Tag Archives: τραμ

Τραμ, απαγορευμένοι έρωτες και βάσανα στη Θεσσαλονίκη του Μεσοπολέμου και της Κατοχής

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Χρώμα πράσινο του αμυγδάλου

Συγγραφέας: Γιάννης Σαλαπασίδης

Έκδοση: Λιβάνης (1993)

ISBN: 960-236-343-6

Τιμή: Περίπου €13

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης το βρήκα ψάχνοντας στα παλαιοβιβλιοπωλεία. Αν και ασχολούμαι αρκετά με τη λογοτεχνία και γενικά τη βιβλιογραφία σχετικά με τη Θεσσαλονίκη, δεν είχα ποτέ διαβάσει κάπου για αυτό, ούτε κάποια αναφορά, ούτε κάποιο άρθρο. Χαίρομαι που η ανάγνωσή του άξιζε τον κόπο, καθώς πέρα από τη λογοτεχνική του αξία (άλλος μπορεί να τη βρει μεγάλη, σε άλλον μπορεί να φανεί αδιάφορο το βιβλίο), ο αναγνώστης μπορεί να διαβάσει αρκετά στοιχεία για τα τραμ της Θεσσαλονίκης.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Το εξώφυλλο δεν με ενθουσίασε, το κείμενο είναι ευανάγνωστο, μια οικονομική δουλειά, αλλά αξιοπρεπής. Εννοείται φυσικά πως το σκίσιμο του εξώφυλλου στο κάτω αριστερά μέρος δεν υπάρχει κανονικά στο βιβλίο, δυστυχώς έτσι το βρήκα εγώ.

Πρωταγωνιστής του βιβλίου είναι ο Ηλίας, ο οποίος γράφει ένα ημερολόγιο με γεγονότα της ζωής του της καθημερινής. Σήμερα θα τον λέγαμε μικροαστό, εργαζόμενος στην Ηλεκτρική Εταιρεία, η οποία ήταν υπεύθυνη και για τη λειτουργία του τραμ στη Θεσσαλονίκη. Παντρεμένος με δύο παιδιά, τα όνειρά του είναι να κάνει μια ευτυχισμένη οικογένεια και να ζήσει με ασφάλεια με τα παιδιά και τη γυναίκα του, να αποκαταστήσει τον γιο και την κόρη και να μην μπλέκεται σε φασαρίες. Σήμερα ίσως κάποιοι θα τον έλεγαν «νοικοκύρη» με αρνητική χροιά στον τόνο της φωνής. Παρακολουθούμε λοιπόν αυτό το ημερολόγιο, με πρώτη καταγραφή στις 23 Αυγούστου του 1923 και τελευταία στις 30 Οκτωβρίου του 1944, ημέρα όπου τελείωσε η Γερμανική Κατοχή στη Θεσσαλονίκη.

Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία μέρη. Στο πρώτο κινούμαστε από τις 23 Αυγούστου του 1923 έως τις 12 Μαΐου του 1927. Στο δεύτερο κινούμαστε από τις 7 Αυγούστου του 1932 έως την 1 Αυγούστου του 1938. Τέλος στο τρίτο κινούμαστε από τις 9 Απριλίου 1941 έως τις 30 Οκτωβρίου του 1944, δηλαδή είναι το διάστημα της Κατοχής στην πόλη μας. Σε κάθε μέρος οι καταγραφές είναι σε γενικές γραμμές σύντομες, μερικές μόνο λίγες σειρές. Η γλώσσα είναι η απλή, καθημερινή που θα χρησιμοποιούσε ένας απλός εργαζόμενος. Ο Ηλίας δεν είναι ιδιαίτερα μορφωμένος και δεν προσπαθεί στο ημερολόγιό του να εντυπωσιάσει. Μέσα από τα γραφόμενά του όμως δεν παρακολουθούμε μόνο τα προβλήματα της οικογένειάς του, με τους έρωτες των παιδιών του, τα οικονομικά προβλήματα, το άγχος και τις δυσκολίες, αλλά ο συγγραφέας καταφέρνει να χωρέσει γεγονότα που στιγμάτισαν τη Θεσσαλονίκη και τα οποία μπορεί να έχουν σχέση με τη γενική πολιτική κατάσταση ή με συμβάντα καθαρά τοπικού χαρακτήρα.

Ο Σαλαπασίδης, σύμφωνα με το σύντομο βιογραφικό του στο οπισθόφυλλο του βιβλίου, εργαζόταν στη ΔΕΗ. Από εκεί φαντάζομαι μπόρεσε και άντλησε υλικό για τις αναφορές που κάνει στα τραμ και στον τρόπο λειτουργίας τους στη Θεσσαλονίκη. Δεν θυμάμαι άλλο βιβλίο να δίνει τόσες λεπτομέρειες, ειδικά λογοτεχνικό κείμενο. Πιστεύω πως από το αρχείο της εταιρείας μπόρεσε και βρήκε μέχρι και αναφορές εργαζομένων προς την εταιρεία τις οποίες μετέφερε στο βιβλίο.

Στο μυθιστόρημα υπάρχει και το ερωτικό στοιχείο, ο έρωτας του γιου του Ηλία, του Ιορδάνη, με μια Εβραιοπούλα, τη Λουκία. Για την εποχή του Μεσοπολέμου μια τέτοια σχέση είναι απαγορευμένη και από τις δύο μεριές. Η εξέλιξη της σχέσης αυτής αποτελεί επίσης αντικείμενο του βιβλίου, με την κλιμάκωση και το τραγικό τέλος να έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Στο μυαλό μου, όταν διάβαζα το βιβλίο, μου ήρθε η αριστουργηματική «Τζιοκόντα» του Νίκου Κοκάντζη.

Ο ρεαλισμός είναι κυρίαρχος στο βιβλίο και δεν θα μπορούσε να γίνει αλλιώς. Ο Σαλαπασίδης καταφέρνει να πείσει ότι το ημερολόγιο ανήκει σε έναν απλό εργαζόμενο και δεν είναι το έργο του συγγραφέα. Σε κάποια σημεία το έργο έχει χιούμορ, σε άλλα σημεία γίνεται τραγικό, όπως η ζωή ενός απλού ανθρώπου. Τα ιστορικά στοιχεία δε, καταφέρνουν να δένουν πολύ καλά με τη λογοτεχνική πλοκή. Στο τέλος του βιβλίου δε υπάρχει ένα ποίημα, επίλογος του συνολικού έργου.

Η Θεσσαλονίκη είναι παντού παρούσα, ως σκηνικό, ως τόπος δράσης των γεγονότων, ως πρωταγωνίστρια με την ιστορία της. Αναφορές γίνονται σε κάποια σημεία της, αλλά περισσότερο πρωταγωνιστεί με τις αναφορές στα τραμ της πόλης. Το Ντεπό είναι το μέρος που μένει ο Ηλίας, ενώ πολλές αναφορές γίνονται στην περιοχή των Εξοχών.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε. Το διάβασα πολύ εύκολα και το βρήκα καλογραμμένο και με ενδιαφέρουσα θεματολογία. Δεν είναι από τα βιβλία για τα οποία θα διαβάσετε πολλά πράγματα, αλλά αν το βρείτε πιστεύω ότι αξίζει να το διαβάσετε.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΑΛΑΠΑΣΙΔΗΣ, Γιάννης

Σκέψεις και προβληματισμοί του Σπύρου Βούγια για τη Θεσσαλονίκη στα τέλη του 20ου αιώνα

%cf%83%ce%ac%cf%81%cf%89%cf%83%ce%b7_20161219

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη είναι μια πεταλούδα

Συγγραφέας: Σπύρος Βούγιας

Έκδοση: Παρατηρητής (1998)

ISBN: 960-374-013-6

Τιμή: Περίπου €11

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν αρκετό καιρό είχε παρουσιαστεί από τη Vivlioniki ένα βιβλίο του Δημήτρη Φατούρου, στο οποίο ο συγγραφέας ανέλυε της απόψεις του ή κάποιες από αυτές σχετικά με τη Θεσσαλονίκη και την ανάπτυξή της. Ο Φατούρος υπήρξε υποψήφιος για τη Δημαρχία της πόλης μας στις εκλογές του 1990, αλλά είχε χάσει από τον Ντίνο Κοσμόπουλο. Ένας άλλος υποψήφιος δήμαρχος της Θεσσαλονίκης, που κατέβηκε στις εκλογές δύο φορές, χωρίς να καταφέρει να κερδίσει, είναι και ο Σπύρος Βούγιας και το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης αποτελεί μία συλλογή διαφόρων κειμένων του από το παρελθόν (πριν το 1998), στα οποία καταγράφει σκέψεις και προτάσεις του για την πόλη.

Η έκδοση είναι απλή, χωρίς τίποτα το ιδιαίτερο. Ούτε φωτογραφίες, ούτε βιβλιογραφία, πρόκειται απλά για μία παρουσίαση παλαιότερων άρθρων σε περιοδικά ή εφημερίδες από το 1981 και μετά. Το βιβλίο ήταν να κυκλοφορήσει πριν τις εκλογές του 1998, αλλά τελικά δεν μπόρεσε να γίνει κάτι τέτοιο.

Το βιβλίο είναι χωρισμένο σε 5 ενότητες:

  • Η πρώτη ενότητα είναι η εισαγωγή, με κάποια βιογραφικά στοιχεία του συγγραφέα
  • Η δεύτερη ενότητα έχει τίτλο «Πόλη και πολιτισμός» και στα κείμενα εδώ υπάρχουν αναφορές σε θέματα πολιτιστικά της πόλης, κυρίως σχετικές με το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, αλλά και για το θεσμό της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Θεσσαλονίκη ’97». Ενδιαφέρον έχει στην ενότητα αυτή ένα κείμενο, που γράφτηκε για τη μεγάλη πυρκαγιά, που κατέστρεψε το Σέιχ Σου.
  • Η τρίτη και μεγαλύτερη ενότητα έχει τίτλο «Το κυκλοφοριακό είναι ένα πρόβλημα περιβαλλοντικό» και σχετίζεται περισσότερο με την επαγγελματική δραστηριότητα του συγγραφέα (είναι συγκοινωνιολόγος). Εδώ υπάρχουν αρκετά κείμενα για μέτρα, που θα έπρεπε να παρθούν για τη βελτίωση του κυκλοφοριακού προβλήματος, που και τότε, όπως και τώρα, βασανίζει τους Θεσσαλονικείς. Ο Βούγιας ήταν μεγάλος υποστηρικτής του τραμ, των θαλάσσιων συγκοινωνιών και της υποθαλάσσιας αρτηρίας, ενώ πολεμούσε μέσα από τα κείμενά του την κατασκευή του Μετρό.
  • Η τέταρτη ενότητα έχει τίτλο «Εκτός παιδιάς» και ασχολείται με τον αθλητισμό της πόλης, έτσι όπως τον βίωνε ο Βούγιας. Ο συγγραφέας αρχικά υποστήριζε τον ΠΑΟΚ, στη συνέχεια τον Άρη και κατέληξε τελικά να υποστηρίζει τον Ηρακλή. Δεν ξέρω αν αυτό λέει κάτι για τα πιστεύω και τον χαρακτήρα του…
  • Η πέμπτη και τελευταία ενότητα είναι ο επίλογος και περιέχει δύο κείμενα για το μέλλον της Θεσσαλονίκης.

Τέτοια βιβλία, όπου ο συγγραφέας αναλύει σχέδια και προγράμματα για την πόλη και έχουν γραφτεί πριν αρκετά χρόνια, έχουν ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς ο αναγνώστης του σήμερα μπορεί να κρίνει το αποτέλεσμα με τις εξαγγελίες ή τις υποσχέσεις του παρελθόντος. Μερικά από τα όσα γράφονται είναι και σήμερα επίκαιρα, ενώ κάποια άλλα μας πάνε πίσω σε μια εποχή, που η αφθονία και η σπατάλη ήταν τα κύρια χαρακτηριστικά στη δημόσια ζωή.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο ενδιαφέρον. Δεν ξετρελάθηκα ούτε με τις προτάσεις του Βούγια, ούτε με το ύφος της γραφής του. Ο συγγραφέας πέρασε και από κυβερνητικές θέσεις και δεν γνωρίζω αν και κατά πόσο προσπάθησε να εφαρμόσει κάποια από τα όσα πρότεινε ή ήταν ανεφάρμοστες υποσχέσεις και προτάσεις, που χάιδευαν όμως τα αυτιά των Θεσσαλονικέων. Στα περισσότερα βιβλιοπωλεία κυκλοφορεί σε τιμή πολύ χαμηλότερη από αυτήν του Biblionet.

1 σχόλιο

Filed under ΒΟΥΓΙΑΣ, Σπύρος, Συγγραφείς

Άλλη μια αφήγηση σχετικά με μια Θεσσαλονίκη που δεν προλάβαμε

vivlioniki203

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Μνήμες Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Νικόλας Σούλας, Μαρία Μπεδρελίδου-Κυριακοπούλου

Έκδοση: Μπαρμπουνάκης (2002)

ISBN: 960-267-109-2

Τιμή: Περίπου €16

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Από την Vivlioniki έχουμε πολλές φορές μέχρι τώρα παρουσιάσει βιβλία με θέμα το παρελθόν της πόλης, τα οποία όμως δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ιστορικά, αλλά περισσότερο αφηγηματικά. Οι συγγραφείς βλέπετε ναι μεν καταγράφουν πράγματα από το παρελθόν, αλλά σκοπός τους δεν είναι η ανάλυση αυτών τον γεγονότων, αλλά απλά η αναφορά τους. Ένα τέτοιο βιβλίο είναι και αυτό για το οποίο θα μιλήσουμε σήμερα, το οποίο κυκλοφόρησε το 2012.

Η έκδοση είναι καλή, με πλαστικοποιημένο εξώφυλλο, αρκετές φωτογραφίες (τις περισσότερες τις έχετε δει σίγουρα στο διαδίκτυο ή σε άλλα βιβλία) και γενικά καλή εκτύπωση, αν εξαιρέσει κανείς την εισαγωγή, όπου το κείμενο έπεσε πάνω στην φωτογραφία του Λευκού Πύργου και κάποια σημεία του είναι δυσανάγνωστα. Στο τέλος υπάρχουν και κάποια ποιηματάκια για την πόλη από τους συγγραφείς.

11 κεφάλαια αποτελούν το βιβλίο, αυτόνομα και με ποικίλη θεματολογία.

Στο 1ο κεφάλαιο υπάρχει μια ιστορική αναδρομή της πόλης από την Νεολιθική περίοδο μέχρι σήμερα, με αρκετές λεπτομέρειες για την Βυζαντινή Θεσσαλονίκη.

Στο 2ο κεφάλαιο γίνεται λόγος για δρόμους και μνημεία της πόλης, με το βάρος να πέφτει στα μνημεία, κυρίως τα Ρωμαϊκά και τα Βυζαντινά.

Το 3ο κεφάλαιο μιλάει για την Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917, γραμμένο με λογοτεχνική χροιά.

Το 4ο κεφάλαιο ασχολείται με κάποιες γειτονιές της πόλης. Η γραφή εδώ θυμίζει αυτήν του Κώστα Τομανά (μπορείτε να δείτε τις παρουσιάσεις των βιβλίων του Τομανά, πατώντας εδώ), αν και οι πληροφορίες είναι σαφώς πολύ λιγότερες.

Το 5ο κεφάλαιο έχει να κάνει με το τραμ της πόλης.

Το 6ο κεφάλαιο κάνει μια σύντομη αναφορά στα Εβραϊκά μνήματα και αφηγείται την μακάβρια ιστορία της Ρεβέκκας.

Το 7ο κεφάλαιο γράφει για τους Αλλατίνι, προσωπικά μου φάνηκε το πιο ενδιαφέρον κομμάτι του βιβλίου, επειδή έχει συγκεντρωμένες πληροφορίες για την οικογένεια-θρύλο της πόλης.

Στο 8ο κεφάλαιο γίνεται λόγος για τις πολλές αγορές της πόλης, οι οποίες έδιναν ζωή στην Θεσσαλονίκη, μια πόλη που πάντα στηρίζονταν στο εμπόριο.

Το 9ο κεφάλαιο ασχολείται με τους πλανόδιους εμπόρους, μια σειρά από επαγγέλματα τα οποία τα περισσότερα έχουν πλέον χαθεί.

Το 10ο κεφάλαιο μιλάει για την ΔΕΘ, μικρή ιστορική αναφορά, αλλά κυρίως μνήμες των συγγραφέων από την παλιά λάμψη της Έκθεσης.

Το 11ο και τελευταίο κεφάλαιο κάνει λόγο για την Θεσσαλονίκη το φθινόπωρο και μου φάνηκε αδιάφορο.

Πολλά από αυτά που θα διαβάσετε στο βιβλίο, πιθανότατα τα έχετε δει και σε άλλα κείμενα. Δεν μπορώ να πω ότι η γραφή των συγγραφέων με συναρπάζει, αλλά αυτό είναι κάτι καθαρά υποκειμενικό. Έχει κάποια σημεία τα οποία εμφανίζουν ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αλλά προσωπικά τα βρήκα λίγα. Χωρίς να με ενθουσιάζει το βιβλίο, ίσως θα είναι μια καλή αγορά για κάποιον που θέλει γενικά να διαβάσει λίγα πράγματα για την πόλη.

Σχολιάστε

Filed under ΜΠΕΔΡΕΛΙΔΟΥ-ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μαρία, Συγγραφείς, ΣΟΥΛΑΣ, Νικόλας