Tag Archives: πεζογραφία

Ο πεζογραφικός και καλλιτεχνικός κόσμος της Θεσσαλονίκης μέσα από τα μάτια του Περικλή Σφυρίδη

Σάρωση_20180614

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος; Σε πρώτο πρόσωπο

Συγγραφεάς: Περικλής Σφυρίδης

Έκδοση: Μπιλιέτο (1999)

ISBN: 960-7805-09-7

Τιμή: Περίπου €8

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τον Περικλή Σφυρίδη νομίζω τον γνωρίζουν όλοι όσοι έχουν ασχοληθεί με την λογοτεχνία στη Θεσσαλονίκη ή τις εικαστικές τέχνες της πόλης. Με έργο τόσο στην πεζογραφία, όσο και σε μελέτες πάνω στη ζωγραφική, αλλά και με τη συνδρομή του στα λογοτεχνικά περιοδικά της πόλης, έχει αφήσει το αποτύπωμά του στον καλλιτεχνικό κόσμο της Θεσσαλονίκης σε πολλούς τομείς και με διάφορους τρόπους. Πριν λίγο καιρό είχε παρουσιαστεί στη Vivlioniki ένα βιβλίο, όπου ο Παναγιώτης Γούτας έπαιρνε μια συνέντευξη από τον Σφυρίδη. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι μια – ας την πούμε – αυτοβιογραφία του Σφυρίδη με αναφορές στο λογοτεχνικό του βίο, από τα πρώτα του βήματα έως τις σημερινές ημέρες (όπου ως σημερινές να έχετε στο νου ότι μιλάμε για το 1999).

Η έκδοση είναι απλή, λιτή και όμορφη. Συμπαθώ ιδιαίτερα τα βιβλία του Μπιλιέτου για κάποιο λόγο. Υπάρχει χάρτινη κουβερτούρα, που καλύπτει το εξώφυλλο. Αξάκριστο βιβλίο, όπως και τα περισσότερα νομίζω από αυτόν τον εκδοτικό οίκο (αν όχι όλα). Το βρήκα στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου και μου έκανε εντύπωση αρνητική, ότι ο υπεύθυνος του περιπτέρου το πουλούσε στην τιμή των €10, ενώ στο Biblionet η αναγραφόμενη τιμή είναι στα €8 περίπου και προσπαθούσε να με πείσει ότι πρόκειται για ευκαιρία. Είναι κρίμα να αντιμετωπίζονται τα βιβλία ως προϊόντα μαναβικής και να πωλούνται με αυτόν τον τρόπο, ειδικά όταν αυτό γίνεται από τον ίδιο τον εκδοτικό οίκο, που τα παράγει.

Στα 11 μικρά κεφάλαια του βιβλίου ο Σφυρίδης περιγράφει την πορεία του μέσα στο λογοτεχνικό και καλλιτεχνικό κόσμο της Θεσσαλονίκης, από τα πρώτα του βήματα ως μαθητής έως τις μέρες μας (είπαμε, μιλάμε για το 1999). Ο λόγος του είναι όπως η γραφή του, ρεαλιστική, ειλικρινής, ωμή (αλλά όχι με άσχημο και χυδαίο τρόπο). Μιλάει με ονόματα, δεν φοβάται συγκρούσεις, περιγράφει τη λογοτεχνική κοινότητα της Θεσσαλονίκης ακριβώς με τον τρόπο, που αυτός τη γνώρισε, χωρίς προσπάθεια εξωραϊσμού ή αγιοποίησης. Ούτε το έργο του προσπαθεί να το διαφημίσει, ασκεί κριτική και στα δικά του κείμενα και σε δικές του πράξεις και αντιδράσεις. Πολλά από αυτά, που θα διαβάσει ο αναγνώστης στο βιβλίο αυτό τα έχει δει και στο βιβλίο του Γούτα, για το οποίο μιλήσαμε νωρίτερα.

Ενδιαφέρον έχουν αυτά, που λέει για την ενασχόλησή του με τη ζωγραφική και τις μελέτες, που έκανε για τους ζωγράφους της Θεσσαλονίκης (δύο τέτοια βιβλία παρουσιάστηκαν στη Vivlioniki και μπορείτε να τα δείτε εδώ και εδώ). Γενικά ο Σφυρίδης ασχολήθηκε ιδιαίτερα με καλλιτέχνες της πόλης μας και προσπάθησε να αναδείξει το έργο τους μέσα από μελέτες, ανθολόγια και παρουσιάσεις σε περιοδικά. Δεν υπάρχουν και πολλοί, που να επικεντρώθηκαν σε αυτόν τον τομέα και για αυτό το έργο του αυτής της φύσης αποκτά ιδιαίτερη αξία. Από εκεί και πέρα η εργογραφία του στο διήγημα κυρίως, αλλά και στο μυθιστόρημα νομίζω τον κατατάσσουν δικαίως ως έναν από τους σημαντικότερους πεζογράφους της γενιάς του. Δεν έχω διαβάσει ποιήματά του και δεν έχω άποψη για αυτά.

Το βιβλίο προσωπικά μου άρεσε. Ο Σφυρίδης ανοίγεται και βοηθάει τον αναγνώστη να καταλάβει κάποια στοιχεία από τη γραφή του, τους λόγους για τους οποίους επέλεξε να ασχοληθεί με τα συγκεκριμένα θέματα, ακόμη και γιατί ήταν πάντα υπέρ της ρεαλιστικής γραφής. Αν δεν έχετε διαβάσει έργα του, πιθανότατα θα θέλετε να ξεκινήσετε μετά την ανάγνωση αυτού του βιβλίου.

Advertisements

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, ΣΦΥΡΙΔΗΣ, Περικλής

Ένα εξαιρετικό βιβλίο για το έργο και τη ζωή του Γιώργου Ιωάννου

img060

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Γιώργος Ιωάννου 1927-1985: Λόγος και Μνήμη

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: University Studio Press (2006)

ISBN: 960-12-1506-9

Τιμή: Περίπου €33

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Σε δύο μέρες κλείνουν 33 χρόνια από το θάνατο του Γιώργου Ιωάννου, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 16 Φεβρουαρίου του 1985. Από τους σπουδαιότερους λογοτέχνες της νεοελληνικής πεζογραφίας, με ιδιαίτερη και χαρακτηριστική γραφή, το έργο του αποτελεί σημαντικότατη κληρονομιά για την Θεσσαλονίκη και τους Θεσσαλονικείς. Άλλωστε «Αιτία ήταν πάντα η Θεσσαλονίκη…».

Η έκδοση είναι πολύ καλή. Επιμέλεια και «αποθησαύρισμα» του υλικού έχει κάνει ο Γιώργος Αναστασιάσης και σκέφτηκα για μια στιγμή να βάλω αυτόν για συγγραφέα, αλλά στο βιβλίο γράφουν πολλοί για τον Ιωάννου και το έργο του, οπότε προτίμησα να το εντάξω στα συλλογικά έργα. Πάρα πολύ και ιδιαίτερα ενδιαφέρον φωτογραφικό υλικό, κείμενο ευανάγνωστο, σωστή ταξινόμηση του πλούσιου υλικού, ροή στην ανάγνωση, που δεν κουράζει καθόλου. Στο βιβλίο υπάρχει και ένα CD με την τελευταία ραδιοφωνική συνέντευξη του Ιωάννου στη Νένα Ξεράκη στις 28 Ιανουαρίου 1985, λίγες μέρες πριν πεθάνει, η οποία είχε δοθεί με σκοπό να χρησιμοποιηθεί για ένα αφιέρωμα με αφορμή τον εορτασμό των 2300 χρόνων από την ίδρυση της Θεσσαλονίκης.

Δεν είναι αυτή η πρώτη μελέτη του έργου του Ιωάννου, που κυκλοφορεί, στη Vivlioniki είχε παρουσιαστεί στο παρελθόν το πολύ καλό έργο της Έλενας Χουζούρη για τη Θεσσαλονίκη του Γιώργου Ιωάννου ενώ και ο Τριαντάφυλλος Κωτόπουλος έχει γράψει για το έργο του Ιωάννου.

Το υλικό του βιβλίου είναι πάρα πολύ και δεν θα μπορούσε να είναι και αλλιώς αν σκεφτεί κανείς τον όγκο των έργων του Ιωάννου αλλά και το γεγονός ότι χρησιμοποιήθηκε μέρος από το αρχείο του συγγραφέα, το οποίο, τουλάχιστον εκείνη την εποχή, υπήρχε στα χέρια των συγγενών του. Μέχρι τότε για το αρχείο αυτό δεν είχε γίνει κάποια προσπάθεια να αναδειχθεί από κάποιον δημόσιο φορέα και δεν γνωρίζω τι απέγινε από το 2006, που κυκλοφόρησε το βιβλίο.

Στην αρχή επιλέγονται κάποια κείμενα του Ιωάννου, ένα μίνι ανθολόγιο, με δείγματα από τα πεζογραφήματα (όπως προτιμούσε να τα αποκαλεί ο συγγραφέας) και τα ποιήματα. Κάποιος κριτικός λογοτεχνίας θα μπορούσε ίσως να κρίνει κατά πόσον αυτά είναι αντιπροσωπευτικά του έργου του Ιωάννου, προσωπικά τα βρήκα εξαιρετικά και διαβάζοντάς του αναγνώρισα τη γραφή του συγγραφέα, με το ρεαλισμό, τη νοσταλγία, το χιούμορ και τη διάθεση παντρέματος της ιστορικής αλήθειας με το λογοτεχνικό λόγο.

Στη συνέχεια υπάρχει ένα κεφάλαιο με κείμενα του Γιώργου Ιωάννου για άλλους συγγραφείς (εξαίρεση ένα πολύ μικρό κείμενο, που είχε γράψει για τον Χατζιδάκι). Κείμενα για τον Αναγνωστάκη, τον Ταχτσή, τον Τσίρκα, τον Καββαδία, τη Δημουλά, τον Μπακόλα, τον Πεντζίκη κα.

Κατόπιν υπάρχει ένα κεφάλαιο στο οποίο υπάρχουν κείμενα ανθρώπων του πνευματικού κόσμου της Θεσσαλονίκης για τον Ιωάννου, όπως του Αναγνωστάκη, του Καζαντζή, του Κοροβίνη, του Λαχά, του Μπακόλα, του Ναρ, του Σαββόπουλου κα.

Ακολουθούν διάφορα κείμενα, που γράφτηκαν για τον Ιωάννου και είτε δημοσιεύτηκαν σε βιβλία και περιοδικά, είτε αποτέλεσαν ομιλίες σε αφιερώματα για το έργο του. Πολλά είναι του Γιώργου Αναστασιάδη, όλα έχουν το δικό τους ενδιαφέρον, αν και μερικά ομολογώ με δυσκόλεψαν λόγω του ύφους και της ανάλυσης του έργου του Ιωάννου. Μου έκανε εντύπωση η μεταφορά ενός από τα πιο γνωστά πεζογραφήματα του Ιωάννου, του «Στου Κεμάλ το σπίτι» σε έργο του Καραγκιόζη από τον Γιάννη Χατζή.

Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζει το κεφάλαιο, που υπογράφει ο Θοδωρής Σαρηγιάννης με τίτλο «Φύλλα κισσού για τον Γ. Ιωάννου – Δοκιμή βιβλιογραφίας (1954-1985)», όπου πέρα από τη βιβλιογραφία του Ιωάννου, υπάρχει υλικό από συνεντεύξεις του, άρθρα, ομιλίες, εμφανίσεις, αναφορές στο συγγραφέα, τηλεοπτικές εμφανίσεις και ένα χρονολόγιο σχετικά με τη ζωή του! Πολύ χρήσιμο για οποιονδήποτε θέλει να βρει στοιχεία για τη ζωή και το έργο του Ιωάννου.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Μπορεί τα κείμενα του Ιωάννου να τα είχα διαβάσει, αλλά το έργο έχει συγκεντρώσει υλικό, που δεν υπάρχει σε καμία άλλη έκδοση. Αναδεικνύει τη δουλειά ενός από τους σημαντικότερους λογοτέχνες και ανθρώπους του πνεύματος όχι μόνο της Θεσσαλονίκης, αλλά όλης της χώρας.

 

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Αφιέρωμα της Νέας Εστίας στα πρώτα 50 χρόνια της λογοτεχνικής Θεσσαλονίκης (1912-1962)

Σάρωση_20180131

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη (1912-1962)

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Νέα Εστία (1962)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Μια μικρή παρατυπία θα κάνω σε αυτήν την ανάρτηση, καθώς δεν πρόκειται για ένα βιβλίο, αλλά για ένα τεύχος περιοδικού, το οποίο όμως έχει μέγεθος βιβλίου. Πρόκειται για το τεύχος της Νέας Εστίας, το οποίο κυκλοφόρησε την 1η Δεκεμβρίου 1962 και ήταν αφιερωμένο στη Θεσσαλονίκη και πιο συγκεκριμένα στη λογοτεχνική ζωή της πόλης τα πρώτα 50 χρόνια από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης.

Η έκδοση είναι απλή, στην αισθητική των εντύπων της δεκαετίας του ’60. Από τις περίπου 250 σελίδες του τεύχους, οι 200 είναι κομμάτι του αφιερώματος. Την «επιμέλεια» είχε αναλάβει ο Γιώργος Βαφόπουλος. Υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες, αλλά δεν είναι σε καλή ποιότητα. Διευθυντής και εκδότης της Νέας Εστίας ήταν ο Πέτρος Χάρης.

Στο αφιέρωμα αυτό υπογράφουν κείμενα μερικές από τις σπουδαιότερες λογοτεχνικές μορφές της Θεσσαλονίκης. Γιώργος Βαφόπουλος, Πέτρος Σπανδωνίδης, Γιώργος Δέλιος, Γιώργος Θέμελης, Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Μανώλης Ανδρόνικος, Τηλέμαχος Αλαβέρας, Πάνος Θασίτης, Γιώργος Κιτσόπουλος, Ντίνος Χριστιανόπουλος και πολλοί άλλοι. Παρουσίαση έργου ποιητών, πεζογράφων και δοκιμιογράφων της Θεσσαλονίκης, κείμενα με αναμνήσεις και χαιρετισμούς από Ηλία Βενέζη, Γιώργο Θεοτοκά, Στέλιο Ξεφλούδα, Άγγελο Τερζάκη, Ι.Μ. Παναγιωτόπουλο, αφιέρωμα στην καλλιτεχνική ομάδα «Η Τέχνη», παρουσίαση ανέκδοτου στρατιωτικού ημερολογίου του Κωνσταντίνου Ζωρογιαννίδη σχετικά με την πορεία του Ελληνικού Στρατού προς τη Θεσσαλονίκη. Το υλικό είναι τόσο πολύ και σημαντικό, που το «βιβλίο» διαβάζεται απνευστί. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός να διαβάζει κάποιος κείμενα νέων λογοτεχνών εκείνης της εποχής, οι οποίοι στη συνέχεια άφησαν σπουδαίο έργο.

Προσωπικά το αφιέρωμα αυτό της Νέας Εστίας μου άρεσε πάρα πολύ. Έρχεται από μια εποχή, που η πόλη γνώριζε μια άνθηση στα γράμματα, τόσο σε ποίηση, όσο και σε πεζογραφία. Η εγγύτητα του 1962 με τα πρώτα χρόνια μετά την απελευθέρωση προσφέρει τη δυνατότητα στους συντελεστές του έργου να θυμούνται τα πρώτα βήματα στη λογοτεχνία και τον πολιτισμό. Αν το βρείτε σε κάποιο παλαιοβιβλιοπωλείο, αξίζει πραγματικά να το αποκτήσετε.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Μια νέα, μικρή μελέτη για την πεζογραφία της Θεσσαλονίκης

Σάρωση_20160310 (2)

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η πεζογραφία της Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Κώστας Χατζηαντωνίου

Έκδοση: Κουκούτσι (2016)

ISBN: 978-618-5202-05-7

Τιμή: Περίπου €9

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η σημερινή ανάρτηση έχει να κάνει με μία ακόμη μελέτη για τη λογοτεχνία της Θεσσαλονίκης ή καλύτερα για ένα έργο, που βασίστηκε σε μία ομιλία σχετικά με τη λογοτεχνία της πόλης μας. Παλαιότερα από τη Vivlioniki έχουν παρουσιαστεί λογοτεχνικές μελέτες αντίστοιχες από τον Καζαντζή, την Σταυρακοπούλου, τον Τριάρχη, τον Αναστασιάδη, τον Αλαβέρα, τον Χριστιανόπουλο κα.

Η έκδοση είναι πολύ όμορφη, με ένα πανέμορφο εξώφυλλο, που βασίζεται σε παλιό χάρτη, που αναπαριστά τον Θερμαϊκό Κόλπο από βιβλίο του 1526. Το χαρτί είναι Fabriano Ιταλίας των 120gr. Όπως αναφέρεται στο βιβλίο, μορφή του κειμένου είχε παρουσιαστεί ως ομιλία του συγγραφέα στις 16 Νοεμβρίου 2012 στη Μακεδονική Καλλιτεχνική Εταιρεία «Τέχνη»

Τον συγγραφέα τον συναντάμε πρώτη φορά στη Vivlioniki και διαβάζοντας το βιογραφικό του έχει ασχοληθεί κυρίως με ιστορικά θέματα. Στο βιβλίο του αυτό επιχειρεί πέρα από μια σύντομη παρουσίαση της λογοτεχνικής και πιο συγκεκριμένα της πεζογραφικής εξέλιξης της Θεσσαλονίκης και τον τρόπο, που συνδέεται η ιστορία με την πεζογραφία.

Το βιβλίο χωρίζεται σε 4 ενότητες, μετά τον πρόλογό του:

  • Ιστορία και λογοτεχνία: Ενδιαφέρον κεφάλαιο, που αναλύει τη σχέση μεταξύ των δύο αυτών εννοιών, ποια είναι τα όρια, αν υπάρχουν, αν η λογοτεχνία αποτελεί μέρος της ιστορικής επιστήμης, οι κίνδυνοι από μία τέτοια παραδοχή, η σύγκρουση υποκειμενικής άποψης και ιστορικής πραγματικότητας.
  • Τα θεμέλια: Ο Χατζηαντωνίου, όπως και πολλοί άλλοι μελετητές, θεωρεί ως σημείο μηδέν της πεζογραφικής παράδοσης της Θεσσαλονίκης τη γενιά του 30, που κάποιοι αποκάλεσαν «Σχολή Θεσσαλονίκης». Γίνονται αναφορές στο περιοδικό «Μακεδονικές Ημέρες» και σε συγγραφείς όπως ο Ξεφλούδας, ο Δέλιος, ο Γιαννόπουλος, ο Πεντζίκης και ο Σπανδωνίδης. Το έργο αυτών αποτελεί το θεμέλιο, πάνω στο οποίο οι επόμενες γενιές πεζογράφων έχτισαν το δικό τους έργο. Δεν αναφέρεται βέβαια σε παλαιότερους συγγραφείς (μόνο για τον Μόδη γίνεται λόγος) της πόλης μας, καθώς θεωρεί ότι το έργο τους δεν είναι άξιο λόγου. Επιχειρεί επίσης στο κεφάλαιο αυτό μια σύγκριση της λογοτεχνικής Θεσσαλονίκης με αυτήν της λογοτεχνίας της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης, αποκαλώντας την πόλη «Πράγα του νότου».
  • Μετά τον πόλεμο: Στο μικρό αυτό κεφάλαιο ο συγγραφέας επιχειρεί μία σύνοψη της πεζογραφίας της Θεσσαλονίκης μεταπολεμικά, από το 1945 έως τις ημέρες μας. Σίγουρα σε τόσο λίγες σελίδες δεν είναι δυνατόν να αναλυθεί πλήρως το έργο όλων των συγγραφέων από τον Παπασιώπη, τον Μπακόλα και τον Ιωάννου έως τον Κοροβίνη, τον Σκαμπαρδώνη και τον Σερέφα. Αυτό, που ξεχωρίζω σε αυτό το κεφάλαιο, είναι η αναφορά στη νεότερη γενιά πεζογράφων, που έχουν δείξει πολύ καλά δείγματα και λείπουν από παλαιότερες αντίστοιχες μελέτες.
  • Στο σταυροδρόμι ξανά: Είναι ο επίλογος του έργου, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο.

Φυσικά σε ένα βιβλίο, που βασίζεται σε μία ομιλία δεν μπορεί κάποιος να έχει την απαίτηση να είναι πλήρες όπως ένα οργανωμένο ανθολόγιο ή μία οργανωμένη μελέτη. Αυτό, που κρατάω κυρίως από το βιβλίο αυτό, είναι η αναφορά της νεότερης γενιάς συγγραφέων της πόλης μας, του Κοροβίνη, του Σερέφα, της Βογιατζόγλου, του Χατζητάτση, του Σκαμπαρδώνη, του Γούτα, της Νικολαΐδου, του Αμανατίδη, της Σταυρακοπούλου και άλλων. Αυτοί, μαζί με τους ακόμη νεότερους, όπως τον Γκόζη και τον Καράδαη, θα συνεχίσουν και θα εμπλουτίσουν την πεζογραφική παράδοση της Θεσσαλονίκης.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΙΟΥ, Κώστας