Tag Archives: Νεότουρκοι

Αποχαιρετισμός στη Θεσσαλονίκη από έναν Μουσουλμάνο Θεσσαλονικιό

Σάρωση_20170810

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Αντίο, γλυκιά πατρίδα

Συγγραφέας: Ahmet Ümit

Έκδοση: Πατάκη (2017)

ISBN: 978-960-16-6756-0

Τιμή: Περίπου €19

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης μας έρχεται από τη γειτονική Τουρκία. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον και όμορφο μυθιστόρημα από τον Αχμέτ Ουμίτ, ένας από τους γνωστότερους σύγχρονους Τούρκους συγγραφείς (οι πωλήσεις των βιβλίων του έχουν ξεπεράσει τα δύο εκατομμύρια).

Η έκδοση ακολουθεί τα πρότυπα των τελευταίων εκδόσεων του Πατάκη, όμορφες δουλειές, καλής ποιότητας. Στο εξώφυλλο μια εικόνα του Λευκού Πύργου με το παλιό καφέ, που υπήρχε έξω από αυτόν, ενώ στο οπισθόφυλλο η Πόλη. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει ένα σύντομο χρονολόγιο, που μιλάει για γεγονότα σχετικά με την υπόθεση του βιβλίου. Τη μετάφραση την έκανε ο Θάνος Ζαράγκαλης.

Ας ξεκινήσουμε με τη μετάφραση του βιβλίου καθώς σε έργα ξένων συγγραφέων παίζει σημαντικότατο ρόλο. Δεν υπάρχει σημείο στο κείμενο, που να νομίζει ο αναγνώστης ότι το βιβλίο είναι μεταφρασμένο. Η απόδοση του κειμένου είναι τέτοια, που κυλάει ομαλότατα η υπόθεση. Φαντάζομαι τις τεράστιες δυσκολίες, που έχει το να πρέπει όχι μόνο να μεταφράσεις μια λέξη ή μια φράση, αλλά ταυτόχρονα να μεταφέρεις τη λογοτεχνική χροιά του πρωτότυπου κειμένου, το ύφος, την αγωνία και τα συναισθήματα. Ο Ζαράγκαλης κεντάει πραγματικά τη γλώσσα με μοναδική μαεστρία. Και είναι ευτυχία για το μυθιστόρημα, που μεταφέρεται τόσο καλά στη γλώσσα μας.

Πρωταγωνιστής της ιστορίας μας είναι ο Σεχσουβάρ Σαμί, ένας Θεσσαλονικιός, που το 1906-1907 αποφάσισε να γίνει μέλος της Οργάνωσης «Ένωση και Πρόοδος», η οποία ήταν υπεύθυνη για το Κίνημα των Νεότουρκων το 1908, Κίνημα, το οποίο είναι άμεσα συνδεδεμένο με την πόλη μας, καθώς η διακήρυξη της νίκης του Κινήματος έγινε στη Θεσσαλονίκη και πιο συγκεκριμένα στην Πλατεία Ελευθερίας (έτσι απέκτησε άλλωστε και η Πλατεία το όνομά της). Χρονικά βρισκόμαστε βέβαια αρκετά χρόνια μετά, φθινόπωρο του 1926 και ο Σεχσουβάρ από το δωμάτιο ενός ξενοδοχείου αρχίζει να γράφει κάποιες επιστολές στη μεγάλη του αγάπη, την Έστερ, μια Εβραία Θεσσαλονικιά. Στις επιστολές αυτές καταγράφει τη ζωή του από το 1907 περίπου έως το 1926, τις περιπέτειες, που πέρασε, τα όσα έζησε ως μέλος της Οργάνωσης, εξιστορεί τα όσα πέρασε η πατρίδα του (από την προσωπική του φυσικά σκοπιά) και εξομολογείται τον μεγάλο του έρωτα προς την Έστερ. Μέσα σε όλα αυτά υπάρχει και μια υπόθεση μυστηρίου, που κινείται παράλληλα με τις αναμνήσεις και τις ερωτικές εξομολογήσεις.

Ο Σεχσουβάρ βρίσκεται σε μια φάση αποδοχής της ήττας, τόσο σε προσωπικό, όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Σε προσωπικό έχει χάσει τη γυναίκα, που αγάπησε περισσότερο από κάθε άλλη γυναίκα. Σε πολιτικό επίπεδο η Οργάνωση «Ένωση και Πρόοδος» μετά από μια δεκαετία κυριαρχίας, έχει διαλυθεί, τα μέλη της από εκεί, που κυβερνούσαν πλέον είτε δολοφονούνται, είτε κρύβονται για να μην συλληφθούν. Οι αξίες στις οποίες πίστεψε ο Σεχσουβάρ έχουν χαθεί, μαζί με την πόλη, που αγάπησε, τους φίλους και τους συντρόφους του.

Χρονικά το μυθιστόρημα κινείται σε διάφορους χρόνους. Το «σήμερα» για το βιβλίο είναι το φθινόπωρο του 1926, λίγο καιρό μετά την απόπειρα δολοφονίας του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ στη Σμύρνη από μέλη της οργάνωσης «Ένωση και Πρόοδος». Το «χθες» για το βιβλίο είναι από το 1907 έως το 1918, δηλαδή από τις πρώτες μέρες της Οργάνωσης έως το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και τη διάλυσή της, μαζί με το τέλος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Η βάση του έργου είναι η Κωνσταντινούπολη και διάφορα σημεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, από τη Λιβύη έως την Αίγυπτο, το Ιράκ, τα Βαλκάνια κα. Η Θεσσαλονίκη δεν φαίνεται με την πρώτη ματιά να είναι πρωταγωνίστρια, αλλά παίζει σπουδαιότατο ρόλο στην ιστορία μας. Είναι ο τόπος, που γεννήθηκε και μεγάλωσε ο Σεχσουβάρ, εδώ ερωτεύθηκε, εδώ έγινε μέλος της Οργάνωσης, εδώ είχε τους γονείς και τους φίλους του. Η πόλη μας εκφράζει την αθωότητα, την ανιδιοτέλεια, τα οράματα, την πίστη και την ελπίδα. Από τη στιγμή, που θα χαθεί το 1912, όλα φαίνονται να αλλάζουν στη ζωή του Σεχσουβάρ. Γίνονται πολύ λίγες αναφορές σε σημεία της πόλης, πέρα από τον Λευκό Πύργο και τον κήπο με το καφέ, που βρισκόταν έξω από αυτόν. Δεν είναι όμως σκοπός του συγγραφέα η παράθεση της τοπογραφίας της πόλης, όσο το να μας δώσει τον αέρα της και τον χαρακτήρα της.

Έχοντας να επιλέξει μεταξύ μιας ζωής με την αγαπημένη του Έστερ στο Παρίσι και μιας ζωής με αγώνες για την ελευθερία της πατρίδας του, ο Σεχσουβάρ επιλέγει το δεύτερο. Ηρωικό ίσως θα σκεφθεί κάποιος, αλλά οι προδοσίες, οι ήττες, οι προσδοκίες, που έμειναν ανεκπλήρωτες θα φέρουν τον ήρωά μας σε τραγική κατάσταση, κυνηγημένο και αναγκασμένο να κρύβεται κι αυτός. Σαν να μην έφταναν όμως όλα αυτά, μπλέκεται και σε μια ιστορία μυστηρίου, με δολοφονίες, παρακολουθήσεις, κατασκόπους και ένα τέλος ανατρεπτικό και απροσδόκητο.

Ο Ουμίτ χτίζει τους χαρακτήρες του με μεγάλη προσοχή, χωρίς να θέλει να τους παρουσιάσει υπερήρωες, ούτε να έχουν το αλάθητο του Πάπα. Ανθρώπινοι πρωταγωνιστές, οι οποίοι συμμετέχουν στη διαμόρφωση της Ιστορίας και δεν την παρακολουθούν απλά. Παράλληλα με τα φανταστικά πρόσωπα του έργου, ιστορικές μορφές, που έχουν επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τη σύγχρονη ιστορία όχι μόνο της Τουρκίας, αλλά και των Βαλκανίων. Από όλα τα πρόσωπα, που εμφανίζονται στο έργο δεν έχω καταλάβει τη χρησιμότητα αναφοράς της Αγκάθα Κρίστι, η οποία δεν μου φαίνεται να κολλάει πουθενά. Άλλο σημαντικό ατού της γραφής του Ουμίτ είναι η ευκολία με την οποία μεταφέρεται στο χρόνο χωρίς να κουράζει τον αναγνώστη και δένοντας με προσοχή τα κομμάτια της αφήγησής του.

Το βιβλίο είναι ιστορικό και πολιτικό. Αναφέρεται σε μια πάρα πολύ ταραγμένη περίοδο της Τουρκίας, στην οποία έφτασε κοντά στο χείλος της πλήρους καταστροφής. Είναι ενδιαφέρον και χρήσιμο να διαβάσει ο Έλληνας αναγνώστης μια αφήγηση για το πώς έζησαν οι Τούρκοι αυτά τα πρώτα 20 χρόνια του 20ου αιώνα και πιο συγκεκριμένα την περίοδο μεταξύ 1907 και 1918. Ο Σεχσουβάρ είναι γεννημένος και μεγαλωμένος στη Θεσσαλονίκη και η απώλεια της πόλης είναι πολύ δυνατό χτύπημα. Εκεί είναι οι μνήμες του, οι φίλοι του, οι τάφοι των προγόνων του, είναι η πατρίδα του. Μοιραία γίνονται παραλληλισμοί με τους Έλληνες πρόσφυγες, που ήρθαν μετά την ανταλλαγή πληθυσμών, οι οποίοι επίσης άφησαν πίσω τους τις δικές τους πατρίδες. Ο Ουμίτ κάνει αναφορά και για τη Γενοκτονία των Αρμενίων, αν και δεν την αποκαλεί Γενοκτονία.

Το βιβλίο μου άρεσε ιδιαίτερα. Τόσο το ιστορικό του κομμάτι, όσο και αυτό του μυστηρίου με κράτησαν σε αγωνία έως το τέλος. Κοντά 700 σελίδες, αλλά διαβάζονται εύκολα. Και στο τέλος, όπως και νωρίτερα, θα ήθελα να επισημάνω την άριστη μετάφραση του Ζαράγκαλη, που κατάφερε να παρουσιάσει ένα έργο ζωντανό, που να κυλάει χωρίς καμία δυσκολία. Από τα μυθιστορήματα, που αξίζει να διαβάσετε.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ÜMIT, Ahmet, Συγγραφείς

Φωτογραφικό υλικό του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου για τη Θεσσαλονίκη

%cf%83%ce%ac%cf%81%cf%89%cf%83%ce%b7_20161228

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη: Στιγμές ιστορίας

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος (2016)

ISBN: 978-960-6812-57-6

Τιμή: Περίπου €80

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ένα λεύκωμα είναι το αντικείμενο της σημερινής ανάρτησης, το οποίο κυκλοφόρησε από το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο στην Αθήνα πριν από λίγο καιρό. Συνεργάστηκαν για το βιβλίο αυτό ο Δήμος Θεσσαλονίκης και το Ιστορικό Κέντρο Θεσσαλονίκης και ένας από τους σημαντικότερους ερευνητές της ιστορίας της πόλης μας, ο Αντώνης Σατραζάνης (βιβλία του, που παρουσιάστηκαν στη Vivlioniki είναι αυτό κι αυτό κι αυτό).

Η έκδοση ποιοτικά είναι άριστη. Σκληρό λευκό εξώφυλλο, οι φωτογραφίες είναι σε υψηλή ανάλυση με τεκμηρίωση και σχολιασμό. Στο πίσω μέρος του βιβλίου υπάρχει η βιβλιογραφία, ελληνική και ξενόγλωσση. Το μεγαλύτερο μέρος του φωτογραφικού υλικού ανήκει στην Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, ενώ ένα κομμάτι έχει προσφέρει και ο Αντώνης Σατραζάνης.

Το βιβλίο ξεκινάει με τα εισαγωγικά σημειώματα, που υπογράφουν οι Ιωάννης Κ. Μαζαράκης-Αινιάν (γενικός γραμματέας της Εταιρείας) και Αντώνης Σατραζάνης (προϊστάμενος του Κέντρου Ιστορίας Θεσσαλονίκης). Στη συνέχεια υπάρχουν 9 κεφάλαια, όπου έχουν ταξινομηθεί οι φωτογραφίες του λευκώματος:

  • Το πρώτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Ο Λευκός Πύργος και τα τείχη» και νομίζω όλοι καταλαβαίνετε το περιεχόμενό του. Ενδιαφέρον υλικό, τόσο από το έμβλημα της πόλης μας, όσο και από τα τείχη, που κύκλωναν παλαιότερα τη Θεσσαλονίκη. Το σημείωμα έχει ένα χτυπητό λάθος σχετικά με την επιγραφή, που βρισκόταν πάνω από την είσοδο του Λευκού Πύργου και δυστυχώς καταστράφηκε. Την επιγραφή αυτήν στο σημείωμα διαβάζουμε ότι βρισκόταν στο προτείχισμα του Λευκού Πύργου (γκρεμίστηκε στις αρχές του 20ου αιώνα). Τέτοια λάθη για τέτοιες εκδόσεις δεν επιτρέπονται.
  • Το δεύτερο κεφάλαιο έχει τίτλο «Θεσσαλονίκη και Μακεδονικός Αγώνας» και περιέχει πάρα πολλές φωτογραφίες κυρίως από τους πρωταγωνιστές του Αγώνα, άτομα, που μέσα από τη λειτουργία του Ελληνικού Προξενείου (το νυν Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα) έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην έκβαση της διαμάχης με τους Βούλγαρους για τη Μακεδονία.
  • Το τρίτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Η εκπαίδευση» και ο αναγνώστης μπορεί να δει πολλές φωτογραφίες από τα σχολεία και τους μαθητές στις αρχές του 20ου αιώνα. Το σημείωμα αυτού του κεφαλαίου επίσης δίνει σημαντικές πληροφορίες, κυρίως για τα ελληνικά σχολεία. Δεν είναι πάντως αντιπροσωπευτικά τα κείμενα και οι φωτογραφίες για το τι συνέβαινε στον τομέα της εκπαίδευσης στη Θεσσαλονίκη, καθώς το βάρος έχει πέσει σχεδόν ολόκληρο στην ελληνική πλευρά, ενώ υπήρχαν πολλά και σημαντικά σχολεία κυρίως από την Εβραϊκή Κοινότητα, αλλά και σπουδαία ξενόγλωσσα σχολεία.
  • Το τέταρτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Το Κίνημα των Νεότουρκων» και επίσης ο αναγνώστης καταλαβαίνει τι θα διαβάσει εδώ. Στο σύντομο σημείωμα γίνεται μία εξήγηση για το πώς δημιουργήθηκε, πώς επικράτησε και πώς κατέληξε το Κίνημα αυτό, το οποίο ήταν τελικά καταστροφικό για τους λαούς των Βαλκανίων, άσχετα αν στις αρχές στηρίχθηκε σχεδόν από όλους. Πολύ ενδιαφέρον το φωτογραφικό υλικό, παρουσιάζει μια Θεσσαλονίκη να γιορτάζει. Για το Κίνημα αξίζει να διαβάσετε το μοναδικό βιβλίο του Γιάννη Μέγα.
  • Το πέμπτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Απελευθέρωση-Η Θεσσαλονίκη στους Βαλκανικούς Πολέμους» και μας πάει χρονικά στα χρόνια του 1912 και 1913, όταν στον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο η Θεσσαλονίκη έγινε κομμάτι της Ελληνικής επικράτειας και στον Β’ Βαλκανικό Πόλεμο ολόκληρη η Μακεδονία έγινε μέρος του Ελληνικού Κράτους. Στο φωτογραφικό υλικό υπάρχει και το πρωτόκολλο παράδοσης της πόλης από τον Χασάν Ταχσίν Πασά στον Ελληνικό Στρατό. Εκ μέρους των Ελλήνων υπέγραψαν οι Βίκτωρ Δούσμανης και Ιωάννης Μεταξάς. Εξαιρετικές οι φωτογραφίες, μερικές δεν τις έχουμε ξαναδεί ποτέ, κυρίως αυτές με τον Βασιλέα Γεώργιο και τη Βασίλισσα Όλγα. Υπάρχει επίσης και μία φωτογραφία με το θωρηκτό «Αβέρωφ» στο λιμάνι της πόλης μας. Γενικά από τα ενδιαφέροντα κεφάλαια του βιβλίου.
  • Το έκτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Το Ανατολικό Μέτωπο» και εξιστορεί τα χρόνια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η Θεσσαλονίκη αποτέλεσε ένα τεράστιο στρατόπεδο για τα στρατεύματα των δυνάμεων της Αντάντ. Ενδιαφέρον εισαγωγικό σημείωμα και φωτογραφίες, που παρουσιάζουν τη Θεσσαλονίκη τόσο ως στρατόπεδο, όσο και ως μια πόλη ζωντανή, γεμάτη κόσμο και κίνηση.
  • Το έβδομο κεφάλαιο έχει τίτλο «Το Κίνημα της Εθνικής Άμυνας» και μιλάει για το πώς φτάσαμε στη δημιουργία της Προσωρινής Κυβέρνησης Θεσσαλονίκης, για την Τριανδρία (Βενιζέλος, Κουντουριώτης, Δαγκλής) και για τη σημασία αυτού του Κινήματος, για το οποίο οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν ότι ξεκίνησε καιρό πριν ο Βενιζέλος το ακολουθήσει. Το φωτογραφικό υλικό μας παρουσιάζει τους πρωταγωνιστές, τις κινητοποιήσεις των Θεσσαλονικέων εκείνη την εποχή και τη συγκρότηση των πρώτων στρατιωτικών σωμάτων της Εθνικής Άμυνας. Αν ο αναγνώστης θέλει να διαβάσει περισσότερα για την Εθνική Άμυνα, έχουν παρουσιαστεί δύο βιβλία στη Vivlioniki με τον ίδιο τίτλο μάλιστα (εδώ και εδώ).
  • Το όγδοο κεφάλαιο έχει τίτλο «Η Πυρκαγιά του 1917» και ευνόητο είναι ότι μιλάει για την καταστρεπτική Πυρκαγιά του Αυγούστου του 1917, η οποία έμελλε να αλλάξει ολοκληρωτικά την εικόνα της πόλης. Ενδιαφέρον φωτογραφικό υλικό, καθώς και το σημείωμα. Αν κάποιος θέλει να δει περισσότερες λεπτομέρειες τόσο σε κείμενο, όσο και σε εικόνες μπορεί να ρίξει μια ματιά στα βιβλία της Καραδήμου-Γερόλυμπου ή του Πετρόπουλου.
  • Το ένατο κεφάλαιο έχει τίτλο «Η καθημερινή ζωή 1915-1918» και αφήνει πίσω τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα και επικεντρώνεται στο βίο και τις δραστηριότητες των Θεσσαλονικέων, τις γειτονιές τους, το πού κινούνταν, τι φορούσαν, τις θρησκευτικές τους εορτές κοκ. Πολύ ενδιαφέρουσες φωτογραφίες από το αρχείο του Σατραζάνη, σωστά για μένα μπήκε το κεφάλαιο αυτό στο τέλος, για να μην ξεχνάμε ότι όλα όσα διαβάζουμε για το παρελθόν της πόλης έχουν συμβεί με μάρτυρες τους κατοίκους αυτής της πόλης, των οποίων τη θέση τώρα έχουμε εμείς και αύριο κάποιοι άλλοι.

Σε γενικές γραμμές το βιβλίο μου έχει αφήσει μία περίεργη αίσθηση. Δεν μπορώ να πω ότι δεν είναι καλό, αλλά ούτε με έχει εντυπωσιάσει κιόλας. Υπάρχουν κάποια κομμάτια του, που είναι πολύ ενδιαφέροντα, ποιοτικά η έκδοση είναι άρτια, οι φωτογραφίες έχουν τυπωθεί σωστά και με κατάλληλη επεξεργασία για να έχουν μια ζωντάνια σύγχρονη, αλλά κάτι με χαλάει. Είναι ίσως το γεγονός ότι όταν βλέπω μια έκδοση ενός τόσο σημαντικού κρατικού φορέα, τότε οι προσδοκίες μου είναι πολύ υψηλές. Πιθανόν να είμαι εγώ ο υπερβολικός. Αξιόλογη δουλειά, που νομίζω θα ικανοποιήσει τον αναγνώστη. Γιορτές έχουμε, στην τιμή, που είναι νομίζω ότι αποτελεί ένα όμορφο δώρο.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Η Θεσσαλονίκη στις αρχές του 20ου αιώνα μέσα από τη γραφή του Αλμπέρτο Εσκενάζη

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Πρώτη κραυγή της σιωπής – Σπίθα

Συγγραφέας: Αλμπέρτο Εσκενάζη

Έκδοση: Μονοπάτι (2016)

ISBN: 978-618-82598-0-5

Τιμή: Περίπου €18

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Από τα πιο αγαπημένα λογοτεχνικά είδη πολλών αναγνωστών αποτελεί το ιστορικό μυθιστόρημα, γεγονός, που φαίνεται εύκολα από τα ευπώλητα και τα best sellers των βιβλιοπωλείων. Ειδικά για τη Θεσσαλονίκη, η πολυτάραχη ιστορία της και το πολύχρωμο μωσαϊκό φυλών και εθνοτήτων, που πέρασε ή έζησε στην πόλη μας, την κάνει ιδανικό σκηνικό για τέτοιου είδους βιβλία. Η σημερινή ανάρτηση θα ασχοληθεί με ένα από τα τελευταία ιστορικά μυθιστορήματα, που γράφτηκαν για τη Θεσσαλονίκη.

Η έκδοση είναι απλή, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Μαύρο εξώφυλλο, που το κοσμεί μία προσωπογραφία της γιαγιάς του συγγραφέα από το 1927. Ευανάγνωστο κείμενο, με αρκετά λάθη όμως και κακή επιμέλεια σε γενικές γραμμές. Αναφέρεται ότι πρόκειται για τη Β’ έκδοση του βιβλίου, αλλά δεν γνωρίζω περισσότερα για την Α’ έκδοση του έργου.

Η υπόθεση του βιβλίου εξελίσσεται στην Οθωμανική Θεσσαλονίκη κυρίως, από το 1908 και την Επανάσταση των Νεότουρκων έως το 1912 και την είσοδο του Ελληνικού στρατού στην πόλη. Πρωταγωνιστές είναι πολλοί και διάφοροι: Η Εβραϊκή οικογένεια Μπουρλά και κυρίως η γιαγιά Νόνα, ο πατέρας Σολομών, η κόρη Εσθήρ και οι γιοι Νταβίκος και Μωσέ. Ο μουσουλμάνος Μεχμέτ, κατάσκοπος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, που έρχεται να εγκατασταθεί στη Θεσσαλονίκη. Αλλά και ιστορικά πρόσωπα, όπως ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, η Ρόζα Εσκενάζη, ο Αβραάμ Μπεναρόγια, που επίσης παίρνουν μέρος στη δράση του έργου. Οι μοίρες των ηρώων θα τους φέρουν κοντά και θα μπλεχτούν οι ζωές τους σχηματίζοντας την πλοκή του έργου.

Έρωτες, δολοπλοκίες, δολοφονίες, ιστορικά γεγονότα, που επηρεάζουν τις ζωές των ηρώων, μικρά και μεγάλα συμβάντα σε ένα μίξερ με αποτέλεσμα, που εμένα προσωπικά δεν με εντυπωσίασε. Ο Εσκενάζη φαίνεται να έχει κάνει μια ιστορική μελέτη την οποία προσπάθησε να χωρέσει στην πλοκή του με τρόπο όμως, που δείχνει βεβιασμένος. Είναι νομίζω αυτή η μεγάλη δυσκολία στη συγγραφή ενός ιστορικού μυθιστορήματος, το να συνδυάσεις την ιστορία με την μυθοπλασία με τέτοιο τρόπο, ώστε να μην φαίνεται η διαφορά και η ροή των γεγονότων να είναι τέτοια, ώστε το κείμενο να κυλάει ομαλά, χωρίς να νομίζεις ότι τη μια στιγμή διαβάζεις ιστορική μελέτη και την επόμενη μυθιστορηματικό πεζό.

Δεν είναι η πρώτη φορά, που στη Vivlioniki παρουσιάζεται έργο του Εσκενάζη, είχαμε δει παλαιότερα και ένα ακόμη βιβλίο του με τίτλο «Το άρωμα της πόλης«. Και εκεί, όπως και εδώ προσωπικά με ενοχλεί το χιούμορ βγαλμένο από βιντεοταινίες του ’80 και οι φωσκολικές περιγραφές και διάλογοι. Ειδικά στα σημεία, όπου περιγράφονται τα ρεψίματα και οι πορδές κάποιων ηρώων ή ο τρόπος, που τρώνε για να γελάσει ο αναγνώστης, σκέφτομαι τι μπορεί να σκεφτόταν ο συγγραφέας εκείνη τη στιγμή και αποφάσισε να βάλει τέτοια στοιχεία σε ένα μυθιστόρημα…

Στην εισαγωγή του έργου ο Εσκενάζη λέει πως αυτό είναι το πρώτο βιβλίο και θα ακολουθήσουν άλλα τέσσερα για να κλείσει η καταγραφή του 20ου αιώνα της Θεσσαλονίκης. Είμαι σίγουρος πως το επόμενο βιβλίο θα είναι καλύτερο, γιατί δύσκολα μπορώ να φανταστώ πόσο χειρότερο θα είναι…

Σχολιάστε

Filed under ΕΣΚΕΝΑΖΗ, Αλμπέρτο, Συγγραφείς

Το εργατικό κίνημα κατά την περίοδο των Νεότουρκων στη Θεσσαλονικη

Σάρωση_20160718

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Έλληνες και Εβραίοι εργάτες στη Θεσσαλονίκη των Νεότουρκων

Συγγραφέας: Σουκρού Ιλιτζάκ (Şükrü Ilıcak), Μαρίνα Αγγελοπούλου

Έκδοση: Ισνάφι (2004)

ISBN: 960-87738-4-9

Τιμή: Περίπου €11

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η Θεσσαλονίκη έχει να επιδείξει πολλά κεφάλαια στην εξέλιξη του εργατικού κινήματος στον Ελλαδικό χώρο. Αν και οι περισσότεροι ρίχνουν την προσοχή τους στα γεγονότα του Μάη του 1936, υπάρχουν πολλά και ενδιαφέροντα πράγματα για έρευνα και μελέτη, τα οποία έχουν συμβεί πολύ νωρίτερα, ακόμη και πριν το 1912 και την ενσωμάτωση της πόλης στο Ελληνικό κράτος. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης αναφέρεται σε δύο τέτοια ζητήματα, ένα πιο γενικό και ένα σχετικά με μία άγνωστη για τους περισσότερους απεργία, τα οποία λαμβάνουν χώρα στην Οθωμανική Θεσσαλονίκη.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Οι εκδόσεις Ισνάφι έχουν έδρα τα Ιωάννινα και στο παρελθόν είχε παρουσιαστεί από τη Vivlioniki ένα ακόμη έργο τους, το γνωστό πλέον «Σαουλίκο«. Υπάρχουν κάποιες λίγες φωτογραφίες στο κείμενο. Στο τέλος κάθε εργασίας υπάρχουν οι πηγές και η βιβλιογραφία. Στο κάτω μέρος των σελίδων υπάρχουν κάποιες σημειώσεις και επεξηγήσεις. Σύμφωνα με τον εκδοτικό οίκο, η σειρά «Υποσημείωση» αποτελεί μία συλλογή άρθρων, τα οποία συνήθως αντιμετωπίζονται ως δευτερεύοντα.

Το βιβλίο αποτελείται από δύο άρθρα, το ένα ενός Τούρκου ερευνητή με σπουδές στο Harvard και το άλλο μίας Ελληνίδας ιστορικού. Το πρώτο άρθρο είχε δημοσιευτεί στα αγγλικά στο περιοδικό «Journal of Southeast European and Black Sea studies» το 2002, ενώ το δεύτερο άρθρο αποτελεί τη μεταπτυχιακή εργασία της συγγραφέως στο μεταπτυχιακό της πρόγραμμα στην Τουρκολογία στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης το 2001.

Το άρθρο του Σουκρού Ιλιτζάκ μιλάει για την οργάνωση και την ανάπτυξη του Εβραϊκού Σοσιαλισμού στην Οθωμανική Θεσσαλονίκη με ιδιαίτερες αναφορές φυσικά στη Φεντερασιόν και τον Αβραάμ Μπεναρόγια. Ιδιαίτερα ενδιαφέρον το κομμάτι, στο οποίο αναλύει τους λόγους για τους οποίους η Θεσσαλονίκη αποτέλεσε τη βάση της ανάπτυξης του εργατικού κινήματος στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ο διεθνικός χαρακτήρας της Φεντερασιόν ή τουλάχιστον οι προθέσεις για έναν τέτοιο χαρακτήρα της οργάνωσης, ο ρόλος του Εβραϊκού στοιχείου της πόλης στα πρώτα βήματα του σοσιαλισμού στη Θεσσαλονίκη, η κατάσταση, που επικρατούσε στην εργατική τάξη της πόλης εκείνη την περίοδο, αλλά και οι διαφορές σε σχέση με άλλες περιοχές και άλλα αντίστοιχα κινήματα. Ενδιαφέρον άρθρο και με μετάφραση, που κάνει το κείμενο να κυλάει ομαλά (η μετάφραση από τον Δημήτρη Τρωαδίτη).

Το άρθρο της Μαρίνας Αγγελοπούλου είναι πιο συγκεκριμένο και εξετάζει την απεργία των σερβιτόρων της Θεσσαλονίκης το 1908. Με δεδομένο ότι η πλειοψηφία των σερβιτόρων ήταν Έλληνες, όπως Έλληνες είχαν τις περισσότερες επιχειρήσεις σίτισης, διασκέδασης και τουρισμού, η κινητοποίηση αυτή μπορεί να χαρακτηριστεί ως μία αντίδραση του Ελληνικού στοιχείου. Βέβαια από την αρχή η συγγραφέας δηλώνει ότι υπήρχε περιορισμός στην εύρεση πηγών και ότι στο μέλλον ίσως αξίζει ο κόπος να διερευνηθεί το θέμα περισσότερο. Η απεργία αυτή βέβαια δεν είχε τόσο ταξικά χαρακτηριστικά, όσο εθνικά, καθώς φαίνεται πως ο κύριος λόγος αντίδρασης δεν ήταν κάποιο εργατικό ζήτημα, αλλά η επίσκεψη ομάδας Βουλγάρων τουριστών στη Θεσσαλονίκη.

Αμφότερα τα άρθρα έχουν ενδιαφέρον, είναι σε γλώσσα απλή και κατανοητή και για μη ειδικούς σε ζητήματα εργατικού κινήματος και ιστορίας και σκιαγραφούν ένα κομμάτι της πόλης και πιο συγκεκριμένα της εργατικής τάξης κατά την περίοδο της Επανάστασης των Νεότουρκων. Ο σημερινός κάτοικος της πόλης δεν μπορεί να αντιληφθεί τη σημασία αυτών των γεγονότων, καθώς η Θεσσαλονίκη έχει αλλάξει τόσο σε όψη, όσο και σε πληθυσμιακή δομή. Επειδή όμως τίποτα δεν έχει προέλθει από παρθενογένεση, οι κινητοποιήσεις αυτές προετοίμασαν το έδαφος για την οργάνωση του εργατικού κινήματος στη συνέχεια. Ευνόητο είναι φυσικά πως η Φεντερασιόν και η Εβραϊκή εργατική τάξη επηρέασαν σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό τη ροή των πραγμάτων από τη μεμονωμένη απεργία των Ελλήνων σερβιτόρων. Το γεγονός ότι απέχουμε ελάχιστα από τον Μακεδονικό Αγώνα και το ότι ο Ελληνικός πληθυσμός της πόλης κυριεύονταν από έντονα εθνικιστικά αισθήματα δεν θα μπορούσε να μην επηρεάζει τη μορφή των κινητοποιήσεων.

Βρήκα το βιβλίο ενδιαφέρον, καθώς προσθέτει μικρά κομμάτια στην άγνωστη ακόμη ιστορία του εργατικού κινήματος της πόλης μας. Φυσικά αν κάποιος ενδιαφέρεται για περισσότερες λεπτομέρειες μπορεί να διαβάσει το κείμενο του Φουντανόπουλου ή του Μοσκώφ. Σε γενικές γραμμές πάντως αξίζει τα λεφτά του.

Σχολιάστε

Filed under ILICAK, Şükrü, ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ, Μαρίνα, Συγγραφείς

Μικρές και μεγάλες «θερινές» στιγμές της Θεσσαλονίκης

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Στιγμές Σαλονίκης θερινές

Συγγραφέας: Γιάννης Γκλαρνέτατζης

Έκδοση: Ακυβέρνητες Πολιτείες (2016)

ISBN: 978-618-82505-2-9

Τιμή: Περίπου €10

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Την Παρασκευή μιλώντας με μία συμφοιτήτρια και συνάδελφό μου, που ξέρω ότι γνωρίζει τον Γιάννη Γκλαρνέτατζη την ρώτησα αν ο συγγραφέας «ξεχάστηκε» και δεν συνέχισε τη συγγραφή των «στιγμών» του. Ως γνωστόν, ο Γκλαρνέτατζης είχε γράψει στο παρελθόν δύο βιβλία, τις «χειμερινές» και τις «εαρινές» στιγμές της Θεσσαλονίκης, οι οποίες παρουσιάστηκαν από τη Vivlioniki. Με μεγάλη μου χαρά η συνάδελφός μου με ενημέρωσε ότι μόλις είχε κυκλοφορήσει η συνέχεια αυτών των δύο έργων. 3 χρόνια λοιπόν μετά τις εαρινές στιγμές της πόλης, ήρθαν στα ράφια των βιβλιοπωλείων και οι «θερινές» στιγμές της πόλης!

Το πρώτο πράγμα, που διακρίνει ο αναγνώστης πιάνοντας το βιβλίο στα χέρια του είναι η σαφής βελτίωση στην ποιότητα έκδοσης σε σχέση με τα δύο προηγούμενα βιβλία. Πολύ όμορφο εξώφυλλο, φωτογραφίες στο τέλος του βιβλίου και κάποιες λίγες στο ενδιάμεσο. Στο τέλος επίσης υπάρχουν οι βιβλιογραφικές πηγές, που περιέχουν έρευνα σε αρχείο εφημερίδων, άρθρων και βιβλίων, αλλά και αναζήτηση στο διαδίκτυο. Υπάρχει επίσης ευρετήριο ονομάτων, ενώ στο κάτω μέρος των σελίδων υπάρχουν σημειώσεις και βιβλιογραφικές παραπομπές. Νομίζω ότι η τρίτη αυτή συνέχεια είναι αναβαθμισμένη ποιοτικά και σε αυτό μεγάλο ρόλο υποθέτω παίζει η αλλαγή εκδοτικού οίκου, οι θερινές στιγμές βγήκαν από τις «Ακυβέρνητες Πολιτείες», ένα από τα ομορφότερα βιβλιοπωλεία της πόλης μας, στην Αλεξάνδρου Σβώλου 28.

Ένα από τα στοιχεία, που φανερώνουν ότι έχει γίνει μια σοβαρή δουλειά σε αυτό το έργο, είναι και ότι το προλογίζει η Ρίκα Μπενβενίστε, την οποία γνωρίσαμε στη Vivlioniki μέσα από το έργο τους «Αυτοί που επέζησαν» ένα από τα πιο ξεχωριστά βιβλία, που γράφτηκαν για το Ολοκαύτωμα των Εβραίων Θεσσαλονικέων.

Η φόρμα του βιβλίου είναι η ίδια με τα δύο «αδελφάκια» του. Ο συγγραφέας επιλέγει γεγονότα γνωστά ή άγνωστα, που συνέβησαν στην πόλη και τα σχολιάζει, προσδίδοντάς τους μία ξεχωριστή ερμηνεία ή φωτίζοντας κάποιες πτυχές τους άγνωστες στο ευρύ κοινό. Σε αυτό το βιβλίο κινείται μεταξύ του 1882 και του 1946. Οι μήνες των συμβάντων είναι ο Ιούλιος, ο Αύγουστος και ο Σεπτέμβριος (δεν νομίζω να υπάρχουν ενστάσεις στο γιατί συμπεριέλαβε τον Σεπτέμβριο στο βιβλίο αυτό…). Τα κείμενα είχαν δημοσιευτεί παλαιότερα στην ιστοσελίδα alterthess.gr. Τα γεγονότα, τα οποία περιγράφονται στις σελίδες του βιβλίου είναι τα εξής:

  • Ο θάνατος του Μωύς Αλλατίνι το 1882, ενός από τους σημαντικότερους ευεργέτες της πόλης, του οποίου η προσφορά δεν περιορίστηκε στους Εβραίους Θεσσαλονικείς, αλλά βοήθησε και τις άλλες κοινότητες της πόλης μας.
  • Τα εγκαίνια του Σιντριβανίου το 1889, στο οποίο κείμενο γίνεται λόγος κυρίως για το τεράστιο πρόβλημα, που αντιμετώπιζε η Θεσσαλονίκη με την έλλειψη νερού.
  • Τη μεγάλη πυρκαγιά του 1890, για την οποία θα μιλούσε όλη η πόλη ακόμη και σήμερα, αν δεν είχε ακολουθήσει αυτή του 1917.
  • Η Επανάσταση των Νεότουρκων το 1908, γεγονός, που έμελλε να σημαδέψει το μέλλον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
  • Η έλευση ενός νεοτουρκικού θιάσου επίσης το 1908.
  • Η ίδρυση της Φεντερασιόν το 1909, οργάνωσης, που στα λίγα χρόνια, που επέζησε βοήθησε ιδιαίτερα στην ανάπτυξη του εργατικού κινήματος τόσο στη Θεσσαλονίκη, όσο και σε όλη την Ελλάδα
  • Η έκδοση της πρώτης εφημερίδας της Φεντερασιόν το 1909 με τίτλο «Εφημερίς του Εργάτου», που έβγαινε σε 4 γλώσσες (ελληνικά, βουλγάρικα, τούρκικα και ισπανοεβραϊκά).
  • Τα επεισόδια του 1923 μεταξύ εργατών και χρηματιστών, εξαιτίας της υποτίμησης της δραχμής σε σχέση με τη λίρα.
  • Την αλλαγή της ημέρας αργίας της πόλης το 1924 από το Σάββατο σε Κυριακή, κίνηση, που εξυπηρετούσε την προσπάθεια «ελληνικοποίησης» της Θεσσαλονίκης
  • Μία δημοσίευση σε εφημερίδα του 1924 για μια κλοπή με κατηγορούμενο έναν 8χρονο εργαζόμενο ενός υποδηματοποιείου.
  • Τις τραμπουκικές επιθέσεις μιας παρακρατικής ομάδας το 1924 σε γραφεία εφημεριδών.
  • Την έλευση και την ανάληψη καθηκόντων του αρχιραββίνου  Τσβι Κόρετς, με ένα κείμενο, που ανοίγει μια μεγάλη συζήτηση σχετικά με τις πραγματικές του ευθύνες για το Ολοκαύτωμα στην πόλη μας.
  • Την καύση κομμουνιστικών και αντικαθεστωτικών βιβλίων στον Λευκό Πύργο το 1936, άγνωστη στους περισσότερους κίνηση, χαρακτηριστική όμως για πολλά καθεστώτα του Μεσοπολέμου στην Ευρώπη.
  • Το Μαύρο Σάββατο του 1942 με τη μάζωξη των Εβραίων στην Πλατεία Ελευθερίας.
  • Τις άγνωστες εργατικές συγκεντρώσεις του 1945 λίγο καιρό μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας και πριν τον Εμφύλιο, σε μια περίοδο έκρυθμη και ρευστή.
  • Το φαινόμενο αλλαγής των ονομάτων των δρόμων με αφορμή τη μετονομασία της οδού Βενιζέλου το 1945
  • Τις πρώτες εκτελέσεις, που έγιναν στη Θεσσαλονίκη το 1946, στις πρώτες ημέρες του Εμφυλίου για το γνωστό «Γ’ Ψήφισμα».

Όπως είπαμε και πριν κάποια από αυτά τα γεγονότα ο αναγνώστης μπορεί να τα γνωρίζει, ενώ κάποια είναι άγνωστα. Ο Γκλαρνέτατζης δεν τα αναφέρει απλά, αλλά εκφέρει την άποψή του για αυτά, καθώς επίσης και συνέπειες ή παράγοντες, που έπαιξαν ρόλο στην ιστορική εξέλιξη. Η γραφή είναι απλή και κατανοητή, υπάρχει σε πολλά σημεία χιούμορ, όπου φυσικά αυτό χωράει και σε σύγκριση με τα άλλα δύο βιβλία του συγγραφέα, το κείμενο μου φαίνεται πιο καλογραμμένο και καλοδουλεμένο. Και εδώ φυσικά, όπως και στα άλλα δύο βιβλία των «στιγμών» η προσέγγιση των θεμάτων γίνεται από μια Αριστερή οπτική, ενώ υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον στις εξελίξεις και τα γεγονότα, που σχετίζονται με το εργατικό κίνημα. Άσχετα όμως από τις όποιες πολιτικές θέσεις του συγγραφέα και του αναγνώστη, νομίζω είναι από τα πιο ενδιαφέροντα βιβλία, που κυκλοφόρησαν τελευταία, καθώς ανοίγουν στον αναγνώστη πολλά μονοπάτια αναζήτησης και περαιτέρω έρευνας.

Ωραία έκδοση, ενδιαφέροντα κείμενα, καλογραμμένο βιβλίο, καλή ανάγνωση σας εύχομαι!

Σχολιάστε

Filed under ΓΚΛΑΡΝΕΤΑΤΖΗΣ, Γιάννης, Συγγραφείς

Το εκπληκτικό βιβλίο του Γιάννη Μέγα για το Κίνημα των Νεότουρκων

Σάρωση_20160527

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η επανάσταση των Νεότουρκων στη Θεσσαλονίκη

Συγγραφέας: Γιάννης Μέγας

Έκδοση: University Studio Press (2003)

ISBN: 960-12-1205-1

Τιμή: Περίπου €58

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης έχει να κάνει με ένα γεγονός, το οποίο έμελλε να παίξει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά και στο μοίρασμα των ευρωπαϊκών της εδαφών κατά τη δεκαετία του 1910. Μιλάμε για την επανάσταση των Νεότουρκων, στην οποία η Θεσσαλονίκη ήταν πρωταγωνίστρια. Συγγραφέας του βιβλίου ένας από τους σπουδαιότερους μελετητές του παρελθόντος της πόλης μας, ο οποίος μπορεί να μην είναι επαγγελματίας ιστορικός, αλλά η αγάπη του για τη Θεσσαλονίκη τον οδήγησαν να γράψει αυτό το εκπληκτικό έργο, μοναδικό στην ελληνική βιβλιογραφία. Φυσικά μιλάμε για τον Γιάννη Μέγα.

Η έκδοση είναι άριστη. Σκληρό, χοντρό εξώφυλλο, αναρίθμητες φωτογραφίες από το τεράστιο υλικό του συγγραφέα, κάποιες από αυτές δεν έχουν φανεί σε κανένα άλλο βιβλίο. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν βιογραφικά σημειώματα των σημαντικότερων συντελεστών, που πήραν μέρος έμμεσα ή άμεσα στο Κίνημα των Νεότουρκων. Επίσης υπάρχει η πλουσιότατη βιβλιογραφία, ελληνική και ξένη καθώς και ευρετήριο ονομάτων.  Πολυτελέστατη έκδοση, βιβλίο κόσμημα, δεν χρειάζεται να πω κάτι παραπάνω.

Πριν μιλήσουμε για το περιεχόμενο του βιβλίου, αξίζει να σημειωθεί η πληθώρα πηγών του Μέγα. Έχει ψάξει αρχεία προξενικά, εφημερίδες,  παλαιά βιβλία, αρθρογραφία και όχι μόνο ελληνική, αλλά και αγγλική, γαλλική, τουρκική κα. Και μιλάμε για έναν άνθρωπο, ο οποίος επαναλαμβάνω ΔΕΝ είναι ιστορικός, αλλά δουλεύει από μεράκι και αγάπη για αυτό, που κάνει. Παλαιότερα ένα από τα έργα του, που είδαμε στη Vivlioniki ήταν αυτό για τους Βαρκάρηδες και τα γεγονότα του 1903 και μέχρι σήμερα αυτό το έργο του αποτελεί ό,τι σημαντικότερο υπάρχει για εκείνη την περίοδο. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με το βιβλίο του αυτό για την επανάσταση των Νεότουρκων.

Μετά από δύο προλογικά σημειώματα, ένα του Μέγα και ένα του Ιωάννη Χασιώτη, ακολουθεί το κύριο μέρος του βιβλίου, το οποίο αποτελείται από 10 κεφάλαια και 10 επίμετρα, τα οποία ορθά για μένα ο Μέγας δεν προσπαθεί να τα χωρέσει στο βασικό κείμενο, αλλά τα παρουσιάζει αυτόνομα. Αυτό βοηθά τον αναγνώστη ιδιαίτερα στην κατανόηση του κειμένου, το οποίο από τη φύση του, λόγω των πολλών ονομάτων χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.

Τα κεφάλαια του βιβλίου είναι τα εξής:

  • Το πρώτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Το σκηνικό στις αρχές του 20ου αιώνα», όπου περιγράφεται η κατάσταση, που επικρατούσε πριν την Επανάσταση, η οποία φυσικά δεν ξεκίνησε από το πουθενά.
  • Το δεύτερο κεφάλαιο έχει τίτλο «Παράγοντες, που συνέβαλαν στην εκδήλωση της Επανάστασης» και εδώ ο Μέγας αναλύει το πώς φτάσαμε στο ξέσπασμα του Κινήματος, τους λόγους δηλαδή, που ώθησαν μία ομάδα αξιωματικών του στρατού κυρίως να αντισταθούν στο σουλτανικό καθεστώς.
  • Το τρίτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Το κίνημα των Νεότουρκων έως τις αρχές του 1908» και μιλάει για τις πρώτες οργανώσεις, που δημιουργήθηκαν και σκοπό είχαν θεωρητικά τη διάσωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μέσα από μία σειρά μεταρρυθμίσεων με κύρια ίσως την επαναφορά του Συντάγματος του 1876.
  • Το τέταρτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Η προετοιμασία της Επανάστασης (Ιανουάριος – 23 Ιουλίου 1908) και πλέον το κείμενο αποκτά μορφή ημερολογίου, όπου τα διάφορα γεγονότα περιγράφονται με χρονολογική σειρά, γεγονός, που βοηθά ιδιαίτερα την ανάγνωση. Επίτηδες εδώ φτάνουμε έως την παραμονή της επίσημης έναρξης της Επανάστασης, η οποία θεωρείται η 24η Ιουλίου του 1908.
  • Το πέμπτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Η επικράτηση» και χρονολογικά κινείται μεταξύ 24 και 31 Ιουλίου 1908. Εδώ γίνεται αναλυτικότατη αναφορά στα γεγονότα του Κινήματος, όπου η Θεσσαλονίκη είναι το επίκεντρο. Αξίζει να διαβάσει κάποιος τις πρώτες αντιδράσεις στην Επανάσταση από την Ελληνική και Εβραϊκή Κοινότητα, καθώς και το πώς αντιμετώπισαν οι Μεγάλες Δυνάμεις την αλλαγή αυτή, που ερχόταν. Και σε αυτό το κεφάλαιο υπάρχει ημερολογιακή μορφή στο κείμενο.
  • Το έκτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Οι γιορτές της συμφιλίωσης» και περιγράφονται οι στιγμές εορτασμού, που ακολούθησαν της επικράτησης των Νεότουρκων. Από τα πιο ενδιαφέροντα κεφάλαια, ο σημερινός Θεσσαλονικέας θα έχει δυσκολία στο να συνειδητοποιήσει ότι υπήρξε μία σύντομη περίοδος, όπου οι όλοι οι κάτοικοι της πόλης είχαν ελπίσει πως κάτι μπορεί να αλλάξει και ότι θα επικρατήσει η ειρήνη μεταξύ των διαφόρων λαών της Αυτοκρατορίας. Η διάψευση των προσδοκιών όλων δεν άργησε να έρθει δυστυχώς.
  • Το έβδομο κεφάλαιο έχει τίτλο «Αύγουστος και Σεπτέμβριος 1908» και περιγράφονται διάφορα γεγονότα σε αυτούς τους δύο μήνες, με κορυφαίο για μένα την αναφορά στην επίσκεψη του τότε Έλληνα Πρωθυπουργού Δημήτριου Ράλλη, ο οποίος είχε χαιρετήσει την επανάσταση και την επικράτηση των Νεότουρκων, προσπάθησε δε να πείσει τους Έλληνες της πόλης ότι πλέον θα είναι ασφαλείς στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και θα ζούνε ελεύθεροι…
  • Το όγδοο κεφάλαιο έχει τίτλο «Οκτώβριος, Νοέμβριος και Δεκέμβριος 1908» και μιλάει για το τι συνέβη τους τελευταίους μήνες του 1908, όπου το νέο καθεστώς είχε αρχίσει ήδη να δείχνει το πραγματικό του πρόσωπο με μια σειρά κινήσεων ενάντια στο χριστιανικό πληθυσμό της Αυτοκρατορίας και γενικά στις διάφορες μειονότητες.
  • Το ένατο κεφάλαιο έχει τίτλο «Το τέλος των Νεότουρκων (1909-1918)» και μιλά για τη δεκαετία, στην οποία οι Νεότουρκοι έχοντας αναλάβει πλήρως τη διακυβέρνηση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας οργάνωσαν και εξετέλεσαν το εθνικιστικό τους σχέδιο του παντουρκισμού, το οποίο συμπεριλάμβανε τη γενοκτονία των Αρμενίων, τον διωγμό των Ελληνικών πληθυσμών σε Πόντο και Μικρά Ασία, σειρά βιαιοπραγιών κα. Πολλά από τα γεγονότα αυτής της δεκαετίας έχουν μείνει στην σκιά άλλων σημαντικότερων (οι Βαλκανικοί Πόλεμοι, ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος). Πρόκειται πάντως για την περίοδο, όπου κατέρρευσε κάθε αυταπάτη εκσυγχρονισμού της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία στο τέλος του 1918 είχε χάσει όλα τα Ευρωπαϊκά της εδάφη.
  • Το δέκατο κεφάλαιο έχει τίτλο «Επίλογος» και υπάρχουν κάποια ενδιαφέροντα συμπεράσματα με σημαντικότερο για μένα το κομμάτι με τίτλο «Ο ελληνισμός και η νεοτουρκική επανάσταση».

Στη συνέχεια υπάρχουν 10 επίμετρα, τα οποία άνετα θα μπορούσαν να αποτελούν ξεχωριστά άρθρα. Εν συντομία το περιεχόμενό τους είναι το εξής:

  • Το πρώτο επίμετρο μιλάει για τις μεταρρυθμίσεις, που επιχειρήθηκαν να γίνουν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία κυρίως μετά τη συνθήκη του Βερολίνου του 1878
  • Το δεύτερο επίμετρο εξετάζει τις σχέσεις των Εβραίων Θεσσαλονικέων και των Ντονμέδων με τη Νεοτουρική Επανάσταση. Ο ρόλος των δύο αυτών κοινοτήτων δεν έχει ακόμη πλήρως διευκρινισθεί, αν και είναι σίγουρο ότι μέλη τους υπήρξαν στις ηγετικές ομάδες των Νεότουρκων.
  • Το τρίτο επίμετρο μιλάει για τις επιπτώσεις της Επανάστασης στην κοινωνία και τον πολιτισμό.
  • Το τέταρτο επίμετρο είναι αφιερωμένο στο εργατικό και συνδικαλιστικό κίνημα της Θεσσαλονίκης, το οποίο υποστήριξε και αυτό την Επανάσταση ελπίζοντας σε κάτι καλύτερο.
  • Το πέμπτο επίμετρο θα μπορούσε να είναι και συνέχεια του τέταρτου, αφού μιλά για τις απεργίες του 1908, οι οποίες αποτέλεσαν ίσως την πρώτη οργανωμένη αντίδραση των εργατών για καλύτερη διαβίωση και συνθήκες εργασίας.
  • Το έκτο επίμετρο έχει μία επιστολή, που είχε στείλει ο Δημήτριος Δίγκας, γνωστή προσωπικότητα της Θεσσαλονίκης και της Ελληνικής Κοινότητας προς το Πατριαρχείο.
  • Το έβδομο επίμετρο μιλάει για τις διαπραγματεύσεις του Κομιτάτου με τους Έλληνες και τους Βούλγαρους εν όψει των εκλογών, που έγιναν για τη σύσταση της νέας Βουλής.
  • Το όγδοο επίμετρο μιλάει για τρία θέματα, που αποτελούσαν κομμάτια του Ανατολικού Ζητήματος, την προσάρτηση της Βοσνίας στην Αυστροουγγαρία, την ανεξαρτητοποίηση της Βουλγαρίας και το Κρητικό ζήτημα ένωσης της νήσου με την Ελλάδα.
  • Το ένατο επίμετρο αναφέρεται σε μία εντελώς άγνωστη πτυχή των γεγονότων της εποχής, το μποϊκοτάζ, που η Οθωμανική Κυβέρνηση επέβαλε σε Βουλγαρικά και Αυστροουγγρικά προϊόντα τον Οκτώβριο του 1908 ως απάντηση στην ανεξαρτητοποίηση της Βουλγαρίας και την προσάρτηση της Βοσνίας στην Αυστροουγγαρία.
  • Το δέκατο επίμετρο τέλος αναφέρεται στην αποτυχημένη αντεπανάσταση του Αβδούλ Χαμίτ, που οδήγησε στην καθαίρεσή του και την εξορία του στη Θεσσαλονίκη, στη βίλα Αλλατίνη (περισσότερα για αυτό μπορείτε να διαβάσετε στο βιβλίο του Βασίλη Τζανακάρη «Ο Κόκκινος Σουλτάνος«).

Το βιβλίο έχει πάρα πολλές λεπτομέρειες, πολλά ονόματα και τοποθεσίες καθώς και μία σειρά διαφορετικών γεγονότων. Ο Μέγας καταφέρνει να χρησιμοποιεί τέτοια γλώσσα, που το κείμενο να γίνεται κατανοητό και να κουράζει όσο το δυνατόν λιγότερο. Η δομή του περιεχομένου είναι τέτοια πάντως, που μπορεί κάποιος να το διαβάσει και ως βιβλίο αναφοράς.

Η έρευνα του συγγραφέα και τα αποτελέσματά της έδωσαν ένα εκπληκτικό βιβλίο, το οποίο εξετάζει σε βάθος τα γεγονότα, μακρυά από φανατισμούς και προκαταλήψεις. Η Επανάσταση των Νεότουρκων, που έπαιξε σημαντικό ρόλο στη συνολική ιστορία των Βαλκανίων και άρα και της Ελλάδας, που ευθύνεται για τις σφαγές και τον χαμό εκατομμυρίων ανθρώπων και που είχε ως έδρα την πιο προοδευτική πόλη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, την Θεσσαλονίκη φανερώνεται στα μάτια του αναγνώστη. Ένα βιβλίο, που δεν αρκείται στην αναφορά των γεγονότων, αλλά εξετάζει τα αίτια, τις επιπτώσεις, τα κίνητρα και τις συνέπειες, το πριν και το μετά. Από τα βιβλία, που ξεχωρίζουν στη βιβλιογραφία και σίγουρα αποτελούν σημαντικό εφόδιο για τον ιστορικό του μέλλοντος. Από όσα έργα του Μέγα έχω διαβάσει μέχρι τώρα, νομίζω είναι το καλύτερο.

2 Σχόλια

Filed under ΜΕΓΑΣ, Γιάννης, Συγγραφείς

Η Θεσσαλονίκη του Αβδούλ Χαμίτ

Σάρωση_20160426 (2)

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ο «Κόκκινος Σουλτάνος»

Συγγραφέας: Βασίλης Τζανακάρης

Έκδοση: Μεταίχμιο (2012)

ISBN: 978-960-501-711-8

Τιμή: Περίπου €19

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στους περίπου 5 αιώνες, που η Θεσσαλονίκη ήταν Οθωμανική πόλη, λίγοι ήταν οι Σουλτάνοι, που συνέδεσαν με κάποιον τρόπο το όνομά τους με την πόλη μας (σχετικό είναι το βιβλίο του Κώστα Ιορδανίδη). Ένας από αυτούς ήταν και ο Αβδούλ Χαμίτ και στοιχεία για τη ζωή του γενικά, αλλά και για τη Θεσσαλονίκη κατά την περίοδο, που αυτός βρισκόταν εξόριστος στην πόλη μας, μας δίνει το βιβλίο αυτής της ανάρτησης.

Η έκδοση είναι καλή. Πλαστικοποιημένο εξώφυλλο, κάποιες συνοδευτικές φωτογραφίες, στο τέλος του βιβλίου υπάρχει μία πλουσιότατη βιβλιογραφία, όχι μόνο βιβλίων, αλλά και εφημερίδων. Το βιβλίο το προλογίζει ο Θωμάς Κοροβίνης. Υπάρχουν επίσης και δύο επίμετρα. Το βιβλίο κυκλοφόρησε και σε μια άλλη έκδοση το 2015, πιο μικρή και πιο φθηνή.

Το κυρίως θέμα του βιβλίου χωρίζεται σε τρία μέρη:

  • Το πρώτο μέρος έχει τίτλο «Ένα τρένο τρέχει μες στη νύχτα» και έχει αναφορές γενικά για τις ζωές πολλών σουλτάνων και ειδικότερα για τα χρόνια εξουσίας του Αβδούλ Χαμίτ. Φυσικά γίνεται λόγος για τις σφαγές των Αρμενίων το 1896, που σε αυτές οφείλεται το παρατσούκλι «Κόκκινος Σουλτάνος», που δόθηκε στον Χαμίτ. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Αβδούλ Χαμίτ θεωρούνταν «φιλέλληνας». Γενικά για τον αναγνώστη του σήμερα είναι δύσκολο να συνειδητοποιήσει την εξουσία, που είχε ένας Σουλτάνος στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και το κομμάτι αυτό του βιβλίου ταξιδεύει τον αναγνώστη σε μια Ανατολή και μία Κωνσταντινούπολη βγαλμένη από εντελώς διαφορετικές εποχές από τη σημερινή.
  • Το δεύτερο μέρος έχει τίτλο «Το Κομιτάτο «Ένωσις-Πρόοδος» και μιλάει για την Επανάσταση των Νεότουρκων, με την οποία καθαιρέθηκε ο Αβδούλ Χαμίτ από τον θρόνο και εξορίστηκε στη Θεσσαλονίκη το 1909. Γίνεται λόγος και για την αντεπανάσταση, που οργάνωσε ο Χαμίτ και απέτυχε.
  • Το τρίτο μέρος έχει τίτλο «Η Θεσσαλονίκη του 1909» και μιλάει για την πόλη μας, την όψη της και τα γεγονότα, που την χαρακτήρισαν ουσιαστικά από την πρώτη δεκαετία του 20ου αιώνα. Και εδώ ο αναγνώστης θα πρέπει να καταλάβει τη σημασία της διαμονής ενός Σουλτάνου, έστω και πρώην, έστω και «φυλακισμένου» στην πόλη μας για την περίοδο της Οθωμανικής Θεσσαλονίκης. Ο Αβδούλ Χαμίτ ήρθε στην Θεσσαλονίκη τον Απρίλιο του 1909 και έφυγε το 1912 λίγο καιρό πριν ο Ελληνικός στρατός εισέλθει στην πόλη.

Το βιβλίο είναι κυρίως ιστορικό, αλλά ακολουθεί μία «μυθιστορηματική» αφήγηση, ώστε να γίνεται πιο εύκολα κατανοητό στον αναγνώστη. Πετυχαίνει σίγουρα να μεταφέρει τον αναγνώστη στο κλίμα της Ανατολής και μίας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, που τον τελευταίο αιώνα της ζωής της έσβηνε παρά τις προσπάθειες, που έγιναν για να διασωθεί. Περιγράφονται με ωραίο τρόπο οι εξωτερικές παρεμβάσεις, οι αδυναμίες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά και η Θεσσαλονίκη, που ακροβατούσε μεταξύ Δύσης και Ανατολής. Σίγουρα η πόλη, που περιγράφεται έχει ελάχιστη σχέση με αυτήν, που ξέρουμε, αλλά μέσα από τον απλό λόγο και τις πολλές αναφορές σε εφημερίδες, σκιαγραφείται σε μεγάλο βαθμό η όψη της πόλης μας.

Ο Αβδούλ Χαμίτ έμεινε στην ιστορία για το κλίμα τρομοκρατίας, που επέβαλε, για τη σφαγή των Αρμενίων το 1896, για το Σύνταγμα, που δεν τήρησε και για την εκθρόνισή του μετά την Επανάσταση των Νεότουρκων. Ήταν ίσως ο τελευταίος καθαρά Ανατολίτης Σουλτάνος, ενώ η παραμονή του στη Θεσσαλονίκη στη Βίλα Αλλατίνι στιγμάτισε και την πόλη μας. Στην πόλη μας άφησε κληρονομιά την Μπουλβάρ Χαμιδιέ (σημερινή Εθνικής Αμύνης), αλλά και την περιοχή Χαμιδιέ ανατολικά του κέντρου, γύρω από τη σημερινή Βασ. Όλγας.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε. Αν και έχει πολλά ιστορικά στοιχεία, δεν μπορεί κάποιος να το πει ιστορική μελέτη. Ούτε φυσικά μυθοπλασία ή λογοτεχνικό κείμενο είναι και δεν πρέπει να κριθεί ως ένα πεζογράφημα. Σίγουρα το δεύτερο και τρίτο μέρος με ενδιέφεραν περισσότερο (η Θεσσαλονίκη υπήρξε από τα βασικότερα κέντρα της Επανάστασης των Νεότουρκων), αλλά συνολικά το βιβλίο το διάβασα ευχάριστα. Καταφέρνει να ταξιδέψει νοητικά τον αναγνώστη στην Ανατολή, που χάθηκε και στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, που ψυχορραγούσε.

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, ΤΖΑΝΑΚΑΡΗΣ, Βασίλης

Βιβλία Παραλίας (VII): Φόνος στη Σαλονίκη, τέλη 19ου αιώνα

vivlioniki142

 

 

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Βαλς στην ομίχλη

Συγγραφέας: Κατερίνα Καριζώνη

Έκδοση: Καστανιώτης (2014)

ISBN: 978-960-03-5706-6

Τιμή: Περίπου €13

 

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ακάθεκτοι λοιπόν συνεχίζουμε τις παρουσιάσεις βιβλίων, των οποίων οι σελίδες θα έχουν απορροφήσει λίγο από το αντηλιακό λάδι και θα σας θυμίζουν τις παγωμένες νύχτες του χειμώνα κάτι από την ζεστασιά του καλοκαιριού. Αυτήν την φορά το θέμα μας είναι ένα έγκλημα στην Θεσσαλονίκη στα τέλη του 19ου αιώνα και στην εποχή αυτή μας ταξιδεύει η συγγραφέας Κατερίνα Καριζώνη.

Η έκδοση είναι ιδιαίτερα συμπαθής, με πλαστικοποιημένο εξώφυλλο, βιβλιογραφία και σημειώσεις στο τέλος. Ναι μεν πρόκειται για ένα μυθιστόρημα, αλλά λόγω του ότι η πλοκή είναι στο μακρινό παρελθόν, υπάρχουν οι σημειώσεις για να εξηγούν στον αναγνώστη κάποια βασικά πράγματα. Προς τιμήν της η συγγραφέας έβαλε και την βιβλιογραφία από όπου έχει μαζέψει το υλικό της για να χτίσει την Θεσσαλονίκη κατά το 1899, χρονιά των γεγονότων του βιβλίου.

Η έκδοση που έχω εγώ λέει ότι είναι «νέα» και «ξαναδουλεμένη». Δεν γνωρίζω τις αλλαγές που μπορεί να έκανε η συγγραφέας στην αρχική έκδοση, οπότε αν σας τύχει η πρώτη έκδοση, που είναι του 2001, μπορεί πολλά από όσα θα πω εδώ να μην ισχύουν.

Ένας φόνος είναι το επίκεντρο της ιστορίας μας, ενός Ντονμέ με όνομα Αλή Σαράτσογλου. Κατηγορείται κάποιος Κίμων Περίδης, ο οποίος όμως λέει ότι είναι αθώος, οπότε την διαλεύκανση του μυστηρίου αναλαμβάνει κάποιος Αυστριακός, ο Φρανκ Μάγερ με τη βοήθεια μιας χήρας, της Σοφίας Σιμώτα. Η λύση του μυστηρίου είναι το τέλος μιας σειράς αναζητήσεων, ανατροπών και απρόσμενων εξελίξεων.

Φυσικά δεν θα μπορούσε να λείπει και το ερωτικό κομμάτι από την ιστορία (ναι, όπως το έχετε φανταστεί, η Σοφία και ο Φρανκ ερωτεύονται), λες και δεν μπορεί να υπάρχει αστυνομικό μυθιστόρημα χωρίς ρομάντζο…

Μέσα από τα όσα συμβαίνουν, η συγγραφέας προσπαθεί να μας δώσει την εικόνα της Θεσσαλονίκης στα τέλη του 19ου αιώνα. Μαγαζιά, γειτονιές, μια πολύχρωμη κοινωνία από Έλληνες, Τούρκους, Εβραίους, Φράγκους, Βούλγαρους, όλοι μαζί συμβιώνουν και μπλέκονται ώστε να βγει το μυθιστόρημα. Μαζί τους κυλά και η Ιστορία, βλέπουμε τα πρώτα βήματα των Νεότουρκων, του Μακεδονικού Αγώνα, των Βαρκάρηδων. Ο κόσμος φοβάται ακόμη την χολέρα, θυμάται τις καταστροφές τις πυρκαγιάς του 1890, καταλαβαίνει ότι επέρχεται μια αλλαγή σημαντική και περιμένει. Σε γενικές γραμμές νομίζω ότι το καταφέρνει η Καριζώνη να ταξιδέψει τον αναγνώστη σε αυτήν την εποχή, αν και προσωπικά μου φάνηκε πως σε κάποια σημεία πιέζει πολύ το να μπει μια πληροφορία από κάποιο ιστορικό βιβλίο, οπότε μοιραία χάνεται η φυσιολογική ροή της ανάγνωσης.

Στο βιβλίο χρησιμοποιείται ένα αρκετά δημοφιλές τρικ, αυτό της μεταφοράς στο χρόνο. Δεν με πειράζει καθόλου, αν και νομίζω ότι στο βιβλίο μας αυτή η μεταφορά έχει πολλά κοινά σημεία με κινηματογραφικού χαρακτήρα ανάλογες περιπτώσεις.Γενικά νομίζω ότι το βιβλίο είναι «κινηματογραφικό», δηλαδή οι διάλογοι και το χτίσιμο της ιστορίας είναι βγαλμένα από κάποια σειρά ή κάποιο έργο του σινεμά. Αυτό σε άλλους μπορεί να αρέσει, σε άλλους όχι. Παλαιότερα πάντως νομίζω ότι ήταν τα βιβλία που δάνειζαν στοιχεία τους σε κάποιες ταινίες, ενώ τώρα ακολουθείται μάλλον η αντίθετη πορεία. Σημεία των καιρών…

Δεν είναι το καλύτερο μυθιστόρημα που έχω διαβάσει, αλλά σίγουρα δεν είναι και το χειρότερο. Αν σας άρεσαν τα βιβλία «Το νήμα» και «Στη σκιά των αιώνων», τότε μάλλον θα σας αρέσει και αυτό εδώ.

3 Σχόλια

Filed under ΚΑΡΙΖΩΝΗ, Κατερίνα, Συγγραφείς

Ο τελευταίος Σουλτάνος που είδε την Θεσσαλονίκη

Image

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Εκατό χρόνια από την επίσκεψη του σουλτάνου Mehmet Reşat στη Θεσσαλονίκη (1911-2011)

Συγγραφέας: Γιάννης Μέγας

Έκδοση: University Studio Press (2011)

ISBN: 978-960-12-2066-6

Τιμή: Περίπου €13

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ο Γιάννης Μέγας είναι από τους γνωστότερους συγγραφείς βιβλίων με θέμα την Θεσσαλονίκη. Εκτός από συγγραφέας όμως, είναι και συλλέκτης καρτών, πολλές από τις οποίες έχουμε δει σε βιβλία ιστορικά για την πόλη. Στο συγκεκριμένο βιβλίο, αφορμή για την παρουσίαση της Θεσσαλονίκης έναν χρόνο μόλις πριν την απελευθέρωσή της από τους Οθωμανούς είναι η επίσκεψη ενός από τους τελευταίους Σουλτάνους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, του Mehmet Reşat (Μωάμεθ Ε’).

Η έκδοση είναι πολύ καλή, με πλαστικοποιημένο εξώφυλλο και πάρα πολλές φωτογραφίες σε καλή ποιότητα, οι οποίες δείχνουν μια ακριβή εικόνα τόσο της πόλης, όσο και των πρωταγωνιστών της επίσκεψης αυτής.

Το λεύκωμα χωρίζεται σε 5 κεφάλαια, ενώ υπάρχει και ένα ένθετο για την επίσκεψη του Abdülmecit (Αμπντούλ Μεσίτ) στην πόλη το 1859.

Στο πρώτο κεφάλαιο, που είναι και ο πρόλογος του βιβλίου, υπάρχει μια φωτογραφία του Σουλτάνου Μωάμεθ Ε’ και ο τουγράς του, δηλαδή το καλλιτεχνικό του μονόγραμμα, που έπαιζε τον ρόλο της υπογραφής κάθε Σουλτάνου. Ο τουγράς του βρίσκεται και στο εξώφυλλο του βιβλίου.

Το επόμενο κεφάλαιο περιγράφει το ιστορικό υπόβαθρο της επίσκεψης. Η επανάσταση των Νεότουρκων, που είχε ως αποτέλεσμα την εξορία του Σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ και την άνοδο στον θρόνο του Μωάμεθ Ε’, οι εθνικιστικές τάσεις Τούρκων, Βουλγάρων, Αλβανών, Ελλήνων και γενικότερα όλων των πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και ο αναβρασμός που επικρατούσε για το Ανατολικό Ζήτημα, έκαναν επιτακτική την επίσκεψη του Σουλτάνου στις Βαλκανικές επαρχίες της Αυτοκρατορίας. Μια επίσκεψη καθαρά προπαγανδιστική, με στόχο την τόνωση των σχέσεων των διαφορετικών λαών του Οθωμανικού κράτους μεταξύ τους.

Ακολουθεί ένα κεφάλαιο το οποίο μιλάει για την περιοδεία του Μωάμεθ Ε’ με λεπτομέρειες. Όλο το ταξίδι περιγράφεται από την ημερομηνία αναχώρησής του στις 5 Ιουνίου του 1911 από την Κωνσταντινούπολη, μέχρι την επιστροφή στις 26 του ίδιου μήνα. Η περιγραφή είναι ζωντανή και δίνονται όλες οι λεπτομέρειες μιας επίσκεψης που την χαρακτήριζε η απόλυτη πολυτέλεια και η προσπάθεια να δοξαστεί ο Σουλτάνος μιας αυτοκρατορίας, η οποία όμως έσβηνε κάθε μέρα και περισσότερο.

Στην συνέχεια υπάρχει το κεφάλαιο με όσα έγιναν κατά την παραμονή του Σουλτάνου στην Θεσσαλονίκη, αλλά και αναφορά στα όσα προηγήθηκαν, δηλαδή στα έργα καλλωπισμού της πόλης, έργα τα οποία ίσως να μην είχαν γίνει χωρίς την αφορμή της επίσκεψης. Υπάρχουν λεπτομέρειες για κάθε μέρα ξεχωριστά, ενώ οι φωτογραφίες βοηθούν ιδιαίτερα στην κατανόηση του κειμένου, καθώς ο συγγραφέας μιλάει για μια εποχή, όπου η πόλη είχε εντελώς διαφορετικό πρόσωπο από το σημερινό.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το επόμενο κεφάλαιο, το οποίο μιλάει για τον διάκοσμο της πόλης και πιο συγκεκριμένο τις πολλές αψίδες που φτιάχτηκαν προς τιμήν του Σουλτάνου από τις εθνικές κοινότητες της πόλης, από εταιρείες, λέσχες και από τον Δήμο. Επίσης υπάρχουν φωτογραφίες από τα κτίρια στα οποία συντελέστηκαν έργα εξωραϊσμού. Κάποιες από αυτές τις φωτογραφίες είναι αρκετά σπάνιες και δεν θα τις δείτε εύκολα σε άλλες εκδόσεις.

Τέλος, υπάρχει ένα ένθετο από την επίσκεψη του Αμπντούλ Μεσίντ στην Θεσσαλονίκη, πατέρα του Μωάμεθ Ε’, το 1859.

Βρήκα το βιβλίο ιδιαίτερα ενδιαφέρον, όχι μόνο για τις φωτογραφίες, αλλά και για τις λεπτομέρειες που δίνει για την πόλη, σε μια εποχή όπου οι αλλαγές ήταν συνεχείς και απότομες. Μόλις έναν χρόνο μετά, αυτοί που έφτιαχναν αψίδες για να υποδεχτούν τον Σουλτάνο, θα ήταν απέναντί του ως αντίπαλοι του Α’ Βαλκανικού Πολέμου. Νομίζω ότι είναι μια πολύ καλή αγορά και οικονομική, αν σκεφτείτε ότι πρόκειται για λεύκωμα.

3 Σχόλια

Filed under ΜΕΓΑΣ, Γιάννης, Συγγραφείς