Tag Archives: μυθιστόρημα

Η ιστορία της Κατοχής μέσα από ένα μυθιστόρημα

Σάρωση_20170601

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οδός Απολλωνιάδος

Συγγραφέας: Θανάσης Σαρίσχουλης

Έκδοση: Αφοί Κυριακίδη (2017)

ISBN: 978-960-602-147-3

Τιμή: Περίπου €20

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στους χιλιάδες τίτλους βιβλίων, που έχουν κυκλοφορήσει σχετικά με τη Θεσσαλονίκη, υπάρχουν δυστυχώς κάποιοι, που εξαντλήθηκαν και δεν επανακυκλοφόρησαν και τους οποίους ο αναγνώστης μπορεί να τους βρει μόνο αν είναι αρκετά τυχερός σε κάποια παλαιοβιβλιοπωλεία. Ένα τέτοιο βιβλίο ήταν για παράδειγμα η «Μεγάλη Πλατεία«, το αριστούργημα του Νίκου Μπακόλα, το οποίο για πολλά χρόνια ήταν εξαφανισμένο, μέχρι το 2014, που ο εκδοτικός οίκος Κέδρος αποφάσισε την επανακυκλοφορία του και από ό,τι μαθαίνω πάει πάρα πολύ καλά στις πωλήσεις. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης ανήκει στην ίδια κατηγορία, με την έννοια ότι έλειπε από τα ράφια των βιβλιοπωλείων για χρόνια και επανακυκλοφόρησε πριν λίγο καιρό.

Η έκδοση είναι πολύ καλή. Σκληρό εξώφυλλο, χαρτί Chamois των 100gr, ευανάγνωστο κείμενο, υπάρχει και ένας μεγάλος χάρτης, που βοηθάει τον αναγνώστη για να προσανατολιστεί και να κατανοήσει πολλά από τα όσα γράφονται στο κείμενο, τουλάχιστον τοπογραφικά. Ο χάρτης έχει σχεδιαστεί από τον ίδιο τον συγγραφέα. Κάπως αποτυχημένη η φωτογραφία, που επιλέχτηκε για εξώφυλλο, δεν έχει καμία σχέση ούτε χρονικά με την υπόθεση του βιβλίου, αλλά ούτε και χωροταξικά, καθώς η φωτογραφία είναι από την Ιπποδρομίου, ενώ η υπόθεση του έργου εκτυλίσσεται κυρίως στην περιοχή ανατολικά της Λαγκαδά, κοντά στην περιοχή του Καφαντάρη.

Τον Θανάση Σαρίσχουλη τον συναντάμε πρώτη φορά στη Vivlioniki. Το βιβλίο αυτό είχε κυκλοφορήσει αρχικά το 2002, το 2006 είχε μεταφραστεί και στα γερμανικά και το αστείο είναι ότι ευκολότερα έβρισκε κάποιος τη γερμανική μετάφραση από το ελληνικό πρωτότυπο. Είναι από τα έργα, για τα οποία μπορούσε κάποιος να βρει πολλές αναφορές σε ιστορικά βιβλία, αλλά είχε εξαντληθεί και δεν είχε σκεφτεί κανείς να το επανακυκλοφορήσει, μέχρι πρόσφατα.

Πρωταγωνιστής του έργου είναι ο μικρός Αργύρης, γεννημένος στη Θεσσαλονίκη το 1929 σε μια οικογένεια προσφύγων από την Απολλωνιάδα (κωμόπολη κοντά στην Προύσα). Οι πρόσφυγες της περιοχής αυτής εγκαταστάθηκαν κοντά στα δυτικά τείχη και λίγο έξω από αυτά. Η οδός Απολλωνιάδος υπάρχει και σήμερα και έχει μια πορεία περίπου παράλληλη με την οδό Λαγκαδά, ξεκινώντας από την Αγία Νέστορος και ανηφορίζοντας προς τη Νεάπολη. Ο χρόνος, στον οποίο κινείται το μυθιστόρημα είναι ο Μεσοπόλεμος και η Κατοχή έως τις πρώτες μέρες μετά την φυγή των Γερμανών από την πόλη. Ο τόπος δράσης της ιστορίας είναι κυρίως η περιοχή γύρω από τα δυτικά τείχη και τον Πύργο του Κλαυδιανού, λίγο πάνω από το Καφαντάρη και κοντά στην Παναγία Φανερωμένη. Αυτός τουλάχιστον είναι ο πυρήνας, γιατί η ιστορία εξελίσσεται και σε αρκετά άλλα μέρη της πόλης, λίγο πιο μακρινά ή πιο κοντά.

Υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι το βιβλίο είναι αυτοβιογραφικό, η κοινή χρονολογία γέννησης του συγγραφέα με τον Αργύρη, ότι και οι δύο κατάγονται από προσφυγικές οικογένειες, η αγάπη τους για τη θάλασσα. Προσωπικά πιστεύω ότι ο Αργύρης είναι ο συγγραφέας, αλλά για λόγους, που αυτός επιλέγει δεν χρησιμοποιεί το δικό του όνομα. Το αν τα υπόλοιπα ονόματα των ηρώων (πχ ο πατέρας Θεμιστοκλής, η μητέρα Δωροθέα, ο θείος Αριστοτέλης κτλ) είναι αληθινά ή φανταστικά δεν το γνωρίζω. Οι αναφορές όμως σε μαγαζιά, τοποθεσίες, δρόμους και γεγονότα είναι αληθινές. Προσωπικά πιστεύω ότι ο Σαρίσχουλης διηγείται τις εμπειρίες του από τα παιδικά του χρόνια εντάσσοντας την ιστορική αλήθεια μέσα σε ένα μυθιστόρημα. Και από αυτήν την άποψη πρόκειται για ένα έργο, στο οποίο ο μύθος και η πραγματικότητα μπλέκονται άριστα μεταξύ τους.

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο ανισομερή κομμάτια, θα μπορούσε κάποιος να πει. Το πρώτο είναι το προπολεμικό, όταν η οικογένεια του Αργύρη χτίζει το σπίτι της και το μέλλον της, υπάρχει μια αισιοδοξία ότι με πολύ δουλειά θα μπορέσουν όλοι να προκόψουν. Αυτό το κομμάτι είναι και το μικρότερο σε έκταση. Το δεύτερο κομμάτι μιλάει για τον πόλεμο του ’40 και την Κατοχή, όταν η οικογένεια και ο Αργύρης αντιμετωπίζουν όλες τις δυσκολίες εκείνης της εποχής, την πείνα, την εξαθλίωση, τον φόβο. Ο Αργύρης είναι τα μάτια του συγγραφέα και βλέπει τις δολοφονίες, τον κόσμο, που πεθαίνει στους δρόμους, την τρομοκρατία των Ταγμάτων Ασφαλείας και τον στρατευμάτων κατοχής (Γερμανών και Βουλγάρων), τους προδότες, τους δοσίλογους, βλέπει τη Μαύρη Αγορά, τα παιδιά, που δουλεύουν για ένα κομμάτι ψωμί κα.

Στην «Οδό Απολλωνιάδος» υπάρχει όπως είπαμε η ιστορία και το μυθιστόρημα. Στην ιστορία εντάσσονται οι πληροφορίες για μαγαζιά της εποχής, γνωστά και άγνωστα. Ειδικά σχετικά με την τοπογραφία της περιοχής γύρω από την οδό Απολλωνιάδος, οι πληροφορίες είναι πολλές και σημαντικές. Επίσης υπάρχουν αναφορές σε πολλά γεγονότα, που συνέβησαν τόσο στον Μεσοπόλεμο, όσο και στην Κατοχή. Από τα γεγονότα, του Μάη του 1936, τους βομβαρδισμούς των Ιταλών, την είσοδο των Γερμανών, την έλευση των προσφύγων από την Βουλγαροκρατούμενη Ανατολική Μακεδονία, τον ξεριζωμό των Εβραίων της Θεσσαλονίκης και πάρα πολλά άλλα. Πρέπει να είναι από τα ελάχιστα μυθιστορήματα, στα οποία μπορεί να ανατρέξει ένας ιστορικός για να βρει σημαντικές πληροφορίες. Από την άλλη υπάρχει και η μυθιστορηματική χροιά του έργου, η οποία δεν υπολείπεται καθόλου σε αξία. Ρεαλιστικοί διάλογοι, μαεστρική δημιουργία χαρακτήρων, ζωντανή αφήγηση. Μόνο ένας άνθρωπος, που έχει ζήσει αυτά, που περιγράφει νομίζω θα μπορούσε να ακροβατεί με τέτοια ευκολία μεταξύ πεζογραφίας και ιστορικής αλήθειας.

Ο Σαρίσχουλης παίρνει θέση και για πολλά θέματα, τα οποία δεν τα πολυσυζητάμε. Πέρα από την καταδίκη για τον ξεριζωμό των Εβραίων, μιλάει κατακριτικά για τη στάση των χωρικών στην επαρχία, οι οποίοι εκμεταλλεύονταν με άθλιο τρόπο την εξαθλίωση των κατοίκων των πόλεων και πουλούσαν τις τροφές για περιουσίες ολόκληρες. Κατακρίνει τη στάση των πολιτών, που αμέσως μετά το άδειασμα των σπιτιών των Εβραίων, αυτοί έτρεξαν να λεηλατήσουν τα σπίτια τους. Στέκεται προβληματισμένος στη στάση των ανταρτών αμέσως μετά την απελευθέρωση και τα όσα επακολούθησαν. Για την εποχή, που είχε πρωτοβγεί το βιβλίο, τέτοιες αναφορές ήταν σπάνιες και πολλά θέματα του βιβλίου «απαγορεύονταν» να συζητηθούν.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Τις 476 σελίδες του τις διάβασα μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο. Μου έκαναν πολύ θετική εντύπωση τόσο η πεζογραφική δεινότητα του συγγραφέα, όσο και το πλήθος των ιστορικών στοιχείων, που υπάρχουν στο έργο. Ο Σαρίσχουλης ανήκει στη γενιά του Γιώργου Ιωάννου και έζησε την Κατοχή στα παιδικά του χρόνια, με αποτέλεσμα τα γεγονότα αυτής να έχουν μείνει χαραγμένα στο μυαλό του περισσότερο από κάθε τι άλλο. Είναι από τα λίγα μυθιστορήματα, που έχουν τόσο μεγάλη ιστορική αξία και πιστεύω ότι αξίζει να διαβαστεί από κάθε Θεσσαλονικέα και ακόμη περισσότερο από άτομα, που μεγάλωσαν ή μεγαλώνουν στη σημερινή Οδό Απολλωνιάδος.

 

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΑΡΙΣΧΟΥΛΗΣ, Θανάσης

Ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα με θέμα το Ολοκαύτωμα των Εβραίων Θεσσαλονικέων

%cf%83%ce%ac%cf%81%cf%89%cf%83%ce%b7_20161110

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ο θείος Αβραάμ μένει πάντα εδώ

Συγγραφέας: Έλενα Χουζούρη

Έκδοση: Πατάκη (2016)

ISBN: 978-960-16-7044-7

Τιμή: Περίπου €12

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν λίγες μέρες παρουσιάστηκε από τη Vivlioniki μία νουβέλα, στην οποία η πρωταγωνίστρια επέστρεφε στη Θεσσαλονίκη για να βρει στοιχεία για το παρελθόν της, το οποίο είχε σχέση με το χαμό των Εβραίων Θεσσαλονικέων κατά την περίοδο της Κατοχής (περισσότερα μπορείτε να διαβάσετε εδώ). Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης έχει την ίδια ας πούμε φόρμα και πρόκειται για ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα, που έχω διαβάσει και το οποίο έχει θέμα το Ολοκαύτωμα των Εβραίων της πόλης μας.

Η έκδοση είναι απλή, λιτή και όμορφη. Το εξώφυλλο είναι μία φωτογραφία σε μια παραλία κάπου, σίγουρα όχι στη Θεσσαλονίκη, ίσως στο Τελ Αβίβ. Ευανάγνωστο, πυκνό κείμενο, καλή ποιότητα χαρτιού, αξιοπρεπέστατη δουλειά για μυθιστόρημα.

Τη Χουζούρη την γνωρίσαμε στη Vivlioniki μέσα από μία μελέτη, που είχε κάνει για τον Γιώργο Ιωάννου. Αυτό δεν είναι το πρώτο της λογοτεχνικό βιβλίο πάντως, έχεις ασχοληθεί και στο παρελθόν με μυθιστορήματα, αλλά και με ποίηση.

Η υπόθεση έχει να κάνει με την επίσκεψη της Αλίζας, φοιτήτριας στο Τελ Αβίβ, στη Θεσσαλονίκη, πόλη, στην οποία μεγάλωσε η γιαγιά της Λούνα. Ο επίσημος λόγος είναι η έρευνα για το μεταπτυχιακό της, το οποίο βασίζεται στη ζωή του Αβραάμ Μπεναρόγια, του ηγέτη της Φεντερασιόν και μίας από τις σπουδαιότερες μορφές του εργατικού κινήματος στη χώρα μας (αυτός είναι και ο «θείος Αβραάμ» του τίτλου). Αλλά η επίσκεψη έχει να κάνει επίσης με την εύρεση πληροφοριών σχετικά με το παρελθόν της γιαγιάς της, που ξεκινά από τρεις φωτογραφίες και ένα χειρόγραφο, που κληρονομεί η γιαγιά Λούνα στην εγγονή της μετά τον θάνατό της. Τα όσα ανακαλύπτει η Αλίζα είναι συνταρακτικά, φωτίζουν όχι μόνο το μακρινό παρελθόν, αλλά και πράγματα σχετικά με τη δική της ζωή της, τη σχέση με τη μητέρα της, τους λόγους για τους οποίους η γιαγιά της φερόταν όπως φερόταν και άλλα πολλά.

Η γραφή είναι ιδιαίτερα ζωντανή, σαν να υπάρχει μία κάμερα και ο αναγνώστης γίνεται σκηνοθέτης και παρακολουθεί το γύρισμα μίας ταινίας. Άλλες φορές μετά το κείμενο γυρνάει σε μία αφήγηση, που ενώ αποκτά χαρακτήρα χειμάρρου, εν τούτοις δεν κουράζει τον αναγνώστη, αντίθετα σε πάρα πολλά σημεία τον καθηλώνει (ειδικά η επίσκεψη της Αλίζας με τον Μάρκο στο σπίτι της αδελφής του Παύλου και τα όσα γίνονται εκεί είναι εξαιρετικά τόσο ως προς τη γραφή, όσο και ως προς την κλιμάκωση της υπόθεσης…περισσότερες πληροφορίες στο βιβλίο, να μην σας χαλάσω την υπόθεση).

Η Χουζούρη ναι μεν γράφει ένα μυθιστόρημα, αλλά αναφέρεται και σε ιστορικά γεγονότα. Και ενώ πάντα ελοχεύει ο κίνδυνος να μην ταιριάζουν αυτά τα δύο, η συγγραφέας τα παντρεύει με τέτοιο τρόπο, ώστε να κρατιέται αμείωτο το ενδιαφέρον. Πολλές φορές δυστυχώς στα ιστορικά μυθιστορήματα οι συγγραφείς απλά αντιγράφουν ιστορικά βιβλία και ο λόγος των βιβλίων αυτών δεν μπορεί να ταιριάξει με τη λογοτεχνική γραφή, εδώ αντιθέτως έχουμε άριστο συγχρονισμό μύθου και πραγματικότητας.

Κάτι, που αξίζει να σημειωθεί, είναι ότι η Χουζούρη δεν ασχολείται μόνο με το Ολοκαύτωμα των Εβραίων Θεσσαλονικέων, κάτι, που έχουμε δει να γίνεται σε αρκετά λογοτεχνικά κείμενα, αλλά πάει ένα βήμα παραπέρα, μιλάει για τις ευθύνες του ντόπιου πληθυσμού, για την αδικία, που ακολούθησε μετά το τέλος του πολέμου και την αρπαγή των περιουσιών από τους καλοθελητές, μιλάει για τις σχέσεις Εβραίων και Χριστιανών πριν και μετά τον πόλεμο και την Κατοχή. Ερευνά επίσης τα τραύματα, που δημιουργήθηκαν όχι μόνο στη γενιά, που έζησε το Ολοκαύτωμα, αλλά και στην αμέσως επόμενη, στα παιδιά των επιζώντων των στρατοπέδων συγκεντρώσεως. Δεν μασάει τα λόγια της και αποδίδει ευθύνες, καταρρίπτει μύθους, μιλάει ανοιχτά για θέματα ταμπού και κάνει το μυθιστόρημα αντικείμενο συζήτησης, πράγμα, που κάποιος αναγνώστης συνήθως συναντά σε καθαρά ιστορικά κείμενα και μελέτες.

Η Θεσσαλονίκη φυσικά πρωταγωνιστεί, με πολλές αναφορές σε δρόμους και μαγαζιά της πόλης, παλιές ονομασίες αλλά και σύγχρονες, τόπος μαρτυρίου, αλλά και πατρίδα για αυτούς, που χάθηκαν, αλλά και για αυτούς, που έρχονται να βρούνε τις ρίζες τους.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό, τόσο ως προς την ιστορική του προσέγγιση, όσο και ως προς το λογοτεχνικό του στοιχείο. Πολύ δυνατό μυθιστόρημα, γραφή ιδιαίτερη, που ταιριάζει με το θέμα, που διάλεξε η Χουζούρη, ιστορική μελέτη σε βάθος και όχι επιφανειακή, ανατροπές, συγκίνηση, από τα καλύτερα νομίζω μυθιστορήματα, που έχουν κυκλοφορήσει μέσα στο 2016, σας το συνιστώ ανεπιφύλαχτα.

3 Σχόλια

Filed under Συγγραφείς, ΧΟΥΖΟΥΡΗ, Έλενα

Ένα φωσκολικό μυθιστόρημα, που διαδραματίζεται στη Σαλονίκη

%cf%83%ce%ac%cf%81%cf%89%cf%83%ce%b7_20160912

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οδός Ελπίδος

Συγγγραφέας: Άννα Σάγου-Βακαλούδη

Έκδοση: Οσελότος (2015)

ISBN: 978-960-564-323-2

Τιμή: Περίπου €12

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η ιστορία της Θεσσαλονίκης έχει εμπνεύσει πολλούς συγγραφείς, παλαιότερους και νεώτερους και πιθανότατα θα συνεχίσει να τους δίνει υλικό για πολλά πολλά χρόνια. Η σημερινή ανάρτηση μιλάει για ένα ακόμη μυθιστόρημα, το οποίο κινείται χρονικά στη Θεσσαλονίκη της Κατοχής και του σήμερα.

Η έκδοση είναι απλή, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Το εξώφυλλο κοσμείται από έναν πίνακα της Ελένης Σταθοπούλου. Κείμενο ευανάγνωστο. Πρόκειται για μία αυτοέκδοση, δηλαδή ο εκδοτικός οίκος δίνει την υποστήριξη στη συγγραφέα για να εκδώσει το έργο της. Με αυτόν τον τρόπο όλο και περισσότεροι συγγραφείς μπορούν να δούνε το βιβλίο τους στα ράφια ενός βιβλιοπωλείου, γεγονός, που ιδιαίτερα για ερασιτέχνες της γραφής είναι πολύ σημαντικό.

Το βιβλίο έχει στοιχεία ιστορικού μυθιστορήματος. Μία γυναίκα κατά τη διάρκεια της Κατοχής αναγκάζεται να δώσει το παιδί της για υιοθεσία. Μετά από πολλά χρόνια οι συμπτώσεις της ζωής θα φέρουν αποκαλύψεις και συναντήσεις σε άτομα, που σχετίζονται με αυτήν την υιοθεσία. Έρωτες, οικογενειακά δράματα και ίχνη ιστορίας συμπληρώνουν την υπόθεση του έργου.

Η γραφή της συγγραφέως είναι πολύ απλή, απλοϊκή θα έλεγα. Υπάρχει μια συνεχής αφήγηση, που ίσως κουράζει σε κάποια σημεία. Το ύφος είναι «φωσκολικό» και περιέχει στοιχεία από τις ταινίες δράματος του παλιού ελληνικού κινηματογράφου με πρωταγωνιστές τον Νίκο Ξανθόπουλου, τη Μάρθα Βούρτση, τον Βασίλη Καΐλα και την Άντζελα Ζήλεια. Ειδικά η σκηνή, όπου η νονά αναγνωρίζει το χαμένο βαφτιστήρι της μπορεί να τη φανταστεί ο αναγνώστης σε ασπρόμαυρο φόντο και μουσική υπόκρουση κάποιο τραγούδι του Καζαντζίδη.

Βέβαια η συγγραφέας, όπως είπαμε και νωρίτερα, δεν είναι επαγγελματίας συγγραφέας, προφανώς τη γοητεύει το βιβλίο και θέλησε να φτιάξει και αυτή κάτι με το όνομά της, το οποίο θα μείνει. Από αυτήν την άποψη σέβομαι και εκτιμώ την προσπάθειά της, άσχετα αν προσωπικά δεν μου άρεσε το βιβλίο. Γίνονται αρκετές αναφορές σε διάφορα σημεία της σύγχρονης Θεσσαλονίκης, μαγαζιά και μνημεία. Αυτό, που κάνει εντύπωση είναι ότι η Σάγου-Βακαλούδη μεγάλωσε, σπούδασε και ζει στην Αθήνα και γράφει ένα βιβλίο, που διαδραματίζεται στη Θεσσαλονίκη. Η αγάπη της για την πόλη μας την οδηγεί να πλουτίσει τη βιβλιογραφία της Θεσσαλονίκης με ένα ακόμη μυθιστόρημα. Η οδός Ελπίδος πάντως μπορεί να μην υπάρχει στην Άνω Πόλη, αλλά στο κάτω κάτω της γραφής δεν έχει και καμία ιδιαίτερη σημασία.

Αν σας αρέσουν οι ιστορίες με happy ending και βλέπετε το «Πάμε Πακέτο» στην τηλεόραση συνεχώς, πιθανότατα θα σας αρέσει και αυτό το βιβλίο.

 

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, ΣΑΓΟΥ-ΒΑΚΑΛΟΥΔΗ, Άννα

Η Θεσσαλονίκη στις αρχές του 20ου αιώνα μέσα από τη γραφή του Αλμπέρτο Εσκενάζη

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Πρώτη κραυγή της σιωπής – Σπίθα

Συγγραφέας: Αλμπέρτο Εσκενάζη

Έκδοση: Μονοπάτι (2016)

ISBN: 978-618-82598-0-5

Τιμή: Περίπου €18

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Από τα πιο αγαπημένα λογοτεχνικά είδη πολλών αναγνωστών αποτελεί το ιστορικό μυθιστόρημα, γεγονός, που φαίνεται εύκολα από τα ευπώλητα και τα best sellers των βιβλιοπωλείων. Ειδικά για τη Θεσσαλονίκη, η πολυτάραχη ιστορία της και το πολύχρωμο μωσαϊκό φυλών και εθνοτήτων, που πέρασε ή έζησε στην πόλη μας, την κάνει ιδανικό σκηνικό για τέτοιου είδους βιβλία. Η σημερινή ανάρτηση θα ασχοληθεί με ένα από τα τελευταία ιστορικά μυθιστορήματα, που γράφτηκαν για τη Θεσσαλονίκη.

Η έκδοση είναι απλή, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Μαύρο εξώφυλλο, που το κοσμεί μία προσωπογραφία της γιαγιάς του συγγραφέα από το 1927. Ευανάγνωστο κείμενο, με αρκετά λάθη όμως και κακή επιμέλεια σε γενικές γραμμές. Αναφέρεται ότι πρόκειται για τη Β’ έκδοση του βιβλίου, αλλά δεν γνωρίζω περισσότερα για την Α’ έκδοση του έργου.

Η υπόθεση του βιβλίου εξελίσσεται στην Οθωμανική Θεσσαλονίκη κυρίως, από το 1908 και την Επανάσταση των Νεότουρκων έως το 1912 και την είσοδο του Ελληνικού στρατού στην πόλη. Πρωταγωνιστές είναι πολλοί και διάφοροι: Η Εβραϊκή οικογένεια Μπουρλά και κυρίως η γιαγιά Νόνα, ο πατέρας Σολομών, η κόρη Εσθήρ και οι γιοι Νταβίκος και Μωσέ. Ο μουσουλμάνος Μεχμέτ, κατάσκοπος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, που έρχεται να εγκατασταθεί στη Θεσσαλονίκη. Αλλά και ιστορικά πρόσωπα, όπως ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, η Ρόζα Εσκενάζη, ο Αβραάμ Μπεναρόγια, που επίσης παίρνουν μέρος στη δράση του έργου. Οι μοίρες των ηρώων θα τους φέρουν κοντά και θα μπλεχτούν οι ζωές τους σχηματίζοντας την πλοκή του έργου.

Έρωτες, δολοπλοκίες, δολοφονίες, ιστορικά γεγονότα, που επηρεάζουν τις ζωές των ηρώων, μικρά και μεγάλα συμβάντα σε ένα μίξερ με αποτέλεσμα, που εμένα προσωπικά δεν με εντυπωσίασε. Ο Εσκενάζη φαίνεται να έχει κάνει μια ιστορική μελέτη την οποία προσπάθησε να χωρέσει στην πλοκή του με τρόπο όμως, που δείχνει βεβιασμένος. Είναι νομίζω αυτή η μεγάλη δυσκολία στη συγγραφή ενός ιστορικού μυθιστορήματος, το να συνδυάσεις την ιστορία με την μυθοπλασία με τέτοιο τρόπο, ώστε να μην φαίνεται η διαφορά και η ροή των γεγονότων να είναι τέτοια, ώστε το κείμενο να κυλάει ομαλά, χωρίς να νομίζεις ότι τη μια στιγμή διαβάζεις ιστορική μελέτη και την επόμενη μυθιστορηματικό πεζό.

Δεν είναι η πρώτη φορά, που στη Vivlioniki παρουσιάζεται έργο του Εσκενάζη, είχαμε δει παλαιότερα και ένα ακόμη βιβλίο του με τίτλο «Το άρωμα της πόλης«. Και εκεί, όπως και εδώ προσωπικά με ενοχλεί το χιούμορ βγαλμένο από βιντεοταινίες του ’80 και οι φωσκολικές περιγραφές και διάλογοι. Ειδικά στα σημεία, όπου περιγράφονται τα ρεψίματα και οι πορδές κάποιων ηρώων ή ο τρόπος, που τρώνε για να γελάσει ο αναγνώστης, σκέφτομαι τι μπορεί να σκεφτόταν ο συγγραφέας εκείνη τη στιγμή και αποφάσισε να βάλει τέτοια στοιχεία σε ένα μυθιστόρημα…

Στην εισαγωγή του έργου ο Εσκενάζη λέει πως αυτό είναι το πρώτο βιβλίο και θα ακολουθήσουν άλλα τέσσερα για να κλείσει η καταγραφή του 20ου αιώνα της Θεσσαλονίκης. Είμαι σίγουρος πως το επόμενο βιβλίο θα είναι καλύτερο, γιατί δύσκολα μπορώ να φανταστώ πόσο χειρότερο θα είναι…

Σχολιάστε

Filed under ΕΣΚΕΝΑΖΗ, Αλμπέρτο, Συγγραφείς

Ένα μυθιστόρημα για τους ηττημένους Ζηλωτές

Σάρωση_20160526

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Το άλας της γης

Συγγραφέας: Ισμήνη Καπάνταη

Έκδοση: Καστανιώτης (2002)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η Βυζαντινή Θεσσαλονίκη, αν και χρονικά αποτελεί τη μεγαλύτερη περίοδο ιστορικά της πόλης, δεν έχει να παρουσιάσει πολλά ιστορικά μυθιστορήματα, που να διαδραματίζονται σε αυτήν. Στη σημερινή ανάρτηση θα μιλήσουμε για ένα από αυτά, που μας μεταφέρει χρονικά στην εποχή του Κινήματος των Ζηλωτών και φυσικά στη Θεσσαλονίκη.

Η έκδοση, που έχω εγώ είναι μέτρια. Βέβαια το αντίτυπο το δικό μου είχε κυκλοφορήσει ως ένθετο της εφημερίδας Έθνος το 2012 και φαντάζομαι πως για λόγους οικονομίας η ποιότητα του χαρτιού είναι ψιλοάθλια. Το βιβλίο κυκλοφορεί σε πολύ καλύτερη έκδοση στα βιβλιοπωλεία από τον Καστανιώτη, με τιμή περίπου €13 και ISBN 960-03-3220-7.

Όπως ανέφερα και νωρίτερα, λίγα είναι τα μυθιστορήματα, που οι συγγραφείς τους τα τοποθετούν στη Βυζαντινή Θεσσαλονίκη. Στη Vivlioniki έχουμε παρουσιάσει στο παρελθόν ένα της Πηνελόπης Μαξίμου, που διαδραματίζεται στα χρόνια της άλωσης της Θεσσαλονίκης από τους Νορμανδούς και ένα του Νίκου Ματσούκα, που διαδραματίζεται, όπως και το σημερινό μυθιστόρημα, στα χρόνια του Κινήματος των Ζηλωτών. Κανένα από τα δύο δεν με είχε εντυπωσιάσει, οφείλω να ομολογήσω.

Το έργο της Καπάνταη ξεκινάει με μια μικρή εισαγωγή, όπου η συγγραφέας μιλάει για την ιστορία του Κινήματος των Ζηλωτών και τα γεγονότα, που το στιγμάτισαν από το 1342 έως το 1350 και την κατάληψη της πόλης από τα στρατεύματα του αυτοκράτορα Ιωάννη Καντακουζηνού.

Το έργο αποτελείται κυρίως από 3 μονολόγους, της Ξένης, του Μάρκου και της Μελανίας. Η Ξένη έχει βρεθεί στη Θεσσαλονίκη, ως φιλοξενούμενη στο σπίτι των Ευγενικών, αρχόντων της πόλης και μακρινών συγγενών της. Ο γιος της Μιχαήλ θα ηγηθεί του στρατού των Ζηλωτών, αλλά θα δολοφονηθεί μετά από προδοσία, θάνατο, που η Ξένη ποτέ δεν θα αποδεχτεί. Ηγετική φυσιογνωμία στο σπίτι των Ευγενικών η Ευγενία Ευγενικού, χαρακτήρας, που συζητιέται σε πολλά σημεία του βιβλίου. Ο Μάρκος είναι κι αυτός στην ηγετική ομάδα των Ζηλωτών, στον μονόλογό του χρονικά βρισκόμαστε μετά την ήττα του Κινήματος, ενώ προσπαθεί να σωθεί από τους διώκτες του. Η Μελανία είναι ξαδέρφη του Μάρκου και στον μονόλογό της χρονικά βρισκόμαστε αρκετά χρόνια μετά τα γεγονότα, ουσιαστικά η Μελανία με τη διήγησή της θα απαντήσει στα ερωτήματα, που μπορεί να έχει ο αναγνώστης καθώς διαβάζει το βιβλίο.

Σε πολλά σημεία χρησιμοποιούνται λέξεις, που υπήρχαν στην καθημερινότητα των Βυζαντινών, από ενδυμασίες, ονόματα λουλουδιών, αντικείμενα κα. Γενικά νομίζω ότι η προσπάθεια της Καπάνταη να μεταφέρει τον αναγνώστη στο κλίμα της εποχής είναι επιτυχής. Υπάρχουν αναφορές σε ιστορικά πρόσωπα, τα οποία κινούνται παράλληλα με τους πρωταγωνιστές του έργου.

Η γλώσσα είναι απλή, κατανοητή, με μια λυρικότητα σε κάποια σημεία. Υπάρχουν και στοιχεία αρχαίας τραγωδίας και στους τρεις μονολόγους, ενώ τραγικές μορφές θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν η Ξένη, ο Μάρκος και η Μελανία, ο καθένας για τους δικούς του λόγους. Χωρίς το κείμενο να γίνεται μελοδραματικό ή δακρύβρεχτο, η συγγραφέας νομίζω πετυχαίνει σε μεγάλο βαθμό την μεταφορά του κλίματος, που επικρατούσε. Το βιβλίο είναι μια ωδή στους ηττημένους του Κινήματος των Ζηλωτών.

Η Θεσσαλονίκη είναι παρούσα ως σκηνικό, δεν υπάρχουν τοπογραφικές αναφορές ιδιαίτερες, αλλά είναι ο τόπος, που διαδραματίζονται τα γεγονότα, τουλάχιστον τα περισσότερα. Οι Ζηλωτές άλλωστε αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα κομμάτια της ιστορίας της πόλης, τα οποία χρήζουν ακόμη μεγάλης έρευνας, αν και οι πηγές μας σχετικά με αυτά είναι λίγες και ίσως όχι αντικειμενικές.

Σε αντίθεση με τα άλλα δύο βιβλία, που αναφέρθηκαν και επίσης μας ταξίδεψαν στη Βυζαντινή Θεσσαλονίκη, αυτό μου άρεσε πολύ. Απρόσμενα πολύ θα έλεγα, καθώς ξεκίνησα να το διαβάζω με προκατάληψη εξαιτίας των προηγούμενων εμπειριών μου. Η Καπάνταη προσφέρει ζωντανές αφηγήσεις, δραματοποιεί όσο πρέπει το κείμενο και ψυχογραφεί τους πρωταγωνιστές της μοναδικά. Επιλέγει να αναφερθεί σε πολλά ζητήματα μέσα από τους μονολόγους, πολιτικά, κοινωνικά και θρησκευτικά και δεν πέφτει στην παγίδα, που έχουν πέσει πολλά ιστορικά μυθιστορήματα, να «αντιγράφει» πηγές και να τις προσαρμόζει στην πλοκή της. Από τα βιβλία, που θα πρότεινα σε κάποιον να το διαβάσει.

1 σχόλιο

Filed under ΚΑΠΑΝΤΑΗ, Ισμήνη, Συγγραφείς

Τουρλού με Κατοχή, Αντίσταση και αναζήτηση του Αγίου Δισκοπότηρου

Σάρωση_20160511

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η πόλη των αθώων

Συγγραφέας: Κατερίνα Καριζώνη

Έκδοση: Καστανιώτης (2016)

ISBN: 978-960-03-6011-0

Τιμή: Περίπου €14

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ιστορικών μυθιστορημάτων συνέχεια, είδος ιδιαίτερα αγαπημένο από ό,τι φαίνεται στους αναγνώστες και ειδικότερα βιβλία, που έχουν σχέση με τη Θεσσαλονίκη. Μετά τα έργα της Μητσιάλη και του Τσιράκη, και η Καριζώνη κυκλοφόρησε πρόσφατα το δικό της ιστορικό μυθιστόρημα, το οποίο αποτελεί και θέμα της σημερινής ανάρτησης.

Η έκδοση είναι λιτή, απλή και όμορφη. Στο εξώφυλλο υπάρχει επιχρωματισμένη φωτογραφία από το προσωπικό αρχείο της συγγραφέως, υποθέτω κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου (αν είναι του Μεσοπολέμου είναι άσχετη με την υπόθεση του έργου). Ευανάγνωστο κείμενο και σωστή επιμέλεια. Στο τέλος υπάρχει ενδεικτική βιβλιογραφία, στην οποία στηρίχτηκε η Καριζώνη για τη συγγραφή του βιβλίου.

Η ιστορία διαδραματίζεται στα χρόνια της Κατοχής και λίγο πιο μετά. Σύμφωνα με τη συγγραφέα βασίζεται σε αληθινές ιστορίες και σε μαρτυρίες ανθρώπων, που έζησαν την Κατοχή και την Αντίσταση. Τόποι δράσης είναι η Θεσσαλονίκη κυρίως, κάποια περίχωρά της και το Άγιο Όρος. Ουσιαστικά μιλάμε για δύο εντελώς διαφορετικές υποθέσεις, οι οποίες δεν σχετίζονται καθόλου και δεν μπορώ να καταλάβω τον λόγο για τον οποίο μπήκαν στο ίδιο βιβλίο.

  • Η πρώτη έχει κύριους πρωταγωνιστές την οικογένεια Καζαντζόγλου (Κώστας, Παγώνα και οι κόρες τους Τασούλα και Ρίτα) και έναν νεαρό φοιτητή νομικής, τον Άρη Αναγνωστάκο, ο οποίος γίνεται μέλος της Αντίστασης, στη συνέχεια της ΟΠΛΑ και καταλήγει αντάρτης στο βουνό. Η διήγηση μας ταξιδεύει στην Κατοχική Θεσσαλονίκη, με αναφορές στην πείνα, στις δυσκολίες, στον ξεριζωμό των Εβραίων Θεσσαλονικέων, στα τάγματα ασφαλείας και στην ΟΠΛΑ, στα μπλόκα και τις εκτελέσεις.
  • Η δεύτερη έχει κύριους πρωταγωνιστές τον Γερμανό βυζαντινολόγο Φραντς Ντέλγκερ, ο οποίος αναζητά το Άγιο Δισκοπότηρο και μοναχούς του Αγίου Όρους. Η διήγηση μας πηγαίνει στο χώρο της μοναστικής πολιτείας και στη Ναζιστική Γερμανία.

Όπως και στο πρώτο βιβλίο της Καριζώνη, που είχαμε παρουσιάσει στη Vivlioniki, υπάρχει έντονο το ερωτικό στοιχείο, στην περίπτωσή μας είναι μεταξύ του Άρη και της Τασούλας (κυρίως), αλλά και της Ρίτας με τον επονομαζόμενο «Μπετόβεν». Στο τέλος δε του έργου υπάρχει και μία σφήνα για έναν παλιό έρωτα της Παγώνας με κάποιον Βασίλη.

Το να κάτσει κάποιος να σχολιάσει τις ιστορικές αναφορές σε ένα μυθιστόρημα δεν έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς πρόκειται για λογοτεχνικό έργο και όχι μελέτη. Υπάρχουν ανακρίβειες, οι οποίες όμως δεν επηρεάζουν την πλοκή. Καλό πάντως θα ήταν να μην χρησιμοποιήσει κάποιος αυτό το βιβλίο της Καριζώνη για να σχολιάσει ιστορικά γεγονότα. Επίσης στα σημεία όπου το έργο μιλάει για νεκραναστάσεις, για εμφάνιση φαντασμάτων και ειδικότερα για την αναζήτηση του Αγίου Δισκοπότηρου στο Άγιο Όρος (ελληνική version του Indiana Jones…) καλό θα ήταν να μην σχολιάσουμε περισσότερα, όπως έχουμε πει πολλάκις, στο μυθιστόρημα ο καθένας γράφει ό,τι θέλει.

Το ύφος της Καριζώνη δεν με εντυπωσίασε, σε κάποια σημεία αγγίζει το Άρλεκιν, ενώ ούτε οι διάλογοι και η αφήγηση χαρακτηρίζονται από ζωντάνια. Προσπαθεί να εντάξει πολλά ιστορικά γεγονότα στο βιβλίο, από την οργάνωση της Αντίστασης έως τις διαφορές μεταξύ ΚΚΕ και τροτσκιστών, οπότε κάπως χάνεται η μπάλα.

Προσωπικά το βιβλίο δεν μου άρεσε. Πιστεύω πως η Καριζώνη είχε 3-4 ιδέες για βιβλίο και τις έμπλεξε μεταξύ τους για να ολοκληρωθεί τουλάχιστον μία ιστορία. Είναι το δεύτερο βιβλίο της, που έχω διαβάσει και νομίζω πως είναι χειρότερο από το πρώτο. Αν σας αρέσουν ιστορίες με λίγο έρωτα, λίγο ιστορία, λίγο δράμα και λίγο φαντασία, ίσως σας αρέσει.

Σχολιάστε

Filed under ΚΑΡΙΖΩΝΗ, Κατερίνα, Συγγραφείς

Ένα «ταραντινικό» μυθιστόρημα μυστηρίου με πολύ αίμα, βία και σεξ

Σάρωση_20160503

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οι σφαίρες θα’χουν τ’όνομά σου αγαπημένη

Συγγραφέας: Γιάννης Τσιτσίμης

Έκδοση: Το τραμ (2000)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €10

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η σημερινή ανάρτηση αφορά ένα βιβλίο περιπέτειας και μυστηρίου, θεματολογία σπάνια για βιβλία, που έχουν να κάνουν ως έναν βαθμό με την πόλη μας. Μας έρχεται από το 2000 και από τις εκδόσεις «Το τραμ», που έχουν συνδέσει το όνομά τους με μια σπουδαία λογοτεχνική μορφή της πόλης μας, τον Γιώργο Κάτο. Συγγραφέας του ο Γιάννης Τσιτσίμης και αυτό είναι το πρώτο του έργο, που παρουσιάζεται από τη Vivlioniki.

Η έκδοση είναι μέτρια προς κακή. Κεραμιδί χάρτινο εξώφυλλο, πολλά ορθογραφικά λάθη, σαν να μην κοίταξε κανείς το πρωτότυπο και έτσι όπως έστειλε το γραπτό ο συγγραφέας, έτσι τυπώθηκε. Πυκνογραμμένο κείμενο, ίσως άξιζε μία καλύτερη έκδοση. Από την άλλη βέβαια, το γεγονός ότι κυκλοφόρησε από «Το τραμ» το κάνει σημαντικό.

Η υπόθεση έχει να κάνει με την προσπάθεια μίας ομάδας να βρει ένα αρχαίο σκήπτρο, το οποίο είχαν αφήσει κατά την υποχώρησή τους οι Πέρσες μέσα σε κάποιο ορυχείο στο όρος Παγγαίο. Πρωταγωνιστής του βιβλίου ο Τζόνυ Μπ., δημοσιογράφος free lancer με μάλλον αποτυχημένη καριέρα, μπλέκεται ένα μοιραίο βράδυ σε μια συμμορία αρχαιοκαπήλων. Φυσικά στο έργο υπάρχει η μοιραία γυναίκα, όμορφη, σέξι, ικανή για τα πάντα, η Μαριτίνα. Αυτή κινεί ως έναν βαθμό τα νήματα και αποτελεί καταλύτη για πολλές εξελίξεις.

Όπως είπαμε και πριν, το βιβλίο έχει να κάνει με περιπέτεια και μυστήριο. Στον πρώτο τομέα υπάρχει μπόλικη βία στο έργο, σκηνές κινηματογραφικές, που κάπως θα θύμιζαν (σε λογικά πάντα πλαίσια…) σκηνές του Kill Bill του Ταραντίνο. Στον δεύτερο τομέα η υπόθεση μας ταξιδεύει χρονικά σε διάφορες στιγμές της ιστορίας, από τους Περσικούς Πολέμους έως τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, τον Εμφύλιο και φυσικά το σήμερα. Δεν υπάρχουν γρίφοι, αλλά η υπόθεση ξετυλίγεται σιγά σιγά και συνεχώς μαθαίνουμε νέα στοιχεία.

Στο κείμενο κυριαρχεί η αφήγηση, οι διάλογοι είναι καλούτσικα δουλεμένοι και δίδεται ως ένα αρκετά ικανοποιητικό βαθμό το περιβάλλον, που θέλει ο συγγραφέας. Για μυθιστόρημα οι χαρακτήρες όπως περιγράφονται είναι ικανοποιητικοί, ίσως περισσότερο θα ταίριαζαν για μία αμερικάνικη πόλη, παρά για τη Θεσσαλονίκη, αλλά αυτό δεν έχει στην τελική και τόση σημασία. Η περιγραφή του Berlin, του γνωστού μπαρ στη Χρυσοστόμου Σμύρνης είναι ίσως λίγο ακραία, αλλά όπως είπαμε και πριν, μιλάμε για μυθιστόρημα. Ο Τσιτσίμης χρησιμοποιεί ένα λογοτεχνικό εργαλείο, την παρουσίαση των πρωταγωνιστών στον αναγνώστη με τη μορφή ομολογίας. Το τέλος είναι καθαρά βγαλμένο από αμερικάνικη ταινία.

Νομίζω πως ο Τσιτσίμης έχει στο νου του περισσότερο το σινεμά, παρά το βιβλίο, πιστεύω δηλαδή πως ήθελε μάλλον να γράψει σενάριο ταινίας, παρά πεζογράφημα. Υπάρχει σε πολλά σημεία η ζωντάνια του κινηματογράφου, αλλά επίσης σε σημεία η υπόθεση χωλαίνει και κάνει κοιλιά η αφήγηση. Η ακραία βία, το μπόλικο σεξ, η αθυροστομία και τα ακραία συναισθήματα φτιάχνουν ένα περιβάλλον «ταραντινικό».

Η Θεσσαλονίκη στο βιβλίο είναι μία πόλη σκοτεινή, όπου το έγκλημα παραφυλάει σε κάθε γωνιά της, στα μπαρ της, στο λιμάνι, στις γειτονιές και στο κέντρο της. Υπάρχουν κάποιες τοπογραφικές αναφορές, αν και ποιο σπουδαίες βρίσκω αυτές για το Berlin.

Δεν μπορώ να πω ότι το βιβλίο με απογοήτευσε πλήρως, αλλά ούτε το ευχαριστήθηκα. Σαν ιδέα είναι πρωτότυπη και ο Τσιτσίμης καταπιάνεται με ένα είδος λογοτεχνίας, που δεν έχει ιδιαίτερη πέραση μεταξύ των Ελλήνων συγγραφέων. Υπάρχουν σημεία, που με κρατούσε σε αγωνία και κάποια άλλα, που μου φάνηκαν παγερά αδιάφορα. Δεν θα κάτσω να κρίνω για την αληθοφάνεια του κειμένου, μυθιστόρημα άλλωστε γράφει ο συγγραφέας. Ίσως να με επηρέασε η προχειρότητα της έκδοσης, ίσως ότι το βιβλίο «αμερικανοφέρνει» σε κάποια σημεία. Αξίζει πιστεύω την προσοχή σας, ειδικά αν σας αρέσουν τα βιβλία με μπόλικη βία και σεξ. Πιστεύω ότι δεν αξίζει πάντως τα €10.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΤΣΙΤΣΙΜΗΣ, Γιάννης

Ένα ακόμη μυθιστόρημα για την Θεσσαλονίκη της Κατοχής

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ξυπόλυτοι ήρωες

Συγγραφέας: Αλεξάνδρα Μητσιάλη

Έκδοση: Πατάκη (2016)

ISBN: 978-960-16-6737-9

Τιμή: Περίπου €15

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πλησιάζει το Πάσχα και κυκλοφόρησαν πάρα πολλοί νέοι τίτλοι, τόσο γενικά, όσο και για την πόλη μας. Σε αυτήν την ανάρτηση θα μιλήσουμε για ένα ακόμη ιστορικό μυθιστόρημα, το οποίο διαδραματίζεται στην πόλη μας κατά την περίοδο της Κατοχής.

Η έκδοση είναι καλή ποιοτικά και όμορφη. Δεν έχει κάτι, που να την κάνει να ξεχωρίζει, αλλά την βρίσκω αξιοπρεπή για λογοτεχνικό βιβλίο. Στην αρχή του βιβλίου υπάρχει ένας χάρτης της Θεσσαλονίκης του 1935, που δείχνει πού διαδραματίζονται τα γεγονότα, για αναγνώστες, που δεν γνωρίζουν την τοπογραφία της πόλης. Ο Πατάκης ταξινόμησε το έργο στη σειρά «σύγχρονη λογοτεχνία για νέους» αν και νομίζω ότι διαβάζεται εξίσου και από ενήλικες.

Η ιστορία διαδραματίζεται στη Θεσσαλονίκη της Κατοχής, από τις αρχές του 1942, τη χρονιά της μεγάλης πείνας έως την απελευθέρωση και τα τέλη του 1944. Μια ομάδα ανθρώπων, με κύριους πρωταγωνιστές τα μικρά παιδιά, θα βιώσουν τις αλλαγές, που επέρχονται στη ζωή τους λόγω του πολέμου και θα γίνουν μέρος της ιστορίας. Τα κυριότερα γεγονότα, που συνέβησαν στην Θεσσαλονίκη εκείνη την περίοδο αναφέρονται και στο βιβλίο.

Η Μητσιάλη αποκαλεί το έργο της «ιστορικό μυθιστόρημα» αν και περισσότερο τείνει προς τον μύθο, παρά προς την ιστορία. Μυθιστόρημα με κάποια ιστορικά στοιχεία το βρήκα εγώ. Υπάρχουν ιστορικά λάθη στο κείμενο και ανακρίβειες και κυριαρχεί η «εθνική αφήγηση», που μας έχουν μάθει από το σχολείο σχετικά με το τι συνέβη στην Κατοχή. Υπάρχει επίσης ιδιαίτερα έντονος ο ταξικός διαχωρισμός σε καλούς φτωχούς και κακούς πλούσιους Θεσσαλονικείς, που δεν καταλαβαίνω τι εξυπηρετεί στο έργο.

Στα θετικά του βιβλίου η αναφορά στο «ξυπόλητο τάγμα», την ομάδα ορφανών παιδιών της πόλης μας, των οποίων η δράση έγινε και ταινία. Ο Τάκης, ο κύριος πρωταγωνιστής του βιβλίου ανήκει σε αυτήν την ομάδα. Μεγάλο μέρος του βιβλίου αναφέρεται στον χαμό των Εβραίων Θεσσαλονικέων.

Προσωπικά το βιβλίο δεν με ξετρέλανε. Η αφήγηση μου φάνηκε κουραστική ενώ αρκετά είναι τα στοιχεία «φωσκολικού» περιεχομένου, με κορυφαία τη στιγμή, που ο Τάκης συναντά τον εξαφανισμένο πατέρα του. Οι ιστορικές ανακρίβειες δεν με ενόχλησαν τόσο, αφού πρόκειται για μυθιστόρημα, οπότε ο κάθε συγγραφέας μπορεί να γράφει ό,τι θέλει, για να εξυπηρετήσει την πλοκή του έργου του. Η μυθοποίηση επίσης κάποιων χαρακτήρων επίσης μπορεί να χαρακτηριστεί ως κομμάτι της λογοτεχνίας.

3 Σχόλια

Filed under ΜΗΤΣΙΑΛΗ, Αλεξάνδρα, Συγγραφείς

Το νέο μυθιστόρημα του Γιώργου Σκαμπαρδώνη

Σάρωση_20160421

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Υπουργός νύχτας

Συγγραφέας: Γιώργος Σκαμπαρδώνης

Έκδοση: Πατάκη (2016)

ISBN: 978-960-16-6715-7

Τιμή: Περίπου €16

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η προηγούμενη ανάρτηση στη Vivlioniki είχε να κάνει με το τελευταίο βιβλίο του Θωμά Κοροβίνη. Σε αυτήν την ανάρτηση θα μιλήσουμε για το τελευταίο βιβλίο ενός άλλου αγαπημένου συγγραφέα του ιστολογίου, τον Γιώργο Σκαμπαρδώνη, ο οποίος επιστρέφει με το πέμπτο του μυθιστόρημα (στη Vivlioniki έχουν παρουσιαστεί το προσφάτως μεταφερμένο στον κινηματογράφο «Ουζερί Τσιτσάνης» και το εκπληκτικό «Πολύ βούτυρο στο τομάρι του σκύλου«).

Η έκδοση είναι καλή και λιτή. Ενδιαφέρον εξώφυλλο, κείμενο ευανάγνωστο, χαρτί Chamois. Αξιοπρεπέστατη δουλειά.

Κύριος πρωταγωνιστής του έργου είναι ο Γιάννης Μπεχτσής, πιο γνωστός στην πιάτσα ως Πρίμο. Σπουδαγμένος αρχιτέκτονας στην Ιταλία, εθισμένος στον τζόγο και αφεντικό στο γραφείο τελετών «Η έσχατη φροντίδα» κινείται αρχικά στα όρια νομιμότητας και παρανομίας, μέχρι, που μια σειρά γεγονότων θα τον ωθήσουν πρώτα βαθιά στο χώρο του υποκόσμου και της μαφίας ως «υπουργός νύχτας»και στη συνέχεια στην πολιτική εξουσία ως «υπουργός ανάπτυξης». Ο Σκαμπαρδώνης καταφέρνει να μεταφέρει αυτές τις μεταβολές χωρίς να υπάρχουν κενά ή άλματα. Ναι μεν μιλάμε για μυθιστόρημα, που δεν βασίζεται σε αληθινή ιστορία, αλλά η πραγματικότητα έχει αποδείξει πολλές φορές ότι μπορεί να ξεπερνά τη φαντασία.

Ο Πρίμο πλαισιώνεται από μία σειρά άλλων πρωταγωνιστών, από τον Αρίστο, παλιό συμφοιτητή του και βαθιά μπλεγμένο μαφιόζο, τον Γεδεών, συνεργάτη του στο γραφείο τελετών, την Οξάνα, τραγουδίστρια από την Οδησσό σε σκυλάδικα της επαρχίας και άλλους πολλούς. Το χτίσιμο των χαρακτήρων αυτών γίνεται με εξαιρετικό τρόπο, όπως άλλωστε και των υπολοίπων, λιγότερο σημαντικών προσώπων.

Η βασική πλοκή του έργου είναι η εξέλιξη του Πρίμο από νεκροθάφτης σε μαφιόζο και από εκεί σε πολιτικό, αλλά υπάρχουν παράλληλες ιστορίες, που τρέχουν και οι οποίες χρησιμοποιούνται από τον Σκαμπαρδώνη ως εργαλεία για να χτίσει χαρακτήρες, κλίμα εποχής και το απαραίτητο background του έργου του. Για παράδειγμα η επίσκεψη του Πρίμο στο σπίτι της συνταξιούχου δικαστικού για να πληρωθεί για μία κηδεία και τα όσα συμβαίνουν εκεί δεν έχουν άμεση σχέση με την πλοκή, αλλά φανερώνουν στοιχεία για τον Πρίμο και τη λογική κάποιων ανθρώπων. Το ίδιο συμβαίνει και με την επίσκεψη κάποιων υπαλλήλων του Πρίμο στο σπίτι ενός τύπου, που καλλιεργεί χασισόδεντρα στο σπίτι του. Πιστεύω πως αυτές οι σκηνές του έργου ίσως αποτελούσαν ιδέες του συγγραφέα για διηγήματα (άλλωστε ο Σκαμπαρδώνης έχει γράψει περισσότερα βιβλία διηγημάτων από μυθιστορήματα), αλλά τελικά τις πάντρεψε με επιτυχία με την αρχική του ιδέα.

Το ύφος του Σκαμπαρδώνη είναι από τα βασικότερα ατού του βιβλίου. Ρεαλισμός στο μεγαλύτερο μέρος του, γλώσσα με πανέξυπνο χιούμορ και απολαυστικούς διαλόγους (ειδικά αυτοί μεταξύ των υπαλλήλων του γραφείου τελετών ή στο σκυλάδικο «Αμόρε»), μεταφέρει τον αναγνώστη μέσα στο βιβλίο, σαν να ακούει τους πρωταγωνιστές από μια γωνιά του χώρου. Καθαρά κινηματογραφικό βιβλίο, ειδικά οι σκηνές στο παρακμιακό σκυλάδικο μοιάζουν να βγήκαν από την ταινία «Όλα είναι δρόμος» και το κομμάτι της Βιετνάμ (το οποίο αναφέρεται άλλωστε και στο κείμενο) και της οποίας το σενάριο είχε γράψει ο Σκαμπαρδώνης.

Η Θεσσαλονίκη του σήμερα παρουσιάζεται από το συγγραφέα, σαν background με αρκετές τοπογραφικές αναφορές μαγαζιών και περιοχών. Η πόλη μας άλλωστε αποτελεί αγαπημένος χώρος δράσης του Σκαμπαρδώνη, ο οποίος ανήκει στους κορυφαίους σύγχρονους πεζογράφους της Θεσσαλονίκης.

Το βιβλίο μου άρεσε πολύ. Η πλοκή, η γραφή, το ύφος, νομίζω ότι ο Σκαμπαρδώνης έχει βρει μια φόρμα για να γράφει βιβλία ζωντανά, με δράση, ιδανικά για να γίνουν σενάρια ταινιών. Οφείλω να πω βέβαια, ότι το «Πολύ βούτυρο στο τομάρι του σκύλου» παραμένει το αγαπημένο μου από τα έργα του συγγραφέα, αλλά και αυτό είναι από τα βιβλία, που διαβάζονται ιδιαίτερα ευχάριστα, σχεδόν απνευστί.

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, ΣΚΑΜΠΑΡΔΩΝΗΣ, Γιώργος

Αυτοδικία και έγκλημα στη σύγχρονη Θεσσαλονίκη

Σάρωση_20160310

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η εξαίσια ηδονή του βιασμού

Συγγραφέας: Τόλης Νικηφόρου

Έκδοση: Νεφέλη (2006)

ISBN: 960-211-794-Χ

Τιμή: Περίπου €14

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Με αφορμή την προηγούμενη ανάρτηση στη Vivlioniki, που μιλούσε για το τελευταίο έργο του Τόλη Νικηφόρου, σκέφτηκα σε αυτήν την ανάρτηση να δούμε ένα έργο του ίδιου συγγραφέα, μυθιστόρημα αυτή τη φορά. Ένα βιβλίο κάπως έξω από το ύφος, που μας έχει συνηθίσει ο συγγραφέας, ίσως περισσότερο κοινωνικό, παρά λογοτεχνικό.

Η έκδοση είναι ιδιαίτερη, με πολύ «ηχηρό» εξώφυλλο, σε συνδυασμό με τον τίτλο, που έχει επιλεγεί. Τον σχεδιασμό τον έχει αναλάβει ο Δημήτρης Στεβής και η επιλογή του στο κόκκινο και το μαύρο χρώμα δένει άριστα με το θέμα του έργου.

Η υπόθεση του έργου εξελίσσεται στη Θεσσαλονίκη, όπου πρωταγωνιστής είναι ένας δικηγόρος, ο Άρις Παπακώστας. Έχει αναλάβει αρκετές υποθέσεις βιασμών και αντιμετωπίζει το έγκλημα αυτό κυρίως ως νομικός, έως τη στιγμή, που η αδερφή της γυναίκας του θα πέσει επίσης θύμα βιασμού. Από εκεί και πέρα οι ισορροπίες της ζωής του ανατρέπονται πλήρως. Το τέλος του βιβλίου σηκώνει μεγάλη κουβέντα, με τη σύζυγο του Άρι, την Τάνια, να δολοφονεί έναν από τους κατηγορούμενους για τον βιασμό της αδερφής της.

Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία μέρη, χωρίς να υπάρχει ιδιαίτερος λόγος. Τόπος του έργου είναι η Θεσσαλονίκη και χρόνος το σήμερα, αν και υπάρχουν αναφορές στο παρελθόν, που εξυπηρετούν την αφήγηση. Το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου είναι περιγραφικό, ο συγγραφέας αφηγείται μέσα από τα μάτια του Άρι, ενώ υπάρχουν και λίγα κομμάτια με διαλόγους.

Ο Νικηφόρου χρησιμοποιεί το βιβλίο για να μιλήσει για τρία ζητήματα, που τον απασχολούν. Το πρώτο και σημαντικότερο είναι αυτό του βιασμού, τον οποίον εξετάζει μέσα από τα μάτια του θύματος, του θύτη, της κοινωνίας, μέσα από στατιστικές και επιστημονική έρευνα. Το δεύτερο και εξίσου σημαντικό είναι η έννοια της αυτοδικίας, η σημασία της και το δίκαιό της απέναντι στο νόμο, αν νομιμοποιείται και πότε. Το τρίτο και λιγότερο ουσιώδες είναι ο τρόπος απονομής της δικαιοσύνης από τα δικαστήρια.

Λογοτεχνικά δεν νομίζω ότι το έργο αυτό του Νικηφόρου διεκδικεί δάφνες, οι διάλογοί του δεν είναι ρεαλιστικοί και αφηγηματικά ο συγγραφέας μας έχει δώσει πολύ καλύτερες δουλειές. Ένα κομμάτι δε του βιβλίου (από το 5ο κεφάλαιο) το χρησιμοποίησε σχεδόν αυτούσιο και σε διήγημα στην τελευταία του δουλειά (Αγνώστου Στρατιώτου). Ο τρόπος, που χτίζει τους χαρακτήρες του είναι μέτριος.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε περισσότερο για τα θέματα, που ανοίγει, παρά ως πεζογραφία. Το έγκλημα του βιασμού, το δικαίωμα ενός ανθρώπου να παίρνει αυτός το νόμο στα χέρια του, το σύστημα απονομής δικαιοσύνης, που θεωρητικά προστατεύει τον κατηγορούμενο, είναι ζητήματα, που απασχολούν την κοινωνία και στην περίοδο της Κρίσης έχουν ακουστεί πολλές ακραίες απόψεις, που δυστυχώς τυγχάνουν μεγάλης υποστήριξης.

Σχολιάστε

Filed under ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ, Τόλης, Συγγραφείς