Tag Archives: Χαραλάμπους

Μια συλλογή ποιημάτων για δρόμους της Θεσσαλονίκης

 

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οι φωνές των δρόμων

Συγγραφέας: Μάριος Μαρίνος Χαραλάμπους

Έκδοση: Τα τραμάκια (1991)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €3

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στη Vivlioniki έχουν παρουσιαστεί ελάχιστα βιβλία σχετικά με ποίηση, η οποία αναφέρεται στη Θεσσαλονίκη. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης αποτελεί όμως ένα ξεχωριστό έργο, μια ποιητική συλλογή, που είναι στο σύνολό της σχεδόν αφιερωμένη στην πόλη μας και πιο συγκεκριμένα σε δρόμους της, τωρινούς ή και κάποιας άλλης εποχής.

Η έκδοση είναι η κλασσική από τα Τραμάκια, τα οποία δεν ήταν εκδοτικός οίκος, αλλά σειρά των εκδόσεων Τραμ, που έβγαζε ο Γιώργος Κάτος. Λόγω του μικρού μεγέθους των βιβλίων, ονομάστηκαν «Τραμάκια». Υπάρχει στο τέλος μια φωτογραφία του συγγραφέα, από τις λίγες, που έχουμε, ενώ η τελευταία σελίδα γράφει σε ποιους αφιερώνονται κάποια από τα ποιήματα. Η πρώτη έκδοση του έργου είχε γίνει από τις εκδόσεις της Διαγωνίου το 1971.

Ο Μάριος Μαρίνος Χαραλάμπους υπήρξε από τις πιο ιδιόμορφες προσωπικότητες της πόλης μας. Ποιητής, πεζογράφος, μελετητής και συλλέκτης, ρομαντικός και βαθιά ερωτευμένος με τη Θεσσαλονίκη και την εικόνα της πόλης, όπως αυτή ήταν στις αρχές του 20ου αιώνα, με τα μεγάλα αρχοντικά, τα προσεγμένα κτίρια και τους Θεσσαλονικείς, που χαρακτηρίζονταν από έναν κοσμοπολιτισμό και μια διαφορετική κουλτούρα σε σχέση με τη Νεοελληνική. Στο παρελθόν είχαμε παρουσιάσει στη Vivlioniki το εξαιρετικά ενδιαφέρον και ιδιαίτερα σπάνιο βιβλίο του «Η μυστική ιστορία της Θεσσαλονίκης«. Το τεράστιο αρχείο του με φωτογραφίες, slides και ταινίες, αν βρισκόταν, θα φώτιζε πολλές πτυχές της πόλης και η τύχη του έχει γίνει ένας μύθος, όπως ακριβώς μύθος είναι και πολλά πράγματα γύρω από τη ζωή του και τον χαρακτήρα του.

Η συλλογή περιέχει 27 ποιήματα σύντομα. Το ύφος του ποιητή είναι έντονα νοσταλγικό και ρομαντικό. Ο Χαραλάμπους τα γράφει μάλλον στα τέλη της δεκαετίας του ’60, όταν και η αντιπαροχή και η οικοδομική ανάπτυξη έχει αρχίσει να αλλοιώνει τις συνοικίες της πόλης και αυτές να χάνουν τον χαρακτήρα τους, είτε τον λαϊκό πχ στην Άνω Πόλη, είτε τον αρχοντικό πχ στην περιοχή των Εξοχών. Τα περισσότερα γεωγραφικά εντάσσονται σε μια μεγάλη περιοχή από το Ντεπό έως την Βασιλέως Γεωργίου, ενώ κάποια έχουν ως επίκεντρο την περιοχή των Φράγκων, δηλαδή τη συνοικία γύρω από τη σημερινή οδό Φράγκων και την Καθολική Εκκλησία. Ο ποιητής είναι σαν να περπατά στους δρόμους αυτούς του σήμερα (όταν γράφτηκαν αυτά τα ποιήματα) και να ανακαλύπτει μέσα στην ερήμωση ή την αλλαγή του χρόνου το παρελθόν, το οποίο εμφανίζεται με διάφορες μορφές. Ο τίτλος της συλλογής, που είναι και τίτλος ενός ποιήματος, έχει να κάνει με τις ιστορίες, που διηγούνται αυτοί οι δρόμοι στον Χαραλάμπους.

Έντονη δεν είναι μόνο η νοσταλγία του ποιητή, αλλά και η βαθύτατη αγάπη του για την Θεσσαλονίκη, που είναι διάχυτη σχεδόν σε όλα τα ποιήματα και κυρίως στο «Passage Lombardo» και «Απολογισμός». Ξεχωρίζει επίσης το ποίημα «Γιούτα Κοέν», αφιερωμένο στη μνήμη μιας Εβραίας φίλης του συγγραφέα, που χάθηκε στο Ολοκαύτωμα (από τα λίγα ποιήματα, που εκείνη την εποχή αναφέρονταν στο θέμα). Πέρα από αυτά τα τρία, ξεχωρίζω προσωπικά και τα «Ζήσαμε εν ευτυχία», «Στάσις Μισραχή», «Οι ερασταί της Γεωργίου», «Τα είδωλα», «Άνοιξη 70», «Lycee Francais» (που το αφιερώνει στον Αλέξη Νίκο Ασλάνογλου), «Ο Φράγκος Παπάς», «Στις παλιές αγορές», «Οι φωνές των δρόμων» και «Επταπύργιο».

Βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Πιθανότατα η θεματολογία του να μην συνεπάρει κάποιον, ο οποίος δεν έχει ζήσει στη Θεσσαλονίκη και δεν ξέρει αυτούς τους δρόμους και την ιστορία τους. Αλλά εγώ βρήκα το πάντρεμα των τόπων και των στίχων πολύ ενδιαφέρον. Αν το βρείτε σε κάποιο παλαιοβιβλιοπωλείο αγοράστε το, διαβάστε το και στη συνέχεια περπατήστε κι εσείς στους ίδιους δρόμους, πολύ πιθανόν να ακούσετε κι εσείς αυτές τις φωνές, που τόσα έχουν και θέλουν να διηγηθούν σε όσους θέλουν να ακούσουν.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ, Μάριος Μαρίνος

Τα μυστήρια και τα μυστικά της Θεσσαλονίκης

vivlioniki012

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η μυστική ιστορία της Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Μάριος Μαρίνος Χαραλάμπους

Έκδοση: Αρχέτυπο (2002)

ISBN: 960-7928-49-0

Τιμή: Περίπου €21

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν λίγο καιρό είχαμε μιλήσει μέσα από την Vivlioniki για ένα βιβλίο του Ευάγγελου Χεκίμογλου, σχετικά με άγνωστες πτυχές της Θεσσαλονίκης. Το βιβλίο είχε τίτλο «Τα μυστήρια της Θεσσαλονίκης«. Την ίδια περίπου περίοδο, ένας άλλος συγγραφέας, ο Μάριος Μαρίνος Χαραλάμπους, καταπιάνεται με το ίδιο θέμα, με μυστικά δηλαδή που κρύβει η πόλη, μέσα από την ζωή της κατά τους αιώνες. Το βιβλίο αυτό έμελλε να είναι από τα πιο ενδιαφέροντα που έχουν γραφτεί για την Θεσσαλονίκη.

Η έκδοση είναι απλή, καλή στο σύνολό της. Η βιβλιογραφία δεν είναι μαζεμένη κάπου, αλλά διασκορπισμένη μεταξύ σημειώσεων στο τέλος κάποιων κεφαλαίων, δεν υπάρχει ευρετήριο όρων και ονομάτων, ενώ στο τέλος υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες από το προσωπικό αρχείο του συγγραφέα. Επίσης στο τέλος υπάρχει και μία συνέντευξη του συγγραφέα, η οποία νομίζω καλό θα ήταν ο αναγνώστης να την διαβάσει πριν ασχοληθεί με το υπόλοιπο κείμενο, είναι η καλύτερη μορφή προλόγου, σχετικά με το τι πρόκειται να διαβάσει έπειτα.

Το κυρίως μέρος του βιβλίου αποτελείται από 20 κεφάλαια, τα οποία έχουν ποικίλη θεματολογία. Άλλα μικρότερα και άλλα μεγαλύτερα, αναφέρονται σε πράγματα που σπάνια μπορεί κάποιος να διαβάσει σε άλλα βιβλία, αλλά έχουν τρομερό ενδιαφέρον, καθώς ακροβατούν στο όριο μεταξύ μύθου και αλήθειας.

Το 1ο κεφάλαιο εξετάζει τοπογραφικά στοιχεία της πόλης, ερευνώντας την κλίση της πόλης και προσπαθώντας να δώσει μια εικόνα της πόλης στα πρώτα της χρόνια. Αναφέρεται σε χειμάρρους και μικρά ποτάμια τα οποία βρίσκονταν μέσα στην πόλη, κάνει λόγο για το Ελληνιστικό Θρησκευτικό κέντρο της Θεσσαλονίκης κα. Στο τέλος του κεφαλαίου, αναφέρεται και στην έλλειψη σεβασμού των Θεσσαλονικέων απέναντι στο παρελθόν της πόλης, δίνοντας πολλά παραδείγματα καταπάτησης αρχαιοτήτων, κατά την διάρκεια της ανοικοδόμησης της πόλης κατά τα σύγχρονα χρόνια. Στο τέλος του κεφαλαίου αυτού, υπάρχουν πολλές σημειώσεις και μια σύντομη βιβλιογραφία.

Το 2ο κεφάλαιο αφιερώνεται κυρίως στην γνωστή οικογένεια των Άμποτ, οι οποίοι άφησαν το στίγμα τους στα 150 περίπου χρόνια που δραστηριοποιήθηκαν στην πόλη. Ένα μικρό μέρος του κεφαλαίου αναφέρεται και στο Ουρεντζίκ, το σημερινό Ρεντζίκι, περιοχή όπου πολλοί πρόξενοι της πόλης είχαν χτίσει τις επαύλεις τους για να μένουν.

Το 3ο κεφάλαιο είναι μια επιστολή του συγγραφέα στο περιοδικό Close Up, το οποίο το 2000 είχε κάνει ένα αφιέρωμα στους Άμποτ και ο συγγραφέας στέλνει γράμμα με τις διορθώσεις και τις παρατηρήσεις του.

Το 4ο κεφάλαιο μιλάει για την τεχνοτροπία Art Nouveau, χωρίς να έχει άμεση σχέση με την Θεσσαλονίκη, αν εξαιρέσει κανείς ότι υπάρχουν κτίρια στην πόλη επηρεασμένα από αυτό το στιλ.

Το 5ο κεφάλαιο δεν έχω καταλάβει την σημασία του, μιλάει γενικά για πράγματα και τομείς με τους οποίους ασχολήθηκε ο συγγραφέας, ενώ επίσης παρουσιάζει θεματολογία του υλικού των παρουσιάσεών του.

Το 6ο κεφάλαιο μιλάει για την υπόγεια σήραγγα, η οποία κατά τον συγγραφέα εκτείνονταν από την οδό Μπαλταδώρου μέχρι τον ναό των 12 Αποστόλων.

Το 7ο κεφάλαιο αφιερώνεται στον σιδηρόδρομο της Θεσσαλονίκης, την πλατεία του παλιού σιδηροδρομικού σταθμού και την άφιξη του πρώτου τραίνου στην πόλη από την Ευρώπη (πιο συγκεκριμένα από την Βιέννη), γεγονός που είχε εορταστεί με δεξίωση στην έπαυλη των Αλλατίνι στην Φράγκικη συνοικία.

Το 8ο κεφάλαιο κάνει αναφορές στην Φράγκικη συνοικία και σε κάποια χάνια που υπήρχαν στην οδό Μοναστηρίου.

Το 9ο κεφάλαιο είναι από τα πιο ενδιαφέροντα του βιβλίου και μιλάει για τους γνωστούς σε εμάς ως «Κήποι του Πασά», τους οποίους ο Χαραλάμπους αποκαλούσε «Άντρο των Δερβισών».

Το 10ο κεφάλαιο έχει μυστικιστική χροιά, αφού μιλά για στοιχειωμένα σπίτια της πόλης, για βρικόλακες, μέντιουμ, γενικά για παραφυσικά φαινόμενα.

Το 11ο κεφάλαιο μιλάει για τον Λευκό Πύργο, ένα κείμενο το οποίο δημοσιεύτηκε σε ένα βιβλίο για τον Λευκό Πύργο του Δημήτρη Τσιρόγλου και ασχολείται με το πότε χτίστηκε ο Πύργος.

Το 12ο κεφάλαιο είναι για μένα το πιο ενδιαφέρον και ίσως από τα σημαντικότερα κείμενα που έχουν γραφτεί για την πόλη, καθώς και αυτό για το οποίο το βιβλίο είχε συζητηθεί περισσότερο. Μιλάει για τις υπόγειες στοές της Θεσσαλονίκης, σήραγγες που διέτρεχαν υπόγεια την πόλη και για τις οποίες υπάρχουν αρκετά στοιχεία, που αποδεικνύουν την ύπαρξή τους. Χρονολογούνται από τα αρχαία χρόνια κάποιες από αυτές, χρησιμοποιήθηκαν τόσο από τους Ρωμαίους, όσο και από τους Βυζαντινούς, ενώ υπάρχουν και φωτογραφικά ντοκουμέντα σχετικά με αυτές.

Το 13ο κεφάλαιο ασχολείται με την Ροτόντα, την ιστορία και την χρησιμότητα του κτιρίου ανά τους αιώνες, ενώ εξετάζει και την ακουστική της.

Το 14ο κεφάλαιο θα μπορούσε να είναι ένα βιβλίο από μόνο του. Καταπιάνεται με τις απώλειες της πόλης, είτε αυτές είχαν να κάνουν με ζωές ανθρώπων, είτε με νεκροταφεία, μνημεία, τοπογραφικά στοιχεία κτλ. Τίτλος του κεφαλαίου είναι «Οι μεγάλες απώλειες της Θεσσαλονίκης»

Το 15ο κεφάλαιο έχει ποικίλη θεματολογία, αφού ασχολείται με τα κείμενα του Τομανά (όλα τα βιβλία του Τομανά έχουν παρουσιαστεί από την Vivlioniki), μιλάει για το ιστορικό βιβλιοπωλείο «Προμηθέας», το οποίο οι παλαιότεροι το πρόλαβαν στην Ερμού, ενώ τώρα αργοσβήνει στην οδό Βύρωνος, πίσω από το Μέγαρο Μοσκόφ κα.

Το 16ο κεφάλαιο μιλάει για την πρώτη Φράγκικη Συνοικία της Θεσσαλονίκης και τα καθολικά ιδρύματα (σχολεία, νοσοκομεία) τα οποία φτιάχτηκαν στην πόλη.

Το 17ο κεφάλαιο μιλάει για ένα κτίριο στην οδό Εδέσσης, το οποίο ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι ήταν μετόχι του Μεγάλου Τεμένους της Μέκκας.

Το 18ο κεφάλαιο μιλάει για τα πορνεία της Θεσσαλονίκης, τουλάχιστον για κάποια από τα σημαντικότερα.

Το 19ο και το 20ο κεφάλαιο μιλάνε κυρίως για την Κωνσταντινούπολη, αν και υπάρχει και μία αναφορά για την γνωστή υπόγεια εξέδρα ή κρήνη, που βρίσκεται μπροστά στο Μπέη Χαμάμ στην Εγνατία.

Ο τρόπος γραφής του Χαραλάμπους είναι θα έλεγε κάποιος ιδιόρρυθμος, όπως βέβαια ιδιόρρυθμος ήταν και ο ίδιος ο συγγραφέας. Στηρίζεται αρκετά σε στοιχεία της προσωπικής του έρευνας, μαρτυρίες και εμπειρίες ανθρώπων και λιγότερο ίσως στις ήδη γνωστές πηγές (αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι δεν τις δέχεται). Το στοιχείο του μεταφυσικού και του παραφυσικού είναι ιδιαίτερα έντονο (αφιερώνει σχεδόν ένα ολόκληρο κεφάλαιο σχετικά), γεγονός που κάνει το βιβλίο να χάνει κάπως σε εγκυρότητα, καθώς η επιστήμη της Ιστορίας δεν δέχεται βαμπίρ, μέντιουμ και τα σχετικά.

Είναι αυτός όμως ο λόγος να μην διαβάσει κάποιος το βιβλίο; Κατηγορηματικά όχι. Το κείμενο περιέχει αρκετές ιστορικές λεπτομέρειες και ντοκουμέντα, μιλάει για πράγματα τα οποία συνήθως αποτελούν μύθους και αφηγήσεις παλαιότερων και ο Χαραλάμπους προσπαθεί να εξακριβώσει τι ισχύει και τι όχι. Ειδικά για το θέμα των υπόγειων στοών, οι οποίες χάθηκαν οι περισσότερες εξαιτίας της αντιπαροχής και της εποχής της ανοικοδόμησης, το βιβλίο του Χαραλάμπους είναι η κυριότερη πηγή πληροφοριών.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικά ενδιαφέρον. Δεν είναι εύκολο στην ανάγνωσή του, ο αναγνώστης πρέπει να το διαβάζει ιδιαίτερα προσεκτικά και ίσως και να κρατά και σημειώσεις. Οι πληροφορίες που υπάρχουν είναι πολλές και υπάρχουν σημεία που μέχρι και κάποιος χάρτης χρειάζεται για να βγαίνει νόημα. Δυστυχώς το βιβλίο είναι εκτός κυκλοφορίας και μόνο σε παλαιοβιβλιοπωλεία μπορεί κάποιος να το βρει ή σε κάποιο στοκ ενός μικρού βιβλιοπωλείου. Από όσο προσπάθησα να μάθω, θεωρείται σχετικά σπάνιο, οπότε αν πέσει στην αντίληψή σας, αποκτήστε το οπωσδήποτε. Εγώ το βρήκα στο Λοξία, κοντά στη Ναυαρίνου.

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ, Μάριος Μαρίνος