Tag Archives: Πεντζίκης

Το Βυζαντινό παρελθόν της Θεσσαλονίκης μέσα σε λογοτεχνικά κείμενα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Βυζαντινή Θεσσαλονίκη μέσα από το έργο των σύγχρονων Θεσσαλονικέων λογοτεχνών

Συγγραφέας: Αναστασία Βακαλούδη

Έκδοση: Σταμούλης (2018)

ISBN: 978-618-5306-01-4

Τιμή: Περίπου €27

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Από όλες τις ιστορικές περιόδους της Θεσσαλονίκης (ελληνιστική, ρωμαϊκή, βυζαντινή, οθωμανική), αυτή που αναμφίβολα κυριαρχεί είναι αυτή του Βυζαντίου. Τα μνημεία που δημιουργήθηκαν σε αυτά τα 1000 περίπου χρόνια και κοσμούν ακόμη την πόλη, τα ιστορικά γεγονότα που έπαιξαν σπουδαίο ρόλο στη ζωή της Αυτοκρατορίας, οι άνθρωποι που πέρασαν ή έζησαν ή δημιούργησαν στη Θεσσαλονίκη και η οικονομική και πολιτισμική ακμή που βίωσε ο τόπος έχουν αφήσει το στίγμα τους και στη σύγχρονη εικόνα του άστεως. Μοιραία οι λογοτέχνες της πόλης πολλές φορές θα χρησιμοποιήσουν κάτι από όλα αυτά στα κείμενά τους. Άλλοι περισσότερο και άλλοι λιγότερο. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης εξετάζει κείμενα Θεσσαλονικέων λογοτεχνών, όπου συναντάμε αναφορές (σύντομες ή εκτεταμένες) στο Βυζαντινό παρελθόν της πόλης.

Η έκδοση είναι καλή. Υπάρχει κουβερτούρα που αγκαλιάζει το βιβλίο. Στο εξώφυλλο ένα έργο του ζωγράφου Μάρκου Καμπάνη, που αναπαριστά τη Βυζαντινή Θεσσαλονίκη. Υπάρχουν πάρα πολλές φωτογραφίες, δυστυχώς όλες ασπρόμαυρες με αποτέλεσμα να μην μπορούν να αποδοθούν σωστά αγιογραφίες, ψηφιδωτά και γενικά εικόνες που το χρώμα είναι απαραίτητο. Φαντάζομαι αυτό έγινε για λόγους οικονομίας. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει η πλουσιότατη βιβλιογραφία και δικτυογραφία (πρώτη φορά τη βλέπω τη λέξη, εννοεί τις πηγές που αντλούνται από το διαδίκτυο) καθώς επίσης και η εργογραφία της συγγραφέως. Στο κάτω μέρος των σελίδων υπάρχουν διάφορες σημειώσεις και βιβλιογραφικές αναφορές. Συνολικά μια αξιοπρεπής εργασία.

Η Βακαλούδη είναι φιλόλογος με σπουδές πάνω στη Βυζαντινή ιστορία. Το ύφος του βιβλίου δεν θα δυσκολέψει ιδιαίτερα τον αναγνώστη πέρα από κάποια σημεία ίσως.

Επιλέχτηκαν συνολικά 23 λογοτέχνες στων οποίων το έργο μέσα υπάρχουν κομμάτια της ιστορίας της Βυζαντινής Θεσσαλονίκης αλλά και του Βυζαντίου γενικότερα. Βέβαια υπάρχει μια ανισομέρεια, καθώς οι 250 σελίδες (σχεδόν το μισό βιβλίο δηλαδή) έχει να κάνει με το έργο του Πεντζίκη, ο οποίος είναι όντως ο συγγραφέας στα κείμενα του οποίου είναι ιδιαίτερα έντονη η παρουσία του Βυζαντινού κόσμου. Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι μόνο με το έργο του Πεντζίκη θα μπορούσε να γίνει ένα ξεχωριστό βιβλίο. Οι υπόλοιποι λογοτέχνες στο βιβλίο είναι οι Καρέλλη, Κοσματόπουλος, Κύρου, Αλαβέρας, Μπακόλας, Ιωάννου, Κέντρου-Αγαθοπούλου, Χριστιανόπουλος, Καζαντζής, Μισκώφ, Βασιλικός, Χαραλάμπους, Φάλκος-Αρβανιτάκης, Μαρωνίτης, Νικηφόρου, Τζανής, Ναρ, Χορτιάτη, Αποστολίδου, Κοροβίνης, Ζαφειρίου και Σερέφας. Για κάποιους από αυτούς οι αναφορές είναι πολύ σύντομες και τα κείμενα στο βιβλίο περιορισμένα. Κάποιος επίσης ίσως θα μπορούσε να πει ότι υπάρχουν και άλλοι συγγραφείς στο έργο των οποίων συναντάμε συχνά αναφορές για τη Βυζαντινή Θεσσαλονίκη (στο μυαλό μου έρχονται εύκολα οι Παναγιώτης Αγαπητός, Πηνελόπη Μάξιμου και Νίκος Ματσούκας). Πάντως ως βάση στην οποία θα μπορούν να προστεθούν στο μέλλον έργα και άλλων λογοτεχνών, είναι μια χαρά.

Η συγγραφέας αφού παρουσιάσει κομμάτια των λογοτεχνών με αναφορές στη Βυζαντινή Θεσσαλονίκη, αναλύει ιστορικά αυτά τα κομμάτια δίνοντας πάρα πολλές πληροφορίες για γεγονότα, πρόσωπα, μνημεία της πόλης μας. Περισσότερο θα έλεγα ότι το βιβλίο είναι ιστορικό παρά λογοτεχνικό, μια ιδιαίτερη μελέτη με πρωτότυπη προσέγγιση της ιστορίας της πόλης μας. Προσωπικά βρίσκω αυτόν τον τρόπο ιδανικό ώστε να μάθουν οι πολίτες το παρελθόν της Θεσσαλονίκης ή τουλάχιστον να έρθουν σε μια πρώτη επαφή με αυτό.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε και το βρήκα ενδιαφέρον. Μια μελλοντική έκδοση του βιβλίου μπορεί να είναι πιο πλήρης και να έχει και έγχρωμες φωτογραφίες. Αλλά ως συνολική προσπάθεια την αποτιμώ θετική.

Σχολιάστε

Filed under ΒΑΚΑΛΟΥΔΗ, Αναστασία, Συγγραφείς

Κείμενα 13 σπουδαίων πεζογράφων για τη Θεσσαλονίκη

img008

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Θεσσαλονίκη των παλαιότερων συγγραφέων

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Ιανός (1998)

ISBN: 960-7771-18-4

Τιμή: Περίπου €20

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι μια μικρή ανθολογία κειμένων για τη Θεσσαλονίκη από, όπως λέει και ο τίτλος, «παλαιότερους συγγραφείς». Ένα έργο, που σκοπό έχει να κάνει ο αναγνώστης μια πρώτη γνωριμία με κάποιους συγγραφείς και πιο συγκεκριμένα με τα επιλεγμένα κείμενά τους τα οποία αφορούν την πόλη μας.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Το αντίτυπο, που έχω εγώ έχει και ένα μικρό αφιέρωμα στα Εκπαιδευτήρια Μαντουλίδη, τα οποία γίορταζαν την χρονιά κυκλοφορίας του βιβλίου τα 20 χρόνια τους. Δεν γνωρίζω αν ο Μαντουλίδης ήταν και χορηγός της έκδοσης, αλλά το ίδιο βιβλίο κυκλοφορεί με διαφορετικό εξώφυλλο και ISBN στα βιβλιοπωλεία και ίσως αυτό βρείτε πιο εύκολα. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν σύντομα βιογραφικά των συγγραφέων, αλλά και κάποιων ζωγράφων, των οποίων τα έργα κοσμούν το εσωτερικό του βιβλίου.

Δεν έχω κάτι να σχολιάσω για το πρώτο μέρος του βιβλίου, το οποίο μιλάει για τα Εκπαιδευτήρια Μαντουλίδη, φαντάζομαι κάποιος, που πήγε εκεί σχολείο ή δούλεψε στον Μαντουλίδη θα το βρει ενδιαφέρον. Το κύριο θέμα όμως του βιβλίου είναι τα κείμενα των 13 συγγραφέων, που επέλεξε ο Νίκος Καρατζάς. Οι συγγραφείς είναι οι Γιώργος Βαφόπουλος, Μίνως Λαγουδάκης, Γιώργος Ιωάννου, Στέλιος Ξεφλούδας, Τόλης Καζαντζής, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Ανδρέας Καρκαβίτσας, Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Γιώργος Κιτσόπουλος, Κώστας Ταχτσής, Φώτης Κόντογλου, Στρατής Τσίρκας και Νίκος Τσιφόρος. Κάποιοι γεννημένοι στη Θεσσαλονίκη, κάποιοι έζησαν κομμάτι ή και ολόκληρη τη ζωή τους εδώ και κάποιοι άλλοι επισκέφτηκαν κάποια στιγμή την πόλη μας.

Ο Βαφόπουλος περιγράφει το πώς έζησε αυτός και η οικογένειά του τη Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917. Ο Ιωάννου μας πάει μια βόλτα στην πλατεία του «Αγίου Βαρδαρίου» με απόσπασμα από το βιβλίο του «Το δικό μας αίμα«. Ο Καζαντζής μιλάει για την Αγία Σοφία, κείμενο από το βιβλίο του «Το τελευταίο καταφύγιο«. Ο Καρκαβίτσας γράφει για την επίσκεψή του στην Θεσσαλονίκη στις αρχές του 20ου αιώνα. Ο εξαιρετικός και αδικημένος, κατά την άποψή μου, Κιτσόπουλος κάπου στην Άνω Πόλη παρατηρεί μια καθημερινή ιστορία. Ο Κόντογλου μιλάει για τη Βυζαντινή Θεσσαλονίκη. Ο Λαγουδάκης μας πάει στη Θεσσαλονίκη των πρώτων χρόνων της δεκαετίας του 1920, με το απόσπασμά του από το βιβλίο «Ο κύριος Παρλεβού Φρανσαί και η κυρία Ιτσελόγκουε», ίσως το πρώτο ελληνικό λογοτεχνικό έργο, που μιλάει τόσο εκτενώς για τη Θεσσαλονίκη και την κοινωνία της. Ο Ξεφλούδας πρωτοπόρος της γενιάς του ’30 στη Θεσσαλονίκη και εκφραστής του εσωτερικού μονολόγου περιγράφει κομμάτι της ζωής του στην πόλη μας. Ο Παπαδιαμάντης στο διήγημά του «Ο Χαραμάδος» βλέπει το λιμάνι της Θεσσαλονίκης με τους Εβραίους εργάτες του στις αρχές του 20ου αιώνα. Ο Πεντζίκης στον ύμνο του για τη Θεσσαλονίκη «Μητέρα Θεσσαλονίκη» ταξιδεύει χρονικά στο χθες της πόλης, όπως αυτό φαίνεται στη σημερινή της εικόνα. Ο Ταχτσής επισκέπτεται την πόλη, που τον γέννησε μετά από χρόνια απουσίας του. Ο Τσίρκας επιλέγει να τελειώσει την επική τριλογία του «Ακυβέρνητες Πολιτείες» στην πόλη μας. Ο Τσιφόρος, τέλος, μιλάει για την επιστροφή ενός μετανάστη στη Γερμανία και την απόφασή του να παραμείνει στη Θεσσαλονίκη, τον τόπο, που άφησε πριν από χρόνια και να ξεκινήσει στα 60 του από την αρχή τη ζωή του, σε ένα διήγημα από τη συλλογή του «Όμορφη Θεσσαλονίκη«.

Όπως είπαμε και νωρίτερα, εκτός από τα κείμενα υπάρχουν και πίνακες ζωγράφων με θέμα τη Θεσσαλονίκη. Μητράκας, Μπακογιώργος, Παπανάκος, Παπασπύρου, Παραλής, Μαυρομάτης οι πιο γνωστοί από αυτούς σε μένα.

Το βιβλίο μου άρεσε. Μια μικρή ανθολογία με έργα σπουδαίων συγγραφέων. Ειδικά το απόσπασμα από το βιβλίο του Λαγουδάκη είναι σημαντικότατο, καθώς το βιβλίο δεν υπάρχει και είναι εξαιρετικά σπάνιο και κανείς δεν φιλοτιμήθηκε να το επανακυκλοφορήσει.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

12 ποιητές της Θεσσαλονίκης

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οι θεμελιωτές της ποίησης στη Θεσσαλονίκη

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Ινόνια (2010)

ISBN: 978-960-99606-0-1

Τιμή: Περίπου €19

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η λογοτεχνία της Θεσσαλονίκης έχει να παρουσιάσει μερικούς από τους σπουδαιότερους σύγχρονους Έλληνες ποιητές. Οι παράγοντες, που συνέβαλαν σε αυτό το γεγονός είναι πολλοί. Ίσως η ιστορία της πόλης, ίσως το κλίμα, ίσως το πολιτισμικό περιβάλλον, ίσως ο συνδυασμός αυτών ή και κάποιων άλλων στοιχείων, που δεν μου έρχονται τώρα στο μυαλό. Χωρίς να υπάρχει μία κοινή φόρμα, οι ποιητές βρήκανε πρόσφορο έδαφος και εξελίχτηκαν. Στο βιβλίο της σημερινής ανάρτησης παρουσιάζονται μερικοί από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του ποιητικού λόγου της Θεσσαλονίκης.

Η έκδοση είναι άριστη. Χάρτινο εξώφυλλο με έντονο μπλε χρώμα, χαρτί Palatina των 120gr στο υπόλοιπο βιβλίο. Την εισαγωγή υπογράφει ο Ντίνος Χριστιανόπουλος ενώ υπάρχει και CD με τον ηθοποιό Γιώργο Μοσχίδη να απαγγέλλει ποιήματα, συνοδεία μουσικής. Τον εκδοτικό οίκο Ινόνια δεν τον ήξερα και ψάχνοντας στο Google δεν βρήκα κάποιο άλλο έργο του. Υπάρχουν δύο φωτογραφίες από το αρχείο του Μοσχίδη, η μία στο οπισθόφυλλο είναι από το 1953 στην πόλη μας. Για κάθε ποιητή, που παρουσιάζεται, υπάρχει ένα σύντομο βιογραφικό.

Το βιβλίο βασίστηκε σε μια ποιητική βραδιά, που έγινε το 1953 στη Σχολή Βαλαγιάννη (από τα σημαντικότερα ιδιωτικά σχολεία, που υπήρχαν παλαιότερα στην πόλη μας) και στην οποία ο Γιώργος Μοσχίδης διάβαζε ποιήματα, που είχε επιλέξει ο Ντίνος Χριστιανόπουλος. Χρονικά βρισκόμαστε σε μια περίοδο, που η ποίηση της πόλης έχει να παρουσιάσει σπουδαία ονόματα. Μετά από μισό αιώνα οι ποιητές, των οποίων είχε παρουσιαστεί τότε το έργο, θεωρήθηκαν «θεμελιωτές» της ποίησης για την πόλη μας.

12 καλλιτέχνες παρουσιάζονται στο βιβλίο, χωρισμένοι θεματικά σε 4 ομάδες, οι οποίες περιέχουν 3 ποιητές:

  • Στοχαστικοί ποιητές (Γιώργος Βαφόπουλος, Ζωή Καρέλλη, Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης)
  • Λυρικοί ποιητές (Γιώργος Θέμελης, Τάκης Βαρβιτσιώτης, Γιώργος Στογιαννίδης)
  • Κοινωνικοί ποιητές (Μανόλης Αναγνωστάκης, Κλείτος Κύρου, Πάνος Θασίτης)
  • Ερωτικοί ποιητές (Ντίνος Χριστιανόπουλος, Νίκος-Αλέξης Ασλάνογλου, Γιώργος Ιωάννου)

Όπως αναφέρει και ο Χριστιανόπουλος, στη συνέχει εμφανίστηκαν και άλλοι ποιητές στην πόλη μας, αλλά οι προαναφερθέντες θεωρήθηκαν από τον ίδιο ως «θεμελιωτές» της ποίησης, έβαλαν τις βάσεις πάνω στις οποίες έχτισαν οι υπόλοιποι αυτό, που σήμερα ονομάζουμε ποίησης της Θεσσαλονίκης. Οι διαφορετικές εποχές και ιστορικές συγκυρίες μοιραία έφερναν και διαφορετικό ύφος στην ποίηση.

Στο βιβλίο υπάρχουν κάποια χαρακτηριστικά έργα των καλλιτεχνών, συνήθως 3 ποιήματα από τον καθένα (στον Πεντζίκη και τον Αναγνωστάκη υπάρχουν δύο και στον Θέμελη τέσσερα). Σίγουρα δεν μιλάμε για κάποια ανθολογία, αλλά για ένα βιβλίο, που σκοπό έχει να παρουσιάσει απλά ένα πάρα πολύ μικρό δείγμα από το έργο των ποιητών αυτών. Νομίζω περισσότερο ήθελε ο Χριστιανόπουλος να δώσει στους ακροατές της ποιητικής βραδιάς και τους αναγνώστες του βιβλίου κάποια ονόματα, ώστε να ξεκινήσουν να διαβάζουν ποίηση και επέλεξε τα πιο σημαντικά πρόσωπα του χώρου.

Προσωπικά ξεχώρισα το «Η ζυγαριά» του Βαφόπουλου, την «Τοπογραφία» του Πεντζίκη, το «Χάρης 1944» του Αναγνωστάκη, την «Κραυγή Δέκατη Πέμπτη» του Κύρου, το «Αποστρατευμένοι» του Χριστιανόπουλου και το «Ποτέ σου δεν κατάλαβες» του Ιωάννου. Η απαγγελία του Μοσχίδη δεν με ενθουσίασε, αλλά δεν μπορώ να την κρίνω, καθώς δεν γνωρίζω ποια συστατικά κάνουνε μια απαγγελία καλή ή κακή.

Πριν λίγο καιρό είχε παρουσιαστεί από τη Vivlioniki ένα άλλο βιβλίο για την ποίηση της Θεσσαλονίκης από τον Νίκο Καρατζά. Σε σύγκριση με το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης, το έργο του Καρατζά μου φάνηκε πιο «γεμάτο». Η τιμή στα €19 είναι υπερβολική νομίζω, μάλλον ανέβηκε τόσο εξαιτίας του CD. Σε γενικές γραμμές όμως είναι μια ωραία έκδοση.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

12 ζωγράφοι της Θεσσαλονίκης

Σάρωση_20160315 (2)

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Δώδεκα ζωγράφοι της Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Περικλής Σφυρίδης

Έκδοση: Ρέκος (1998)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €45

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν κάμποσο καιρό, μέσα από τις αναρτήσεις στη Vivlioniki είχε παρουσιαστεί ένα μικρό βιβλίο του Περικλή Σφυρίδη αφιερωμένο σε 10 ζωγράφους της πόλης μας. Το έργο αυτό είχε κυκλοφορήσει το 2008 και ήταν μια σύντομη αναφορά στο έργο αυτών των καλλιτεχνών, με κόστος μόλις €3. Μια δεκαετία νωρίτερα είχε κυκλοφορήσει ο ίδιος συγγραφέας ένα πολύ πιο λεπτομερές βιβλίο με το ίδιο θέμα, αφιερωμένο δηλαδή σε ζωγράφους, των οποίων το έργο είναι άμεσα συνδεδεμένο με την Θεσσαλονίκη.

Η έκδοση είναι άριστη. Σκληρό δερματόδετο εξώφυλλο, που το ντύνει χάρτινη πλαστικοποιημένη κουβερτούρα. Πολλές φωτογραφίες  των έργων των καλλιτεχνών, κάποιες έγχρωμες, κάποιες ασπρόμαυρες (δεν έχω καταλάβει ποτέ για ποιο λόγο μπαίνουν ασπρόμαυρες φωτογραφίες σε πίνακες ζωγραφικής). Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει ευρετήριο όρων καθώς και ένα κομμάτι, το οποίο καλύπτει τη δράση των ζωγράφων μεταξύ 1986 και 1998. Το 1986 είναι η χρονιά, που κυκλοφόρησε το βιβλίο για πρώτη φορά, η έκδοση αυτή είναι βελτιωμένη και συμπληρωμένη. Την καλλιτεχνική επιμέλεια του βιβλίου είχε αναλάβει ο Κάρολος Τσίζεκ.

Η παρουσίαση των ζωγράφων ακολουθεί χρονολογική σειρά, από τον μεγαλύτερο ηλικιακά, προς τον νεώτερο. Οι καλλιτέχνες, των οποίων το έργο παρουσιάζεται είναι οι Ρέγκος, Φωτάκης, Λεφάκης, Παραλής, Πεντζίκης, Τσίζεκ, Σαχίνης, Μαυρομάτης, Βενετούλιας, Παπανάκος, Ζογλοπίτης και Αναστασιάδης.

Στα κείμενα υπάρχει ένα συγκεκριμένο μοντέλο παρουσίασης. Υπάρχει αρχικά ένα βιογραφικό σημείωμα, ακολουθεί η παρουσίαση του έργου των καλλιτεχνών από τον συγγραφέα, αυτοσχόλια των καλλιτεχνών και τέλος αποσπάσματα από κριτικές.

Δεν είμαι ικανός να κρίνω το καλλιτεχνικό έργο των ζωγράφων, το βιβλίο όμως συνολικά είναι μια πολύ προσεγμένη δουλειά, ίσως η πιο αξιόλογη, που υπάρχει για το σχετικό θέμα. Η ζωγραφική στη Θεσσαλονίκη είναι από τις αδικημένες τέχνες και δεν έχει παρουσιαστεί σε πολλά βιβλία, οπότε μια τόσο ποιοτική έκδοση τιμά τους ζωγράφους της πόλης μας και το έργο τους.

2 Σχόλια

Filed under Συγγραφείς, ΣΦΥΡΙΔΗΣ, Περικλής

Ο Ηλίας Πετρόπουλος γράφει για τον Πεντζίκη

petropoulos 001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης

Συγγραφέας: Ηλίας Πετρόπουλος

Έκδοση: Πατάκη (1998)

ISBN: 960-600-356-6

Τιμή: Περίπου €12

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα κεφάλαια της λογοτεχνικής ιστορίας της Θεσσαλονίκης. Μία μελέτη του έργου του από τον Ηλία Πετρόπουλο φυσικό είναι να έχει μεγάλο ενδιαφέρον.

Η έκδοση είναι καλή, με φωτογραφίες από το ζωγραφικό έργο του Πεντζίκη καθώς και με κάποιες από το αρχείο του Πετρόπουλου. Είναι η τρίτη έκδοση του έργου, με την πρώτη να έχει κυκλοφορήσει το 1958. Η έκδοση της ανάρτησής μας έχει και κείμενα του Πετρόπουλου με αναμνήσεις του από τις συναντήσεις και τις συζητήσεις του με τον Πεντζίκη. Το εξώφυλλο της πρώτης έκδοσης του 1958 νομίζω είναι ομορφότερη από τη μαυρίλα του εξώφυλλου της τελευταίας έκδοσης και υπάρχει σε φωτογραφία στο βιβλίο, ήταν σε σχέδιο του Γιάννη Σβορώνου.

Το βιβλίο μπορεί θεωρητικά να χωριστεί σε δύο μέρη. Την «μελετιούλα» όπως αποκαλεί την εργασία του ο Πετρόπουλος στο έργο του Πεντζίκη και τις αναμνήσεις του Πετρόπουλου από τις συναντήσεις και τις συζητήσεις του με τον Πεντζίκη.

  • Στην μελέτη του έργου, αυτό, που ξεχωρίζει είναι η στατιστική ανάλυση στα κείμενα του Πεντζίκη, που επιχειρεί ο Πετρόπουλος. Δεν έχω διαβάσει ξανά τέτοια μελέτη, οπότε δεν μπορώ να πω αν είναι έγκυρη ή όχι. Ο Πετρόπουλος προσπαθεί να βρει συσχετισμούς μεταξύ των πεζών «Αντρέας Δημακούδης», «Ο πεθαμένος και η Ανάσταση» και «Πραγματογνωσία» συγκρίνοντας το πόσες φορές εμφανίζονται κάποιες λέξεις σε κάθε ένα από αυτά τα έργα ή το πώς συντάσσονται επίθετα, ουσιαστικά, μετοχές κτλ. Από την ποίηση του Πεντζίκη, ο Πετρόπουλος καταπιάνεται με το έργο του «Εικόνες», στο οποίο η μελέτη του έχει να κάνει με το πόσες φορές συναντάμε τους φθόγγους Α, Ο, Ε και ΟΥ. Για τη δε ζωγραφική του Πεντζίκη, ο Πετρόπουλος μιλάει περισσότερο για την τεχνική του ζωγράφου (είδος χρωμάτων, γεωμετρία των σχεδίων κτλ), παρά για τη θεματολογία του.
  • Το πιο ενδιαφέρον κομμάτι του βιβλίου, για μένα, είναι αυτό με τις αναμνήσεις του Πετρόπουλου. Χρησιμοποιώντας το γνωστό ύφος του στη γραφή, ο Πετρόπουλος μας παρουσιάζει κομμάτια της καθημερινότητας και του χαρακτήρα του Πεντζίκη, που δύσκολα νομίζω θα βρούμε σε άλλη μελέτη ή βιβλίο σχετικά με τη ζωή του Πεντζίκη. Ο Πετρόπουλος ξεκαθαρίζει εξ αρχής ότι θεωρεί τον Πεντζίκη ως δάσκαλό του. Έχει ενδιαφέρον το κεφάλαιο σχετικά με τα λογοπαίγνια και τους συνειρμούς του Πεντζίκη. Ο Πετρόπουλος δεν μασάει τα λόγια του και δεν διστάζει να κριτικάρει ακόμη και μεγάλα ονόματα της λογοτεχνίας, στη στάση τους απέναντι στον Πεντζίκη, όπως για παράδειγμα αυτά, που σημειώνει για τον Μανώλη Αναγνωστάκη και την κριτική του στο έργο του Πεντζίκη.

Πέρα από τα κείμενα, ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι φωτογραφίες του βιβλίου, όπου εκτός από τις ζωγραφιές του Πεντζίκη, ξεχωρίζουν οι εικόνες από την ημέρα, που ο Πεντζίκης έφυγε από το φαρμακείο του (σήμερα βρίσκεται κάτω από το μέγαρο Βαρβιτσιώτη στην Εγνατία 108) καθώς και η κάπως μακάβρια φωτογραφία του προσώπου του Πεντζίκη μέσα στο φέρετρό του.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε πρώτον για τα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα κείμενα του Πετρόπουλου σχετικά με τις αναμνήσεις του και δεύτερον γιατί ενώ σήμερα είναι πανελληνίως αναγνωρισμένη η αξία του έργου του Πεντζίκη, το 1958 ο Πετρόπουλος ήταν ο πρώτος, που είχα καταλάβει την αξία του συγγραφέα και ζωγράφου. Γενικά τα κείμενα του Πετρόπουλου έχουν τη δική τους γοητεία και αξία και η συγκεκριμένη μελέτη δεν αποτελεί εξαίρεση.

Σχολιάστε

Filed under ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ, Ηλίας, Συγγραφείς

Η ιστορία του λογοτεχνικού περιοδικού «Κοχλίας»

vivlioniki093

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Το περιοδικό «Κοχλίας»: Θεσσαλονίκη (1945-1948)

Συγγραφέας: Κώστας Κουρούδης

Έκδοση: Μπιλιέτο (1997)

ISBN: 960-85377-7-4

Τιμή: Περίπου €10

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η Θεσσαλονίκη έχει μια αρκετά σημαντική παράδοση λογοτεχνικών περιοδικών. Κάποια πράγματα για αυτά είχαμε δει σε παλαιότερες αναρτήσεις στη Vivlioniki, όπως σε βιβλία του Ντίνου Χριστιανόπουλου, της Ελένης Λαζαρίζου και του Φώτη Τριάρχη. Το σημερινό βιβλίο είναι αφιερωμένο σε ένα από τα πιο σημαντικά περιοδικά λογοτεχνίας, το οποίο εκτιμήθηκε ιδιαίτερα μετά το κλείσιμό του, καθώς η πορεία του ήταν βραχύβια και όχι εμπορικά πετυχημένη. Μιλάμε για το περιοδικό «Κοχλίας».Η έκδοση είναι απλή, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Υπάρχει μια πολύ λεπτή χάρτινη κουβερτούρα, που ίσα που γίνεται διακριτή από τον αναγνώστη. Στο τέλος υπάρχουν βιβλιογραφικές πηγές και ευρετήριο ονομάτων.

Το βιβλίο αποτελεί την πτυχιακή εργασία του συγγραφέα, στο ΤΕΙ Βιβλιοθηκονομίας Θεσσαλονίκης. Πέρα από την έρευνα του Κουρούδη στη βιβλιογραφία, το κύριο ενδιαφέρον του βιβλίου είναι οι συνεντεύξεις, που μπόρεσε και πήρε από τους περισσότερους βασικούς συντελεστές του περιοδικού (μόνο συνέντευξη του Γιάννη Σβορώνου δεν υπάρχει, καθώς αυτός είχε πεθάνει το 1987).

Ο Κοχλίας γεννήθηκε ουσιαστικά αμέσως μετά το τέλος του πολέμου και την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης. Οι δημιουργοί του ήταν ο Γιώργος Κιτσόπουλος, ο Γιάννης Σβορώνος και ο Λευτέρης Κονιόρδος. Ο Κιτσόπουλος ήταν υπεύθυνος για την ύλη του περιοδικού, ο Σβορώνος για την εμφάνισή του και ο Κονιόρδος υποστήριζε οικονομικά το έργο. Το πρώτο του τεύχος κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 1945 και το τελευταίο τον Ιανουάριο του 1948.

Το βιβλίο ουσιαστικά χωρίζεται σε δύο ενότητες. Στην πρώτη, υπάρχει το πολύ ενδιαφέρον κείμενο του Κουρούδη, σχετικά με το περιοδικό Κοχλία, κείμενο, το οποίο εξετάζει πολλές πτυχές του περιοδικού (ιστορία, περιεχόμενο, «γραμμή» κτλ). Στη δεύτερη ενότητα, υπάρχουν οι συνεντεύξεις με πολλούς εκ των πρωταγωνιστών του περιοδικού, ανθρώπων των γραμμάτων, που με το έργο τους έφτιαξαν τον Κοχλία.

Στις συνεντεύξεις μιλάνε κάποιοι εκ των σημαντικότερων ανθρώπων της πνευματικής ζωής της Θεσσαλονίκης: Κιτσόπουλος, Πεντζίκης, Καρέλλη, Βαρβιτσιώτης, Στογιαννίδης, Τσίζεκ, Ιατρού, Κύρου, Χριστιανόπουλος, Βαφόπουλος και Αλαβέρας, ενώ υπάρχει και συνέντευξη του Κονιόρδου, ο οποίος ήταν, όπως είπαμε, υπεύθυνος για τα οικονομικά του περιοδικού και ο βασικός χρηματοδότης του. Εξαιρετικά ενδιαφέρουσες είναι όλες (εκτός του Πεντζίκη, που είχε μια τάση να μην απαντά στις ερωτήσεις, αλλά να αναλύει δικές του σκέψεις), δεν φανερώνουν μόνο στοιχεία για το περιοδικό, αλλά και για τις προσωπικές σχέσεις αυτών των ανθρώπων και τη νοοτροπία τους.

Όλοι συμφωνούν, στο ότι ο Πεντζίκης μπορεί να μην έφτιαξε το περιοδικό, αλλά ήταν ο σημαντικότερος από τους συντελεστές του. Έπαιξε ρόλο τόσο στις μεταφράσεις, όσο και στην φιλοσοφία του Κοχλία. Στα χρόνια, που κυκλοφόρησε το περιοδικό, ο Πεντζίκης είχε ήδη μια αναγνώριση από το κοινό, σε σχέση με πολλούς από τους υπόλοιπους, οι οποίοι ήταν άγνωστοι ακόμη. Ο Κοχλίας εξέδωσε και κάποια βιβλία, μάλιστα ο εκδοτικός οίκος κράτησε περισσότερα χρόνια από το περιοδικό.

Το βασικότερο, που πέτυχε ο Κοχλίας, είναι το πάντρεμα του μοντέρνου με το παραδοσιακό. Στις σελίδες του κάποιος μπορούσε να διαβάσει για κείμενα Βυζαντινών λογίων, αλλά και για μεταφράσεις Ευρωπαίων δημιουργών. Κείμενα, που πρώτη φορά έγιναν γνωστά από τον Κοχλία, κυκλοφόρησαν μεταφρασμένα στην Ελληνική αγορά δεκαετίες μετά. Η εμφάνιση επίσης του περιοδικού ήταν μοντέρνα και πρωτοποριακή και ευθύνη σε αυτό είχε κυρίως ο Σβορώνος.

Η ανταπόκριση του περιοδικού από το κοινό, δεν ήταν αυτή, που θα επιθυμούσαν οι συντελεστές του. Η υποδοχή που έλαβε ήταν αρνητική, σε σημείο πολλοί να κοροϊδεύουν τα γραφόμενά του, την δομή του, το ύφος και τους συντελεστές του. Η δικαίωση για τον Κοχλία ήρθε πολλές δεκαετίες έπειτα, όταν το περιοδικό ανατυπώθηκε και πολλοί από τους συγγραφείς, που ο Κοχλίας είχε πρωτοπαρουσιάσει, έγιναν γνωστοί στο ευρύτερο κοινό.

Το βιβλίο το βρήκα εξαιρετικό για το είδος του. Η παρουσίαση του περιοδικού είναι πλήρης, χωρίς καμία προσπάθεια αγιοποίησης των συντελεστών. Αναδεικνύεται η πορεία του Κοχλία, τα προβλήματα, οι σκέψεις, ό,τι μπορεί να έχει σχέση με την προσπάθεια αυτή. Οι συνεντεύξεις επίσης αποκαλύπτουν μια πιο ανθρώπινη μεριά των καλλιτεχνών και φυσικά είναι ντοκουμέντα για τους επόμενους ερευνητές της λογοτεχνικής ιστορίας της πόλης μας.

Σχολιάστε

Filed under ΚΟΥΡΟΥΔΗΣ, Κώστας, Συγγραφείς

Η Θεσσαλονίκη μέσα από τα μάτια 5 συγγραφέων της

vivlioniki177

 

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Θεσσαλονίκη στο έργο των Θεσσαλονικέων πεζογράφων

Συγγραφέας: Τριαντάφυλλος Κωτόπουλος

Έκδοση: Επίκεντρο (2014)

ISBN: 978-960-458-435-2

Τιμή: Περίπου €24

 

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Έχουμε πει και στο παρελθόν ότι η Θεσσαλονίκη αποτελούσε πάντοτε μία πηγή έμπνευσης για πολλούς λογοτέχνες. Η ιστορία της, τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν εδώ πέρα, το αστικό τοπίο της, οι πολλές φυλές που πέρασαν και έμειναν εδώ ήταν τα βασικά αίτια της γέννεσης αυτού του ενδιαφέροντος. Σήμερα θα μιλήσουμε για ένα βιβλίο, το οποίο ασχολείται με την παρουσίαση της πόλης μέσα από το έργο πέντε συγγραφέων τους, οι οποίοι θεωρούνται Θεσσαλονικείς, άσχετα αν πολλοί δεν γεννήθηκαν στην Σαλονίκη. Φυσικά αυτό δεν σημαίνει ότι μόνο αυτοί έχουν γράψει για την πόλη, αλλά ο Κωτόπουλος επέλεξε τους συγκεκριμένους. Πρόκειται για τους:

  • Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη
  • Τηλέμαχο Αλαβέρα
  • Βασίλη Βασιλικό
  • Γιώργο Ιωάννου
  • Νίκο Μπακόλα

Από αυτούς μόνο ο Βασιλικός ζει πλέον.

Η έκδοση είναι λιτή και προσεγμένη. Πρόκειται για μια έρευνα, οπότε δεν υπάρχουν φωτογραφίες. Η ταξινόμηση των θεμάτων του βιβλίου βοηθάει την ανάγνωσή του. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει η πλούσια βιβλιογραφία, καθώς και ευρετήριο όρων και ονομάτων. Μου άρεσε και το υποκίτρινο χρώμα των σελίδων, δίνει μια αίσθηση νοσταλγίας και παρελθόντος.

Πρόκειται για μια έρευνα, η οποία γράφτηκε από έναν ακαδημαϊκό, οπότε η γλώσσα που χρησιμοποιεί ίσως δυσκολέψει κάποιους. Η ορολογία και το ύφος του βιβλίου δεν είναι για καθημερινή ανάγνωση. Γενικά νομίζω ότι κυρίως απευθύνεται σε ιστορικούς, φιλολόγους, μελετητές και λιγότερο στον μέσο αναγνώστη, αν και πιστεύω ότι ως βιβλίο αναφοράς είναι χρήσιμο σε όλους.

Το βιβλίο χωρίζεται μετά την εισαγωγή του (65 σελίδες εισαγωγή…) σε 5 βασικά μέρη, τα οποία στην συνέχεια έχουν μικρότερα κεφάλαια. Επειδή όπως είπα το βιβλίο δεν διαβάζεται ιδιαίτερα εύκολα, ο διαχωρισμός αυτός βοηθάει στο να μπορεί ο αναγνώστης να διαβάσει μόνο αυτό που θέλει.

Η εισαγωγή, ιδιαίτερα μεγάλη, μας παρουσιάζει την πόλη και τους συγγραφείς των οποίων το έργο θα εξεταστεί. Υπάρχει σύντομη ιστορία της πόλης καθώς και βιογραφικά στοιχεία των συγγραφέων.

Τα 5 μέρη στα οποία χωρίζεται το βιβλίο είναι τα εξής:

Ι. Η λογοτεχνική αναδημιουργία της δομημένης πόλης

ΙΙ. Η αναπαράσταση του φυσικού χώρου

ΙΙΙ. Η κοινωνική σύσταση του πλασματικού κόσμου

ΙV. Ιστορία και τα πολλαπλά πρόσωπα της πόλης

V. Η πόλη ως λογοτεχνικός μύθος

Ο Κωτόπουλος θεωρώ ότι προσεγγίζει από κάθε δυνατή γωνιά την πόλη και την παρουσιάζει μέσα από το έργο των 5 συγγραφέων στο έργο του. Έχει επιλέξει μάλιστα και διαφορετικές γενιές λογοτεχνών (ο Πεντζίκης ανήκει στην γενιά του ’30, Βασιλικός και Αλαβέρας στην πρώτη μεταπολεμική γενιά, Ιωάννου και Μπακόλας στην δεύτερη μεταπολεμική γενιά) και μπορεί να εξετάσει τα πρόσωπα της πόλης σε μεγάλο βάθος χρόνου.

Προσωπικά ασχολήθηκα περισσότερο με το ΙΙΙ. και το IV. μέρος του βιβλίου, αλλά ανάλογα με τα ενδιαφέροντα του καθενός μπορεί κάποια άλλα να αρέσουν περισσότερο. Η πληρότητα του βιβλίου νομίζω ότι το κάνει δύσκολο. Οι αναφορές επίσης στα έργα ανοίγουν στον αναγνώστη νέους δρόμους εξερεύνησης της λογοτεχνίας (δυστυχώς κάποιοι από τους τίτλους δεν κυκλοφορούν πια, οπότε θα χρειαστεί να ψάξει ο αναγνώστης σε παλαιοβιβλιοπωλεία). Σίγουρα βοηθάει το αν ο αναγνώστης έχει διαβάσει κείμενα των 5 συγγραφέων, αλλά δεν είναι προαπαιτούμενο.

Εν κατακλείδι, το βρήκα, παρά τις δυσκολίες που αντιμετώπισα στην ανάγνωσή του, αρκετά ενδιαφέρον. Θυμήθηκα τα μαθητικά μου χρόνια, όταν σημείωνα με μολύβι και υπογράμμιζα τα βιβλία μου, αφού σε πολλά κομμάτια του βιβλίου κρατούσα και σημειώσεις. Αν και νομίζω πως απευθύνεται αρχικά σε περιορισμένο κοινό, σε βάθος χρόνου μπορεί να φανεί χρήσιμο σε περισσότερους.

3 Σχόλια

Filed under ΚΩΤΟΠΟΥΛΟΣ, Τριαντάφυλλος, Συγγραφείς

Η Θεσσαλονίκη ποζάρει για τους ζωγράφους της

vivlioniki157

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Θεσσαλονίκη μέσα από το έργο δέκα ζωγράφων της

Συγγραφέας: Περικλής Σφυρίδης

Έκδοση: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών (2008)

ISBN: 978-960-7265-84-5

Τιμή: Περίπου €3

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ένας από τους τομείς, για τους οποίους ελάχιστα πράγματα έχουν γραφτεί σχετικά με την Θεσσαλονίκη, είναι η ζωγραφική. Και δεν εννοώ βυζαντινές τοιχογραφίες, αλλά την σύγχρονη ζωγραφική τέχνη. Η πόλη μας βέβαια κυρίως αποτέλεσε μοντέλο για φωτογράφους και έμπνευση για συγγραφείς, στιχουργούς και συνθέτες. Αλλά και μια σειρά ζωγράφων, σύγχρονων και παλαιοτέρων, εμπνεύστηκαν και εν συνεχεία απεικόνισαν με τα χρώματα και την φαντασία τους γωνιές και στιγμές της πόλης. Κάποιους από αυτούς, που ανήκουν στην παλαιότερη γενιά, παρουσιάζει ο Περικλής Σφυρίδης σε αυτό το βιβλιαράκι του.

Η έκδοση είναι λιτή, αλλά προσεγμένη. Υπάρχει ευρετήριο ονομάτων, ενώ έγχρωμες φωτογραφίες με κάποιες από τις δουλειές των ζωγράφων που αναφέρονται στο βιβλίο υπάρχουν στο τέλος του βιβλίου. Το βιβλίο είναι κείμενο διάλεξης του συγγραφέα στην Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, τον Νοέμβριο του 2006.

10 ζωγράφοι λοιπόν της Θεσσαλονίκης, οι οποίοι γεννήθηκαν πριν το 1940 και εκπροσωπούν τις πρώτες γενιές ζωγράφων της πόλης, οι οποίοι ήταν είτε αυτοδίδακτοι, είτε είχαν σπουδάσει στην Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας. Κοινό χαρακτηριστικό των ζωγράφων αυτών, είναι η επίδραση της Βυζαντινής τέχνης στο έργο τους, το οποίο μπορεί να ακολουθεί διάφορες τεχνοτροπίες, αλλά μέσα σε αυτές εισέρχεται το Βυζάντιο, το οποίο χαρακτηρίζει σε μεγάλο βαθμό την Θεσσαλονίκη. Οι ζωγράφοι αυτοί είναι οι εξής:

  1. Πολύκλειτος Ρέγκος (1903-1984)
  2. Νίκος Φωτάκης (1904-1959)
  3. Χρίστος Λεφάκης (1906-1968)
  4. Γιώργος Παραλής (1908-1975)
  5. Νίκος-Γαβριήλ Πεντζίκης (1908-1993)
  6. Πάνος Παπανάκος (1930-1999)
  7. Στέλιος Μαυρομάτης (1930-    )
  8. Λουκάς Βενετούλιας (1930-1984)
  9. Φώνης Ζογλοπίτης (1930-    )
  10. Κώστας Γούναρης (1929-    )

Στο βιβλίο υπάρχουν λεπτομέρειες για το έργο τους, για την τεχνοτροπία που ακολουθούν, τα υλικά που χρησιμοποιούν, ενώ όπως είπαμε και πριν, στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν και δείγματα της δουλειάς τους. Για άτομα σαν εμένα, που δεν έχουν ιδέα για ζωγραφική και ειδικότερα για καλλιτέχνες ζωγράφους της πόλης μας (μόνο τον Ρέγκο και τον Πεντζίκη είχα ακουστά ως ονόματα), είναι ένα ιδιαίτερα χρήσιμο βιβλίο, γιατί μας εισάγει σε αυτόν τον κόσμο, χωρίς το κείμενο να είναι κουραστικό ή δυσνόητο. Σίγουρα για κάποιον που έχει πολύ περισσότερες γνώσεις πάνω σε αυτόν τον τομέα, το βιβλιαράκι αυτό θα φανεί ανούσιο. Αν πάντως έχετε περιέργεια να δείτε την Θεσσαλονίκη σε ζωγραφικούς πίνακες, νομίζω είναι μια πολύ καλή επιλογή, κοστίζει δε λιγότερο από έναν καφέ.

Υ.Γ.: Για όσους δεν θέλουν να δώσουν περίπου €3 για να αποκτήσουν το βιβλίο, μπορούν να το κατεβάσουν σε μορφή PDF από το link εδώ.

5 Σχόλια

Filed under Συγγραφείς, ΣΦΥΡΙΔΗΣ, Περικλής