.
  • Στο 3ο μέρος υπάρχει ο εγκωμιαστικός λόγος για την Αγία Ανυσία, πάλι με μια μικρή εισαγωγή. Πιο απλό κείμενο, γράφτηκε χρονικά πριν από αυτό για τον Άγιο Δημήτριο. Εδώ είναι και το σύντομο εγκώμιο για την Θεσσαλονίκη, όπως είπαμε νωρίτερα.

Το βιβλίο μου άρεσε. Έχει και ιστορικό ενδιαφέρον, κυρίως για την εποχή, που γράφτηκαν τα εγκώμια και τον σκοπό, που εξυπηρετούσαν, αλλά επίσης παρουσιάζει εγκώμια γραμμένα με δεξιοτεχνία, ιδίως αυτό του Αγίου Δημητρίου. Και αν για τον πολιούχο της πόλης έχουν γραφτεί πολλά πράγματα, για την Αγία Ανυσία γνωρίζουμε λιγότερα και το βιβλίο εμπλουτίζει τις γνώσεις μας. Εξειδικευμένο θεματικά μεν, αλλά νομίζω κατανοητό σε μεγάλο βαθμό από την πλειονότητα των αναγνωστών.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ΒΛΑΧΑΚΟΣ, Πέτρος, Συγγραφείς

Το εξαιρετικό βιβλίο του Κολώνα για τη Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών

Σάρωση_20160729

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών – Εικονογραφία της συνοικίας των Εξοχών (1885-1912)

Συγγραφέας: Βασίλης Κολώνας

Έκδοση: University Studio Press (2014)

ISBN: 978-960-12-2199-1

Τιμή: Περίπου €50

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στη βιβλιογραφία σχετικά με τη Θεσσαλονίκη, τόσο στη λογοτεχνία, όσο και στα υπόλοιπα είδη του γραπτού λόγου, πολλά είναι τα έργα, που ξεχωρίζουν. Από αυτά κάποια λίγα είναι τόσο καλά και τόσο σημαντικά, που προσωπικά τα χαρακτηρίζω μνημειώδη. Η σημερινή ανάρτηση μιλάει για ένα τέτοιο βιβλίο, το οποίο μπορεί να κυκλοφόρησε σχετικά πρόσφατα, αλλά αποτελεί αντικείμενο εργασίας του συγγραφέα για πάνω από 30 χρόνια. Μιλάμε για το ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΟ «Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών» του Βασίλη Κολώνα.

Η έκδοση είναι άριστη. Υπάρχουν αμέτρητες φωτογραφίες, που μεταφέρουν τον αναγνώστη με μοναδικό τρόπο στην εποχή του παρελθόντος και σε μία Θεσσαλονίκη της οποίας την εικόνα νοσταλγούν πολλοί οι παλαιότεροι και θαυμάζουν οι νεώτεροι. Κείμενα ευανάγνωστα. Στο τέλος υπάρχουν οι πηγές των εικόνων, οι οποίες προέρχονται από κρατικά αρχεία, οργανισμούς της Ελλάδος και του εξωτερικού, ιδιωτικές συλλογές, έντυπα κα. Επίσης υπάρχει ευρετήριο ονομάτων. Τα κείμενα είναι σε στήλες. Εξαιρετική και αψεγάδιαστη δουλειά στο σύνολό της.

Τον Κολώνα τον γνωρίσαμε στη Vivlioniki μέσα από άλλα δύο έργα του, ένα για τη σύγχρονη αρχιτεκτονική στη Θεσσαλονίκη και ένα , που μιλούσε για τα ξενοδοχεία της πόλης μας. Αμφότερα είναι σημαντικότατα έργα. Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών ξεκίνησε, υπό μία έννοια, να γράφεται το 1978, όταν ο Κολώνας, φοιτητής τότε της αρχιτεκτονικής, έπρεπε να μελετήσει το Γενί Τζαμί, που εκείνη την εποχή ήταν λιγό πολύ άγνωστο στους περισσότερους. Στη συνέχεια θα ασχοληθεί με το έργο του Βιταλιάνο Ποζέλλι, γεγονός, που μαρτυρά και η εγγονή του Ιταλού αρχιτέκτονα στο βιβλίο της για τον παππού της. Το βιβλίο της ανάρτησής μας βασίζεται στη διδακτορική διατριβή, του Κολώνα, που υποστηρίχθηκε το 1991. Έκτοτε η έρευνά συνεχίστηκε και με τη βοήθεια της τεχνολογίας ολοκληρώθηκε αυτό το σημαντικότατο έργο, που αποκαλύπτει στον αναγνώστη τη μαγευτική Θεσσαλονίκη της περιοχής των Εξοχών ή για να καταλαβαίνουν όλοι, την «περιοχή με τα υπέροχα σπίτια της Βασ. Όλγας». Βέβαια το έργο δεν περιορίζεται μόνο στα κτίρια, που βρίσκονται πάνω στη γνωστή λεωφόρο, αλλά επεκτείνεται σε όλα τα κτίσματα ανατολικά του Λευκού Πύργου έως τη σημερινή Σοφούλη.

Υπάρχουν 4 βασικά κεφάλαια στο βιβλίο:

  • Στο πρώτο κεφάλαιο περιγράφεται η εικόνα της Θεσσαλονίκης στο πέρασμα από τον 19ο προς τον 20ο αιώνα. Οι πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές, που έγιναν εκείνη την περίοδο έπαιξαν σημαντικότατο ρόλο στην ανάπτυξη αυτής της περιοχής, που έμελλε να αλλάξει τη φυσιογνωμία της πόλης, η οποία έμενε περίπου η ίδια για πολλούς αιώνες.
  • Στο δεύτερο κεφάλαιο περιγράφονται όλες εκείνες οι εργασίες, που έπρεπε να γίνουν, ώστε να γεννηθεί η νέα συνοικία. Εξαιρετικό σε αυτό το κεφάλαιο, το κομμάτι, που μιλάει για την εθνοκοινωνική σύνθεση του πληθυσμού, με πληροφορίες, που ο σημερινός κάτοικος της Θεσσαλονίκης ίσως δεν μπορεί να πιστέψει, όπως για παράδειγμα τη συμβίωση στην ίδια περιοχή Εβραίων, Μουσουλμάνων και Χριστιανών.
  • Το τρίτο κεφάλαιο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και το κυρίως μενού του βιβλίου. Εδώ γίνονται λεπτομερείς αναφορές στα κτίσματα, τόσο τα δημόσια, όσο και τα ιδιωτικά. Με πάρα πολλές φωτογραφίες, κάποιες παλιές και κάποιες από τα τελευταία χρόνια ζωής μερικών εξ αυτών των αρχιτεκτονικών στολιδιών. Διαβάζοντας το κείμενο παράλληλα, προσωπικά ένιωσα μια πίκρα, για την εικόνα μίας πόλης, που είναι πλέον σχεδόν αδύνατον να επανέλθει στην παλαιότερη μορφή της. Είναι συγκλονιστικό το να βλέπεις αριστουργήματα να τα έχουν αφήσει να σβήσουν, ώστε να γκρεμιστούν και να χτισθούν τα εκτρώματα, που συναντάμε σήμερα εκατέρωθεν της Βασ. Όλγας ή στις γύρω από αυτήν περιοχές. Ειδικά οι πληροφορίες για τη μοίρα των ιδιωτικών οικιών είναι συγκλονιστικές. Ακόμη και αν δεν θέλετε να διαβάσετε τα όσα γράφει το βιβλίο, αξίζει να δείτε τις φωτογραφίες του.
  • Στο τέταρτο και τελευταίο κεφάλαιο ο Κολώνας μας βάζει και μέσα σε αυτά τα σπίτια, πάλι με τη βοήθεια των φωτογραφιών, με πληροφορίες πολλές για τη διακόσμηση και τη μορφολογία των κτιρίων αυτών.

Ακολουθεί ο εξαιρετικός επίλογος, αν και ο Κολώνας δίνει τον τίτλο «Αντί επιλόγου».

Νομίζω ότι έχει γίνει κατανοητό το πόσο εκτιμώ αυτό το έργο. Σε αξία το τοποθετώ δίπλα στο βιβλίο του Δημητριάδη για την τοπογραφία της Θεσσαλονίκης στην Τουρκοκρατία και στο βιβλίο των Νικολαΐδου-Κουρκουτίδου, Μαυροπούλου και Μπακιρτζή για τα ψηφιδωτά της πόλης μας. Πρόκειται για ένα έργο, το οποίο διαφυλάσσει τη μνήμη μιας περιοχής, που η δημιουργία της πριν πάνω από έναν αιώνα είχε αλλάξει όχι μόνο την εικόνα της πόλης, αλλά και τις σχέσεις μεταξύ των Θεσσαλονικέων κατοίκων της. Για πρώτη φορά πολίτες κάθε θρησκείας της πόλης γινόντουσαν γείτονες και συμβίωναν στην ίδια γειτονιά. Η πόλη αποκτούσε τη μορφή μιας Ευρωπαϊκής μεγαλούπολης, την οποία έχουν θαυμάσει όλοι οι περιηγητές και οι συγγραφείς. Πρέπει αυτό το βιβλίο να διαβαστεί από όλους ή ακόμη και αν δεν διαβαστεί πρέπει να ξεφυλλιστεί από όλους τους κατοίκους της σημερινής πόλης. Αν θέλουμε να αλλάξουμε την εικόνα της Θεσσαλονίκης, το βιβλίο αυτό αποτελεί μία από τις πολλές πυξίδες, που θα χρειαστούν.

1 σχόλιο

Filed under ΚΟΛΩΝΑΣ, Βασίλης, Συγγραφείς

Η Ελληνική Κοινότητα Θεσσαλονίκης κατά την περίοδο της Επανάστασης του 1821

Σάρωση_20160413

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Το «Κοινόν της Πολιτείας» και οι περιπέτειές του – Ο χριστιανικός πληθυσμός της Θεσσαλονίκης πριν, κατά και μετά την Επανάσταση του 1821

Συγγραφέας: Ευάγγελος Χεκίμογλου

Έκδοση: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών (2008)

ISBN: 978-960-7265-92-0

Τιμή: Περίπου €3

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Για τα γεγονότα, που συνέβησαν στη Θεσσαλονίκη κατά την περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 έχουν γραφτεί λίγα πράγματα, καθώς οι πηγές είναι περιορισμένες και δυσεύρετες. Στη Vivlioniki έχουν παρουσιαστεί δύο βιβλία του Καραθανάση σχετικά με τους διωγμούς, που υπέστη η Ελληνική Κοινότητα της πόλης εκείνη την περίοδο (δείτε εδώ και εδώ), καθώς και το έργο του Αντώνη Θεοδωρίδη, που είχε κυκλοφορήσει το 1940 με αντίστοιχο θέμα. Ο Βασίλης Δημητριάδης επίσης είχε κυκλοφορήσει μία μελέτη του με θέμα τον Ελληνικό πληθυσμό στη Θεσσαλονίκη κατά τη δεκαετία του 1830. Στη σημερινή ανάρτηση θα δούμε ένα βιβλίο από τον Ευάγγελο Χεκίμογλου, το οποίο περιγράφει στοιχεία για τον χριστιανικό πληθυσμό της πόλης πριν, κατά και μετά την επανάσταση του 1821.

Η έκδοση είναι απλή και όμορφη, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Πρόκειται για έναν λόγο, που είχε δοθεί στις 21 Μαρτίου 2007 με αφορμή τον εορτασμό της 25ης Μαρτίου. Βιβλιογραφικά στοιχεία και σημειώσεις υπάρχουν στο κάτω μέρος των σελίδων.

Στο βιβλίο αναφέρονται οι πηγές, που υπάρχουν με αναφορές για τον πληθυσμό της πόλης κατά εκείνη την περίοδο και τα γεγονότα, με πρώτη αυτή του Pouqueville, που κυκλοφόρησε το 1838. Βέβαια ουσιαστική μελέτη για το τι συνέβη τότε ξεκινά μετά το 1930. «Κοινόν της Πολιτείας» ήταν το όνομα, που έδινε η Ελληνική Κοινότητα στον εαυτό της. Ουσιαστικά η κοινότητα κατάφερε να ορθοποδήσει μετά το σοκ της άλωσης της πόλης το 1430 περίπου 3 αιώνες αργότερα, όταν στον 18ο αιώνα καταφέρνει να κυριαρχήσει στο εμπόριο και να αποκτούν οι Έλληνες Θεσσαλονικείς σεβαστές περιουσίες. Η άνθηση αυτή διακόπτεται βίαια με τις σφαγές, τις διώξεις και τις δημεύσεις περιουσιών, που ακολουθούν την Επανάσταση του 1821. Η καταστροφή είναι τεράστια για τον Ελληνικό πληθυσμό, μεγάλο μέρος του οποίου είτε θα σφαγιαστεί, είτε θα αναγκαστεί να φύγει από την πόλη. Στο βιβλίο αναφέρονται στοιχεία δημογραφικά για τον Ελληνικό πληθυσμό, αλλά και στοιχεία σχετικά με την οργάνωση της Κοινότητας. Στα συμπεράσματα του βιβλίου αναφέρεται πως οι διωγμοί της Ελληνικής Κοινότητας δεν αποτέλεσαν ένα τυχαίο γεγονός, αλλά μία οργανωμένη προσπάθεια του Οθωμανικού Κράτους.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το παράρτημα του βιβλίου, όπου αναφέρονται στοιχεία για μερικούς εθνομάρτυρες, που έπεσαν θύματα των διώξεων κατά την περίοδο της Επανάστασης και των οποίων τα ονόματα παραμένουν άγνωστα για τους περισσότερους Θεσσαλονικείς ακόμη και σήμερα, αν και υπάρχουν οδοί με τα ονόματά τους. Ο Αναστάσης Κυδωνιάτης, ο Γεώργιος Βλάλης, ο Χρήστος Μενεξές, ο Χριστόδουλος Μπαλάνος, οι Πάικοι και πολλοί άλλοι υπήρξαν δυναμικοί έμποροι της πόλης μας, που εξοντώθηκαν στα χρόνια 1821 και 1822. Κάποιοι από αυτούς είναι σίγουρο ότι ήταν και μέλη της Φιλικής Εταιρείας.

Το βιβλίο εμφανίζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς προστίθεται στη μικρή λίστα έργων, που υπάρχει για τα γεγονότα εκείνης της εποχής. Ότι είναι έργο του Ευάγγελου Χεκίμογλου εγγυάται την αξία του ως ιστορικό έργο και μελέτη.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΧΕΚΙΜΟΓΛΟΥ, Ευάγγελος

Ιστορίες μιας γειτονιάς, στη μεταπολεμική Θεσσαλονίκη

vivlioniki113

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Κι έτσι βράχνιασε τ’αηδόνι

Συγγραφέας: Φιφή Γεωργοπούλου-Δάβαρη

Έκδοση: Παρατηρητής (1996)

ISBN: 960-260-884-6

Τιμή: Περίπου €6

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η Θεσσαλονίκη διαχρονικά συνέδεσε τις λαμπρότερες περιόδους της ιστορίας της, με την εγκατάσταση σε αυτήν πολλών και διαφορετικών πληθυσμών, οι οποίοι κατάφερναν να συμβιώνουν σε γενικές γραμμές αρμονικά, χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Για μία τέτοια συμβίωση, σε μια γειτονιά της Θεσσαλονίκη, μιλάει το μυθιστόρημα, για το οποίο θα μιλήσουμε σήμερα.

Η έκδοση είναι η κλασσική, παλιά του Παρατηρητή. Προσωπικά το εξώφυλλο δεν μου αρέσει, αλλά αυτό είναι καθαρά υποκειμενικό. Δεν υπάρχουν φωτογραφίες ή σχέδια στο κείμενο.

Η ιστορία μας διαδραματίζεται στη γειτονιά του Χιρς, στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Δεν διευκρινίζεται βέβαια, αν εννοεί τον συνοικισμό του Χιρς, που υπήρχε κοντά στον Παλαιό Σιδηροδρομικό Σταθμό ή την συνοικία γύρω από το Νοσοκομείο Χιρς, το σημερινό Ιπποκράτειο. Επίσης γενικά δεν νομίζω να αναφέρεται πουθενά το όνομα της Θεσσαλονίκης, αλλά υπονοείται από πολλά από τα συμφραζόμενα. Το τραμ πλέον δεν υπάρχει και το έχει αντικαταστήσει το αστικό λεωφορείο. Ο Εμφύλιος έχει τελειώσει στο πεδίο των μαχών, αλλά εξακολουθεί να μαίνεται στην καθημερινότητα των ανθρώπων. Οι Εβραίοι της πόλης, όσοι έχουν σωθεί, έχουν βρει τα πατήματά τους και προσπαθούν να ξεπεράσουν την καταστροφή της κοινότητάς τους, κατά την διάρκεια του Ολοκαυτώματος της πόλης μας.

Οι πρωταγωνιστές είναι κυρίως 4 οικογένειες, οι οποίες ζούνε στην γειτονιά, δύο εβραϊκές και δύο χριστιανικές. Αναφέρεται επίσης και η ύπαρξη μίας μουσουλμανικής οικογένειας, η οποία όμως δεν παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ιστορία. Το βιβλίο μιλάει για τις παράλληλες ζωής αυτών των οικογενειών, το πώς αντιμετωπίζουν τα πράγματα και τα διάφορα προβλήματα, βλέπουμε τις διαφορετικές οπτικές, μέσα από τις οποίες έκριναν τις καταστάσεις κάθε μία από αυτές τις οικογένειες. Υπάρχει μια ποικιλία στους χαρακτήρες, έτσι η μία εβραϊκή οικογένεια είναι παραδοσιακή, η άλλη πιο προοδευτική, η δε μία χριστιανική οικογένεια είναι αριστερών πεποιθήσεων, η άλλη δεξιών.

Υπάρχουν πολλές παράλληλες ιστορίες στο κείμενο, αλλά η βασική είναι ο έρωτας της Τζίνας, της μεσαίας κόρης του Μωύς και της Λούνα Ρούμπη με έναν χριστιανό. Αυτό είναι κάτι, που δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό από τους γονείς της κοπέλας, θεωρώντας ότι αυτό προδίδει την φυλή τους. Γύρω από αυτό το θέμα εξελίσσεται μεγάλο μέρος του κειμένου, ενώ δίπλα σε αυτήν, έχουμε αναφορές και για πολλά άλλα θέματα, στα οποία γίνεται σχολιασμός από τη συγγραφέα.

Γενικά το πώς βλέπουν τα πράγματα αυτές οι οικογένειες, αποτελεί το μέσο για τη συγγραφέα, ώστε να σχολιάσει διάφορα θέματα, που απασχολούσαν εκείνη την εποχή. Υπάρχουν αναφορές στον πολιτικό φανατισμό, στην αντιμετώπιση των ψυχικά ασθενών και την κοινωνική κατακραυγή, στο κουτσομπολιό κτλ. Η γειτονιά είναι ένα μικρό κράτος και οι κάτοικοί της πρέπει να υπακούν στους ηθικούς νόμους της.

Δεν νομίζω ότι η συγγραφέας καταφέρνει να περάσει το χρώμα εκείνης της εποχής. Καταρχάς η ύπαρξη τούρκικης οικογένειας στη δεκαετία του 1960 στην Θεσσαλονίκη, που να τραγουδάει αμανέδες, έρχεται από μία άλλη εποχή, τουλάχιστον 60 χρόνια πίσω. Επίσης τα πολιτικά πάθη εκείνης της εποχής, δεν νομίζω θα επέτρεπαν την ειρηνική συμβίωση μεταξύ αριστερών, δεξιών (πρώην χωροφύλακα μάλιστα…) στο ίδιο πεζούλι, να μιλάνε για πολιτικά μάλιστα θέματα. Κάποιες συμπεριφορές μοιάζουν να έρχονται από εποχές του παρελθόντος και μοιάζει να επιχειρείται μία προσπάθεια να ταιριάξουν όλοι, ώστε να βολεύεται η πλοκή του έργου.

Προσωπικά δεν ξετρελάθηκα. Από ένα σημείο και έπειτα, νομίζω ότι γίνεται προσπάθεια να μεγαλώσει σε έκταση το κείμενο, ώστε να βγει μυθιστόρημα και όχι μια σειρά διηγημάτων. Υπάρχουν πολλά θέματα, τα οποία ίσως θα αναδεικνύονταν καλύτερα, αν αποτελούσαν αυτοτελείς ιστορίες και όχι όλες μέρος μίας και μόνο. Από την άλλη βέβαια, σε κάποιον μπορεί να αρέσουν οι ερωτικές ιστορίες με μοιραίο τέλος. Ίσως άτομα, που έχουν μεγαλώσει σε συνοικίες, με τους γείτονες να μαζεύονται στα πεζούλια και να σχολιάζουν τα καθέκαστα, να το εκτιμήσουν περισσότερο.

Σχολιάστε

Filed under ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΥ-ΔΑΒΑΡΗ, Φιφή, Συγγραφείς

Η Τζιοκόντα της Θεσσαλονίκης

Image

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Τζιοκόντα

Συγγραφέας: Νίκος Κοκάντζης

Έκδοση: Πατάκη (2005)

ISBN: 960-16-1251-3

Τιμή: Περίπου €10

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Γενικά νομίζω ότι μέχρι τώρα, στις παρουσιάσεις βιβλίων που προσπαθώ να κάνω, πολλές φορές για αυτά τα βιβλία που μου αρέσουν πολύ, χάνω το μέτρο. Προσπαθώ να το ελέγχω βέβαια και νομίζω ότι με τον καιρό θα καταφέρω να γράφω χωρίς πολλές υπερβολές και με κάπως περισσότερη αντικειμενικότητα. Αλλά όλες αυτές οι πιθανές βελτιώσεις μου, θα ήταν άδικο να γίνουν για αυτό εδώ το βιβλίο.

Η έκδοση του Πατάκη είναι καλή, δεν έχει κάτι το ιδιαίτερο, ωραίο χάρτινο εξώφυλλο έχει και αυτό ήταν. Βέβαια και χωρίς εξώφυλλο να το έβγαζε το βιβλίο, δεν θα με πείραζε ιδιαίτερα. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν κάποιες από τις κριτικές σε έντυπα για την Τζιοκόντα, τόσο ελληνικά, όσο και ξένα.

Η Τζιοκόντα είναι μια αληθινή ιστορία. Ο έρωτας ενός 15χρονου Χριστιανού, του συγγραφέα, με μια σχεδόν συνομήλική του Εβραία της Θεσσαλονίκης, την Τζιοκόντα. Η εποχή είναι ο Πόλεμος και η Κατοχή. Προσπαθήστε λίγο να μεταφερθείτε 70 χρόνια πίσω και να φανταστείτε πόσες πιθανές «απαγορεύσεις» είχε μια τέτοια σχέση…

Δεν υπάρχουν κεφάλαια στο βιβλίο. Η γραφή είναι συνεχής, αλλά για κάποιον λόγο δεν κουράζει. Είναι μάλλον το γεγονός ότι ο συγγραφέας δεν χρειάζεται να σκεφτεί, αλλά αυθόρμητα καθώς έρχονται οι μνήμες, αυτός προσπαθεί να τις αποτυπώσει στο χαρτί και έχει μια βιασύνη μην τυχόν δεν συγκρατήσει καμία και για αυτό γράφει συνέχεια. Είναι επίσης το πάθος που νιώθει, ο έρωτας αυτός που κάποτε τον έζησε έντονα και τώρα θέλει με 24 γράμματα και κάποια σημεία στίξης να μας τον διηγηθεί και πώς άραγε μεταφέρεται αυτή η ζωντάνια σε ένα χαρτί;

Διαβάζοντάς το ο αναγνώστης θα πρέπει πάντα να έχει στο νου ότι δεν έχει μπροστά του ένα μυθιστόρημα, αλλά την πραγματική ιστορία έρωτα σε μια φτωχική γειτονιά της Θεσσαλονίκης. Προσωπικά βρήκα κορυφαίες στιγμές του βιβλίου την περιγραφή της πρώτης φοράς που οι δύο εραστές κάνανε έρωτα (περίπου 25 σελίδες αφιερώνονται σε εκείνο το μεσημέρι), την ιστορία του Βέλγου πιανίστα Τεό (γείτονας των δύο οικογενειών) και την σκηνή του αποχαιρετισμού, όταν οι Γερμανοί έρχονται να πάρουν την οικογένεια της Τζιοκόντα.

Το βιβλίο πρωτοεκδόθηκε το 1975 και από τότε συνεχίζει να κυκλοφορεί και να επανεκδίδεται, μεταφράστηκε σε 6-7 γλώσσες και έγινε και θεατρικό για το Α’ Πρόγραμμα της ΕΡΑ. Θεωρώ πως είναι από τα καλύτερα βιβλία για την πόλη. Κύριο ατού του δεν είναι η περιγραφή της κατάστασης που επικρατούσε στην πόλη, δεν είναι αυτό το θέμα του. Παρά το τραγικό τέλος της σχέσης των δύο παιδιών, παρά το ότι για κάποιους μπορεί να φανεί και μελό, για μένα είναι ένα βιβλίο ύμνος στον έρωτα, είναι ο ύμνος στο αίσθημα αυτό, που καταφέρνει να επιβιώνει άσχετα από συνθήκες, θρησκείες, πείνα και φτώχεια και είναι ικανό να κάνει τις ζωές μας τόσο όμορφες, χάρη στην δύναμή και την ορμή του.

Νομίζω πως δεν θα πρέπει να λείπει από κανένα σπίτι, όχι μόνο της Θεσσαλονίκης. Είναι από τα πιο έντονα έργα, τα οποία θα σας αναγκάσει να το διαβάσετε απνευστί.

1 σχόλιο

Filed under ΚΟΚΑΝΤΖΗΣ, Νίκος, Συγγραφείς