Tag Archives: Οθωμανική Θεσσαλονίκη

Ζητήματα σχετικά με τις ταφές και τα νεκροταφεία των Χριστιανών Θεσσαλονικέων στο παρελθόν

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Χριστιανική Θεσσαλονίκη – Ταφές και Κοιμητήρια

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: University Studio Press (2005)

ISBN: 960-12-1393-7

Τιμή: Περίπου €17

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν κάποια χρόνια και στα πλαίσια των Δημήτριων διεξάγονταν στη Θεσσαλονίκη ένα διεθνές επιστημονικό συμπόσιο με τίτλο «Χριστιανική Θεσσαλονίκη». Στα συμπόσια αυτά γίνονταν διάφορες παρουσιάσεις πάνω σε ένα γενικό θέμα. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης ανήκει σε αυτήν την κατηγορία και μιλάει για ταφές και κοιμητήρια της Θεσσαλονίκης, που έχουν σχέση με τον χριστιανικό πληθυσμό της πόλης και κυρίως για τη Βυζαντινή περίοδό της.

Η έκδοση είναι απλή χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Δεν θα μπορούσε άλλωστε να ξεχωρίζει, καθώς πρόκειται για ένα βιβλίο με πρακτικά ομιλιών από ένα συμπόσιο. Υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες σε μερικά κείμενα, ενώ στο κάτω μέρος των σελίδων υπάρχουν βιβλιογραφικές αναφορές και σημειώσεις. Πριν τις ομιλίες υπάρχει το μήνυμα του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου και ένα εισαγωγικό κείμενο του Μητροπολίτη Τυρολόης και Σερεντίου Παντελεήμονος. Το συμπόσιο είχε γίνει στα πλαίσια των ΚΘ’ (29ων) Δημήτριων στην Ιερά Μονή Βλατάδων, από τις 6 έως τις 8 Οκτωβρίου του 1994.

Όπως και στο συμπόσιο, έτσι και στο βιβλίο το υλικό χωρίστηκε σε 3 κατηγορίες ανάλογα με τη θεματολογία:

  • Η πρώτη κατηγορία έχει τίτλο «Θεολογία-Λατρεία» και περιέχει τρεις ομιλίες. Η πρώτη είναι του Ιωάννη Φουντούλη σχετική με τα νεκρώσιμα τελετουργικά. Η δεύτερη είναι του Νικόλαου Ματσούκα σχετική με το θεολογικό περιεχόμενο της νεκρώσιμης ακολουθίας. Η τρίτη είναι του Αθανάσιου Καραθανάση και μιλάει για τα κοιμητήρια της Θεσσαλονίκης στην ιστορία της πόλης και στη λογοτεχνία της. Καθώς δεν έχω θεολογικές γνώσεις και σπουδές, μου φάνηκε πολύ πιο ενδιαφέρουσα η ομιλία του Καραθανάση, καθώς το θέμα της ήταν πιο κοντά στα δικά μου ενδιαφέροντα. Φυσικά κάποιος με πιο εξειδικευμένες γνώσεις πάνω σε εκκλησιαστικά και θεολογικά ζητήματα ίσως εκτιμήσει περισσότερο και καλύτερα τις δύο πρώτες ομιλίες. Τον Καραθανάση στη Vivlioniki τον γνωρίσαμε κυρίως μέσα από δύο βιβλία του σχετικά με τα γεγονότα στη Θεσσαλονίκη κατά την Επανάσταση του 1821 (εδώ και εδώ), ενώ τον Ματσούκα τον γνωρίσαμε μέσα από ένα μυθιστόρημα, που είχε γράψει και το οποίο διαδραματίζονταν στην εποχή του Κινήματος των Ζηλωτών.
  • Η δεύτερη κατηγορία έχει τίτλο «Ιστορία-Δίκαιον» και περιέχει τέσσερις ομιλίες. Η πρώτη είναι του Ιωάννη Κονιδάρη και ασχολείται με τα μνημόσυνα. Η δεύτερη είναι του Κωνσταντίνου Πιτσάκη και μιλάει για νομικά ζητήματα στις ταφές, όπως αυτά αναφέρονται σε κείμενα Θεσσαλονικέων νομικών της ύστερης Βυζαντινής περιόδου. Η τρίτη είναι των Χεκίμογλου και Σατραζάνη και μιλάει για τα ορθόδοξα νεκροταφεία στη Θεσσαλονίκη πριν γίνουν αυτά της Ευαγγελίστριας και της Αγίας Παρασκευής. Η τέταρτη τέλος είναι του Νίκου Εμμανουηλίδη και αναφέρεται στην τυμβωρυχία και στους νόμους, που υπήρχαν σχετικά με αυτήν από τον 3ο έως τον 7ο αιώνα. Από τις ομιλίες αυτές ξεχωρίζω του Πιτσάκη, που μιλάει για το έργο δύο σπουδαίων Θεσσαλονικέων νομικών, του πολύ γνωστού σε όλους μας Κωνσταντίνου Αρμενόπουλου και στον λιγότερο γνωστό στον μέσο αναγνώστη Ματθαίο Βλάσταρη. Η εργασία των Χεκίμογλου και Σατραζάνη είναι επίσης πάρα πολύ ενδιαφέρουσα και νομίζω ότι μπορεί ο αναγνώστης να διαβάσει για το θέμα και σε ένα βιβλίο του Χεκίμογλου με τίτλο «Τα μυστήρια της Θεσσαλονίκης«.
  • Η τρίτη κατηγορία έχει τίτλο «Αρχαιολογία-Τέχνη» και προσωπικά μου φάνηκε αυτή με τις πιο ενδιαφέρουσες ομιλίες. Αυτό χωρίς να θέλω να αδικήσω κάποιες από τις υπόλοιπες ομιλίες. Εδώ υπάρχουν πέντε ομιλίες: Η πρώτη είναι της Αικατερίνης Λοβέρδου-Τσιγαρίδα και ασχολείται με τις επιτύμβιες επιγραφές, που βρέθηκαν σε νεκροταφεία της Θεσσαλονίκης. Πριν από καιρό μάλιστα είχαμε δει στη Vivlioniki ένα βιβλίο της ομιλήτριας (ως Κάτια αντί για Αικατερίνη), το οποίο είχε κυκλοφορήσει το 1979 και το είχε γράψει μαζί με τον Ευθύμιο Τσιγαρίδα με θέμα τις χριστιανικές επιγραφές των μουσείων της Θεσσαλονίκης. Η δεύτερη είναι της Ευτέρπης Μαρκή με θέμα τα κοιμητήρια της πόλης κατά την περίοδο των παλαιοχριστιανικών χρόνων. Η τρίτη είναι της Έλλης Πελεκανίδου, η οποία είχε ασχοληθεί με κάποιους τάφους, που είχαν βρεθεί στην περιοχή, που σήμερα βρίσκεται το Τελλόγλειο Ίδρυμα. Η τέταρτη είναι του Ιωάννη Κανονίδη με θέμα ταφές, που είχαν γίνει εντός των τειχών της πόλης κατά τη μέση και ύστερη Βυζαντινή περίοδο και μου φάνηκε αρκετά ενδιαφέρουσα. Τέλος η Ευτυχία Κουρκουτίδου-Νικολαΐδου είχε μιλήσει για ταφές μέσα σε ναούς κατά την ύστερη Βυζαντινή περίοδο και πιο αναλυτικά για αυτές, που βρήκε στο μικρό ναό της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, για τον οποίο έγραψε και ένα εξαιρετικό βιβλίο.

Το συμπόσιο και οι ομιλίες απευθύνονταν κυρίως σε θεολόγους, ιστορικούς και αρχαιολόγους, οπότε κάποια κείμενα ίσως σας δυσκολέψουν με την ορολογία και το ύφος. Υπάρχουν και κάποιες ομιλίες, που δεν συμπεριλήφθηκαν στον τόμο. Σε γενικές γραμμές όμως είναι ένα ενδιαφέρον βιβλίο, το οποίο μιλάει για θέματα, που δεν συναντάμε συχνά σε άλλα κείμενα. Δεν είμαι θεολόγος, ιστορικός ή αρχαιολόγος για να μπορώ να κρίνω πόσο σημαντικές ήταν οι ανακοινώσεις ή αν έχουν επαναληφθεί πολλάκις στο παρελθόν, αλλά διάβασα πράγματα, που δεν γνώριζα και έχουν τη δική τους ξεχωριστή σημασία, ακόμη και αν ασχολούνται με ζητήματα όπως το δίκαιο των ταφών και τα κοιμητήρια.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Στοιχεία για τη Φράγκικη Κοινότητα της Θεσσαλονίκης

img059

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οι Φράγκοι της Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Γρηγόρης Μπρέντας, Σπύρος Λαζαρίδης, Κώστας Κρικέλης

Έκδοση: Κέντρο Ιστορίας Αμπελοκήπων Θεσσαλονίκης (2017)

ISBN: 978-960-99908-2-0

Τιμή: Περίπου €15

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η πληθώρα βιβλίων, που έχει κυκλοφορήσει για τη Θεσσαλονίκη τα τελευταία χρόνια, έχει ως αποτέλεσμα να μαθαίνουμε όλο και περισσότερα πράγματα για πολλές άγνωστες πτυχές της ιστορίας της πόλης μας. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης κάνει μια εξαιρετική δουλειά, παρουσιάζοντας ένα σημαντικότατο κομμάτι του παρελθόντος της Θεσσαλονίκης, το οποίο για διάφορους λόγους, δεν είχε αποτελέσει πεδίο μελέτης για ιστορικούς και ερευνητές. Ένα βιβλίο για την κοινότητα των Φράγκων της Θεσσαλονίκης.

Η έκδοση είναι πάρα πολύ καλή. Πολύ όμορφο εξώφυλλο με φωτογραφία του οικογενειακού τάφου των Charnaud, που βρίσκεται στο καθολικό νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης. Δεν νομίζω πολλοί Θεσσαλονικείς να γνωρίζουν πού βρίσκεται το καθολικό νεκροταφείο (στους Αμπελόκηπους είναι, πίσω από το συμμαχικό νεκροταφείο του Ζέιτενλικ) και φαντάζομαι πολύ λιγότεροι γνωρίζουν ότι ένα τέτοιο μνημείο, όπως ο οικογενειακός τάφος των Charnaud υπάρχει στη Θεσσαλονίκη (για τους Charnaud ούτε λόγος φυσικά…). Ευανάγνωστο κείμενο, φωτογραφίες σε πολύ καλή ανάλυση, σωστά ταξινομημένο υλικό, ώστε να μην κουράζει τον αναγνώστη. Στις κάτω σελίδες πολλών σελίδων υπάρχουν σημειώσεις και βιβλιογραφικές αναφορές. Με τόσα πολλά ονόματα, που υπάρχουν, θεωρώ πως θα έπρεπε να υπάρχει ένα ευρετήριο ονομάτων. Πάντως συνολικά τη βρήκα μια πολύ προσεγμένη δουλειά και σε πολύ καλή τιμή.

Από τους συγγραφείς, τον Μπρέντα και τον Κρικέλη τους συναντάμε για πρώτη φορά στη Vivlioniki, ενώ τον Σπύρο Λαζαρίδη τον έχουμε δει σε κάποια βιβλία του. Ο Λαζαρίδης είναι ίσως ο σημαντικότερος μελετητής και ερευνητής της ιστορίας της Δυτικής Θεσσαλονίκης, με το έργο του «Η μοναξιά του Ζέιτενλικ» να θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα βιβλία, που έχουν γραφτεί συνολικά για την ιστορία της πόλης μας. Άλλα έργα του, που παρουσιάστηκαν στη Vivlioniki μπορείτε να δείτε εδώ, εδώ και εδώ.

Το βιβλίο χωρίζεται ουσιαστικά σε 4 κεφάλαια, εκ των οποίων το τέταρτο περιέχει φωτογραφικό υλικό από το καθολικό νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης.

  • Το πρώτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Η ιστορία της Καθολικής Κοινότητας της Θεσσαλονίκης» και το υπογράφει ο Γρηγόρης Μπρέντας. Σε αυτό ο συγγραφέας ξεκινά χρονικά από τα πρώτα χρόνια της Εκκλησίας της Θεσσαλονίκης, η οποία μπορεί να υπερηφανεύεται ότι ιδρύθηκε από τον Απόστολο Παύλο. Άλλωστε η πρώτη επιστολή του Παύλου προς τους Θεσσαλονικείς θεωρείται το παλαιότερο γραπτό κείμενο της Παλαιάς Διαθήκης. Λίγοι νομίζω γνωρίζουν ότι η Εκκλησία της Θεσσαλονίκης αρχικά ήταν υπό τη δικαιοδοσία του Πάπα της Ρώμης και όχι υπό τη δικαιοδοσία του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως. Ο λόγος δε, που ο εκάστοτε μητροπολίτης Θεσσαλονίκης ονομάζεται και «Παναγιότατος» έχει τις ρίζες του σε εκείνα τα χρόνια και μπορείτε να τον διαβάσετε στο βιβλίο. Πολύ σημαντικές οι αναφορές, που γίνονται τόσο στην άλωση της πόλης από τους Νορμανδούς, όσο και στο Λατινικό Βασίλειο της Θεσσαλονίκης, για το οποίο είχαμε δει κάποια πράγματα σε προηγούμενη ανάρτηση στη Vivlioniki. Με κείμενα σχετικά με τους Ιησουίτες μοναχούς και την πρώτη εγκατάσταση Φράγκων στη Θεσσαλονίκη φτάνουμε στο χτίσιμο του πρώτου καθολικού ναού, ο οποίος ήταν αφιερωμένος στον Άγιο Λουδοβίκο και η θεμελίωσή του έγινε το 1743, ενώ στη συνέχεια γίνονται αναφορές τόσο για τους Λαζαριστές, όσο και για την καθολική κοινότητα με πολλές λεπτομέρειες τόσο για την ανάπτυξή της, όσο και για τα προβλήματα, που αυτή αντιμετώπιζε. Ακολουθούν κείμενα για την πορεία της κοινότητας στον 20ο αιώνα και στο πόσο αυτή επηρεάστηκε από τη Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917, αλλά και με τους δύο Παγκόσμιους Πολέμους. Συνολικά πρόκειται για ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον κεφάλαιο, όπου ο αναγνώστης μπορεί να βρει πάρα πολύ σημαντικές πληροφορίες για τη Θεσσαλονίκη και για τη Φράγκικη κοινότητά της.
  • Το δεύτερο κεφάλαιο έχει τίτλο «Οι Καθολικοί δυτικά» και το υπογράφει ο Σπύρος Λαζαρίδης. Εδώ ο συγγραφέας επικεντρώνεται στο έργο των Λαζαριστών στη Θεσσαλονίκη, το οποίο ήταν ιδιαίτερα σπουδαίο, αν και για εθνικούς και θρησκευτικούς λόγους έχει υποβαθμιστεί η αξία του. Εδώ επίσης ο αναγνώστης θα βρει πληροφορίες σχετικά με την ιστορία του καθολικού νεκροταφείου. Με πάρα πολλές αναφορές σε ονόματα, ίσως κουράσει λίγο τον αναγνώστη, αλλά ο τρόπος γραφής του Λαζαρίδη προσδίδει στο κείμενο μια συναρπαστική χροιά.
  • Το τρίτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Βιογραφίες επωνύμων» και υπογράφεται πάλι από τον Γρηγόρη Μπρέντα. Εδώ ο συγγραφέας ασχολείται με το έργο μερικών «ενοίκων» του Καθολικού Νεκροταφείου, των πιο επώνυμων εξ αυτών. Μερικούς τους γνωρίζουμε όλοι, όπως τον Pierro Arrigoni και τον Vitaliano Poselli, σπουδαίους αρχιτέκτονες, των οποίων κομμάτι από το έργο κοσμεί ακόμη και σήμερα τη Θεσσαλονίκη. Λιγότερο γνωστός, αλλά με σημαντικό έργο και ο Γάλλος αρχιτέκτονας Joseph Pleyber.
  • Τέλος, το τέταρτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Τα Καθολικά Κοιμητήρια της Θεσσαλονίκης – Φωτογραφικό Λεύκωμα» και μεταφέρει τον αναγνώστη μέσα από το φακό του Κώστα Κρικέλη στον άγνωστο, στους περισσότερους, χώρο του Καθολικού Νεκροταφείου. Αξίζει να σταθούμε στο μαρμάρινο φέρετρο της Ερνεστίνας, αλλά και στον οικογενειακό τάφο των Charnaud, με τα υπέροχα γλυπτά. Πολλά μνήματα δυστυχώς είναι παρατημένα και δύσκολα κάποιος θα βρεθεί να τα προσέξει ή να τα συντηρήσει, αν και αξίζει να σημειωθεί ότι στο νεκροταφείο ακόμη και σήμερα γίνονται ταφές.

Τον κόσμο των Φράγκων της Θεσσαλονίκης τον γνώρισα αρχικά μέσα από τα κείμενα του Μάριου Μαρίνου Χαραλάμπους, ο οποίος γοητευμένος από τον κόσμο αυτόν είχε αφιερώσει πολλές σελίδες για αυτόν, τόσο στα ποιήματα, όσο και στις έρευνές του. Το βιβλίο αυτό της σημερινής ανάρτησης προσεγγίζει τη Φράγκικη Κοινότητα της Θεσσαλονίκης περισσότερο με ιστορικό ύφος, παρά με μυθιστορηματικό και το θεωρώ πάρα πολύ σημαντικό, καθώς, όπως γράφεται και στο οπισθόφυλλο «Η Κοινότητα των «Φράγκων», σαν μια ασήμαντη για τους ιστοριογράφους λεπτομέρεια στον κορμό της Θεσσαλονίκης, λείπει από τις περισσότερες εξιστορήσεις για την πόλη…». Την αδικία αυτή έρχεται να διορθώσει το έργο των Μπρέντα, Λαζαρίδη και Κρικέλη, σε μια πολύ όμορφη έκδοση, αναδεικνύοντας για άλλη μια φορά το πολύχρωμο μωσαϊκό της πόλης μας, το οποίο της έδιδε την ξεχωριστή, αρχοντική ομορφιά της.

 

Σχολιάστε

Filed under ΚΡΙΚΕΛΗΣ, Κώστας, ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ, Σπύρος, ΜΠΡΕΝΤΑΣ, Γρηγόρης, Συγγραφείς

Λογοτεχνική και πολιτισμική κίνηση στη Θεσσαλονίκη: Τα πρώτα βήματα

Σάρωση_20180116

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Δημιουργική λογοτεχνία στη Θεσσαλονίκη (1850-1912)

Συγγραφέας: Κωνσταντίνος Πλαστήρας

Έκδοση: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών (2009)

ISBN: 978-960-7265-94-4

Τιμή: Περίπου €10

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Όταν μιλάμε για λογοτεχνία στη Θεσσαλονίκη, κυρίως αναφερόμαστε στην περίοδο μετά το Μεσοπόλεμο και τη γενιά του 1930, με παρουσίες όπως του Πεντζίκη, του Ξεφλούδα, του Γιαννόπουλου και του Δέλιου, οι οποίοι θεωρούνται πρωτοπόροι. Στη συνέχεια εμφανίστηκαν πολλοί ποιητές και πεζογράφοι, οι οποίοι συνέχισαν αυτήν την παράδοση και φτάσαμε μέχρι τις μέρες μας, με τα κείμενα πολλών νέων λογοτεχνών να εμπλουτίζουν διαρκών την κληρονομιά της πόλης μας σε αυτόν τον τομέα. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης θα μας πάει πάνω από έναν αιώνα πίσω, όταν η Θεσσαλονίκη ήταν ακόμη πόλη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και κατά τα μέσα του 19ου αιώνα γίνονταν τα πρώτα βήματα της ελληνικής λογοτεχνίας στη Θεσσαλονίκη.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Το εξώφυλλο είναι έργο της ζωγράφου Θάλειας Φλωρά-Καραβία και απεικονίζει την πόλη το 1913. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν κάποιες λίγες φωτογραφίες, καθώς επίσης ευρετήριο ονομάτων και φυσικά η βιβλιογραφία. Στο κάτω μέρος πολλών σελίδων υπάρχουν σημειώσεις και βιβλιογραφικές αναφορές.

Τον συγγραφέα τον γνωρίσαμε στη Vivlioniki μέσα από ένα μικρό βιβλίο, που είχε κυκλοφορήσει από την ΕΜΣ ως ευχετήριο φυλλάδιο το 2016.

Το θέμα του βιβλίου αποτέλεσε τη διδακτορική διατριβή του συγγραφέα στο τμήμα Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ, οπότε το ύφος ίσως δυσκολέψει κάπως τον αναγνώστη, χωρίς όμως να είναι αδύνατον να διαβαστεί. Ο Πλαστήρας χώρισε το υλικό της έρευνάς του σε δύο μέρη. Το πρώτο καλύπτει το χρονικό διάστημα από το 1850 (χρονιά ίδρυσης του πρώτου ελληνικού τυπογραφείου στη Θεσσαλονίκη) έως το 1897 και το δεύτερο από το 1897 έως το 1912. Το δεύτερο μέρος είναι πολύ μεγαλύτερο και περιέχει περισσότερες λεπτομέρειες, για αυτό κιόλας είναι και χωρισμένο σε 3 κεφάλαια, ένα για τη γενική ατμόσφαιρα και τον πολιτισμό στην πόλη, ένα αφιερωμένο στις εφημερίδες κυρίως και ένα τρίτο, που μιλάει για τη λογοτεχνική κίνηση καθαρά. Πέρα όμως από αυτά, που αποτελούν το κύριο θέμα του βιβλίου, υπάρχει ένα εξαιρετικό επίμετρο, όπου ο αναγνώστης μπορεί να διαβάσει, μαζί με κάποιους πίνακες και συμπληρωματικά στοιχεία, λογοτεχνικά κείμενα αυτών των πρώτων πεζογράφων, που εμφανίστηκαν στη Θεσσαλονίκη και τα οποία πολύ δύσκολα μπορεί να βρει σε άλλα βιβλία.

Προσωπικά απόλαυσα και τα δύο μέρη, αν και το πρώτο μου φάνηκε περισσότερο ενδιαφέρον, καθώς για το δεύτερο είχα ήδη διαβάσει κάποια πράγματα. Σήμερα είναι δύσκολο για κάποιον να φανταστεί το πώς ήταν η Θεσσαλονίκη την περίοδο μεταξύ 1850 και 1912 και πώς αισθάνονταν οι λογοτέχνες εκείνης της εποχής, οι οποίοι παρουσίαζαν το έργο τους σε ένα κοινό, που μάλλον δεν ήταν συνηθισμένο και εκπαιδευμένο σε πεζογραφία και ποίηση. Τα μέσα ήταν ελάχιστα (δύο ήταν οι σημαντικότερες ελληνικές εφημερίδες με μάλλον μικρή κυκλοφορία), υπήρχαν προβλήματα λογοκρισίας, η επικοινωνία με άλλους πνευματικούς κύκλους ήταν περιορισμένη και ο κόσμος, που θα διάβαζε τα έργα τους και θα μπορούσε να τα εκτιμήσει ήταν μάλλον λίγος. Στα πρώτα βήματα τα κείμενα προσπαθούσαν να ακολουθήσουν το ρεύμα του ρομαντισμού, το οποίο όμως εκείνη την εποχή είχε αρχίσει να σβήνει. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, τα περισσότερα κείμενα, που έχουμε από εκείνη την εποχή δεν είχαν κάποια ιδιαίτερη αξία λογοτεχνική, μάλλον είναι περισσότερο σημαντικά για ιστορικούς λόγους. Άλλωστε τα ονόματα της πλειοψηφίας των λογοτεχνών έχουν ξεχαστεί, όπως και αρκετά από τα έργα τους.

Πέρα όμως από τη λογοτεχνία, ο Πλαστήρας μέσα από την έρευνά του μας παρουσιάζει πληροφορίες για την κίνηση στο θέατρο, τη μουσική, τις εφημερίδες, τα βιβλιοπωλεία και τις εκδόσεις. Ειδικά για το χρονικό διάστημα από το 1897 έως το 1912 υπάρχει πολύ υλικό.

Σχετικά θέματα με αυτά του βιβλίου έχουν και τα έργα του Κώστα Τομανά για το θέατρο και την καλλιτεχνική ζωή στη Θεσσαλονίκη, αλλά και τα βιβλία του Χριστιανόπουλου, που είχαν κυκλοφορήσει από τον Ραγιά σχετικά με τη λογοτεχνία και τις παλιές εφημερίδες στην πόλη μας. Τέλος ο Κανδυλάκης έχει πάρα πολύ υλικό σχετικό στα δικά του βιβλία.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικά ενδιαφέρον. Περισσότερο νομίζω ως βιβλίο αναφοράς αξίζει να διαβαστεί, αν και το έργο διαβάζεται και μονορούφι. Μέσα στην επιστημονική αφήγηση υπάρχουν και πολλά ιστορικά στοιχεία για τη Θεσσαλονίκη και για τους Θεσσαλονικείς. Βρήκα συγκινητικό επίσης το να διαβάζω για τις πρώτες προσπάθειες, που έγιναν για τη δημιουργία λογοτεχνίας σε μια πόλη, που για αιώνες φαινόταν να μην κινείται τίποτα. Σήμερα αν κάποιοι διαβάσουν τα ποιήματα εκείνης της περιόδου μπορεί να τους φανούν αστεία. Δεν κατάφεραν να γίνουν κλασσικά, αλλά από μία έννοια ήταν πρωτοπόρα.

Σχολιάστε

Filed under Γενικά, ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ, Κωνσταντίνος

Το εκπληκτικό βιβλίο του Γιάννη Μέγα για την Απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης το 1912

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης 1912-1913

Συγγραφέας: Γιάννης Μέγας

Έκδοση: University Studio Press (2011)

ISBN: 978-960-12-2065-9

Τιμή: Περίπου €45

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το 2012 η Θεσσαλονίκη γιόρτασε τα 100 χρόνια από την απελευθέρωση της πόλης από τους Οθωμανούς και την προσάρτησή της στο ελληνικό κράτος. Για το γεγονός γράφτηκαν πάρα πολλά βιβλία, μερικά εξ αυτών δε ήταν ιδιαίτερα αξιόλογα. Ίσως το πιο πλήρες ιστορικό βιβλίο, το οποίο περιγράφει εκείνη την περίοδο είναι αυτό της σημερινής ανάρτησης.

Η έκδοση είναι πάρα πολύ καλή. Το εξώφυλλο κοσμεί φωτογραφία του πολύ γνωστού πίνακα του Πολύκλειτου Ρέγκου, με την είσοδο του τότε Βασιλέα Γεώργιου Α’ με τον υιό και διάδοχό του Κωνσταντίνο. Οι πηγές και η βιβλιογραφία βρίσκονται στο πίσω μέρος του βιβλίου. Κάποιες σημειώσεις υπάρχουν και στο κάτω μέρος μερικών σελίδων. Ευανάγνωστο κείμενο και άριστα ταξινομημένο υλικό. Οι δε φωτογραφίες είναι πάρα πολλές, μερικές σπάνιες, καθώς δεν τις έχουμε δει σε άλλες εκδόσεις. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών ανήκει στη συλλογή του συγγραφέα.

Το συγγραφικό έργο του Γιάννη Μέγα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την ιστορία της Θεσσαλονίκης, καθώς έχει καταπιαστεί με πάρα πολλά ζητήματα του παρελθόντος και έχει καταφέρει να τα αναλύσει σε βάθος και με αντικειμενικότητα, μετά από πολύχρονες έρευνες. Και όλα αυτά από έναν άνθρωπο, ο οποίος δεν είναι ιστορικός, εργάστηκε ως πολιτικός μηχανικός! Στη Vivlioniki έχουν παρουσιαστεί κάποια από αυτά τα βιβλία (για τους Βαρκάρηδες, την επανάσταση των Νεότουρκων, τις εμπειρίες περιηγητών για τους Εβραίους Θεσσαλονικείς, το λεύκωμα με τις φωτογραφίες του Λυκίδη, το λεύκωμα για τη ζωή της Εβραϊκής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, το λεύκωμα για την επίσκεψη του Σουλτάνου Mehmet Reşat, το βιβλίο για τη Θεσσαλονίκη του 1896), ενώ είναι και επιμελητής της εξαιρετικής σειράς του University Studio Press για τη Θεσσαλονίκη κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το βιβλίο χωρίζεται σε 14 κεφάλαια και τον επίλογο. Ακολουθείται χρονολογική σειρά, ξεκινώντας από την περίοδο λίγο πριν την έναρξη των Βαλκανικών Πολέμων και φτάνει ουσιαστικά έως τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου, με την οποία έληξε επίσημα και ο Β’ Βαλκανικός Πόλεμος. Σε πολλά από αυτά τα κεφάλαια, στο τέλος υπάρχουν κάποια πολύ χρήσιμα ένθετα, στα οποία αναλύονται κάποια επιμέρους ζητήματα, εξαιρετικά σημαντικά και αυτά. Όλο το υλικό περιγράφεται με απλό και κατανοητό τρόπο και αποτελεί προϊόν μεγάλης έρευνας. Θαύμασα το γεγονός ότι ο Μέγας προσεγγίζει το θέμα του χωρίς φανατισμούς, μελετώντας πηγές όχι μόνο ελληνικές. Αν θα έπρεπε κάποια κεφάλαια να ξεχωρίσω, σίγουρα θα ήταν το 5ο και 6ο, που περιγράφουν τα γεγονότα της 26ης και 27ης Οκτωβρίου 1912 αντίστοιχα, το 10ο, που μιλάει για τις προσπάθειες ενσωμάτωσης της Θεσσαλονίκης και της Μακεδονίας στο ελληνικό κράτος, αλλά και το 12ο, που είναι αφιερωμένο στη δολοφονία του Βασιλέως Γεωργίου Α’. Πάντως τονίζω, πως όλο το βιβλίο έχει να πει πολλά πράγματα στον αναγνώστη, καθώς στις σελίδες του υπάρχει υλικό γνωστό, αλλά και άγνωστο στους περισσότερους. Οι φωτογραφικό δε υλικό, που συνοδεύει τα κείμενα είναι μοναδικό και τεκμηριωμένο.

Βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Από τα σημαντικότερα ιστορικά κείμενα για το παρελθόν της Θεσσαλονίκης και από μια περίοδο πολυτάραχη, που όρισε σε πολύ μεγάλο βαθμό την εξέλιξη της πόλης. Σε μια πολύ καλή έκδοση ποιοτικά και ύφος μοντέρνο και κατανοητό από κάθε αναγνώστη, έργο συνολικά αντάξιο του ονόματος του συγγραφέα.

 

Σχολιάστε

Filed under ΜΕΓΑΣ, Γιάννης, Συγγραφείς

Όταν η Θεσσαλονίκη είχε χειμάρρους, ποτάμια και ρυάκια

img051

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Θεσσαλονίκη των νερών

Συγγραφέας: Γιώργος Μπλιώνης, Μιχάλης Τρεμόπουλος

Έκδοση: Αντιγόνη (2017)

ISBN: 978-618-82604-2-9

Τιμή: Περίπου €20

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν από λίγο καιρό ζήσαμε την τραγωδία στη Μάνδρα με τις πλημμύρες, οι οποίες άφησαν πίσω τους πάνω από 20 νεκρούς και υλικές καταστροφές τεράστιες. Η ευθύνη του ανθρώπινου παράγοντα αποδείχτηκε μεγάλη, όχι τόσο στην αντιμετώπιση της πλημμύρας, όσο στην παρέμβασή του σε χειμάρρους, ρυάκια και ποταμούς, η οποία είχε ως αποτέλεσμα να μην μπορεί η τεράστια ποσότητα νερού να διοχετευθεί με σωστό τρόπο προς τη θάλασσα. Λίγο καιρό πριν τα γεγονότα στη Μάνδρα είχε κυκλοφορήσει το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης, το οποίο μιλάει, όπως γράφει στον υπότιτλο, για την τοπογραφία των χειμάρρων και των υδατικών πόρων της Θεσσαλονίκης από την αρχαιότητα έως τις μέρες μας. Μαζί με το βιβλίο για της κρήνες της πόλης, που επίσης κυκλοφόρησε πριν από λίγο καιρό, μας δίνει μια πολύ καθαρή εικόνα για την αξία και την ιστορία του νερού στη Θεσσαλονίκη.

Η έκδοση είναι πολύ καλή. Στο τέλος υπάρχει η βιβλιογραφία. Πάρα πολλές χρήσιμες και σπάνιες (μερικές εξ αυτών) φωτογραφίες, σχέδια και χάρτες, που βοηθούν τον αναγνώστη να κατανοήσει τα όσα γράφονται στο κείμενο. Υλικό ταξινομημένο σωστά και με γλώσσα κατανοητή στους περισσότερους. Ευανάγνωστο κείμενο, στο τέλος κάποιων σελίδων υπάρχουν σημειώσεις και βιβλιογραφικές παραπομπές. Η έκδοση πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της ΕΥΑΘ, της ΔΕΘ-HELEXPO και του ιδρύματος μελετών Heinrich Böll. Το βιβλίο προλογίζουν οι Πολυξένη Αδάμ-Βελένη, Νίκος Καλογήρου και Παρασκευάς Σαββαΐδης.

Από τους συγγραφείς του βιβλίου, τον Γιώργο Μπλιώνη τον συναντάμε για πρώτη φορά στη Vivlioniki, ενώ τον Μιχάλη Τρεμόπουλο τον έχουμε δει από το εξαιρετικό του βιβλίο αφιερωμένο στην ιστορία της αεροπορίας στη Θεσσαλονίκη. Βέβαια η συμμετοχή του στα οικολογικά κινήματα και τις δράσεις αυτών τον έχουν κάνει πιο γνωστό στο ευρύ κοινό και αυτό το βιβλίο είναι πιο σχετικό με αυτή του τη δραστηριότητα.

Το κυρίως θέμα του βιβλίου χωρίζεται σε 7 κεφάλαια και τον επίλογο. Ακολουθείται χρονική σειρά, αρχίζοντας από τα προϊστορικά χρόνια και φτάνοντας έως τις σύγχρονες ημέρες. Σε αυτά τα κεφάλαια περιγράφεται η πορεία των χειμάρρων, των υπογείων νερών, των ποταμιών γύρω από τη Θεσσαλονίκη ή και μέσα στο χώρο της περίκλειστης από τα τείχη πόλης. Η ιστορία της πόλης και η ανάπτυξή της, αλλά ακόμη και η επιλογή της συγκεκριμένης θέσης από τον Κάσσανδρο για το χτίσιμο της Θεσσαλονίκης, όλα αυτά ήταν άμεσα συνδεδεμένα με την ύπαρξη του νερού. Αυτό είναι κάτι, που δεν μπορούμε ίσως σήμερα να το συνειδητοποιήσουμε, αλλά αν αναλογιστούμε τον αριθμό των λουτρών στην πόλη και τη θέση τους, τα πλατάνια της πόλης και αν κοιτάξουμε σε παλιές φωτογραφίες, μπορούμε να καταλάβουμε ότι σε πολλά σημεία, που σήμερα βλέπουμε άσφαλτο και πανύψηλες πολυκατοικίες, παλαιότερα υπήρχαν ρέματα, χείμαρροι και ρυάκια, τα οποία αποτελούσαν κομμάτι του περιβάλλοντος της παλαιάς πόλης, αλλά και των γύρω περιοχών. Στη λογοτεχνία της πόλης υπάρχουν πολλές αναφορές για αυτά τα θέματα, τα πρώτα βιβλία, που μου έρχονται στο νου είναι του Παπασπύρου, του Σιμώτα, του Ροδοκανάκη και του Θωμαΐδη.

Από τα κεφάλαια του βιβλίου όλα έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, είναι πολύ καλογραμμένα και παρέχουν πολλές και χρήσιμες πληροφορίες στον αναγνώστη. Προσωπικά ξεχωρίζω το πρώτο (Από την προϊστορία, στην πόλη της Θεσσαλονίκης) και το δεύτερο (Η αρχαία ιστορία των χειμάρρων εντός των τειχών) κεφάλαιο, καθώς παρουσιάζουν την εικόνα του περιβάλλοντος της πόλης από τη νεολιθική εποχή έως τα και τα ρωμαϊκά χρόνια με αναφορές σε χειμάρρους, που βρίσκονταν ΜΕΣΑ στην πόλη, όπως αυτή ορίζονταν από τα τείχη της. Ξεχωρίζω επίσης το έβδομο κεφάλαιο (Σκιαγράφηση ενός οικολογικού τρόπου διαχείρισης), γιατί εκεί υπάρχουν προτάσεις συγκεκριμένες, οι οποίες θα άλλαζαν την εικόνα της πόλης προς το καλύτερο, μου φάνηκε δε πολύ ενδιαφέρουσα η πρόταση για την αποκατάσταση ανοικτής κοίτης ή ανάδυση (daylighting) κάποιων χειμάρρων, δηλαδή το «ξεμπάζωμα» ας πούμε των χειμάρρων ή κομματιών τους. Όπως είπα και πριν όλα τα κεφάλαια έχουν ενδιαφέρον, ξεχώρισα τα συγκεκριμένα σύμφωνα με τα δικά μου ενδιαφέροντα.

Σήμερα έχουν μείνει κάποιες ονομασίες να θυμίζουν στους κατοίκους την ύπαρξη αυτών των πραγμάτων. Δενδροπόταμος, ρέμα Υφανέτ, ρέμα Κωνσταντινίδη, ρέμα Στρατηγείου είναι τα πιο γνωστά, που χρησιμοποιούνται ακόμη από τους πολίτες, μηχανικά ίσως, αλλά διατηρώντας την ιστορία της περιοχής.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικά ενδιαφέρον. Μιλάει για την ιστορία της πόλης, αποκαλύπτει πράγματα, που είναι πολύ δύσκολο να φανταστεί ο σύγχρονος κάτοικος σχετικά με την εικόνα της Θεσσαλονίκης στο παρελθόν και προτείνει αλλαγές, που θα μπορούσαν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής και την εικόνα της πόλης. Είναι από τα βιβλία, τα οποία πιστεύω θα συναντήσουμε πολλές φορές στο μέλλον στις σελίδες βιβλιογραφικών πηγών άλλων έργων.

1 σχόλιο

Filed under ΜΠΛΙΩΝΗΣ, Γιώργος, Συγγραφείς, ΤΡΕΜΟΠΟΥΛΟΣ, Μιχάλης

Ένας εξαιρετικός κατάλογος για μία εξαιρετική έκθεση

img050

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Το τέλος της παλιάς μας πόλης – Θεσσαλονίκη 1870-1917

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: ΜΙΕΤ (2017)

ISBN: 978-960-250-696-7

Τιμή: Περίπου €7

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τις μέρες αυτές διοργανώνεται στο Πολιτιστικό Κέντρο του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τράπεζας (ΜΙΕΤ), το οποίο στεγάζεται στη Βίλα Καπαντζή επί της Βασ. Όλγας, μια έκθεση με τίτλο «Το τέλος της παλιάς μας πόλης, Θεσσαλονίκη 1870-1917». Ο κατάλογος της έκθεσης αυτής, η οποία ξεκίνησε στις 15 Νοεμβρίου και θα διαρκέσει έως τις 18 Φεβρουαρίου 2018, είναι το θέμα της σημερινής ανάρτησης.

Η έκδοση είναι εκπληκτική, αντάξια του κύρους και της ποιότητας των εκδόσεων του ΜΙΕΤ. Χρησιμοποιήθηκε χαρτί Tatami ivory των 135gr. Οι φωτογραφίες είναι σε πολύ καλή ανάλυση και πεντακάθαρες. Κείμενα ευανάγνωστα. Στο τέλος τα κείμενα είναι γραμμένα και στην αγγλική γλώσσα. Υπάρχει ένα ένθετο, το οποίο παρουσιάζει κάποιες σπάνιες φωτογραφίες, ένα πανόραμα των Robert Weir Schultz και Sidney Howard Barnsley του 1890 και τη σύγκριση των δύο παλαιότερων, όπως νομίζαμε μέχρι πρόσφατα, φωτογραφιών της Θεσσαλονίκης, αυτή του Herbert Sayce και αυτή του Josef Szekely, οι οποίες είχαν παρουσιαστεί σε παλαιότερες εκδόσεις του ΜΙΕΤ. Αρχοντική δουλειά, πολυτελής και πανέμορφη.

Στον κατάλογο υπάρχουν 7 κείμενα. Κάποια από αυτά έχουν γραφτεί από ανθρώπους, που έχουν παρουσιάσει σημαντικότατο έργο σχετικά με το παρελθόν της Θεσσαλονίκης (Γιάννης Επαμεινώνδας, Βασίλης Γούναρης, Ευάγγελος Χεκίμογλου, Αλέκα Καραδήμου-Γερόλυμπου, Βασίλης Κολώνας, Μαρία Καμπούρη-Βαμβούκου). Τα κείμενα φυσικά είναι μικρά, καθώς αποτελούν κομμάτι ενός καταλόγου έκθεσης:

  • Ο Γιάννης Επαμεινώνδας υπογράφει το κείμενο με τίτλο «Το τέλος της παλιάς μας πόλης», το οποίο νομίζω στους περισσότερους φέρνει στο νου τον τίτλο του βιβλίου του Δημήτρη Χατζή «Το τέλος της μικρής μας πόλης». Εδώ ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι άσχετα από το γεγονός ότι οι περισσότεροι θεωρούμε ότι η πόλη άλλαξε πρόσωπο μετά την Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917, εν τούτοις οι περισσότερες και βαθύτερες αλλαγές τόσο στην όψη, όσο και στην πληθυσμιακή της δομή έγιναν πολύ μετά από τότε και για διαφορετικούς λόγους.
  • Ο Βασίλης Γούναρης στο κείμενό του με τίτλο «Αναζητώντας την ταυτότητα της Θεσσαλονίκης στις στάχτες της πυρκαγιάς του 1917» υποστηρίζει ότι ήταν μοιραίο να υπάρξουν αλλαγές στη Θεσσαλονίκη και να μοιάζει περισσότερο με Ευρωπαϊκή, παρά με Ανατολίτικη πόλη, απλά η Μεγάλη Πυρκαγιά επιτάχυνε αυτές τις διαδικασίες και τις διευκόλυνε ίσως.
  • Το επόμενο κείμενο υπογράφει ο Δρ Ρόντερικ Μπέιλυ και αναφέρεται σε φωτογραφικό υλικό από τις Βρετανικές δυνάμεις, που βρίσκονταν στη Θεσσαλονίκη κατά την περίοδο της Μεγάλης Πυρκαγιάς και οι οποίες βρίσκονται στην έκθεση.
  • Ο Ευάγγελος Χεκίμογλου στο κείμενό του με τίτλο «Η πυρκαγιά και η μεσαία τάξη» μιλάει για τις κοινωνικές αλλαγές, που έφερε η Μεγάλη Πυρκαγιά στον πληθυσμό της πόλης και στην αναδιανομή της γης, που ήταν αποτέλεσμα του τρόπου, που επιλέχτηκε από το Κράτος να χτιστεί η νέα Θεσσαλονίκη.
  • Η Αλέκα Καραδήμου-Γερόλυμπου, μια συγγραφέας με πολύ και σημαντικό έργο πάνω στο θέμα της Μεγάλης Πυρκαγιάς, γράφει ένα κείμενο με τίτλο «Αντιδράσεις Θεσσαλονικέων στον ανασχεδιασμό της πόλης μετά την πυρκαγιά του 1917» και στο οποίο περιγράφει τις πρώτες αντιδράσεις στο σχέδιο ανοικοδόμησης της πόλης και υποστηρίζει ότι οι αλλαγές στην κατανομή της γης είχαν κυρίως ταξικά χαρακτηριστικά και όχι εθνικά ή φυλετικά.
  • Ο Βασίλης Κολώνας στο κείμενό του με τίτλο «Σχέδια του Ernest Hebrard από τη συλλογή Αλέξανδρου και Στέφανου Καλλιγά» σχολιάζει ένα εξαιρετικό εύρημα, το τοπογραφικό διάγραμμα της Αριστοτέλους, όπως το είχε οραματιστεί ο Γάλλος πολεοδόμος.
  • Τέλος η Μαρία Καμπούρη-Βαμβούκου στο κείμενο με τίτλο «Η καθημερινότητα στη Θεσσαλονίκη, 1917» επικεντρώνεται στους Θεσσαλονικείς τους «αφανείς» και στον τρόπο, που αυτοί έδιναν το χρώμα στην πόλη πριν την Μεγάλη Πυρκαγιά, προσπαθώντας εν συντομία να παρουσιάσει τη ρουτίνα της πόλης.

Πέρα από τα πολύ ενδιαφέροντα κείμενα, ο αναγνώστης μπορεί να βρει και σε άριστη ποιότητα τη φωτογραφία με το θαλάσσιο τείχος της Θεσσαλονίκης, η οποία εντοπίστηκε πριν λίγο καιρό από τον Ζαχαρία Σεμερτζίδη και παρουσιάστηκε στην ομάδα του Facebook «Παλιές φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης» στις 23 Σεπτεμβρίου και για την οποία έγινε τόσος λόγος αν όντως απεικονίζεται η πόλη μας ή όχι. Η αγάπη και το μεράκι κάποιων ανθρώπων για το παρελθόν και για την πόλη γενικότερα είχε ως αποτέλεσμα να ταυτοποιηθεί η εικόνα και να αποδειχτεί ότι όντως η πόλη αυτή είναι η Θεσσαλονίκη. Στο βιβλίο υπάρχει και σχολιασμός της εικόνας.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό ή για να είμαι ακριβής, τον κατάλογο της έκθεσης. Αν δεν έχετε πάει στην έκθεση, να φροντίσετε να το κάνετε, ο κατάλογος είναι σαν «ορεκτικό». Αλλά και μόνο για το φωτογραφικό του υλικό και τα κείμενα αξίζει να αποκτήσετε την έκδοση αυτή, η τιμή του αναλογικά με την ποιότητα του καταλόγου είναι αστεία. Πάρα πολύ όμορφη δουλειά, πραγματικό κόσμημα.

 

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Μικρό βιβλίο σχετικά με τις τοιχογραφίες της Νέας Παναγίας Θεσσαλονίκης

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Συντήρηση των τοιχογραφιών στο Ιερό Βήμα της Νέας Παναγίας Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Ιωάννης Κανονίδης, Πελαγία Μάστορα

Έκδοση: Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Θεσσαλονίκης (2000)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Αν ρωτήσουν κάποιον σχετικά με τις εκκλησίες της Θεσσαλονίκης, το μυαλό του θα πάει πρώτα στην Αχειροποίητο, στην Αγία Σοφία, την Παναγία Χαλκεών ή σε κάποιον άλλον από τους ναούς, που χτίστηκαν κατά την περίοδο της Βυζαντινής Θεσσαλονίκης. Υπάρχουν όμως στην πόλη και υστεροβυζαντινοί ναοί, που χτίστηκαν δηλαδή κατά την περίοδο της Οθωμανικής Θεσσαλονίκης και οι οποίοι μπορεί να μην είναι τόσο μεγάλοι και λαμπροί όσο οι παλαιότεροί τους, αλλά έχουν το δικό τους ενδιαφέρον, τη δική τους ιστορία και ομορφιά. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης μιλάει για έναν τέτοιο ναό αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου, πιο γνωστό στους Θεσσαλονικείς ως Νέα Παναγία, που βρίσκεται στη γωνία Μητροπόλεως και Δημητρίου Γούναρη, στο κέντρο της πόλης.

Η έκδοση είναι απλή και όμορφη. Βιβλιογραφία και φωτογραφίες (έγχρωμες ευτυχώς όλες) υπάρχουν στο πίσω μέρος του βιβλίου. Την εποπτεία και την επιμέλεια του βιβλίου είχε αναλάβει ο πολύ γνωστός μας Χαράλαμπος Μπακιρτζής. Το βιβλίο ανήκει σε μια σειρά, που είχε κυκλοφορήσει παλαιότερα η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Θεσσαλονίκης με τίτλο «Τετράδια Αρχαιολογίας». Στο διαδίκτυο δεν βρήκα πολλά άλλα τεύχη, που να κυκλοφόρησαν, αυτό το βιβλίο πάντως ήταν το πρώτο της σειράς. Εντύπωση μου κάνει το γεγονός, ότι τα ονόματα των συγγραφέων δεν αναφέρονται στο εξώφυλλο, αλλά στον πρόλογο του Μπακιρτζή, δεν μπορώ να καταλάβω τη σκοπιμότητα αυτήν.

Το θέμα του βιβλίου είναι πάρα πολύ συγκεκριμένο, όπως άλλωστε το φανερώνει και ο τίτλος. Στις λίγες σελίδες του μικρού αυτού βιβλίου πάντως ο αναγνώστης μπορεί να βρει στοιχεία για την ιστορία του ναού, ο οποίος χτίστηκε το 1727 στη θέση μιας παλιάς βυζαντινής μονής, που είχε καεί το 1690. Στα μέσα του 19ου αιώνα έγιναν κάποιες εργασίες επέκτασης του ναού, ενώ το 1928 φτιάχτηκε το πρόπυλο με το κωδωνοστάσιο (το οποίο δεν άντεξε στο σεισμό του 1978). Οι τοιχογραφίες έγιναν και αυτές σε τρεις φάσεις, με την πρώτη να υπολογίζεται περίπου το 1730, η δεύτερη στα μέσα του 19ου αιώνα και η τρίτη μόλις το 1935. Προσπάθειες συντήρησης των τοιχογραφιών, αλλά και όλου του ναού, είχαν γίνει και στο παρελθόν, στο βιβλίο αυτό περιγράφονται οι ενέργειες και οι προσπάθειες, που έγιναν από τον Απρίλιο του 1998 έως τον Μάρτιο του 1999. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η άποψη, πως πολλές από της ζημιές στις τοιχογραφίες οφείλονται στην υγρασία, καθώς ο ναός φαίνεται να έχει χτιστεί στο επίπεδο της θάλασσας. Σκεφτείτε μόνο πού βρίσκεται σήμερα η θάλασσα και πού είναι η Νέα Παναγία!

Το μεγαλύτερο μέρος του κειμένου έχει δυσκολίες στην κατανόηση για τον αναγνώστη, που δεν έχει εξειδικευμένες γνώσεις πάνω στην αρχιτεκτονική και τη συντήρηση έργων τέχνης. Προφανώς το βιβλίο αυτό δεν απευθύνεται στον μέσο αναγνώστη, αλλά σε αρχαιολόγους και ιστορικούς. Μπορεί όμως πιστεύω ο καθένας να κρατήσει κάποια ιστορικά στοιχεία αρκετά ενδιαφέροντα. Οι φωτογραφίες πάντως είναι σε καλή ανάλυση και βοηθούν αρκετά στην κατανόηση.

Ο λόγος, που μου άρεσε το βιβλίο είναι ότι μιλάει για έναν ναό, που ελάχιστοι μιλάνε για αυτόν, καθώς, όπως είπαμε και πριν, δεν έχει τη μεγαλοπρέπεια και την ομορφιά των βυζαντινών εκκλησιών της πόλης. Μου έδωσε δε και κίνητρο να παρατηρήσω τις τοιχογραφίες αυτές, κάποιες εκ των οποίων μοιάζουν σαν να δημιουργήθηκαν στην Παλαιολόγεια περίοδο. Αρκετά εξειδικευμένο έργο, αν θέλετε πιο γενικές γνώσεις μπορείτε να διαβάσετε κάποια άλλα βιβλία, όπως αυτό των Κουρκουτίδου-Νικολαΐδου και Τούρτα. ή το βιβλίο των Τσακτσίρα, Παπάνθιμου, Μάντζιου και Καλογήρου.

Σχολιάστε

Filed under ΚΑΝΟΝΙΔΗΣ, Ιωάννης, ΜΑΣΤΟΡΑ, Πελαγία, Συγγραφείς

Ένα μυθιστόρημα για τις Μαγεμένες ή αλλιώς «Las Incantadas»

img002

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οι Μαγεμένες (Las Incantadas)

Συγγραφέας: Μαίρη Κόντζογλου

Έκδοση: Μεταίχμιο (2017)

ISBN: 978-618-03-0987-4

Τιμή: Περίπου €18

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τα περισσότερα ιστορικά μυθιστορήματα σχετικά με τη Θεσσαλονίκη κινούνται χρονικά στον 20ο αιώνα, ο οποίος υπήρξε γεμάτος με σπουδαία γεγονότα, τόσο για την ιστορία της πόλης, όσο και για της Ελλάδας και των Βαλκανίων γενικότερα. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι μεν ιστορικό μυθιστόρημα, αλλά μας ταξιδεύει χρονικά στο 1864, σε μια Θεσσαλονίκη εντελώς διαφορετική από τη σημερινή, μια Θεσσαλονίκη, που θα αποχαιρετούσε ένα από τα ομορφότερα μνημεία της, που είχαν αντέξει σε σεισμούς, πυρκαγιές και λεηλασίες και τελικά χάθηκαν για χάρη του Γάλλου επιγραφολόγου Emmanuel Miller. Θέμα του βιβλίου, η αρπαγή των Μαγεμένων ή αλλιώς γνωστών ως «Las Incantadas».

Η έκδοση είναι απλή, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο.Στο εξώφυλλο μια κοκκινομάλλα γυναίκα τρέχει μεταξύ κάποιων κιόνων (κοκκινομάλλα είναι μία από τις πρωταγωνίστριες του έργου). Στην αρχή του βιβλίου υπάρχει ένα εισαγωγικό σημείωμα της συγγραφέως, με ιστορικές πληροφορίες για το μνημείο, καθώς επίσης ένας χάρτης της Θεσσαλονίκης εκείνης της εποχής. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει μια σύντομη βιβλιογραφία, έργα, τα οποία βοήθησαν τη συγγραφέα να γράψει το μυθιστόρημα. Εντύπωση κάνει πως από τη βιβλιογραφία λείπει το σημαντικότερο ίσως ιστορικό βιβλίο, που έχει γραφτεί για τις Μαγεμένες, αυτό του Άρη Παπάζογλου. Πάνω από 500 σελίδες, μπαίνει και αυτό δικαιωματικά στην κατηγορία «βιβλία-τούβλα». Μεγάλο τιράζ για πρώτη έκδοση, στα 10000 αντίτυπα.

Όπως είπαμε και πριν, βρισκόμαστε στη Θεσσαλονίκη του 1864 κυρίως. Η πόλη ανήκει στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και διάφοροι δυτικοί αρχαιολόγοι, ιστορικοί και ερευνητές την επισκέπτονται για να δούνε από κοντά τα μνημεία του παρελθόντος, να τα μελετήσουν και, ει δυνατόν, να αποσπάσουν κάποια από αυτά και να τα μεταφέρουν στις πατρίδες τους. Ελάχιστοι Θεσσαλονικείς εκείνη την εποχή γνωρίζουν την αξία των μνημείων ή την ιστορία τους. Σε αυτό το περιβάλλον μια ομάδα ανθρώπων, η οποία έχει απώτερο σκοπό την απελευθέρωση της πόλης και της Μακεδονίας γενικότερα και την προσάρτησή της στο Ελληνικό Κράτος, μαθαίνει για τις προθέσεις του Γάλλου Emmanuel Miller να πάρει στη Γαλλία τις Μαγεμένες. Οι κινήσεις τους και η προσπάθειά τους να αποτραπεί αυτό το γεγονός τελικά δεν θα ευοδώσουν.

Πρωταγωνιστές είναι ο Νικόλας, ένας φτωχός υπάλληλος με Βλάχικη καταγωγή, η Χάννα ή Αννίκα, κόρη εμπόρου και αφεντικού του Νικόλα, ο Αλέξανδρος Δημητριάδης, γλύπτης επίσης Βλάχικης καταγωγής, γεννημένος στη Βιέννη, σπουδαγμένος στο Παρίσι, που τώρα ζει στη Θεσσαλονίκη, ο Περικλής Δημητριάδης, πατέρας του Αλέξανδρου, έμπορος, που δραστηριοποιείται στην πόλη μας, η Απολίν, Βελγικής καταγωγής, ερωμένη του Αλέξανδρου και γυναίκα στη συνέχεια του πατέρα του, κα. Από μια άποψη πρωταγωνιστής του βιβλίου είναι και ο Emmanuel Miller, τον οποίο γνωρίζουμε κυρίως μέσα από επιστολές, που είχε στείλει στην σύζυγό του, αν και παίρνει μέρος και στην εξέλιξη του βιβλίου.

Φυσικά το ιστορικό γεγονός της αρπαγής των Μαγεμένων από μόνο του ίσως δεν ενδιέφερε το αναγνωστικό κοινό, οπότε η Κόντζογλου προσθέτει και δύο απαγορευμένους έρωτες, έναν μεταξύ του Νικόλα και της Αννίκα (χριστιανός αγαπά την εβραία κόρη του αφεντικού του…) και έναν μεταξύ του Αλέξανδρου και της Απολίν (η ερωμένη του γιου αποφασίζει να παντρευτεί τον πατέρα, αλλά μένει έγκυος από τον γιο…). Το τέλος της ιστορίας δραματικό, τόσο για τη μοίρα των γλυπτών, όσο και για τον έρωτα.

Όπως έχω γράψει πολλές φορές, για μένα ένα πετυχημένο ιστορικό μυθιστόρημα εντάσσει την ιστορία στην υπόθεση του έργου με τέτοιο τρόπο, ώστε κανείς να μην καταλαβαίνει ότι μιλάμε για μυθιστόρημα. Η ατμόσφαιρα της εποχής θα πρέπει να δίνεται με σωστό τρόπο, πράγμα, που επιβάλλει την μελέτη της ιστορίας του χώρου, του χρόνου και των ανθρώπων. Με βάση αυτά τα κριτήρια δεν μπορώ να πω ότι το βιβλίο με ενθουσίασε. Σίγουρα ένας συγγραφέας έχει το ελεύθερο να γράφει ό,τι θέλει και να πλάθει τον κόσμο του βιβλίου του όπως αυτός τον φαντάζεται, αλλά όταν θέλει κάποιος να γράψει ιστορικό μυθιστόρημα, μοιραία υπάρχουν περιορισμοί. Η Αννίκα, που ξέρει να μιλάει ελληνικά, ο Ντάβιντ, που είναι μεν Εβραίος έμπορος, αλλά αγαπά την Ελληνική ιστορία και διηγείται την ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας στα παιδιά του, ο Νικόλας, ο Δάσκαλος και τα όνειρά τους για μια Μακεδονία και Θεσσαλονίκη ελληνική είναι κάποια από τα σημεία του βιβλίου, που για μένα δεν έχουν σχέση με την ιστορική πραγματικότητα της κοινωνίας της Θεσσαλονίκης για εκείνη την εποχή. Περιγράφονται μεν σημεία της Θεσσαλονίκης, αλλά δεν υπάρχει η εικόνα μιας πόλης λαβύρινθου, όπως ήταν η πόλη τότε. Δεν ένιωσα να με μεταφέρει η συγγραφέας στη Θεσσαλονίκη του 1864. Πέρα από αυτά, νιώθω ότι η Κόντζογλου «έπρεπε» να γεμίσει σελίδες, για αυτό κάποια πράγματα επαναλαμβάνονται, υπάρχουν περιγραφές ιδιαίτερα κουραστικές και ανούσιες, που δεν εξυπηρετούν την πλοκή του βιβλίου. Προς το τέλος η ροή μου φαίνεται ότι καλυτερεύει κάπως, γίνεται πιο γρήγορη.

Στη Vivlioniki είχε παρουσιαστεί στο παρελθόν άλλο ένα μυθιστόρημα με θέμα τις Μαγεμένες με συγγραφέα τον Μανώλη Γκουνάγια. Ούτε εκείνο το βιβλίο με είχε ενθουσιάσει. Ίσως να φταίει το γεγονός, πως η Κόντζογλου επέλεξε μεν ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον θέμα, αλλά οι πηγές για εκείνη την περίοδο είναι λίγες και δεν βοηθούν ιδιαίτερα κάποιον συγγραφέα. Βέβαια με δεδομένο ότι το βιβλίο θα διαβαστεί από αρκετές χιλιάδες κόσμο, δίνεται η ευκαιρία στους αναγνώστες να μάθουν, αν δεν ξέρουν ήδη, κάποια πράγματα για την αρπαγή των Μαγεμένων, των «Ελγινείων» της Θεσσαλονίκης και αυτό είναι στα θετικά του βιβλίου. Ίσως θα μπορούσε να είναι καλύτερο, αλλά αυτό είναι καθαρά υποκειμενική άποψη, σε πολλούς μπορεί και να αρέσει ο συνδυασμός έρωτα και ιστορίας.

 

Σχολιάστε

Filed under ΚΟΝΤΖΟΓΛΟΥ, Μαίρη, Συγγραφείς

Θεσσαλονίκη: Από τα χάνια του 19ου αιώνα, στα πολυτελή ξενοδοχεία του 20ου

Σάρωση_20170911

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Χάνια, πανδοχεία, ξενοδοχεία της Θεσσαλονίκης 1875-1917

Συγγραφέας: Αλέξανδρος Γρηγορίου

Έκδοση: University Studio Press (2003)

ISBN: 960-12-1254-X

Τιμή: Περίπου €16

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν κάποιο καιρό είχε παρουσιαστεί στη Vivlioniki το εξαιρετικό βιβλίο του Βασίλη Κολώνα σχετικά με τα ξενοδοχεία της Θεσσαλονίκης και την ιστορία τους από το 1914 έως τις σύγχρονες ημέρες. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης έχει παρόμοιο θέμα, αφού μιλάει για τα χάνια, τα πανδοχεία και τα ξενοδοχεία της πόλης, αλλά χρονικά μας πάει πίσω, στα τέλη του 19ου έως το 1917, τη χρονιά της Μεγάλης Πυρκαγιάς, η οποία άλλαξε την εικόνα της πόλης και έβαλε τέλος στη ζωή πολλών ξενοδοχείων. Πρόκειται για το τρίτο βιβλίο της σειράς της University Studio Press με τίτλο «Άγνωστες εικόνες και πηγές» (τα προηγούμενα δύο μπορείτε να τα δείτε εδώ και εδώ).

Η έκδοση είναι παρόμοια με αυτήν των προηγούμενων δύο βιβλίων της σειράς. Αρκετές φωτογραφίες, αν και εδώ κυριαρχεί το κείμενο. Ευανάγνωστο και σωστά ταξινομημένο υλικό, στο τέλος του βιβλίου υπάρχει η βιβλιογραφία. Στο πλάι των σελίδων υπάρχουν σημειώσεις και βιβλιογραφικές αναφορές.

Τον Αλέξανδρο Γρηγορίου τον έχουμε ξαναδεί στη Vivlioniki μέσα από δύο άλλες εκδόσεις, η μία ήταν αφιερωμένη στην ιστορία της Πλατείας Ελευθερίας και η άλλη μιλούσε για τις εμπειρίες διαφόρων περιηγητών από τη Θεσσαλονίκη στους προηγούμενους αιώνες.

Μετά τον πρόλογο του βιβλίου από τον Ευάγγελο Χεκίμογλου, υπάρχει το κύριο μέρος, το οποίο χωρίζεται σε δύο ουσιαστικά κομμάτια, το πρώτο με τίτλο «Χάνια-Πανδοχεία» και το δεύτερο με τίτλο «Ξενοδοχεία». Στα κομμάτια αυτά γίνονται αναφορές σχετικά με τις πιο γνωστές επιχειρήσεις ή για όσες έχουμε τις περισσότερες πληροφορίες. Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι ο διαχωρισμός είναι και χρονικός, καθώς τα χάνια και τα πανδοχεία κυριάρχησαν έως το τέλος του 19ου αιώνα, ενώ στη συνέχεια τα σκήπτρα πήραν τα ξενοδοχεία. Για όλα υπάρχουν πληροφορίες σχετικά με τη θέση τους, την ιστορία τους, αλλά και με γεγονότα, τα οποία συνέβησαν και σχετίζονται με αυτά τα μέρη. Ο περισσότερος κόσμος πιθανότατα έχει ακούσει τα ονόματα κάποιων ξενοδοχείων και μερικών πανδοχείων, αλλά θα μείνει έκπληκτος με το πόσα πολλά ακόμη υπήρχαν, καθώς μιλάμε χρονικά για μία εποχή, που η Θεσσαλονίκη αποτελεί τη σημαντικότερη πόλη των Βαλκανίων. Προς το τέλος γίνεται πολύ σύντομη αναφορά για ξενοδοχεία, για τα οποία όμως γνωρίζουμε ελάχιστα πράγματα.

Το βιβλίο αν και είναι μελέτη διαβάζεται πάρα πολύ εύκολα, σαν ιστορία. Κατάλληλο για τον αναγνώστη, που δεν είναι συνηθισμένος σε τέτοια έργα, αλλά και για τον ερευνητή ή τον ιστορικό, το βιβλίο του Γρηγορίου φωτίζει πολλές άγνωστες πτυχές της ιστορίας της Θεσσαλονίκης και κυρίως της ιστορίας αυτών των επιχειρήσεων. Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε πάρα πολύ. Φωτίζει μια άγνωστη πτυχή στην ιστορία της πόλης μας και αναδεικνύει όπως πρέπει τις επιχειρήσεις αυτές.

Σχολιάστε

Filed under ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ, Αλέξανδρος, Συγγραφείς

Κρήνες, σιντριβάνια, κινστέρνες της Θεσσαλονίκης διηγούνται την ιστορία της πόλης

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οι κρήνες της Θεσσαλονίκης αφηγούνται

Συγγραφέας: Ιωάννης Αρτόπουλος, Γιώργος Αρτόπουλος

Έκδοση: Ιδιωτική Έκδοση (2016)

ISBN: 978-1-5399-7686-8

Τιμή: Περίπου €25

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης κατέχει μία ξεχωριστή θέση στη βιβλιοθήκη μου. Ο λόγος είναι ότι προήλθε από την αγάπη και το μεράκι δύο ανθρώπων, πατέρα και γιου, οι οποίοι δεν είναι επαγγελματίες ιστορικοί ή αρχαιολόγοι κι όμως κατάφεραν μέσα από μια μακρόχρονη έρευνα να φτιάξουν ένα βιβλίο, το οποίο έχει να προσφέρει πολλά στη μελέτη του παρελθόντος της Θεσσαλονίκης. Αφορμή για το εξαιρετικό ταξίδι, που μας προσφέρουν οι συγγραφείς είναι οι κρήνες της πόλης (και οι φιάλες της, οι κινστέρνες της, τα σιντριβάνια της κα).

Η έκδοση είναι ιδιωτική, οπότε δεν βρίσκω σωστό να τη συγκρίνω με αντίστοιχες δουλειές, που θα έβγαζε ένας εκδοτικός οίκος, που έχει την πείρα και τα μέσα για να κυκλοφορήσει τέτοιου είδους βιβλία. Υπάρχουν πάρα πολλές φωτογραφίες στο κείμενο (360 αναφέρουν οι συγγραφείς) ,όλες ασπρόμαυρες.Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν οι αναφορές σε άλλους τίτλους. Στην τελευταία σελίδα γράφει ότι το βιβλίο τυπώθηκε τον Απρίλιο του 2017 στην Columbia της Νότιας Καρολίνας. Πυκνογραμμένο κείμενο. Στο οπισθόφυλλο υπάρχει μια περίληψη του κειμένου στα αγγλικά.

Όπως είπαμε και πριν, αυτό, που οδήγησε τους συγγραφείς στη δημιουργία αυτού του έργου, δεν είναι κάποια επαγγελματική ανάγκη, αλλά η αγάπη τους για την ιστορία και πιο συγκεκριμένα, το παρελθόν της Θεσσαλονίκης. Τον Ιωάννη Αρτόπουλο τον γνώρισα μέσα από τη σελίδα της ομάδας «Άγνωστη Θεσσαλονίκη» στο Facebook και θαύμαζα τις γνώσεις του και την έρευνα, που έκανε, ώστε να μεταφέρει στους υπόλοιπους τις σωστές πληροφορίες σχετικά με την ιστορία της πόλης, τα σημεία της και τα γεγονότα της Θεσσαλονίκης.

Το αντικείμενο του βιβλίου ίσως ξαφνιάσει μερικούς και να μην καταλάβουν εξαρχής τη σημασία του έργου. Το νερό ήταν πάντα το πιο σημαντικό στοιχείο για την ανάπτυξη μιας πόλης και η σημασία του είχε αναγνωριστεί από τα χρόνια της αρχαιότητας. Το να χτίσει κάποιος μια βρύση ήταν κάτι πολύ σημαντικό και θεωρούνταν σπουδαία προσφορά στο κοινωνικό σύνολο. Η Θεσσαλονίκη στη μακραίωνη πορεία της είχε την τύχη να κοσμηθεί με πολλές κρήνες, μερικές εκ των οποίων παρέμειναν έως τις μέρες μας και κάποιες είναι πραγματικά στολίδια, κρίνοντας από την αρχιτεκτονική τους και το σχεδιασμό τους.

Στο βιβλίο υπάρχουν 6 κεφάλαια:

  • Το 1ο κεφάλαιο μας δίνει κάποιες σημαντικές πληροφορίες σχετικά με την ύδρευση της Θεσσαλονίκης.
  • Το 2ο κεφάλαιο μιλάει για τα λουτρά της Θεσσαλονίκης, τα οποία παλαιότερα έπαιζαν σημαντικό ρόλο στην κοινωνική ζωή της πόλης.
  • Το 3ο κεφάλαιο ασχολείται με τις κινστέρνες της πόλης μας, από τα λιγότερο γνωστά κτίσματα στη Θεσσαλονίκη.
  • Το 4ο κεφάλαιο είναι και το «κυρίως θέμα» θα λέγαμε, του βιβλίου, καθώς αναλύει κρήνες της Θεσσαλονίκης, οι οποίες υπήρχαν ή υπάρχουν στην πόλη μας και οι οποίες έχουν ταυτοποιηθεί τοπογραφικά και γνωρίζουμε πού βρίσκονταν. Η ταξινόμησή τους γίνεται με βάση την τοποθεσία τους.
  • Το 5ο κεφάλαιο μιλάει για κρήνες, για τις οποίες υπάρχουν μεν στοιχεία, αλλά δεν γνωρίζουμε πού ακριβώς βρίσκονταν.
  • Το 6ο κεφάλαιο τέλος μιλάει για κάποιες κρήνες, που παλαιότερα πιστεύαμε ότι βρίσκονται στη Θεσσαλονίκη, αλλά η μελέτη και η έρευνα απέδειξε ότι βρίσκονταν σε άλλους τόπους.

Όπως έγραψα και νωρίτερα, η αναφορά στις κρήνες αποτελεί μια αφορμή για τους συγγραφείς, ώστε να αναφέρουν και ιστορικές πληροφορίες γενικού και ειδικού ενδιαφέροντος σχετικές με τα κτίσματα αυτά. Σε κάποια σημεία ίσως η ορολογία δυσκολέψει τον αναγνώστη, καθώς χρησιμοποιούνται λέξεις και εκφράσεις εξειδικευμένες, κυρίως σχετικά με την κατασκευή τους. Ταξινομούνται οι κρήνες ανάλογα με το πού βρίσκονται και οι συγγραφείς χρησιμοποιούν ονομασίες οδών τόσο κατά την Οθωμανική περίοδο, όσο φυσικά και τις σημερινές. Ο αναγνώστης μπορεί να διαβάσει για κάθε μία κρήνη, που τον ενδιαφέρει φυσικά ξεχωριστά ή να κάνει μια βόλτα στην πόλη ακολουθώντας τις κρήνες της.

Στον επίλογο του βιβλίου αναφέρεται ότι παρουσιάζονται 85 κρήνες, 18 κινστέρνες, 10 φιάλες, 26 σιντριβάνια και πολλά πηγάδια, αγιάσματα κτλ. Αλλά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχουν οι ιστορικές πληροφορίες, άλλες περισσότερο γνωστές και άλλες άγνωστες, οι οποίες σχετίζονται με τις τοποθεσίες.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε πολύ. Όχι μόνο γιατί αν εξαιρέσουμε κάποιες λίγες κρήνες, των οποίων την ιστορία γνώριζα, για τις υπόλοιπες γνώριζα από λίγα έως τίποτα. Άλλος ένας λόγος, που μου άρεσε το βιβλίο είναι γιατί είναι γραμμένο με μεράκι και προέρχεται εξολοκλήρου από την αγάπη ενός ανθρώπου για την ιστορία της πόλης μας. Από τις πιο ενδιαφέρουσες εκδόσεις πιστεύω της προηγούμενης χρονιάς στην κατηγορία των ιστορικών βιβλίων για τη Θεσσαλονίκη.

 

1 σχόλιο

Filed under ΑΡΤΟΠΟΥΛΟΣ, Γιώργος, ΑΡΤΟΠΟΥΛΟΣ, Ιωάννης, Συγγραφείς