Tag Archives: μυθιστόρημα

Όταν ζωντάνεψαν τα αγάλματα της Θεσσαλονίκης…

Σάρωση_20181016

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Μπουγάτσα εάλω

Συγγραφέας: Γιάννης Βαλτής

Έκδοση: Ποταμός (2018)

ISBN: 978-960-545-098-4

Τιμή: Περίπου €12

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν λίγο καιρό είχε παρουσιαστεί στη Vivlioniki ένα βιβλίο από τη δεκαετία του 1980, στο οποίο παρουσιάζονταν τα υπαίθρια γλυπτά, που υπήρχαν εκείνη την εποχή στη Θεσσαλονίκη. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι ένα μυθιστόρημα, στο οποίο τα γλυπτά αυτά, μαζί με πολλά, που έχουν προστεθεί στην πόλη μας, αποκτούν ζωή και συμμετέχουν σε μια ιστορία παραλόγου και φαντασίας.

Η έκδοση μου φάνηκε εξαιρετική. Όμορφο και προσεγμένο εξώφυλλο, πρωτότυπο και με μεγάλη φαντασία. Εξίσου ιδιαίτερο και το οπισθόφυλλο, όπου ο αναγνώστης θα βρει ένα σταυρόλεξο, με ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικές με το κείμενο (προσωπικά δεν θα έβαζα τις λύσεις στο αυτί του οπισθόφυλλου). Ευανάγνωστο κείμενο, το οποίο συνοδεύεται από πάρα πολλές φωτογραφίες, «πειραγμένες», οι οποίες παίζουν το δικό τους ρόλο στο έργο. Υπάρχουν επίσης και κάποια σχέδια.

Η ιστορία μας έχει να κάνει με τη μέρα, που τα αγάλματα, οι προτομές και διάφορα γλυπτά της Θεσσαλονίκης αποκτούν ζωή, σηκώνονται από τα βάθρα τους και αρχίζουν να αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Η Θεσσαλονίκη πλέον τους ανήκει και τριγυρνούν στους δρόμους της πόλης, συναντάνε άλλα αγάλματα από διαφορετικές εποχές και χρόνους και όλα μαζί φτιάχνουν έναν κόσμο από μάρμαρο και μπρούντζο. Ο μόνος άνθρωπος στο βιβλίο, που έχει ουσιαστικό ρόλο είναι ο δήμαρχος της πόλης, ο οποίος ναι μεν δεν κατονομάζεται, αλλά είναι ο Γιάννης Μπουτάρης.

Γιατί όμως όλη αυτή η αναστάτωση; Τι ζητάνε αυτές οι μορφές από το παρελθόν και γιατί αντιδρούν; Θεωρώντας ότι ο ρόλος τους είναι πλέον ξεπερασμένος, απογοητευμένοι ίσως από τους ανθρώπους, αποφασίζουν να βρούνε έναν άλλον τόπο, όπου θα τους εκτιμάν περισσότερο και κυρίως δεν θα υπάρχουν περιστέρια να τα κουτσουλάν. Περισσότερο όμως σχετικά με την υπόθεση θα διαβάσετε στις σελίδες του βιβλίου.

Ο Βαλτής έχει σκοπό να φέρει τον αναγνώστη αντιμέτωπο με δοξασίες και δογματισμούς με τους οποίους μεγάλωσε σε κοινωνικά και ιστορικά θέματα. Με γλώσσα απόλυτη, όπου κυριαρχεί ο σαρκασμός, η ειρωνεία και η σάτιρα, προσπαθεί να αποκαλύψει στον αναγνώστη την αλήθεια των γεγονότων, όπως τουλάχιστον την αντιλαμβάνεται αυτός. Και τα αγάλματα ως φορείς της ιστορικής μνήμης με την έννοια ότι δημιουργήθηκαν τα περισσότερα για αυτόν τον λόγο και όχι ως έργα τέχνης, έρχονται να δώσουν τις δικές τους απαντήσεις σε διάφορα ζητήματα. Πολλοί ίσως θεωρήσουν βλάσφημο το κείμενο και για αυτό χρειάζεται ορθάνοιχτο μυαλό για να διαβαστεί.

Η Θεσσαλονίκη δεν είναι απλά το σκηνικό δράσης της ιστορίας (ή τουλάχιστον το μεγαλύτερο κομμάτι αυτής), αλλά παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο, καθώς ο Βαλτής χρησιμοποιεί την ιστορία της σε πάρα πολλά σημεία του έργου του. Τόσο μορφές, που σχετίζονται άμεσα με το παρελθόν της πόλης, όσο και άλλες, που μπορεί ποτέ να μην βρέθηκαν στη Θεσσαλονίκη, συμμετέχουν σε συζητήσεις και αναλύσεις σχετικά με την ιστορία του τόπου.

Υπάρχουν σημεία, όπου ο συγγραφέας μας παρουσιάζει ένα κείμενο με εξαιρετική ορμή και κάποια άλλα, όπου φαίνεται να βαλτώνει. Προσωπικά με κούρασαν αρκετοί διάλογοι, μερικοί εκ των οποίων μοιάζουν σαν να μπήκανε για να γεμίσουν οι σελίδες, όπως παλιά, που γράφαμε στις εκθέσεις πολλά αχρείαστα πράγματα. Η ιδέα του βιβλίου είναι εξαιρετική, δεν γνωρίζω αν είναι και πρωτότυπη, αλλά μου άρεσε πάρα πολύ. Ο Σερέφας πιστεύω θα την είχε απογειώσει, χωρίς να θέλω να υποτιμήσω το έργο του Βαλτή.

Συνολικά το βιβλίο μου άρεσε. Παρά τις όποιες ενστάσεις μου, μου άφησε ένα θετικό πρόσημο. Σίγουρα θα υπάρξουν ενστάσεις από αναγνώστες, σε θέματα σχετικά με την ιστορία και τη θρησκεία και τον τρόπο, που αυτά περιγράφονται στο βιβλίο, αλλά πιστεύω ο Βαλτής τις προβοκάρει.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ΒΑΛΤΗΣ, Γιάννης, Συγγραφείς

Ζωές ανώνυμων Θεσσαλονικέων, ενωμένες με κρίκους, μεταξύ τους και με την πόλη

Σάρωση_20181003

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οι κρίκοι της πόλης

Συγγραφέας: Χρυσούλα Μελισσά-Χαλικιοπούλου

Έκδοση: Κύφαντα (2018)

ISBN: 978-618-82233-7-0

Τιμή: Περίπου €13

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι ένα μυθιστόρημα, που κυκλοφόρησε πριν από λίγο καιρό. Όπως και σε αρκετά άλλα μυθιστορήματα, παρακολουθούμε την εξέλιξη της ζωής των πρωταγωνιστών, που εδώ είναι αρκετοί, μέσα στο πέρασμα του χρόνου και παράλληλα με την εξέλιξη της Θεσσαλονίκης, η οποία αποτελεί το κύριο σκηνικό διαδραμάτισης των ιστοριών.

Η έκδοση είναι καλή, χωρίς να είναι κάτι το ιδιαίτερο. Συμπαθές εξώφυλλο, πλαστικοποιημένο, το οποίο κοσμεί ένα γνωστό έργο του Gustav Klimt. Ευανάγνωστο κείμενο, αρκετά κεφάλαια, που χωρίζουν το υλικό και κάνουν πιο ξεκούραστο το διάβασμα του βιβλίου.

Η συγγραφέας παρακολουθεί και καταγράφει τις ζωές 5 οικογενειών και των μελών της, μέσα σε ένα χρονικό διάστημα, που ξεκινάει από την περίοδο της Μικρασιατικής Καταστροφής και φτάνει μέχρι τις μέρες μας. Βέβαια δεν κινούνται όλες οι οικογένειες σε αυτό το χρονικό πλαίσιο. Απλοί καθημερινοί άνθρωποι, οι οποίοι προσπαθούν να ισορροπήσουν στις ιστορικές αλλαγές του τόπου και να φτιάξουν τη ζωή τους και τα όνειρά τους. Δράματα, έρωτες, φιλίες, προδοσίες, πίκρες και χαρές, απογοητεύσεις και ελπίδα για κάτι νέο, όλα αυτά συνυπάρχουν στις περίπου 420 σελίδες του βιβλίου. Χαρακτήρες, που έχουν χτιστεί ικανοποιητικά, σκηνικά επιλεγμένα και «ζωγραφισμένα» με προσοχή, προσωπικά βρήκα σημεία στο βιβλίο, που με καθήλωναν στην ανάγνωση και κάποια άλλα, που η γραφή μετατρεπόταν σε «φωσκολική», με αποτέλεσμα προσωπικά αυτό να με κουράζει.

Η Θεσσαλονίκη υπάρχει σε πολύ μεγάλο μέρος του βιβλίου και μάλιστα οι αλλαγές στην πόλη επηρεάζουν άμεσα τις ζωές των πρωταγωνιστών. Κόσμος, που βρέθηκε στην πόλη, άγνωστοι μεν στην αρχή, οι ζωές τους όμως στη συνέχεια τέμνονται, άλλες φορές περισσότερο και άλλες λιγότερο. Η ιστορία της πόλης δεν αφήνει αδιάφορη τη συγγραφέα και περιγράφεται ικανοποιητικά.

Δεν μπορώ να πω ότι ξετρελάθηκα, αλλά ούτε και απογοητεύτηκα διαβάζοντας αυτό το βιβλίο. Ίσως αν είχε 200 σελίδες λιγότερες και οι πρωταγωνιστές δεν ήταν τόσοι πολλοί να το έβρισκα καλύτερο. Ίσως φταίει το γεγονός, πως σε τέτοια έργα το μυαλό μου κάνει δυστυχώς συγκρίσεις με κάποια άλλα μυθιστορήματα, τα οποία έχω αγαπήσει ιδιαίτερα, όπως το αριστούργημα του Μπακόλα «Η Μεγάλη Πλατεία» και τα οποία ακολουθούν και αυτά την ίδια τακτική. Πάντως για πρώτη συγγραφική προσπάθεια της συγγραφέως, νομίζω ότι είναι τουλάχιστον αξιοπρεπής.

Σχολιάστε

Filed under ΜΕΛΙΣΣΑ-ΧΑΛΙΚΙΟΠΟΥΛΟΥ, Χρυσούλα, Συγγραφείς

Μια ιστορία για το Σανατόριο Ασβεστοχωρίου, νυν ΓΝ «Παπανικολάου»

Σάρωση_20180907

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ο χρόνος είναι αναπνοές

Συγγραφέας: Χαρούλα Αποστολίδου

Έκδοση: Βάρφη (2018)

ISBN: 978-618-5261-25-2

Τιμή: Περίπου €16

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Μέσα από τα πάρα πολλά βιβλία, που έχουν γραφτεί για ένα κομμάτι της Θεσσαλονίκης, συνεχώς ανακαλύπτονται στον αναγνώστη άγνωστα ή λιγότερο προβεβλημένα κομμάτια αυτής της πόλης. Και αυτό μόνο ευχάριστο μπορεί να είναι. Όταν μια τέτοια προσπάθεια γίνεται μέσα από ένα μυθιστόρημα καλογραμμένο και στιβαρό και μάλιστα μιλάμε για το πρώτο μυθιστόρημα μιας συγγραφέως, τότε η συνολική προσπάθεια αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία. Η σημερινή ανάρτηση μιλάει για ένα βιβλίο, που μέσα από το μύθο θα αποκαλύψει εικόνες και στιγμές του Σανατορίου στο Ασβεστοχώρι, νυν Γενικό Νοσοκομείο «Παπανικολάου» με υπογραφή της Χαρούλας Αποστολίδου.

Η έκδοση είναι πάρα πολύ καλή. Πολύ όμορφο χάρτινο εξώφυλλο, ευανάγνωστο κείμενο, υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες από το αρχείο του Νοσοκομείου και από οικογενειακά αρχεία. Σημαντικό το γεγονός ότι οι εκδόσεις Βάρφη εδρεύουν στην πόλη μας. Συνολικά μια εξαιρετική δουλειά.

Τη Χαρούλα Αποστολίδου τη συναντάμε για πρώτη φορά στη Vivlioniki. Έχει γράψει κυρίως θεατρικά έργα. Το βιβλίο της αυτό ακροβατεί μεταξύ μύθου και πραγματικότητας, βρίσκοντας όμως μια ισορροπία ξεχωριστή, που δίνει στο έργο μια ζωντάνια. Το ιστορικό κομμάτι του βιβλίου βασίστηκε σε δύο μεταπτυχιακές εργασίες του Γιάννη Καλλιαρέκου, οι οποίες είχαν θέμα το Σανατόριο του Ασβεστοχωρίου. Η συγγραφέας επίσης έκανε έρευνα σε αρχειακό υλικό, αλλά και σε βιβλιογραφία ποικίλη για να μπορεί να παρουσιάσει το έργο της. Δεν γνωρίζω αν κάποιοι πρωταγωνιστές του έργου είναι αληθινά πρόσωπα.

Σχετικά με την υπόθεση, βρισκόμαστε στα τελευταία χρόνια του Μεσοπολέμου, καθώς χρονικά κινούμαστε από το 1936 έως το 1939. Η φυματίωση είναι ακόμη μια ασθένεια, που ταλανίζει τους ανθρώπους και δη της Θεσσαλονίκης, της οποίας το κλίμα δεν βοηθά ιδιαίτερα. Το Σανατόριο είναι μια μονάδα, που προσπαθεί να βοηθήσει τους πολλούς ασθενείς. Μέσα σε αυτό το κλίμα συναντάμε και τους τέσσερις πρωταγωνιστές μας, τη Σουλτάνα, το Βάνια, το Λυσίμαχο και τον Ανέστη, αν και γύρω τους υπάρχουν πολλοί ακόμη, με σημαντικό ρόλο. Τέσσερα πρόσωπα, που προέρχονται από διαφορετικούς κόσμους, με διαφορετικές εμπειρίες, από διαφορετικούς τόπους, αλλά τους ενώνει η ασθένεια και συνυπάρχουν στο χώρο του Σανατορίου. Η πρώτη δε σκηνή του βιβλίου είναι εξαιρετικά κινηματογραφική, καθώς η συγγραφέας τους τοποθετεί όλους στο χώρο ενός λεωφορείου σαν μια πρώτη παρουσίασή τους. Θα μπορούσε κάποιος να χαρακτηρίσει αυτό το κομμάτι του βιβλίου ως εισαγωγή στο κυρίως θέμα.

Το βιβλίο χωρίζεται σε ενότητες:

  • Η πρώτη έχει τίτλο «Οι πρώτες αναπνοές» και περιγράφεται η ζωή αυτών των τεσσάρων προσώπων πριν τη νοσηλεία τους στο Σανατόριο. Προσωπικά το βρήκα εξαιρετικό κομμάτι, καθώς η Αποστολίδου με αφορμή την αφήγηση των ζωών των πρωταγωνιστών της, παρουσιάζει την ιστορική εξέλιξη της Μακεδονίας στα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα, μιλάει για τους πρόσφυγες και τις δυσκολίες, που αυτοί αντιμετώπισαν, αλλά και για τους ντόπιους κατοίκους του Ασβεστοχωρίου. Σε μια εποχή, που με αφορμή το Μακεδονικό έχουμε την αναβίωση των εθνικισμών και των ακραίων αντιδράσεων, το κομμάτι αυτό του βιβλίου με θάρρος περιγράφει μια πραγματικότητα (ή καλύτερα πολλές πραγματικότητες), που πολλοί δεν θέλουν να γνωρίζουμε ή να μιλάμε για αυτήν. Πέρα όμως από τα ιστορικά στοιχεία, η συγγραφέας εδώ χτίζει ουσιαστικά τους χαρακτήρες των πρωταγωνιστών της και τους χτίζει με μαεστρία, ζωντάνια και ρεαλισμό. Ακόμη και για τον «κακό» της υπόθεσης, των Ανέστη, σκάβει στα άδυτα της ψυχής του και προσπαθεί να δώσει μια εξήγηση, δίνει στοιχεία στον αναγνώστη για να καταλάβει πράγματα για το πώς ένας άνθρωπος μπορεί να γίνει κακός, μοχθηρός κτλ.
  • Η δεύτερη έχει τίτλο «Δύσκολες αναπνοές» και μας μεταφέρει στο χώρο του Σανατορίου. Εδώ βλέπουμε τη δράση στο κλειστό περιβάλλον ενός νοσηλευτηρίου, όπου πολλοί ασθενείς γνωρίζουν πως δεν θα φύγουν ζωντανοί. Η προσπάθεια του νοσηλευτικού προσωπικού με τις δυσκολίες της εποχής, η προκαταλήψεις των «έξω», οι ιστορικές εξελίξεις στη Θεσσαλονίκη και στη χώρα γενικά, η προσπάθεια των ασθενών να φτιάξουν μια δική τους κοινωνία και να κρατήσουν επαφή με την καθημερινότητα, έρωτες και καβγάδες και αγώνας για τη ζωή. Καθώς η φυματίωση είναι νόσος του αναπνευστικού, ο τίτλος τόσο του βιβλίου, όσο και των ενοτήτων δεν είναι τυχαίος. Άλλοτε με χιούμορ, άλλοτε με δραματικό τρόπο, η συγγραφέας περιγράφει αυτόν τον κόσμο, για τον οποίο μπορεί να διαβάσαμε κάποια πράγματα και να γνωρίζουμε ίσως μερικές πτυχές του, αλλά μέσα από ένα μυθιστόρημα αποκαλύπτονται πολλά ιστορικά στοιχεία. Αν εξαιρέσω μερικά κομμάτια, που μου φάνηκαν πολύ μελό, και αυτή η ενότητα μου άρεσε πολύ.
  • Η τρίτη και τελευταία ενότητα έχει τίτλο «Οι αναπνοές τελειώνουν» και η Αποστολίδου επιστρέφει πάλι στους τέσσερις πρωταγωνιστές της και στη ζωή τους μετά το Σανατόριο. Ειδικά το κομμάτι για τη Σουλτάνα μου φάνηκε από τα πιο συγκινητικά, που έχω διαβάσει σε βιβλίο. Η εμπειρία τους στο Σανατόριο τους έχει κάνει διαφορετικούς ανθρώπους από ό,τι ήταν πριν από αυτό. Η επαφή με τον έξω κόσμο δεν είναι εύκολη, γενικά η ζωή πλέον θα είναι διαφορετική. Όσα έζησαν τους έχουν στιγματίσει όλους και το βάρος αυτών είναι δυσβάστακτο. Όνειρα, επιθυμίες, φιλοδοξίες, όλα έμειναν ανεκπλήρωτα, αλλά η ανάγκη για τη ζωή και η γνώση της αξίας της κάθε αναπνοής είναι αυτό, που τους κάνει να συνεχίζουν.

Η συγγραφέας μέσα από την πλοκή του έργου της ανοίγει πολλά ζητήματα για συζήτηση, με κύριο ίσως την προκατάληψη του κόσμου απέναντι στους «χλεμπονιάρηδες» ή τους «χτικιάρηδες». Οι ιστορικές εξελίξεις στην πόλη με τις ιδιαίτερες συνθήκες, που είχαν δημιουργηθεί κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου με τον αντισημιτισμό, τη δράση της ΕΕΕ, τα γεγονότα του Μάη του 1936 περιγράφονται μέσα από την οπτική γωνιά των ασθενών και των γύρω από αυτούς. Η ροή του βιβλίου είναι συνεχής, κάποιες σκηνές είναι πάρα πολύ δυνατές (αναφέρθηκα σε αυτήν του λεωφορείου ως παράδειγμα), τα πρόσωπα δομούνται με σαφήνεια, οι διάλογοι είναι ρεαλιστικοί (ειδικά στη μεταφορά της ποντιακής στα νεοελληνικά ήταν σαν να άκουγα τη γιαγιά μου).

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε πάρα πολύ. Όχι μόνο γιατί μιλάμε για μία συγγραφέα, που έκανε το πρώτο της βήμα στο μυθιστόρημα, όχι μόνο γιατί ασχολείται το βιβλίο με το θέμα του Σανατορίου στο Ασβεστοχώρι, για το οποίο λίγα πράγματα γνωρίζουμε για την καθημερινότητά του, αλλά γιατί αισθάνθηκα ότι διάβασα ένα όμορφο λογοτεχνικό βιβλίο, με σωστές δόσεις μύθου και ιστορίας. Νομίζω ότι αξίζει να το διαβάσετε.

Σχολιάστε

Filed under ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΟΥ, Χαρούλα, Συγγραφείς

Ένας απόκληρος της Θεσσαλονίκης στις αρχές των ’80s

Σάρωση_20180724 (2)

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Προς παραδειγματισμόν

Συγγραφέας: Δαυΐδ Σαΐας

Έκδοση: Αρισταρέτη (2018)

ISBN: 978-618-5273-18-7

Τιμή: Περίπου €12

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Καθώς το καλοκαίρι οδεύει προς το τέλος του, νομίζω οι περισσότεροι έχουν διαβάσει αρκετά, αν όχι όλα, από τα βιβλία, που είχαν προμηθευτεί στις αρχές της εποχής των διακοπών, για να τους συντροφεύουν σε κάποιο ταξίδι ή σε κάποια παραλία. Ένα από τα βιβλία, που διάβασα εγώ αυτό το καλοκαίρι είναι και αυτό της σημερινής ανάρτησης.

Η έκδοση είναι απλή, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Εξώφυλλο, που δεν με εντυπωσίασε προσωπικά. Ευανάγνωστο κείμενο, υλικό χωρισμένο σε κεφάλαια για να μην κουράζει. Εντύπωση, μου έκανε το «Λίγα λόγια για το συγγραφέα», το οποίο έγραψε ο ίδιος ο Σαΐας, όπου μας ενημερώνει όχι μόνο για τα βιβλία, που έχει γράψει, αλλά και για το ότι έχει ένα ακόμη τελειωμένο προς έκδοση.

Πρωταγωνιστής του βιβλίου ο Μελέτης, ένας νεαρός Θεσσαλονικιός, ορφανός από μητέρα, που ζει μαζί με τον πατέρα του στις 40 Εκκλησιές. Το έργο ξεκινάει σε μια δικαστική αίθουσα, όπου ο Μελέτης καταδικάζεται σε φυλάκιση 7 ετών. Χρονολογικά βρισκόμαστε στο 1983. Από εκεί και πέρα το βιβλίο πηγαίνει προς τα πίσω και ακολουθεί τη ζωή του Μελέτη από τα τελευταία χρόνια της Δικτατορίας μέχρι και λίγο μετά τη δικαστική απόφαση εγκλεισμού του στις φυλακές. Ο Μελέτης είναι στην εφηβεία του, σε μια περίοδο άγρια, όπως περιγράφεται στο βιβλίο. Ένα λάθος θα τον ωθήσει προς έναν κατήφορο, από τον οποίο όσο και να προσπαθεί να ξεφύγει, συνεχώς οι συνθήκες, που επιβάλλονται από την «κοινωνία» δεν του το επιτρέπουν. Η γνωριμία του με ένα άλλο νεαρό, τον Ιάσωνα, θα τον στιγματίσει σε μεγάλο βαθμό. Ο Μελέτης θα γνωρίσει τον κόσμο των ναρκωτικών, της ανθρώπινης εκμετάλλευσης, της αδικίας, της αποξένωσης. Εκεί, που νομίζει ότι μπορεί να κάνει ένα νέο ξεκίνημα, όλο κάτι συμβαίνει και τον παρασύρει πάλι σε έναν κατήφορο. Ένα παιδί, που πρέπει να υπακούει στις ανάγκες, τα «πρέπει» και τους νόμους μιας κοινωνίας, η οποία όμως τον χρειάζεται στη θέση του «κακού» για να καλύπτει ίσως τα δικά της κρίματα.

Η γραφή είναι ενδιαφέρουσα. Σε κάποια σημεία «φωσκολίζει» ίσως. Όπως έχω πει και για πολλούς άλλους συγγραφείς, οι οποίοι γράφουν εντελώς ερασιτεχνικά, τον Σαΐας τον θαυμάζω, άσχετα αν το έργο του δεν με ξετρέλανε. Σε πολλά σημεία η αφήγηση είναι καλά δουλεμένη, η ροή τρέχει κανονικά, οι περιγραφές είναι ζωντανές. Ο συγγραφέας δεν γνώρισε την εποχή, που περιγράφει ως έφηβος, αλλά σε μεγαλύτερη ηλικία και το κλίμα, που προσπαθεί να δημιουργήσει είναι αρκετά κοντά με την πραγματικότητα. Ρεαλιστικό το μυθιστόρημα στο ύφος, έχει ενδιαφέρον γιατί μιλάει για τη Θεσσαλονίκη στα τέλη της δεκαετίας του 70 και στις αρχές του 80 και τέτοια βιβλία δεν έχουμε πολλά, στο μυαλό μου έρχεται αυτό του Χρήστου Χαρτοματσίδη. Ο κόσμος, που περιγράφει κυρίως είναι ο απλός λαός, στην Τούμπα, το Λιμάνι, τις 40 Εκκλησιές και τον Βαρδάρη. Υπάρχουν κάποιες φιγούρες, που αντιπροσωπεύουν το «καλό», όπως είναι ο πάτερ Νεκτάριος και ο γιατρός στο Θεαγένειο.

Χωρίς να με συναρπάζει, το διάβασα εύκολα. Δεν ξέρω πόσο κοντά στην πραγματικότητα είναι τα γεγονότα, που περιγράφονται, αλλά ως ένα δραματικό μυθιστόρημα, των οποίων ποτέ δεν ήμουν φαν, δεν μπορώ να πω ότι με κούρασε. Πιστεύω πως σε κάποιος ίσως να αρέσει περισσότερο.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΑΪΑΣ, Δαυΐδ

Ένα ακόμη ιστορικό μυθιστόρημα με φόντο τη Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917

Σάρωση_20180724

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η γυναίκα με το κρυμμένο πρόσωπο

Συγγραφέας: Άννα Τσιλιγκίρογλου-Φαχαντίδου

Έκδοση: Ωκεανίδα (2017)

ISBN: 978-960-410-830-5

Τιμή: Περίπου €8

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917 στη Θεσσαλονίκη αποτέλεσε ένα γεγονός, που στιγμάτισε την ιστορική εξέλιξη της πόλης. Οι μεταβολές, που επέφερε στον πολεοδομικό και κοινωνικό χάρτη ήταν σημαντικότατες και πολλοί την θεωρούν ως το χρονικό σημείο, όπου σβήνει πλέον η Θεσσαλονίκη της Ανατολής. Απολύτως φυσιολογικό άρα είναι και το γεγονός ότι η Μεγάλη Πυρκαγιά αποτέλεσε έμπνευση για πολλούς συγγραφείς. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης ανήκει σε αυτήν την κατηγορία βιβλίων.

Η έκδοση είναι απλή, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Το εξώφυλλο δεν με εντυπωσίασε, σκηνικό ο Λευκός Πύργος και σε πρώτο φόντο μια γυναίκα με γυρισμένο το πρόσωπό της, ακολουθεί την αισθητική μιας σειράς βιβλίων, όπου για κάποιο λόγο μια γυναικεία μορφή κοσμεί το βιβλίο, ίσως σαν κράχτης για το γυναικείο αναγνωστικό κοινό. Ευανάγνωστο κείμενο, υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες, που το συνοδεύουν. Η ταξινόμηση σε κεφάλαια κάνει εύκολη την ανάγνωση. Στο πίσω μέρος του βιβλίου υπάρχει η βιβλιογραφία, που βοήθησε τη συγγραφέα να συλλέξει τα ιστορικά στοιχεία του έργου της. Πριν το κυρίως θέμα του βιβλίου υπάρχει μια σύντομη αναφορά στην ιστορία της πόλης, από την ίδρυσή της έως τις σύγχρονες ημέρες.

Πρωταγωνιστής του έργου είναι ο Ανδρέας Ζιμάς, ένας αρχιτέκτονας των αρχών του 20ου αιώνα. Ζει στη Θεσσαλονίκη την περίοδο της Μεγάλης Πυρκαγιάς, νεαρός ακόμα. Η καταστροφή της πόλης θα επιφέρει μια τεράστια αλλαγή στη ζωή του, καθώς η πανέμορφη γυναίκα του Έλενα θα υποστεί σοβαρά εγκαύματα στο πρόσωπο και θα αναγκαστεί να φορέσει μια μάσκα για να μην φαίνεται η παραμόρφωση. Λίγο καιρό μετά θα πεθάνει από άλλους λόγους. Αυτή είναι και η γυναίκα με το κρυμμένο πρόσωπο του έργου. Στη συνέχεια θα γνωρίσει την Αγγέλα, τον νέο έρωτά του, θα κάνει οικογένεια μαζί της και επαγγελματικά θα ασχοληθεί με την δημιουργία της νέας Θεσσαλονίκης. Ο αναγνώστης θα ακολουθήσει τη ζωή του μέχρι το τέλος της στη δεκαετία του ’50. Πέρα όμως από την προσωπική ζωή του Ανδρέα, παρακολουθούμε και πολλά στοιχεία για την ιστορία της πόλης, μέσα από διαλόγους του Ανδρέα με φίλους και συνεργάτες.

Προσωπικά το βιβλίο δεν μου άρεσε καθόλου. Ούτε ως λογοτεχνικό κείμενο, ούτε ως ιστορικό, άλλωστε στο εξώφυλλο αναφέρει ότι πρόκειται για ένα ιστορικό μυθιστόρημα. Λογοτεχνικά οι διάλογοι δεν κολλάνε καθόλου με το κείμενο και δεν δείχνουν καθόλου ρεαλιστικοί, η υπόθεση δεν μου άρεσε, καθώς ουσιαστικά η γυναίκα με το κρυμμένο πρόσωπο φεύγει πριν καν τα μέσα του βιβλίου, ο έρωτας με την Αγγέλα μοιάζει να μην έχει κανένα πάθος, οι χαρακτήρες δεν στήνονται σωστά, το τέλος μοιάζει να είναι απότομο, ο χρόνος και η εξιστόρηση των γεγονότων μοιάζει να βιάζονται. Και αν λογοτεχνικά ο καθένας μπορεί να προσεγγίζει ένα κείμενο όπως αυτός θέλει, οπότε κάτι, που αρέσει σε κάποιον, μπορεί να μην αρέσει στον διπλανό του, το ιστορικό κομμάτι του έργου επίσης δεν πείθει. Δεν δικαιολογείται σε ένα βιβλίο, στο οποίο έχει γίνει επιμέλεια, αναγράφονται και ιστορικές πηγές έρευνας, να αναφέρεται ότι από τη Μεγάλη Πυρκαγιά κάηκε ο Άγιος Νικόλας ο Ορφανός (που βρίσκεται στην Άνω Πόλη) και να τον μπερδεύει η συγγραφέας με τον Άγιο Νικόλαο τον Τρανό (που βρισκόταν περίπου στη θέση, που σήμερα βρίσκεται μια μικρή εκκλησία του Αγίου Νικολάου, επί της Μητροπολίτου Γενναδίου, στην Πλατεία Αριστοτέλους). Ή δεν γίνεται να έχει κάνει κάποιος έρευνα και να γράφει ότι στο Μαύρο Σάββατο της πόλης, τον Ιούλιο του 1942, όταν οι Γερμανοί κατά την Κατοχή είχαν μαζέψει τους Εβραίους Θεσσαλονικείς στην Πλατεία Ελευθερίας, ότι φορούσαν το κίτρινο αστέρι (η διαταγή βγήκε τους πρώτους μήνες του 1943). Και αν λογοτεχνικά ο συγγραφέας έχει την «ποιητική αδεία», στις ιστορικές αναφορές χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή.

Δεν μπορώ να πω ότι θα συνιστούσα το βιβλίο αυτό σε κάποιον. Από την άλλη η παρουσίαση των βιβλίων στη Vivlioniki έχει καθαρά υποκειμενικό χαρακτήρα, όπως είπα και πριν μπορεί κάτι, που να μην άρεσε σε εμένα, να συναρπάσει κάποιον άλλον.

2 Σχόλια

Filed under Συγγραφείς, ΤΣΙΛΙΓΚΙΡΟΓΛΟΥ-ΦΑΧΑΝΤΙΔΟΥ, Άννα

Η ανατολίτικη όψη της Θεσσαλονίκης και το τέλος της μέσα από την πένα του Θωμά Κοροβίνη

Σάρωση_20180619 (2)

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ο θρύλος του Ασλάν Καπλάν

Συγγραφεάς: Θωμάς Κοροβίνης

Έκδοση: Άγρα (2018)

ISBN: 978-960-505-333-8

Τιμή: Περίπου €18

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης μας ταξιδεύει πίσω στις ημέρες της Μεγάλης Πυρκαγιάς του 1917 στη Θεσσαλονίκη. Σε μια πόλη εντελώς διαφορετική από τη σημερινή, όχι μόνο ρυμοτομικά, αλλά και εθνολογικά. Στη Θεσσαλονίκη, που συγκρινόταν με τη Βαβέλ, από τους χιλιάδες ανθρώπους διαφορετικών φυλών και εθνών, οι οποίοι βρέθηκαν για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα να συνυπάρχουν στην πόλη μας. Αφορμή για αυτό το ταξίδι ο μεγάλος έρωτας ενός Τουρκαλβανού Θεσσαλονικέα με μια Σεφαραδίτισα συμπολίτισσά μας, ο έρωτας του Ασλάν Καπλάν για τη γοητευτική Σαλώμη.

Η έκδοση είναι άριστη, έχω βαρεθεί να γράφω για το πόσο όμορφα, καλαίσθητα και προσεγμένα βιβλία κάνει ο εκδοτικός οίκος του Άγρα (ίσως καλό θα ήταν να συμβαδίσει και το site τους σε ποιότητα και καλαισθησία με τις εκδόσεις τους). Χρησιμοποιήθηκε χαρτί Palatina των 100gr. Ωραίο εξώφυλλο, ευανάγνωστο κείμενο, γυρνάς τις σελίδες και δεν φοβάσαι ότι θα μείνει το μισό μελάνι στα δάχτυλά σου. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει η βιβλιογραφία, που χρησιμοποίησε ο Κοροβίνης για τη συγγραφή του έργου. Στο κάτω μέρος των σελίδων υπάρχουν πάρα πολλές σημειώσεις, μεταφράσεις των λέξεων, που χρησιμοποιήθηκαν κυρίως από την τουρκική, τη λαντίνο και την εβραϊκή γλώσσα.

Ο Κοροβίνης χαρακτηρίζει το έργο του ως «Λαϊκό ρομάντζο τον καιρό της φωτιάς του ’17 στη Θεσσαλονίκη», δίνοντας ως έναν βαθμό στον αναγνώστη έναν μπούσουλα για το τι πρόκειται να διαβάσει. Η ιστορία διαδραματίζεται στις μέρες ακριβώς της πυρκαγιάς και πιο συγκεκριμένα μέσα στις 32 ώρες της μεγάλης καταστροφής, που έμελλε να αλλάξει ριζικά την εικόνα της πόλης μας (για τη Μεγάλη Πυρκαγιά αν θέλετε μπορείτε να διαβάσετε τα βιβλία της Αλέκας Καραδήμου-Γερόλυμπου και του Ηλία Πετρόπουλου). Πρωταγωνιστής του έργου ο Ασλάν Καπλάν, όπου «Ασλάν» είναι το λιοντάρι και «Καπλάν» είναι η τίγρης (το ήξερα το τελευταίο από το κλασσικό έργο της Άλκης Ζέης «Το καπλάνι της βιτρίνας»), ένας Τουρκαλβανός Θεσσαλονικέας, ένας ήρωας της εποχής του. Γόης, δυνατός, θαρραλέος, τολμηρός, πιστός στους φίλους του, ειλικρινής, έχει θαρρείς όλες τις αρετές ενός ανθρώπου. Για αυτόν η Θεσσαλονίκη είναι κάτι παραπάνω από μια πόλη, που αγαπά, είναι η πατρίδα του, την οποία δεν θέλει να αποχωριστεί για κανέναν λόγο. Έχει μεγαλώσει σε μια πόλη, όπου οι φυλές των ανθρώπων μπλέκονταν μεταξύ τους, μπορεί να μην είχαν πάντα τις καλύτερες σχέσεις, αλλά ήξεραν να συνυπάρχουν. Το άλλο πρωταγωνιστικό πρόσωπο του έργου είναι η Σαλώμη, μια Εβραία καλλονή, της οποίας η γοητεία είναι απαράμιλλη και για την οποία μιλάνε όλοι στην πόλη. Μεταξύ τους δημιουργείται μια σχέση πάθους χωρίς όρια, η οποία μοιραία θα εκτροχιαστεί κάποια στιγμή και θα τύχει ενός τραγικού τέλους. Γύρω από αυτά τα δύο πρόσωπα ο Κοροβίνης τοποθετεί μια πλειάδα άλλων ατόμων με καταλυτικό ρόλο τόσο για τη ροή της ιστορίας, όσο και για τη δημιουργία των χαρακτήρων των πρωταγωνιστών.

Ο Κοροβίνης τοποθετεί τους ήρωές του στη λαϊκή τάξη, στους απλούς ανθρώπους, τους ανώνυμους, οι οποίοι κατά κύριο λόγο ζούσαν στη Θεσσαλονίκη. Η χρονική περίοδος του έργου βρίσκει μια πόλη στην οποία επικρατεί ακόμη το ανατολίτικο χρώμα και εδώ οι γνώσεις του συγγραφέα στην τουρκική γλώσσα και στον πολιτισμό τον βοηθούν σε μεγάλο βαθμό για να πλάσει το σκηνικό του. Κυριαρχεί η ένταση σε όλο το έργο, είτε μιλάει για τον έρωτα, το μίσος, την αγάπη, το πάθος, τη φιλία, τον φόβο. Σαν όλα να έχουν μεγεθυνθεί σε μια στιγμή, που η απόλυτη καταστροφή ήταν μπροστά στα μάτια των ανθρώπων.

Προσωπικά πιστεύω ότι ο Κοροβίνης δεν ήθελε τόσο πολύ να μιλήσει για μια ερωτική ιστορία, αλλά την χρησιμοποιεί για να φτιάξει στα μάτια του αναγνώστη την εικόνα της Θεσσαλονίκης όπως ήταν την περίοδο της Μεγάλης Πυρκαγιάς. Μεγάλα κομμάτια άλλωστε του βιβλίου δεν σχετίζονται καθόλου με τη φλογερή σχέση του Ασλάν και της Σαλώμης (δεν πιστεύω ότι διάλεξε τυχαία το όνομα αυτό για την πρωταγωνίστριά του, κάνοντας παραλληλισμό με τη Σαλώμη της Καινής Διαθήκης), αλλά χρησιμοποιούνται για να φτιαχτεί η εικόνα της πόλης (για παράδειγμα οι διάλογοι του Ασλάν με τη γιαγιά του ή με τον καφετζή στο καφενείο «Το Σουφλί» κα). Η Θεσσαλονίκη της Μεγάλης Πυρκαγιάς είναι μια πόλη με τεκέδες, πορνεία, καφενέδες, μεγάλα ξενοδοχεία και κέντρα διασκέδασης, ένας τόπος με Εβραίους, Χριστιανούς και Μουσουλμάνους και ένα τεράστιο στρατόπεδο με κάθε καρυδιάς καρύδι, όπως παρουσιάζεται στο δεύτερο κιόλας κεφάλαιο, με την επίσκεψη του Ασλάν στο καφέ-αμάν του Σαμπρή Μπέη. Ο αναγνώστης περισσότερο θα γνωρίσει τη Θεσσαλονίκη της Ανατολής και λιγότερο θα ασχοληθεί με την υπόθεση του έργου. Λογοτεχνικά δεν νομίζω ότι μπορεί το βιβλίο να συγκριθεί με παλαιότερα έργα του Κοροβίνη, αλλά δεν νομίζω ότι είχε τέτοιο σκοπό ο συγγραφέας.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε. Ο Κοροβίνης καταφέρνει με επιτυχία να αναπαραστήσει τον κόσμο της πόλης, αλλά και την πόλη την ίδια στη δύση της Θεσσαλονίκης της Ανατολής. Η εικόνα, που έχουμε για την πόλη στα τέλη της δεύτερης δεκαετίας του 20ου αιώνα νομίζω ότι αποκτά μια ευκρίνεια και περισσότερες λεπτομέρειες.

 

Σχολιάστε

Filed under ΚΟΡΟΒΙΝΗΣ, Θωμάς, Συγγραφείς

Το αριστουργηματικό μυθιστόρημα του Τάσου Χατζητάτση

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Σα σπασμένα φτερά

Συγγραφέας: Τάσος Χατζητάτσης

Έκδοση: Πόλις (2005)

ISBN: 960-8132-90-8

Τιμή: Περίπου €14

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πόσες φορές έχετε ξεκινήσει να διαβάζετε ένα βιβλίο και αυτό να σας συναρπάζει τόσο πολύ, ώστε να χάνετε την αίσθηση του χρόνου βυθισμένος στις σελίδες και στα λόγια του συγγραφέα; Λίγες φορές φαντάζομαι, καθώς μπορεί πολλά βιβλία να σας άρεσαν, αλλά ελάχιστα κατάφεραν να σας «παγιδεύσουν» στις γραμμές του κειμένου. Για ένα τέτοιο βιβλίο μιλάει αυτή η ανάρτηση, γραμμένο από έναν συγγραφέα, ο οποίος δυστυχώς έφυγε νωρίς, χωρίς να προλάβει να μας χαρίσει και άλλα διαμάντια όπως κι αυτό.

Η έκδοση είναι πάρα πολύ καλή, τυπική των εκδόσεων Πόλις, ενός εκδοτικού οίκου, που μας έχει χαρίσει πολύ όμορφες και ποιοτικές δουλειές. Κείμενο ευανάγνωστο. Εγώ έχω τη δεύτερη έκδοση του βιβλίου, το οποίο είχε κυκλοφορήσει για πρώτη φορά το 2003. Σύμφωνα με το συγγραφέα, το έργο γράφτηκε μεταξύ 1997 και 2002 και ο τίτλος είναι παραφθορά στίχου του Καρυωτάκη («Έχω κάτι σπασμένα φτερά», από το ποίημα «Σαν δέσμη από τριαντάφυλλα»). Το βιβλίο είχε πάρει το βραβείο μυθιστορήματος του περιοδικού «Διαβάζω» για το 2004 και υπάρχει και κόκκινη ταινία στο εξώφυλλο, που το αναφέρει, σαν κουβερτούρα, την οποία έβγαλα για να σκανάρω το εξώφυλλο. Πάρα πολύ καλή δουλειά στο σύνολό της.

Το μυθιστόρημα κινείται γύρω από τη ζωή μιας οικογένειας, 3 γενιές ουσιαστικά. Η διήγηση γίνεται μέσα από τις αφηγήσεις 5 γυναικών και υλικό από εφημερίδες, ημερολόγια κα. Χρονικά κινούμαστε από την εποχή του Μεσοπολέμου έως τις σύγχρονες ημέρες. Η Θεσσαλονίκη είναι το κύριο πεδίο δράσης του έργου, αλλά όχι το μοναδικό. Αξίζει εδώ να σημειώσω το θαυμασμό μου για την αριστοτεχνική διάπλαση 5 θηλυκών χαρακτήρων από τον Χατζητάτση, πέντε προσώπων τραγικών και βγαλμένων μέσα από έργα της αρχαιότητας ίσως, εγκλωβισμένων σε λάθη προσωπικά και οικογενειακά, έχοντας ως αντιπάλους όχι μόνο αυτά τα λάθη όμως, αλλά και την ιστορική πορεία της χώρας και της Θεσσαλονίκης πιο συγκεκριμένα. Τα γεγονότα και οι εξελίξεις δεν συμβαίνουν απλά γύρω από τους πρωταγωνιστές του έργου, αλλά παίζουν καταλυτικό χαρακτήρα στη διαμόρφωση των χαρακτήρων τους.

Η Αμαλία Θωμά είναι η νεώτερη και ίσως μαζί με τη μητέρα της Ελένη και τη θεία Αμαλία (θεία του πατέρα της Αμαλίας Θωμά) είναι τα κυριότερα πρόσωπα του έργου. Η επιστροφή της στο πατρικό της μετά από έναν αποτυχημένο έρωτα θα ξεκινήσει το έργο. Οι αφηγήσεις των 5 γυναικών (οι άλλες δύο είναι η Ελισάβετ, υπηρέτρια της θείας Αμαλίας και η Μαρία, η μητέρα του πατέρα της Αμαλίας Θωμά) είναι εξαιρετικά δοσμένες, με γλώσσα, που ρέει, εντάσεις και ανατροπές. Θα μπορούσαμε να μιλάμε για επιμέρους διηγήματα, τα οποία όμως ο Χατζητάτσης τα κεντάει και τα δένει με δεξιοτεχνία μεγάλου λογοτέχνη για να μας δώσει ένα μυθιστόρημα μοναδικό, κατ’εμέ, στο είδος του. Δεν υπάρχει καλός και κακός στο έργο, σωστό και άδικο. Ίσως ο αναγνώστης να δεθεί περισσότερο με κάποια πρόσωπα, αλλά καταλήγουν όλα να είναι θύματα των εποχών, που έζησαν και κουβαλάνε τις αμαρτίες όχι μόνο των δικών τους λαθών, αλλά και των γύρω τους. Βαθιά ερωτικό επίσης το βιβλίο, με τις προδοσίες και τον πόνο του έρωτα να παίζουν καθοριστικό ρόλο επίσης.

Ο Χατζητάτσης θα μπορούσε να τοποθετήσει το έργο του σε διαφορετική πόλη, όμως χρησιμοποιεί την τοπική ιστορία σε πολλά σημεία του έργου, ενώ γίνονται συνεχείς αναφορές σε σημεία και τοποθεσίες της Θεσσαλονίκης.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό, ένα λογοτεχνικό αριστούργημα, που νομίζω δεν έχει εκτιμηθεί όσο έπρεπε. Το βιβλίο αυτό ακολούθησε τις σειρές διηγημάτων του Χατζητάτση (μπορείτε να τις δείτε εδώ και εδώ) και η γραφή εδώ έχει ωριμάσει με αποτέλεσμα να έχουμε ένα πεζογραφικό στολίδι. Ίσως να γίνομαι υπερβολικός και το γεγονός ότι δεν έχω σπουδές φιλοσοφίας να μην μου επιτρέπουν να δω αντικειμενικά το βιβλίο, αλλά από τη σκοπιά του αναγνώστη μπορώ με σιγουριά να πω ότι το απόλαυσα όσο λίγα βιβλία τα τελευταία χρόνια. Οπωσδήποτε να το διαβάσετε.

 

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, ΧΑΤΖΗΤΑΤΣΗΣ, Τάσος

Έρωτας, φοιτητική και πολιτική ζωή στη Θεσσαλονίκη του 1963-1964

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Έργα και ημέρες του φοιτητή Αλέξη Τραυλού

Συγγραφέας: Ντίνος Οικονόμου

Έκδοση: Καστανιώτης (2017)

ISBN: 978-960-03-6283-1

Τιμή: Περίπου €16

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η δεκαετία του 1960 είχε πολλά και σημαντικά γεγονότα για τη Θεσσαλονίκη. Γεγονότα, τα οποία επηρέασαν σε πολύ μεγάλο βαθμό και τις πολιτικές εξελίξεις γενικότερα στην Ελλάδα. Από τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη το 1963, τις διάφορες παρακρατικές οργανώσεις και τη δράση τους, την υπόθεση Παγκρατίση κα. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης δεν είναι ιστορικό, αλλά μπλέκει το μυθιστορηματικό λόγο με αληθινά στοιχεία της εποχής.

Η έκδοση είναι απλή χωρίς τίποτα το ιδιαίτερο. Συμπαθητικό εξώφυλλο, αν και προσωπικά μόλις το κοίταξα θεώρησα πως χρονικά το βιβλίο θα κινείται πιο παλιά από το 1963-1964. Ευανάγνωστο κείμενο, από τις κλασσικές εκδόσεις του Καστανιώτη. Στο κάτω μέρος κάποιων σελίδων υπάρχουν σημειώσεις.

Πρωταγωνιστής του έργου, όπως φαίνεται και από τον τίτλο, ο Αλέξης Τραυλός, τεταρτοετής φοιτητής Ιατρικής. Μπλεγμένος στα συνδικαλιστικά του Πανεπιστημίου ως αρχηγικό μέλος της νεολαίας της Ένωσης Κέντρου και ζώντας σε μια εποχή με έντονα πολιτικά πάθη και φανατισμό, λίγους μόλις μήνες μετά τη δολοφονία Λαμπράκη στη Θεσσαλονίκη, ο Τραυλός πιστεύει πως οι εξελίξεις στο μέλλον θα αλλάξουν τα πράγματα προς το καλύτερο, τόσο στο πανεπιστήμιο, όσο και γενικότερα στην κοινωνία, καθώς έρχονται εκλογές και η Ένωση Κέντρου φαίνεται να τις κερδίζει εύκολα. Καθώς όμως ανεβαίνει στην ιεραρχία του κόμματος και έρχεται σε επικοινωνία με τους υψηλά ιστάμενους, καταλαβαίνει πως ο ιδεαλισμός του δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα και η απογοήτευση θα τον οδηγήσει στην ανάγκη εύρεσης μιας διεξόδου. Μέσα σε αυτό το κλίμα θα γνωρίσει και τον έρωτα με τη Ραλλού, μια κοπέλα φαινομενικά τόσο διαφορετική από αυτόν, αλλά ο ένας συμπληρώνει τον άλλον. Υπάρχουν πάρα πολλές αναφορές σε ιστορικά πρόσωπα και η πλοκή ακολουθεί τη ροή των γεγονότων.

Ο Οικονόμου έχει στο μυθιστόρημά του πάρα πολλούς διαλόγους, σε σημείο να νομίζει κάποιος ότι μπορεί να ήθελε να γράψει σενάριο για ταινία. Και αυτό θα μπορούσε να γίνει, καθώς το κείμενο και η ροή του είναι κινηματογραφική. Ρεαλιστικές συζητήσεις μεταξύ των πρωταγωνιστών και των «κομπάρσων» του βιβλίου, έξυπνες ατάκες σε πολλά σημεία και χαρακτήρες, που δομούνται με σωστό τρόπο.

Αναφέρει ο συγγραφέας ότι η ιστορία είναι διανθισμένη με βιογραφικά στοιχεία. Πιστεύω πως ο Γιάννης, ένας ήρωας του βιβλίου, ο οποίος δεν φαίνεται να έχει ιδιαίτερη σχέση με την υπόλοιπη πλοκή του έργου, ίσως είναι ο συγγραφέας, αλλά αυτό θα το μάθουμε μόνο από τον ίδιο τον Οικονόμου.

Η Θεσσαλονίκη είναι ο τόπος, που διαδραματίζεται το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου. Κυρίως το κέντρο της με πάρα πολλές αναφορές σε μαγαζιά και στέκια της νεολαίας εκείνης της εποχής. Ο Τραυλός μένει κάπου στην Άνω Πόλη, στην περιοχή Μουριές, η οποία δεν γνωρίζω πού μπορεί να είναι. Μεταφέρεται νομίζω με σωστό τρόπο το κλίμα της εποχής, με τα επεισόδια μεταξύ των νεολαίων, τον φόβο, αλλά και την προσδοκία του κόσμου για μια αλλαγή.

Για τον αναγνώστη, που θα ήθελε να διαβάσει και άλλα βιβλία, που διαδραματίζονται σε εκείνη την εποχή, θα του πρότεινα το «Ζ» του Βασιλικού, το «Ο γύρος του θανάτου» του Κοροβίνη και το «Πολύ βούτυρο στο τομάρι του σκύλου» του Σκαμπαρδώνη.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε και το διάβασα ευχάριστα. Θα το πρότεινα σίγουρα σε άτομα, τα οποία πέρασαν τη φοιτητική τους ζωή στη Θεσσαλονίκη εκείνη την περίοδο, λίγο πριν ή λίγο μετά.

 

Σχολιάστε

Filed under ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ, Ντίνος, Συγγραφείς

Εθνικός Διχασμός και Κρίση σε ένα σύγχρονο μυθιστόρημα στη Θεσσαλονίκη του χθες και του σήμερα

img044

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Στο τέλος νικάω εγώ

Συγγραφέας: Σοφία Νικολαΐδου

Έκδοση: Μεταίχμιο (2017)

ISBN: 978-618-03-1236-2

Τιμή: Περίπου €15

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ένας περίπου μήνας μας χωρίζει από τα Χριστούγεννα και μπαίνουμε στην περίοδο, που οι εκδοτικοί οίκοι θα μας χαρίσουν πολλές νέες κυκλοφορίες. Μία τέτοια είναι και το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης. Πρόκειται για το τελευταίο έργο της Σοφίας Νικολαΐδου, εκπροσώπου της νεότερης γενιάς λογοτεχνών της Θεσσαλονίκης.

Η έκδοση είναι απλή, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Μου άρεσε το πορτοκαλί χρώμα στο εξώφυλλο, καθώς και το γεγονός ότι στο πρόσθιο αυτί του βιβλίου η συγγραφέας επέλεξε μια φωτογραφία, όπου χαμογελάει. Χρησιμοποιήθηκε χαρτί Chamois των 100gr. Ευανάγνωστο κείμενο, ύλη ταξινομημένη σωστά, ώστε η ανάγνωση του μυθιστορήματος να μην κουράζει τον αναγνώστη. Το Μεταίχμιο έχει βγάλει αρκετά βιβλία σε αυτό το στιλ, που για λογοτεχνικό κείμενο και δη σύγχρονο μου φαίνεται όμορφο.

Την Νικολαΐδου στη Vivlioniki τη γνωρίσαμε μέσα από δύο άλλα της έργα, το «Απόψε δεν έχουμε φίλους«, που είχε κυκλοφορήσει το 2010 και το «Χορεύουν οι ελέφαντες«, που είχε κυκλοφορήσει το 2012. Υπήρχαν πρωταγωνιστές κοινοί και στα δύο βιβλία, οι οποίοι εμφανίζονται ξανά στο βιβλίο της σημερινής ανάρτησης. Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι η συγγραφέας θέλει να κάνει μια τριλογία (εκτός κι αν υπάρξει και συνέχεια) και ακολουθεί την τακτική, που έχουν κυρίως οι συγγραφείς αστυνομικών μυθιστορημάτων, όπου κρατάνε τον πρωταγωνιστή τον ίδιο και αλλάζουν την ιστορία και την υπόθεση.

Στα προηγούμενα βιβλία, που είδαμε στη Vivlioniki, η Νικολαΐδου εξέταζε κάποιες ιστορικές περιόδους της Θεσσαλονίκης, οι οποίες άφησαν τα σημάδια τους στην πόλη, μέσα από σημαντικά γεγονότα. Στους «Φίλους» έγραφε για το δωσιλογισμό της Κατοχής, στους «Ελέφαντες» έπιασε το θέμα της δολοφονίας του Πολκ. Αλλά δεν μπορεί κάποιος να πει ότι έγραφε ιστορικό μυθιστόρημα, αλλά χρησιμοποίησε τα γεγονότα αυτά για να γράψει το μυθιστόρημά της. Επίσης τόσο στους «Φίλους», όσο και στους «Ελέφαντες» ο χρόνος της ιστορίας ήταν το σήμερα και το χθες, δύο ιστορίες παράλληλες ουσιαστικά, που τέμνονταν σε κάποια σημεία. Το ίδιο ακολούθησε και στο τελευταίο της έργο.

Το «Στο τέλος νικάω εγώ» μας ταξιδεύει χρονικά στο σήμερα, την εποχή της Κρίσης και στο χθες, στη Θεσσαλονίκη της δεκαετίας του 1910 και πιο συγκεκριμένα από το 1912 έως το 1917. Μια παρέα νέων παιδιών, που μόλις τελείωσαν τις σπουδές τους, βρίσκεται στο μεγάλο δίλημμα για το πώς θα συνεχίσουν τις ζωές τους. Η Κρίση έχει επηρεάσει τις ζωές τους, αλλά και των γονιών τους. Πιο συγκεκριμένα βρισκόμαστε στο 2015, χρονιά με μεγάλες δυσκολίες για τη χώρα γενικά. Ένα πρόγραμμα σχετικά με τη Θεσσαλονίκη κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου θα τους φέρει κοντά, την Κορίνα, τον Μηνά, την Εβελίνα και τον Νίκο. Όλους τους είχαμε δει στα προαναφερθέντα έργα της Νικολαΐδου, όπως εκεί είχαμε δει και τον Μαρίνο Σουκιούρογλου, έναν φιλόλογο, του οποίου τη ζωή παρακολουθούμε στα έργα της Νικολαΐδου από τα φοιτητικά του χρόνια έως σήμερα, που είναι πλέον στα 50 του χρόνια. Η συγγραφέας κάνει αναφορές για την Κρίση και το πώς αυτή επιβλήθηκε στη ζωή των ανθρώπων, στην αβεβαιότητα των νέων για το μέλλον, ενώ και εδώ ασχολείται με το χώρο του Πανεπιστημίου και τη βρομιά, που αυτό κρύβει, με τις άδικες κρίσεις προσωπικού, την κατασπατάληση πόρων, την δημοσιοϋπαλληλική νοοτροπία του χώρου. Οι σχέσεις γονέων και παιδιών επίσης αποτελεί θέμα του βιβλίου, με τις εκρήξεις, τις διαφωνίες, το «generation gap» (που λέγαμε και στο χωριό μου).

Πέρα όμως από το σήμερα, υπάρχει μια ιστορία, που διαδραματίζεται στο χθες, σε μια Θεσσαλονίκη, που τα πρώτα χρόνια μετά την απελευθέρωση και έως τη Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917, προσπαθεί να βρει νέα ταυτότητα, έχοντας να βιώσει τον Β’ Βαλκανικό Πόλεμο, την έλευση των στρατευμάτων της Αντάντ για τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και την καταστροφή της πόλης του 1917. Πρωταγωνιστές εδώ είναι πολλοί, ο Γιωργάκης (ζαχαροπλάστης και διάσημος για τις κρέμες του), ο Αναστάσης (ιδιοκτήτης καμπαρέ), η Παρί (από το Παρυσάτιδα, δουλεύει στο καμπαρέ του Αναστάση), ο Ντελαρισύ (Γάλλος γιατρός), ο Μαθιός Φαρούζος (Παλαιοελλαδίτης απότακτος χωροφύλακας), ο Ξενοφών (Κρητικός χωροφύλακας) και άλλοι. Η Θεσσαλονίκη λίγο μετά την απελευθέρωσή της δεν προλαβαίνει να ησυχάσει και έχει να αντιμετωπίσει τον Εθνικό Διχασμό, του οποίου ήταν το επίκεντρο, καθώς εδώ σχηματίστηκε η Προσωρινή Κυβέρνηση του Βενιζέλου με το Κίνημα της Εθνικής Αμύνης. Πέρα από αυτό όμως η Νικολαΐδου μεταφέρει και τον τρόπο, που οι Παλαιοελλαδίτες αντιμετώπιζαν τη Θεσσαλονίκη και τη Νέα Ελλάδα γενικότερα, αντιμετώπιση, που στο πέρασμα των χρόνων σίγουρα έχει αλλάξει, αλλά δεν έχει εξαλειφθεί. Η Νικολαΐδου δεν έχει σκοπό να παρουσιάσει τη Θεσσαλονίκη εκείνης της εποχής όπως πραγματικά ήταν, αφού από το κείμενο λείπουν σχεδόν εντελώς οι Εβραίοι και Οθωμανοί Θεσσαλονικείς.

Η συγγραφέας χρησιμοποιεί διαφορετικό τρόπο γραφής περιγράφοντας το σήμερα και το χθες, με το σήμερα να είναι πιο μοντέρνα η γραφή και το χθες να περιγράφεται με πιο κλασσικό αφηγηματικό τρόπο. Ενδιαφέρον το τέλος του βιβλίου, αν και δεν είναι το πιο δυνατό του κομμάτι. Οι χαρακτήρες της για όσους έχουν διαβάσει τους «Φίλους» και τους «Ελέφαντες» είναι πάνω κάτω γνωστοί και δεν μπαίνει στη διαδικασία να τους χτίσει από την αρχή, οπότε για κάποιον, που δεν έχει διαβάσει τα προηγούμενα έργα αυτό να φαίνεται για μειονέκτημα. Νομίζω πως θα μπορούσε να ανήκει και στα βιβλία για έφηβους.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε. Και εδώ, όπως και στους «Ελέφαντες» η Νικολαΐδου καταπιάνεται νομίζω με πολλά ζητήματα και θα προτιμούσα να αναπτυχθεί περισσότερο το χθες στο βιβλίο, αλλά αυτό είναι υποκειμενική κρίση. Το διάβασα πάντως ευχάριστα και ξεκούραστα, ίσως επειδή είχα γνώση των προηγούμενων έργων της. Θα το συνιστούσα για κάποιον, που είναι μεταξύ 16 και 22 ετών (αυθαίρετα τα όρια).

 

Σχολιάστε

Filed under ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ, Σοφία, Συγγραφείς

Στρατιωτικές αναμνήσεις του Γιάννη Ατζακά

img029

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Κάτω από τις οπλές

Συγγραφέας: Γιάννης Ατζακάς

Έκδοση: Άγρα (2010)

ISBN: 978-960-325-890-2

Τιμή: Περίπου €13

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν από λίγο καιρό είχα τη χαρά να παρουσιάσω στη Vivlioniki το τελευταίο έργο του Γιάννη Ατζακά, μια συλλογή διηγημάτων με τίτλο «Λίγη φλόγα, πολλή στάχτη«. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι ένα μυθιστόρημα από τον εξαιρετικό συγγραφέα, το οποίο μας μεταφέρει χρονικά στην περίοδο λίγο πριν και λίγο μετά την εγκαθίδρυση της Δικτατορίας του 1967 στην Ελλάδα.

Η έκδοση είναι άριστη, τυπική της ποιότητας, που δίνει στα βιβλία του ο εκδοτικός οίκος Άγρα. Χαρτί Palatina ευρωπαϊκό των 100gr, ευανάγνωστο κείμενο, γυρνάς τις σελίδες και δεν νιώθεις να σου μένει το μελάνι στα δάχτυλα. Λιτό και όμορφο εξώφυλλο, αρχοντική δουλειά στο σύνολό της, αρμόζει και στην ποιότητα του έργου.

Λίγους μήνες μετά την Μεταπολίτευση συναντιούνται δύο φίλοι από τον στρατό, ο Χάρης Φωτίου (ηθοποιός) και ο Άλκης Πολίτης (φιλόλογος), σε μια ταβέρνα στην Ευαγγελίστρια και θυμούνται κάποια πράγματα από τα όσα έζησαν. Αυτό αποτελεί αφορμή ουσιαστικά για να επαναφέρει ο Φωτίου στο μυαλό του μνήμες από την περίοδο εκείνη, που γνώρισε τον Άλκη στο 2ο Τάγμα Ορεινών Μεταφορών (ΤΟΜ) Κολινδρού. Οι μνήμες όμως θα εμπλουτιστούν και από κάποια κείμενα, που άφησε στον Φωτίου ο Πολίτης, από ένα προσωπικό του ημερολόγιο. Αυτά αποτελούν το υλικό, από το οποίο θα γραφτεί η ιστορία του βιβλίου, η οποία είναι πολύ παραπάνω από την ιστορία δύο φαντάρων.

Χρονικά κινούμαστε λίγο πριν και λίγο μετά το Πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967. Το «πριν» είναι από τις αναμνήσεις του Πολίτη στο 565 Τάγμα Πεζικού του Λαγκαδά. Αξίζει να σημειωθεί ότι τόσο το 565, όσο και το ΤΟΜ Κολινδρού ήταν στρατόπεδα για τους «ανεπιθύμητους» εκείνης της εποχής, είτε για τα Αριστερά τους φρονήματα, είτε για άλλους λόγους (πχ στον Κολινδρό έστελναν τους μουσουλμάνους της Θράκης). Το κλίμα τρομοκρατίας, που επικρατούσε σε αυτές τις μονάδες, αλλά και γενικότερα στην κοινωνία για μέρος του πληθυσμού αποτυπώνονται με ρεαλιστικό, αλλά συνάμα και γλαφυρό τρόπο (όσο μπορεί μια τέτοια αφήγηση να έχει «γλαφυρά» στοιχεία).

Αν και το επίκεντρο των γεγονότων είναι ο Κολινδρός, υπάρχουν στο βιβλίο σημαντικά στοιχεία για την ιστορία της Θεσσαλονίκης και πιο συγκεκριμένα για το πώς αντίκρισε η πόλη το ξημέρωμα της Δικτατορικής επιβολής, όταν και ο Πολίτης διηγείται στον Φωτίου την είσοδο του στρατού στην πόλη και την φύλαξη της περιοχής γύρω από το Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό (αυτόν τον τομέα είχε αναλάβει η μονάδα του στον Λαγκαδά). Ο Πολίτης λατρεύει τη Θεσσαλονίκη, την αποκαλεί δε στο βιβλίο «μοιραία πόλη της ζωής μου», όχι μόνο γιατί εδώ σπούδασε και γιατί εδώ αναγκάστηκε να βρεθεί στις 21 Απρίλη του 1967, αλλά και γιατί με τη Θεσσαλονίκη είχε τον μεγάλο ανολοκλήρωτο έρωτά του, ο οποίος επίσης δεν συνεχίστηκε εξαιτίας των πολιτικών του πιστεύω. Σε πολλές στιγμές του δε στον Κολινδρό, η θέα της νυχτερινής Θεσσαλονίκης από μακρυά τον συντρόφευε.

Το βιβλίο έχει εξαιρετική γραφή. Ο Ατζακάς μαεστρικά διηγείται μια ιστορία και καταφέρνει να μπλέκει με επιτυχία διαφορετικά είδη γραφής, σε κάποια σημεία αφηγείται, σε κάποια άλλα παρεμβάλει θεατρικούς διαλόγους, αλλού χρησιμοποιεί τις σημειώσεις του Πολίτη. Ρεαλιστικό ύφος, το οποίο διανθίζεται από συζητήσεις γύρω από την πολιτική, τον έρωτα και την ιστορία κα, χωρίς αυτές όμως οι συζητήσεις να μοιάζουν έξω από την πλοκή του βιβλίου. Οι χαρακτήρες έχουν χτιστεί με ιδιαίτερη προσοχή και με τρόπο, που ένας σκηνοθέτης ή ένας σεναριογράφος θα μπορούσε πάρα πολύ εύκολα να φτιάξει ταινία με το βιβλίο, καθώς ακόμη και τα σκηνικά, που περιγράφονται είναι πλήρη και ζωντανά. Ο Ατζακάς καταφέρνει να μεταφέρει τον αναγνώστη στην περίοδο αυτή (1967-1968), πράγμα επίσης δύσκολο για έναν λογοτέχνη, που αντικείμενό του είναι μια άλλη περίοδος χρονική από τη σημερινή. Υπάρχει επίσης σε κάποια σημεία και πολύ έξυπνο χιούμορ προσδίδοντας την κωμικοτραγική λογική, που επικρατούσε την περίοδο αυτή.

Δεν γνωρίζω πόσο αυτοβιογραφικά είναι τα όσα περιέχονται στο βιβλίο, ηλικιακά πάντως ο Ατζακάς θα μπορούσε να χωράει στο βιβλίο. Επίσης δεν γνωρίζω αν θα μπορούσε να είναι ο Φωτίου ή ο Πολίτης, καθώς ναι μεν ο Φωτίου μοιάζει να γράφει την ιστορία, αλλά ο Πολίτης είναι από ένα νησί και ο Ατζακάς έχει καταγωγή από τη Θάσο. Επίσης σε κάποιο σημείο αναφέρεται σε κάποιον συγγενή, του Πολίτη, που είναι στη Βάρνα και στη συλλογή διηγημάτων «Λίγη φλόγα, πολλή στάχτη», στο πρώτο διήγημα, το οποίο είναι αυτοβιογραφικό επίσης αναφέρεται μια συνάντηση του συγγραφέα με τον πατέρα του, ο οποίος ζει στη Βάρνα.

Το βιβλίο, όπως έγραψα και παραπάνω, είναι πολύ περισσότερο από μια αφήγηση στρατιωτικών εμπειριών. Είναι η περιγραφή ενός κόσμου, ο οποίος σήμερα ευτυχώς δεν υπάρχει και οι νεότεροι δεν μπορούμε να φανταστούμε καν ότι υπήρξε. Πολιτική, έρωτας, ιστορία δίνονται στο μυθιστόρημα αυτό με τρόπο μοναδικό, που καθιέρωσαν τον Ατζακά ως έναν από τους σημαντικότερους συγγραφείς της νεότερης ελληνικής λογοτεχνίας. Διαβάζεται «απνευστί», όπως μας έμαθαν να λέμε και σας συμβουλεύω να το απολαύσετε κι εσείς.

 

Σχολιάστε

Filed under ΑΤΖΑΚΑΣ, Γιάννης, Συγγραφείς