Tag Archives: λογοτεχνία

Λογοτεχνική και πολιτισμική κίνηση στη Θεσσαλονίκη: Τα πρώτα βήματα

Σάρωση_20180116

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Δημιουργική λογοτεχνία στη Θεσσαλονίκη (1850-1912)

Συγγραφέας: Κωνσταντίνος Πλαστήρας

Έκδοση: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών (2009)

ISBN: 978-960-7265-94-4

Τιμή: Περίπου €10

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Όταν μιλάμε για λογοτεχνία στη Θεσσαλονίκη, κυρίως αναφερόμαστε στην περίοδο μετά το Μεσοπόλεμο και τη γενιά του 1930, με παρουσίες όπως του Πεντζίκη, του Ξεφλούδα, του Γιαννόπουλου και του Δέλιου, οι οποίοι θεωρούνται πρωτοπόροι. Στη συνέχεια εμφανίστηκαν πολλοί ποιητές και πεζογράφοι, οι οποίοι συνέχισαν αυτήν την παράδοση και φτάσαμε μέχρι τις μέρες μας, με τα κείμενα πολλών νέων λογοτεχνών να εμπλουτίζουν διαρκών την κληρονομιά της πόλης μας σε αυτόν τον τομέα. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης θα μας πάει πάνω από έναν αιώνα πίσω, όταν η Θεσσαλονίκη ήταν ακόμη πόλη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και κατά τα μέσα του 19ου αιώνα γίνονταν τα πρώτα βήματα της ελληνικής λογοτεχνίας στη Θεσσαλονίκη.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Το εξώφυλλο είναι έργο της ζωγράφου Θάλειας Φλωρά-Καραβία και απεικονίζει την πόλη το 1913. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν κάποιες λίγες φωτογραφίες, καθώς επίσης ευρετήριο ονομάτων και φυσικά η βιβλιογραφία. Στο κάτω μέρος πολλών σελίδων υπάρχουν σημειώσεις και βιβλιογραφικές αναφορές.

Τον συγγραφέα τον γνωρίσαμε στη Vivlioniki μέσα από ένα μικρό βιβλίο, που είχε κυκλοφορήσει από την ΕΜΣ ως ευχετήριο φυλλάδιο το 2016.

Το θέμα του βιβλίου αποτέλεσε τη διδακτορική διατριβή του συγγραφέα στο τμήμα Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ, οπότε το ύφος ίσως δυσκολέψει κάπως τον αναγνώστη, χωρίς όμως να είναι αδύνατον να διαβαστεί. Ο Πλαστήρας χώρισε το υλικό της έρευνάς του σε δύο μέρη. Το πρώτο καλύπτει το χρονικό διάστημα από το 1850 (χρονιά ίδρυσης του πρώτου ελληνικού τυπογραφείου στη Θεσσαλονίκη) έως το 1897 και το δεύτερο από το 1897 έως το 1912. Το δεύτερο μέρος είναι πολύ μεγαλύτερο και περιέχει περισσότερες λεπτομέρειες, για αυτό κιόλας είναι και χωρισμένο σε 3 κεφάλαια, ένα για τη γενική ατμόσφαιρα και τον πολιτισμό στην πόλη, ένα αφιερωμένο στις εφημερίδες κυρίως και ένα τρίτο, που μιλάει για τη λογοτεχνική κίνηση καθαρά. Πέρα όμως από αυτά, που αποτελούν το κύριο θέμα του βιβλίου, υπάρχει ένα εξαιρετικό επίμετρο, όπου ο αναγνώστης μπορεί να διαβάσει, μαζί με κάποιους πίνακες και συμπληρωματικά στοιχεία, λογοτεχνικά κείμενα αυτών των πρώτων πεζογράφων, που εμφανίστηκαν στη Θεσσαλονίκη και τα οποία πολύ δύσκολα μπορεί να βρει σε άλλα βιβλία.

Προσωπικά απόλαυσα και τα δύο μέρη, αν και το πρώτο μου φάνηκε περισσότερο ενδιαφέρον, καθώς για το δεύτερο είχα ήδη διαβάσει κάποια πράγματα. Σήμερα είναι δύσκολο για κάποιον να φανταστεί το πώς ήταν η Θεσσαλονίκη την περίοδο μεταξύ 1850 και 1912 και πώς αισθάνονταν οι λογοτέχνες εκείνης της εποχής, οι οποίοι παρουσίαζαν το έργο τους σε ένα κοινό, που μάλλον δεν ήταν συνηθισμένο και εκπαιδευμένο σε πεζογραφία και ποίηση. Τα μέσα ήταν ελάχιστα (δύο ήταν οι σημαντικότερες ελληνικές εφημερίδες με μάλλον μικρή κυκλοφορία), υπήρχαν προβλήματα λογοκρισίας, η επικοινωνία με άλλους πνευματικούς κύκλους ήταν περιορισμένη και ο κόσμος, που θα διάβαζε τα έργα τους και θα μπορούσε να τα εκτιμήσει ήταν μάλλον λίγος. Στα πρώτα βήματα τα κείμενα προσπαθούσαν να ακολουθήσουν το ρεύμα του ρομαντισμού, το οποίο όμως εκείνη την εποχή είχε αρχίσει να σβήνει. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, τα περισσότερα κείμενα, που έχουμε από εκείνη την εποχή δεν είχαν κάποια ιδιαίτερη αξία λογοτεχνική, μάλλον είναι περισσότερο σημαντικά για ιστορικούς λόγους. Άλλωστε τα ονόματα της πλειοψηφίας των λογοτεχνών έχουν ξεχαστεί, όπως και αρκετά από τα έργα τους.

Πέρα όμως από τη λογοτεχνία, ο Πλαστήρας μέσα από την έρευνά του μας παρουσιάζει πληροφορίες για την κίνηση στο θέατρο, τη μουσική, τις εφημερίδες, τα βιβλιοπωλεία και τις εκδόσεις. Ειδικά για το χρονικό διάστημα από το 1897 έως το 1912 υπάρχει πολύ υλικό.

Σχετικά θέματα με αυτά του βιβλίου έχουν και τα έργα του Κώστα Τομανά για το θέατρο και την καλλιτεχνική ζωή στη Θεσσαλονίκη, αλλά και τα βιβλία του Χριστιανόπουλου, που είχαν κυκλοφορήσει από τον Ραγιά σχετικά με τη λογοτεχνία και τις παλιές εφημερίδες στην πόλη μας. Τέλος ο Κανδυλάκης έχει πάρα πολύ υλικό σχετικό στα δικά του βιβλία.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικά ενδιαφέρον. Περισσότερο νομίζω ως βιβλίο αναφοράς αξίζει να διαβαστεί, αν και το έργο διαβάζεται και μονορούφι. Μέσα στην επιστημονική αφήγηση υπάρχουν και πολλά ιστορικά στοιχεία για τη Θεσσαλονίκη και για τους Θεσσαλονικείς. Βρήκα συγκινητικό επίσης το να διαβάζω για τις πρώτες προσπάθειες, που έγιναν για τη δημιουργία λογοτεχνίας σε μια πόλη, που για αιώνες φαινόταν να μην κινείται τίποτα. Σήμερα αν κάποιοι διαβάσουν τα ποιήματα εκείνης της περιόδου μπορεί να τους φανούν αστεία. Δεν κατάφεραν να γίνουν κλασσικά, αλλά από μία έννοια ήταν πρωτοπόρα.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Γενικά, ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ, Κωνσταντίνος

Το τελευταίο βιβλίο του Μάριου Μαρίνου Χαραλάμπους

img042

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Χρυσή Πύλη της Δύσης

Συγγραφέας: Μάριος Μαρίνος Χαραλάμπους

Έκδοση: Άγνωστο (2005)

ISBN: 960-88776-3-6

Τιμή: Περίπου €18

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Από τις πιο παρεξηγημένες μορφές του λογοτεχνικού κόσμου της Θεσσαλονίκης υπήρξε ο Μάριος Μαρίνος Χαραλάμπους. Το έργο του υπήρξε σημαντικότατο τόσο στην ποίηση, όσο και στην ιστορική έρευνα και μελέτη, εν τούτοις το ιδιόμορφο του χαρακτήρα του τον έθεσε στο περιθώριο. Τα βιβλία του δύσκολα θα τα βρει κάποιος πλέον στα ράφια των βιβλιοπωλείων. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι το τελευταίο του συγγραφέα, ο οποίος πέθανε δύο χρόνια μετά την κυκλοφορία του.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Εξώφυλλο επηρεασμένο από μεσαίωνα, κοσμείται από ένα σχέδιο της Χρυσής Πύλης των δυτικών τειχών της Θεσσαλονίκης, η οποία βρισκόταν περίπου εκεί, που είναι σήμερα η Πλατεία Βαρδαρίου. Κάποιες φωτογραφίες υπάρχουν στο τέλος του βιβλίου. Το έργο το προλογίζουν ο εκδότης Παντελής Γιαννουλάκης και ένα μέντιουμ (διάμεσο την αποκαλεί ο συγγραφέας), τη Μαρία Καρύδη.

Το βιβλίο αυτό του Χαραλάμπους θα μπορούσε να χαρακτηριστεί το πιο αυτοβιογραφικό του, καθώς όλα τα κείμενα κινούνται γύρω από τη ζωή του, είτε την προσωπική, είτε των γονιών του. Κάποιος θα μπορούσε να πει ότι ο Χαραλάμπους ήθελε να αφήσει μια μαρτυρία σχετικά με το παρελθόν του και το έργο του λίγο πριν πεθάνει. Αν αναλογιστεί κανείς τη μοίρα του τεράστιου αρχείου του, το οποίο όπως λέγεται καταστράφηκε μετά το θάνατό του, το βιβλίο αυτό έχει μια ιδιαίτερη σημασία.

Το κυρίως θέμα του βιβλίου αποτελείται από 13 κεφάλαια και 3 παραρτήματα, τα οποία ο Χαραλάμπους αποκαλεί «Τρεις συμβολές μου». Το ύφος των περισσότερων κειμένων είναι το χαρακτηριστικό ρομαντικό ύφος, που ο Χαραλάμπους παρουσίασε στα υπόλοιπα έργα του, μια εντονότατη λυρική διάθεση βγαλμένη από άλλες εποχές, με έντονες αναφορές στο Βυζάντιο και την Αναγεννησιακή Ευρώπη. Οι αναφορές, που γίνονται στη Θεσσαλονίκη είναι πολλές, ακόμη και όταν το θέμα του κεφαλαίου δεν είναι υποχρεωτικά η πόλη μας. Ο Χαραλάμπους μιλάει κυρίως για το Φραγκομαχαλά, τον Βαρδάρη και τις παραβαρδάριες περιοχές, καθώς και για την Άνω Πόλη. Αυτές ήταν πάντα οι γειτονιές, που γοήτευαν τον συγγραφέα, μαζί με τη θάλασσα, το ηλιοβασίλεμα στο Θερμαϊκό και τη δύναμη του Βαρδάρη του ανέμου. Το 9ο κεφάλαιο διαφέρει κάπως, καθώς είναι μια επιστολή του Κώστα Ταχτσή προς τον Χαραλάμπους. Το 7ο κεφάλαιο είναι μια ξεχωριστή ιστορική περιγραφή του βομβαρδισμού της πόλης από τους Άγγλους τον Σεπτέμβριο του 1944, ενώ το 6ο κεφάλαιο μιλάει για τον Αλκή Πετσά, μια ξεχωριστή φυσιογνωμία της περιοχής της Μπάρας του Μεσοπολέμου. Από το 11ο έως το 13ο κεφάλαιο τα κείμενα αποτελούν έναν συνδυασμό ιστορίας και λογοτεχνίας για τη Θεσσαλονίκη για θέματα, που ελάχιστα πράγματα θα διαβάσετε σε άλλα βιβλία. Αν και αναφέρομαι σε κάποια μόνο κεφάλαια, τα υπόλοιπα έχουν επίσης ενδιαφέρον, αν και εξαιτίας του ιδιαίτερα προσωπικού και οικογενειακού χαρακτήρα τους ίσως κουράσουν κάπως τον αναγνώστη.

Στα παραρτήματα υπάρχουν τρεις μελέτες του συγγραφέα, οι δύο είναι αφιερωμένες στον Φραγκομαχαλά της πόλης, ενώ το τρίτο μιλάει για τον Μαξ Ρούμπενς, έναν από τους σπουδαιότερους αρχιτέκτονες, με πολλά κτίρια της πόλης να φέρουν την υπογραφή του.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε πολύ. Ο Χαραλάμπους υπήρξε ένας άνθρωπος, που αγάπησε βαθιά τη Θεσσαλονίκη και η πόλη επηρέασε πολύ μεγάλο μέρος του έργου του. Λογοτεχνικά και ιστορικά έχει προσφέρει πολλά πράγματα, αλλά ακόμη η συνεισφορά του δεν έχει αξιολογηθεί όπως θα της έπρεπε. Το βιβλίο αυτό δεν κυκλοφορεί πια, θα το βρείτε σε παλαιοβιβλιοπωλεία.

 

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ, Μάριος Μαρίνος

Ημερολόγιο για το 2018 με εικόνα και λόγο Θεσσαλονίκης

img034

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ημερολόγιο 2018 – Λογοτεχνικές διαδρομές στη Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Μεταίχμιο (2017)

ISBN: 978-618-03-1223-2

Τιμή: Περίπου €7

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στα διάφορα είδη βιβλίου, που παρουσιάστηκαν στη Vivlioniki δεν είχαμε δει ποτέ κάποιο ημερολόγιο. Όχι γιατί δεν υπήρχαν πριν ημερολόγια με θέμα τη Θεσσαλονίκη, αλλά γιατί εγώ δεν είχα ασχοληθεί με αυτά. Σε μια πρόσφατη βόλτα μου στα βιβλιοπωλεία είδα το θέμα της σημερινής ανάρτησης και μου σκέφτηκα να μπω από τώρα, αν και νωρίς, στο εορταστικό πνεύμα της Πρωτοχρονιάς.

Η έκδοση είναι πολύ όμορφη. Χάρτινο εξώφυλλο με φωτογραφία της Παλιάς Παραλίας σε βροχερή μέρα (της Θεσσαλονίκης της πάει η βροχή άλλωστε). Πολλές και ενδιαφέρουσες φωτογραφίες στο εσωτερικό από τον φακό του Άρι Γεωργίου. Στο τέλος υπάρχουν βιβλιογραφικές παραπομπές των λογοτεχνικών κειμένων, που κοσμούν το ημερολόγιο. Την επιμέλεια του έργου ανέλαβαν οι Ελένη Μπούρα και Ειρήνη Χριστοπούλου, ενώ το βιβλίο προλογίζει ο Άρις Γεωργίου.

Το θέμα του ημερολογίου είναι, όπως καταλάβατε, η Θεσσαλονίκη, σε εικόνα και λόγο. Η εικόνα, όπως είπαμε, είναι έργο του Άρι Γεωργίου, ενώ ο λόγος είναι έργο πολλών σημαντικών λογοτεχνών και άλλων καλλιτεχνών, οι οποίοι κάποιοι έχουν συνδέσει το όνομά τους με την πόλη μας περισσότερο και κάποιοι άλλοι λιγότερο. Τα κείμενά τους όμως έχουν επίκεντρο την Θεσσαλονίκη, είτε αυτά είναι κομμάτια μυθιστορημάτων, είτε διηγήματα, είτε ποιήματα, είτε στίχοι από τραγούδια. Από τον Κωστή Παλαμά, την Άλκη Ζέη, την Πηνελόπη Δέλτα και τον Ναπολέοντα Λαπαθιώτη έως τον Θωμά Κοροβίνη, τον Ισίδωρο Ζουργό, τον Νίκο Παπάζογλου, τις Τρύπες και τα Ξύλινα Σπαθιά, το ημερολόγιο παρέχει μια τεράστια ποικιλία διαφορετικών κειμένων, όλα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Για το ημερολόγιο δεν μπορώ να πω πολλά περισσότερα, καθώς το αν είναι χρηστικό ή όχι για τον κάτοχό του έχει σχέση με τον λόγο, που θα το χρησιμοποιήσει. Κάθε μέρα έχει 6 μικρές γραμμές (οι καθημερινές μεγαλύτερες σε σχέση με αυτές των Σαββάτου και Κυριακής).  Σημειώνονται οι μεγαλύτερες γιορτές αγίων και οι αργίες. Σε μένα κάνει τη δουλειά, που το θέλω, κάποιος άλλος μπορεί να χρειάζεται διαφορετική μορφή. Πέρα όμως από αυτό, ο αναγνώστης αξίζει να το αποκτήσει για τα κείμενα και τις φωτογραφίες. Και αν του αρέσουν αυτά, θα βρει τρόπο να χρησιμοποιήσει και το ημερολόγιο.

 

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Ένας αιώνας με λογοτεχνικά περιοδικά στη Θεσσαλονίκη

img004

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Εκατό χρόνια λογοτεχνικού περιοδικού στη Θεσσαλονίκη (1889-1989)

Συγγραφέας: Ντίνος Χριστιανόπουλος

Έκδοση: Δήμος Θεσσαλονίκης (1989)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €20

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Για τα λογοτεχνικά περιοδικά της Θεσσαλονίκης έχουμε αναφερθεί στο παρελθόν σε αρκετές αναρτήσεις. Μερικά από αυτά ήταν ιδιαίτερα αξιόλογα και έπαιξαν τον δικό τους σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της λογοτεχνίας, όχι μόνο της Θεσσαλονίκης (για παράδειγμα τα περιοδικά «Μακεδονικές Ημέρες», «Κοχλίας», «Διαγώνιος», «Νέα Πορεία» κα). Το βιβλίο αυτής της ανάρτησης είναι ένας κατάλογος έκθεσης, στον οποίο αναφέρονται τα περισσότερα λογοτεχνικά περιοδικά, που κυκλοφόρησαν στην πόλη μας κατά την εκατονταετία 1889-1989.

Η έκδοση είναι απλή χωρίς τίποτα το ιδιαίτερο. Χάρτινο εξώφυλλο, στο τέλος υπάρχουν τα βιβλιογραφικά στοιχεία. Η τιμή του βιβλίου αρχικά πρέπει να ήταν κοντά στα €20, πλέον μπορείτε να το βρείτε σε παλαιοβιβλιοπωλεία μόνο σε πολύ χαμηλότερη τιμή (€3-€5).

Όπως είπαμε και νωρίτερα, το βιβλίο είναι ο κατάλογος μιας έκθεσης λογοτεχνικών περιοδικών, που είχε γίνει από 17 Νοεμβρίου έως 3 Δεκεμβρίου 1989 στο Εκθεσιακό Κέντρο του Δήμου Θεσσαλονίκης, που εκείνη την περίοδο βρισκόταν επί της Εθνικής Αμύνης 9Α, λίγο πιο πάνω από τη σημερινή Δημοτική Βιβλιοθήκη. Την επιμέλεια του καταλόγου είχε αναλάβει ίσως ο πιο ιδανικός για αυτήν τη δουλειά, ο Ντίνος Χριστιανόπουλος. Η έκθεση είχε γίνει για να τιμηθούν τα 100 χρόνια από την κυκλοφορία του πρώτου λογοτεχνικού περιοδικού στην πόλη, του «Αριστοτέλη», το οποίο είχε εκδόσει ο Γεώργιος Παπαγεωργίου, αλλά και τα 50 χρόνια από την ίδρυση της Δημοτικής Βιβλιοθήκης, η οποία είναι δημιούργημα του Γιώργου Βαφόπουλου. Όπως σωστά επισημαίνει ο τότε Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Βασίλης Καλφόπουλος στον πρόλογό του, ποιητής κυκλοφόρησε το πρώτο λογοτεχνικό περιοδικό, ποιητής δημιούργησε τη Δημοτική Βιβλιοθήκη και ποιητής οργάνωσε την έκθεση.

Στην εισαγωγή του βιβλίου υπάρχει κείμενο του Ντίνου Χριστιανόπουλου, το οποίο περιγράφει τον τρόπο ταξινόμησης του υλικού. Στη συνέχεια το κύριο θέμα του έργου χωρίζεται στους πίνακες, την καταγραφή και τη βιβλιογραφία. Στους πίνακες γίνεται αναφορά αρχικά όλων των περιοδικών της Θεσσαλονίκης, στη συνέχεια υπάρχει αναφορά μόνο για τα λογοτεχνικά περιοδικά και έπειτα τα λογοτεχνικά περιοδικά ταξινομούνται κατά ενότητα. Η καταγραφή των βιβλίων έχει πολλά και σημαντικά στοιχεία και λεπτομέρειες για την κυκλοφορία των λογοτεχνικών περιοδικών. Καταλαβαίνω βέβαια πως ένας κατάλογος έκθεσης διαβάζεται πολύ πιο εύκολα όταν ο αναγνώστης βρίσκεται στην έκθεση και μπορεί να δει το αντικείμενο, που περιγράφει ο κατάλογος, αλλά και 28 χρόνια μετά τα στοιχεία της καταγραφής έχουν το δικό τους ενδιαφέρον.

Βρήκα το βιβλίο ενδιαφέρον κυρίως γιατί το χόμπι μου είναι τα βιβλία για τη Θεσσαλονίκη. Με δυσκολία θα το συνιστούσα στους περισσότερους, αλλά αν μέσα στα ενδιαφέροντά σας είναι η λογοτεχνία και εάν στο παρελθόν ήσασταν αναγνώστης ενός ή περισσοτέρων τέτοιων περιοδικών ίσως σας ενδιαφέρει. Πιστεύω πως οι συλλέκτες λογοτεχνικών περιοδικών ή βιβλίων θα το εκτιμήσουν περισσότερο.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ, Ντίνος

Μια καταγραφή των λογοτεχνικών εκδόσεων της Θεσσαλονίκης

Σάρωση_20160706 (2)

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Λογοτεχνικές εκδόσεις Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Ντίνος Χριστιανόπουλος

Έκδοση: Διαγώνιος (1997)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €6

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Από τους σημαντικότερους μελετητές και ερευνητές της λογοτεχνίας της Θεσσαλονίκης είναι ο Ντίνος Χριστιανόπουλος. Στο παρελθόν έχουν παρουσιαστεί κάποια από τα έργα του σχετικά με το παρελθόν της λογοτεχνίας στην πόλη μας (μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα εδώ, εδώ κι εδώ). Πριν λίγο καιρό βρήκα σε ένα παλαιοβιβλιοπωλείο αυτό το έργο, το οποίο είναι μια προσπάθεια βιβλιογραφικής ταξινόμησης λογοτεχνικών εκδόσεων (βιβλίων και περιοδικών), που βγήκαν στην Θεσσαλονίκη από το 1850 έως το 1950.

Η έκδοση είναι από τις κλασσικότερες σε μορφή της Διαγωνίου. Το σχέδιο του εξώφυλλου είναι φυσικά έργο του Κάρολου Τσίζεκ. Πρόκειται για τη δεύτερη έκδοση, η πρώτη είχε κυκλοφορήσει το 1980, αυτή, που παρουσιάζουμε εδώ είναι συμπληρωμένη. Υπάρχουν δύο φωτογραφίες, εκ των οποίων η μία δείχνει το εξώφυλλο ενός από τα παλαιότερα λογοτεχνικά έργα, που εκδόθηκαν στην πόλη μας, με ημερομηνία το 1850. Στο τέλος υπάρχει ευρετήριο ονομάτων.

Γενικά βιβλιογραφικοί κατάλογοι δεν ενδείκνυνται προς ανάγνωση όπως ένα λογοτεχνικό κείμενο, αλλά είναι περισσότερο βιβλία αναφοράς. Ο Χριστιανόπουλος εδώ έχει κάνει έναν βασικό διαχωρισμό σε βιβλία και περιοδικά και στη συνέχεια ταξινομεί τα βιβλία σε ποίηση, πεζογραφία, μελέτη/δοκίμιο, θέατρο, παιδικά, αρχαίοι συγγραφείς, καλές τέχνες, μουσική/χορός, διάφορα και προσθήκες ενώ ταξινομεί τα περιοδικά σε λογοτεχνικά, ημιλογοτεχνικά, ημερολόγια, περιοδικά εφημερίδων, νεανικά/παιδικά/μαθητικά/σχολικά και φοιτητικά.

Για κάποιον, που συλλέγει βιβλία και αναζητά παλαιές εκδόσεις τέτοια βιβλία είναι χρήσιμα. Αλλά και το ξεφύλλισμα των σελίδων μπορεί να δώσει αρκετά ενδιαφέρουσες πληροφορίες για μερικά κείμενα. Και μόνο πάντως ότι τυπώθηκε στη Διαγώνιο κάνει το βιβλιαράκι αυτό πολύτιμο. Αν το βρείτε σε κάποιο βιβλιοπωλείο σε τιμή περίπου κοντά στα €3, αποκτήστε το για συλλεκτικούς λόγους.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ, Ντίνος

Το Ολοκαύτωμα στην Ελλάδα στις σελίδες των Ελλήνων πεζογράφων

002

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η λογοτεχνία ως μαρτυρία

Συγγραφέας: Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου

Έκδοση: Παρατηρητής (1995)

ISBN: 960-260-773-4

Τιμή: Περίπου €12

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Για το Ολοκαύτωμα στον Ελλαδικό χώρο έχουν γραφτεί πλέον αρκετά βιβλία, τα περισσότερα ιστορικά. Όσο περνάει ο χρόνος, όλο και περισσότερο μελετητές ασχολούνται με μία από τις πιο μαύρες σελίδες της σύγχρονης Ελληνικής ιστορίας και αντιμετωπίζουμε την αλήθεια με περισσότερο θάρρος. Το βιβλίο της ανάρτησης αυτής εξετάζει το πώς είδανε πεζογράφοι το γεγονός αυτό και πώς το αποτύπωσαν στα βιβλία τους. Πρόκειται για ένα μικρό ανθολόγιο, που φυσικά μπορεί να εμπλουτίζεται συνέχεια σε μελλοντικές του επανεκδόσεις.

Η έκδοση είναι απλή, χωρίς τίποτα το ιδιαίτερο. Χάρτινο εξώφυλλο με τη φωτογραφία ενός μικρού κοριτσιού πίσω  από συρματόπλεγμα.

Η Αμπατζοπούλου έχει προσφέρει τεράστιο έργο στην ανάδειξη του Ολοκαυτώματος στην Ελλάδα και κυρίως στη Θεσσαλονίκη σε ιστορικό επίπεδο. Στο βιβλίο αυτό επιχειρεί να αναδείξει το πώς είδαν οι Έλληνες λογοτέχνες τη γενοκτονία των Εβραίων κυρίως στη Θεσσαλονίκη και τα Γιάννενα, όπου δύο μεγάλες Εβραϊκές κοινότητες σχεδόν ξεκληρίστηκαν.

Το βιβλίο χωρίζεται ουσιαστικά σε δύο κομμάτια, την εισαγωγή και τα κείμενα των λογοτεχνών.

  • Η εισαγωγή είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, με αναφορές στο πώς αντιμετώπισε η λογοτεχνία γενικά το Ολοκαύτωμα καθώς επίσης και στα όρια μεταξύ ιστορίας και λογοτεχνίας. Το κομμάτι της εισαγωγής με τίτλο «Κείμενα» είναι μία περίληψη των κομματιών του ανθολογίου και ίσως καλύτερα θα ήταν ο αναγνώστης να το διαβάσει μετά που θα διαβάσει τα κείμενα.
  • Τα κείμενα των λογοτεχνών παρατίθενται με χρονική σειρά, με πρώτο το παλαιότερο, που είχε κυκλοφορήσει το 1945 και το τελευταίο το 1987. Όπως είπαμε και πριν, τα περισσότερα έχουν να κάνουν με το Ολοκαύτωμα στα Γιάννενα και τη Θεσσαλονίκη. Κάποια από αυτά είχαν δημοσιευθεί σε περιοδικά, ενώ κάποια άλλα αποτελούν κομμάτια βιβλίων. Αν υπάρχουν κάποια γενικά στοιχεία, που αξίζει να σημειωθούν, είναι ότι το πρώτο λογοτεχνικό κείμενο για το χαμό των Εβραίων κυκλοφόρησε μόλις το 1945. Σύμφωνα με τα όσα ξέρουμε μέχρι τώρα, ο Κάρολος Τσίζεκ και ο Γιώργος Κιτσόπουλος έγραψαν τα πρώτα κείμενα για Εβραίους Θεσσαλονικείς, τα οποία εκδόθηκαν στο περιοδικό Κοχλίας μόλις στις 7 Ιουλίου 1946. Από εκεί και πέρα ακολουθεί μία μεγάλη χρονική περίοδος, που κυρίως αναφέρονται στην Εβραϊκή γενοκτονία Γιαννιώτες συγγραφείς και πρέπει να φτάσουμε περίπου στα μέσα της δεκαετίας του 1970 με τον Γιώργο Ιωάννου να ανοίγει το θέμα του Ολοκαυτώματος στη Θεσσαλονίκη.

Τα κείμενα, που αποτελούν το ανθολόγιο έχουν μια ιδιαίτερη δυναμική λόγω θέματος, πέρα από τη λογοτεχνική τους αξία. Μερικά ονόματα, των οποίων το έργο έχουμε δει και μέσα από τη Vivlioniki είναι του Ιωάννου, του Κοκάντζη, του Βασιλικού, του Μπακόλα και του Ναρ. Προσωπικά βρήκα τρομερά ενδιαφέροντα τα κείμενα των Τσίζεκ και Κιτσόπουλου, λόγω της χρονικής εγγύτητας, που τα χαρακτηρίζει σε σχέση με το Ολοκαύτωμα.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Γράφτηκε πριν πάνω από 20 χρόνια και πιστεύω ότι μία νέα έκδοση θα μπορούσε να εμπλουτιστεί με περισσότερα κείμενα. Αν και η λογοτεχνία έχει σαφή όρια, που τη διαχωρίζουν από την ιστορία, εν τούτοις αποτελεί σίγουρα ένα μέσο προσέγγισής της. Ειδικά για ζητήματα όπως αυτό του Ολοκαυτώματος, που δύσκολα αγγίζεται ακόμη και σήμερα, η λογοτεχνία έχει βοηθήσει στο να αντιμετωπίσουμε τον χαμό των συμπολιτών μας και να αναλογιστούμε τις όποιες ευθύνες μπορεί να έχει ο καθένας. Δυστυχώς θα το βρείτε δύσκολα σε βιβλιοπωλεία, αν και σύμφωνα με το Biblionet κυκλοφορεί ακόμη. Στον Ιανό η τιμή του ήταν μεγαλύτερη από την αναγραφόμενη στο Biblionet πάντως.

7 Σχόλια

Filed under ΑΜΠΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ, Φραγκίσκη, Συγγραφείς

Ένα μεγάλο αφιέρωμα στη λογοτεχνία της Θεσσαλονίκης από τη Νέα Πορεία

Σάρωση_20160315 (3)

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Λογοτεχνία της Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Νέα Πορεία (1988)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η Νέα Πορεία υπήρξε από τα ιστορικότερα και μακροβιότερα λογοτεχνικά περιοδικά της πόλης μας, με προσφορά στα γράμματα της πόλης, που κράτησε πάνω από μισό αιώνα. Ο Τηλέμαχος Αλαβέρας έχει συνδέσει το όνομά του με το περιοδικό αυτό, αφού για πολλά χρόνια υπήρξε διευθυντής του. Η σημερινή ανάρτηση αποτελεί μία ειδική έκδοση της Νέας Πορείας, που κυκλοφόρησε τον Ιούνιο του 1988 και ήταν αφιερωμένη στη λογοτεχνία της Θεσσαλονίκης.

Η έκδοση είναι απλή. Χάρτινο εξώφυλλο, με απεικόνιση ενός κεραμικού κοσμήματος του Γεντί Κουλέ. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες καθώς και φωτογραφίες χειρόγραφων από λογοτέχνες της πόλης μας.

Στο βιβλίο υπάρχουν 4 βασικές ενότητες:

  • Η πρώτη ενότητα έχει τίτλο «Υλικό αρχείου» και περιέχει ακυκλοφόρητα κείμενα, εκείνη την εποχή, μερικών σπουδαίων Θεσσαλονικέων συγγραφέων. Ξεχωρίζω αυτά των Βαφόπουλου, Δεδούση, Δήμου, Θέμελης και Παπασιώπη. Ειδικά του τελευταίου είναι γραμμένο το 1930 και περιγράφει το Παρίσι της εποχής.
  • Η δεύτερη ενότητα έχει τίτλο «Αποτιμήσεις συνόλων», όπου σε σύντομες μελέτες περιγράφονται στοιχεία της λογοτεχνίας της πόλης μας. Αξίζει να σημειώσουμε την εργασία του Γιώργου Δέλιου, ενός από τους κορυφαίους εκπροσώπους αυτού, που ονομάστηκε «Σχολή Θεσσαλονίκης», καθώς και η μελέτη του Χεκίμογλου για το κοινωνικό πλαίσιο αυτής της «Σχολής».
  • Η τρίτη ενότητα έχει τίτλο «Κατά μέρος θεάσεις» μιλάει για πρόσωπα κυρίως, που έπαιξαν σπουδαίο ρόλο στον πολιτισμό της πόλης. Ξεχωρίζω το μοναδικό κείμενο του Στέλιου Γούτα αφιερωμένο στον Κυριαζή Χαρατσάρη, έναν σπουδαίο θεατράνθρωπο της πόλης μας και το κείμενο της Ζωής Μηαρίτη για την Εταιρεία Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης.
  • Η τέταρτη ενότητα έχει τίτλο «Παλαιότερα περιοδικά» και περιέχει τα περιεχόμενα δύο λογοτεχνικών περιοδικών της πόλης μας, των Μακεδονικών Γραμμάτων και τον Μορφών. Απευθύνεται κυρίως σε ερευνητές λογοτεχνίας.

Βρήκα το βιβλίο εξαιρετικά ενδιαφέρον, γιατί περιέχει κείμενα σπουδαίων λογοτεχνών και μελετητών, που πλέον έχουν χαθεί. Δεν κυκλοφορεί φυσικά και αν το βρείτε κάπου θα είναι ξεχασμένο σε ράφι παλαιοβιβλιοπωλείου. Νομίζω αξίζει να το αποκτήσετε, καθώς περιέχει πολλές καλές μελέτες σχετικά με τη λογοτεχνία της πόλης μας, καθώς και ανέκδοτα κείμενα σπουδαίων λογοτεχνών.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Ανθολόγιο λογοτεχνίας για την Θεσσαλονίκη

Σάρωση_20160107

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Μια πόλη στη λογοτεχνία: Θεσσαλονίκη

Συγγραφέας: Σάκης Σερέφας

Έκδοση: Μεταίχμιο (2006)

ISBN: 960-375-923-6

Τιμή: Περίπου €26

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν κάποια χρόνια οι εκδόσεις Μεταίχμιο είχαν κυκλοφορήσει μία σειρά βιβλίων, όπου διάφοροι συγγραφείς επέλεγαν λογοτεχνικά κείμενα σχετικά με διάφορες πόλεις. Από μία τέτοια σειρά δεν θα μπορούσε φυσικά να λείπει η Θεσσαλονίκη, για την οποία την ανθολόγηση ανέλαβε ο Σάκης Σερέφας. Η σημερινή ανάρτηση μιλάει για αυτήν την προσπάθεια.

Η έκδοση είναι πολύ όμορφη. αν και το χαρτί θα μπορούσε να είναι κάπως καλύτερο. Υπάρχουν φωτογραφίες ασπρόμαυρες, που συνοδεύουν τα κείμενα, από τους Άρι Γεωργίου και Καμίλο Νόλλας. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν πολύ σύντομες βιογραφικές αναφορές στους συγγραφείς, των οποίων κείμενα παρουσιάζονται στο βιβλίο. Η πρώτη έκδοση του βιβλίου είχε κυκλοφορήσει το 2002, αυτή είναι η δεύτερη και πολύ πιο ολοκληρωμένη εργασία, εμπλουτισμένη και με τις φωτογραφίες του Γεωργίου.

Η ύλη του βιβλίου χωρίζεται σε 8 θεματικές ενότητες ή διαδρομές, όπως τις αποκαλεί ο Σερέφας. Σε αυτές υπάρχουν ποιήματα και πεζά, τα οποία έχουν σχέση με αυτές τις ενότητες, οι οποίες είναι οι εξής:

  1. Όταν η πόλη υποδέχεται: Περιέχονται κείμενα, στα οποία η πόλη υποδέχεται επισκέπτες, που μπορεί να είναι πρόσφυγες, μετανάστες, φοιτητές κοκ
  2. Στην ενδοχώρα του άστεως: Περιέχονται κείμενα, στα οποία η δράση ξεφεύγει από τα όρια του ιστορικού κέντρου, όπου κυρίως διαδραματίζονται τα περισσότερα έργα. Από τα πιο ενδιαφέροντα κεφάλαια, τα οποία σε μια μελλοντική έκδοση, μπορούν να εμπλουτιστούν
  3. Πλάνητας βίος, περαστικές ψυχές: Εδώ η πόλη είναι σαν ξενοδοχείο, περιέχονται κείμενα, στα οποία οι πρωταγωνιστές είναι διερχόμενοι από την πόλη. Σύντομη ενότητα.
  4. Θάνατος θεριό στην πόλη σεργιανάει: Με την αιματοβαμμένη ιστορία της πόλης, ειδικά κατά τον 20ο αιώνα, η ενότητα, που μιλάει για τον θάνατο στην Θεσσαλονίκη, μοιραία θα είχε τα περισσότερα κείμενα.
  5. Αδέσποτες εικόνες, αγοραίες, περιπλανώμενες: Έργα, στα οποία παρουσιάζονται εικόνες της πόλης, κυρίως της σύγχρονης, γραπτές αποτυπώσεις πολλών φωτογραφιών, που έχουμε δει σε βιβλία ή και στο διαδίκτυο.
  6. «Οι δίνες της ζωής υπήρξαν η αιτία…»: Ο στίχος του Εγγονόπουλου είναι ο τίτλος της ενότητας, που μιλάει για τις αλλαγές, που συνέβησαν στον πληθυσμό, λόγω πολέμων, φυσικών καταστροφών κτλ, και οι οποίες ειδικά για την Θεσσαλονίκη ήταν ραγδαίες στον 20ο αιώνα, με την αναχώρηση των Τουρκων Θεσσαλονικέων και τον αφανισμό των Εβραίων της πόλης μας. Εξαιρετική ενότητα, που επίσης μπορεί να εμπλουτιστεί σε μεγάλο βαθμό.
  7. Μνημοστάσιο Θεσσαλονίκης: Στα κείμενα αυτής της ενότητας, οι πρωταγωνιστές θυμούνται την πόλη, η Θεσσαλονίκη περιγράφεται ως μέρος μίας ανάμνησης.
  8. Σαλή πολιτεία, φανέρωσε: Δεν κατάλαβα ακριβώς τι διαπραγματεύεται αυτή η ενότητα, αν και τα κείμενά της μου φάνηκαν ενδιαφέροντα.

Ο Σερέφας έχει κάνει μια πάρα πολύ προσεγμένη δουλειά. Συνολικά τα κείμενα 117 συγγραφέων, γνωστών και αγνώστων, περιγράφουν στιγμές, γωνιές, γεγονότα, πρόσωπα, την ιστορία συνολικά της Θεσσαλονίκης. Για κάποιον, που ενδιαφέρεται τώρα, να ξεκινήσει να διαβάσει βιβλία για την πόλη μας και θέλει να έχει έναν μπούσουλα, είναι το ιδανικό βιβλίο. Κάποιος μπορεί να έχει ενστάσεις για την επιλογή μερικών κειμένων, αλλά είναι άδικο, γιατί με τόσο μεγάλη βιβλιογραφία, μοιραία κάποια κείμενα θα μείνουν έξω από το βιβλίο. Πάρα πολλά πάντως από τα έργα, έχουν παρουσιαστεί και μέσα από τη Vivlioniki 🙂

Αυτό, που μου έκανε εντύπωση, είναι ότι το βιβλίο δεν το βρήκα σε πολλά βιβλιοπωλεία, αν και το έψαχνα για καιρό. Ένα ξεχασμένο μάλλον αντίτυπο βρήκα στη Μυθιστορία (πανέμορφο βιβλιοπωλείο στη Βαφοπούλου, στο Ντεπό, από τα ωραιότερα της Θεσσαλονίκης, ίσως το αδικεί η θέση του). Πρόκειται για ένα ανθολόγιο κειμένων, ιδιαίτερα σημαντικό για την λογοτεχνία της Θεσσαλονίκης. Πιστεύω ότι ο καλύτερος τρόπος να γνωρίσεις την ιστορία ενός τόπου, είναι μέσα από τη λογοτεχνία, που έχει γραφτεί σχετικά με αυτήν και για αυτό θεωρώ σημαντικότατο το έργο αυτό.

Βέβαια από τη δεύτερη έκδοση έχουν περάσει ήδη κοντά 10 χρόνια, που σημαίνει ότι σε αυτό το χρονικό διάστημα έχουν βγει νέα έργα και νέοι συγγραφείς. Θα ήθελα να δω τέτοιες μελέτες να βγαίνουν σε τακτικά χρονικά διαστήματα και συνεχώς ανανεωμένες.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Τα κείμενα, που έχουν επιλεγεί είναι ένα κι ένα, οι συγγραφείς σπουδαίοι. Περιμένω μία τρίτη έκδοση, η οποία θα συμπεριλαμβάνει το νέο αίμα της λογοτεχνίας της πόλης μας και τη νέα λογοτεχνία για την πόλη μας.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΕΡΕΦΑΣ, Σάκης

Μια μελέτη του Τόλη Καζαντζή για την λογοτεχνία της Θεσσαλονίκης

Σάρωση_20151221 (2)

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η πεζογραφία της Θεσσαλονίκης 1912-1983

Συγγραφέας: Τόλης Καζαντζής

Έκδοση: Βάνιας (1991)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €9

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τον Τόλη Καζαντζή τον γνωρίσαμε κυρίως ως συγγραφέα λογοτεχνίας, παρά ως μελετητή ή κριτικό λογοτεχνίας. Από τη Vivlioniki έχουν παρουσιαστεί στο παρελθόν τα έργα του «Ενηλικίωση«, «Παρέλαση» και «Οι πρωταγωνιστές«. Επίσης διαβάσαμε μία συνέντευξή του στον 904 Αριστερά στα FM, όπου σχολίαζε την λογοτεχνική διαδρομή στην πόλη. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι μία μελέτη του συγγραφέα για τα λογοτεχνικά δρώμενα της πόλης μας, από το 1912 έως το 1983.

Η έκδοση του βιβλίου είναι μέτρια. Χάρτινο το εξώφυλλο, με μια συμπαθή βινιέτα, το ροζ χρώμα δεν ξέρω ποιος το διάλεξε, αλλά μου έκανε μάλλον άσχημη εντύπωση. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει η πλούσια βιβλιογραφία, καθώς και ευρετήριο ονομάτων, που σε τέτοια βιβλία είναι ιδιαίτερα χρήσιμη.

Τα περισσότερα κείμενα είχαν δημοσιευτεί παλαιότερα σε περιοδικά και άλλα μέσα, αλλά εδώ έχουν δουλευτεί ξανά και έχουν γίνει προσθήκες και βελτιώσεις. Πρόκειται για μελέτες από το 1966 έως το 1991.

Μετά τον πρόλογο του συγγραφέα, υπάρχουν 11 κεφάλαια και ένα παράρτημα. Το τελευταίο αποτελεί το σενάριο ενός ντοκιμαντέρ, που είχε γυριστεί για τον εορτασμό των 2300 χρόνων από την ίδρυση της πόλης και δεν μου έκανε κάποια ιδιαίτερη εντύπωση, καθώς αν άξιζε να διαβαστεί, θα ήταν παράλληλα με την προβολή του ντοκιμαντέρ. Τα κεφάλαια ασχολούνται με διάφορα θέματα της λογοτεχνίας της πόλης μας:

  • Το πρώτο κεφάλαιο αποτελεί και εισαγωγή του βιβλίου, καθώς προσπαθεί να εξηγήσει την εξέλιξη της λογοτεχνίας της Θεσσαλονίκης μέσα από την ιστορία και τις κοινωνικές μεταβολές, που γνώρισε η πόλη.
  • Εξαιρετικά ενδιαφέρον το δεύτερο κεφάλαιο, που μιλάει για τη λογοτεχνία της Θεσσαλονίκης πριν το 1930, με σημαντικές πληροφορίες για έργα, που είναι πλέον εξαιρετικά σπάνια να τα βρει κάποιος.
  • Για τη «Σχολή Θεσσαλονίκης» μιλάει το τρίτο κεφάλαιο, ένα θέμα, που για πολύ καιρό απασχόλησε μελετητές, αν υπάρχει όντως, ποια τα χαρακτηριστικά της κτλ.
  • Γενικά για την πεζογραφία της Θεσσαλονίκης μιλάει το τέταρτο κεφάλαιο, όπου ο Καζαντζής προσπάθησε να χωρέσει σε ένα άρθρο ενός περιοδικού όσα περισσότερα μπορούσε σχετικά με το θέμα του.
  • Το πέμπτο κεφάλαιο έχει σημασία, καθώς κυκλοφόρησε το 1966 και μιλούσε τότε για τους νέους πεζογράφους της πόλης μας, με αναφορές σε ονόματα, που στη συνέχεια θα προσέφεραν σημαντικό υλικό στην λογοτεχνική κληρονομιά της Θεσσαλονίκης (πχ Κιτσόπουλος, Αλαβέρας, Βασιλικός, Χειμωνάς, Χριστιανόπουλος, Μπακόλας, Ιωάννου κα)
  • Το έκτο κεφάλαιο είναι μία μελέτη σε βάθος στα λογοτεχνικά έντυπα της πόλης μας, με ιστορικές αναφορές σε πολύ σημαντικά περιοδικά. Επίσης γίνεται λόγος για τις εφημερίδες, που κυκλοφόρησαν στην πόλη μας.
  • Τα τρία επόμενα κεφάλαια είναι αφιερωμένα σε τρεις εμβληματικές φυσιογνωμίες της λογοτεχνικής παράδοσης της Θεσσαλονίκης, τρεις συγγραφείς, των οποίων το έργο ήταν ιδιαίτερα πρωτοποριακό για την εποχή του και ουσιαστικά έβαλαν την πόλη μας στον λογοτεχνικό χάρτη της χώρας. Μιλάμε για τους Στέλιο Ξεφλούδα, Γιώργο Δέλιο και Αλκιβιάδη Γιαννόπουλο.
  • Το δέκατο κεφάλαιο μιλάει για άλλους τρεις σπουδαίους συγγραφείς της Θεσσαλονίκης, τον Γιώργο Ιωάννου, τον Νίκο Μπακόλα και τον Σάκη Παπαδημητρίου.
  • Το ενδέκατο και τελευταίο κεφάλαιο γράφτηκε για τον Γιώργο Ιωάννου λίγο μετά τον θάνατό του και είναι μια σύντομη παρουσίαση του βίου και του έργου του.

Αν κάτι μου έκανε θετική εντύπωση στο βιβλίο του Καζαντζή, αυτό είναι ότι ο συγγραφέας έχει άποψη και την εκφράζει. Δεν προσπαθεί να τα έχει καλά με όλους, δεν προσπαθεί να χαϊδέψει αυτιά. Ό,τι δεν του αρέσει το αναφέρει και έχει έτσι και την ευθύνη. Άρα δεν μιλάμε μόνο για μία βιβλιογραφική αναφορά, αλλά και για κριτική των έργων. Αν σκεφτεί κανείς πως οι περισσότεροι από όσους αναφέρει ζούσαν την εποχή, που έγραψε τα κείμενα αυτά, καταλαβαίνουμε ότι δεν θέλει να γίνει κόλακας, αλλά να εκφράσει την άποψή του.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο πολύ ενδιαφέρον. Λόγος απλός και κατανοητός, αλλά όχι απλοϊκός, ούτε εκλαϊκευμένος. Επιχειρηματολογία στα πιστεύω του και έρευνα σε βάθος για τα ιστορικά στοιχεία, που παραθέτει. Μαζί με μελέτες του Χριστιανόπουλου αποτελεί βάση για επόμενες εργασίες, που θα εξετάσουν την λογοτεχνία του τόπου μας. Δύσκολα θα το βρείτε σε βιβλιοπωλεία, καθώς είναι εκτός κυκλοφορίας, μόνο αν υπάρχει κανένα ξεχασμένο αντίτυπο κάπου. Μακάρι να κυκλοφορήσει στο μέλλον σε καλύτερη έκδοση.

1 σχόλιο

Filed under ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ, Τόλης, Συγγραφείς

Μελέτες βασισμένες στη λογοτεχνία της Θεσσαλονίκης

βιβλιονίκη044

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Επ’αφορμή

Συγγραφέας: Σωτηρία Σταυρακοπούλου

Έκδοση: Ιανός (2011)

ISBN: 978-960-6882-47-0

Τιμή: Περίπου €13

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η λογοτεχνία στη Θεσσαλονίκη από τη δεκαετία του 1930 και έπειτα, απέκτησε κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τα οποία την έκαναν να ξεχωρίζει. Η μελέτη αυτής της ταυτότητας αποτέλεσε και αποτελεί σημαντική διεργασία στην ανάδειξη του έργου των Θεσσαλονικέων λογοτεχνών. Μία τέτοια μελέτη είναι το αντικείμενο, του βιβλίου αυτής της ανάρτησης.

Η έκδοση ποιοτικά είναι όμορφη, λιτή και απλή. Χρησιμοποιήθηκε χαρτί Chamois 100gr. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει ευρετήριο ονομάτων και κατάλογος με τις πρώτες δημοσιεύσεις των κειμένων, καθώς το βιβλίο αποτελεί μια συλλογή αυτών. Το εξώφυλλο το κοσμεί ένας πίνακας του Νίκου Φωτάκη από το 1948, με θέμα την Παλιά Θεσσαλονίκη. Στο τέλος κάθε μελέτης υπάρχουν και κάποιες σημειώσεις.

Την συγγραφέα την γνωρίσαμε στη Vivlioniki πριν από λίγο καιρό με την παρουσίαση του βιβλίου της για τη λογοτεχνία της Θεσσαλονίκης σχετικά με την Γερμανική Κατοχή (πατήστε εδώ για περισσότερες πληροφορίες). Σε αυτό το έργο της η Σταυρακοπούλου μαζεύει κείμενά της από το παρελθόν, τα οποία είχαν γραφτεί με αφορμή κάποιο συνέδριο ή κάποια διάλεξη ή κάποια έκδοση, εξ ου και ο τίτλος του βιβλίου. Στον πρόλογό της λέει ότι το βιβλίο γράφτηκε στα πλαίσια του εορτασμού για τα 100 χρόνια από την προσάρτηση της πόλης μας στο Ελληνικό Κράτος.

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη (δεν κατάλαβα ακριβώς γιατί υπάρχει αυτός ο διαχωρισμός), τα οποία περιέχουν 14 μελέτες πάνω στο έργο λογοτεχνών της πόλης μας. Η θεματολογία ποικίλει αρκετά και δεν υπάρχει κάποια συνοχή ή συνέχεια, τα κείμενα είναι ανεξάρτητα.

  • Η 1η μελέτη ασχολείται με την έρευνα του Κριαρά στο έργο του Ψυχάρη, μια μακρόχρονη προσπάθεια, ιδιαίτερα σημαντική για την ελληνική πεζογραφία.
  • Η 2η μελέτη κάνει μια γενική επισκόπηση στους διηγηματογράφους της μεταπολεμικής Θεσσαλονίκης, αναφερόμενη σε ονόματα, πολλά εκ των οποίων έχει παρουσιαστεί έργο τους στη Vivlioniki.
  • Η 3η μελέτη αναφέρεται σε πεζογράφους, των οποίων το έργο έχει επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό από τον Βιζυηνό.
  • Η 4η μελέτη μιλάει για τον Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη και τα κείμενά του στις Παρασκιές του Κοχλία, μια πρωτοποριακή στήλη, όπου ο συγγραφέας ασκούσε κριτική στο ίδιο το περιοδικό, τα κείμενα και γενικά την ύλη του.
  • Η 5η μελέτη αναφέρεται στην επίδραση του «λαϊκού πολιτισμού» στο περιοδικό Διαγώνιος και στους συντελεστές του.
  • Η 6η μελέτη μιλάει για το περιοδικό Τραμ, την κριτική του και τους κριτικούς του.

Οι 6 πρώτες αυτές μελέτες αποτελούν το πρώτο μέρος του βιβλίου. Οι υπόλοιπες βρίσκονται στο δεύτερο μέρος.

  • Η 7η μελέτη αναφέρεται στην ύπαρξη της Θεσσαλονίκης στο έργο τριών συγγραφέων, του Αλμπέρτου Ναρ, του Γιώργου Ιωάννου και του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη.
  • Στην 8η μελέτη υπάρχει ένας συσχετισμός έργων τριών συγγραφέων από κάπως διαφορετικούς κόσμους, του Νίκου Μπακόλα, του Περικλή Σφυρίδη και της Christa Wolf.
  • Η 9η μελέτη συγκρίνει δύο κείμενα, ένα του Αλέξανδρου Κοσματόπουλου και ένα του Περικλή Σφυρίδη για να αναλύσει τη βιωματική πεζογραφία
  • Η 10η μελέτη εξετάζει τον ρόλο του ταξιδιού στα κείμενα των Γιώργου Ιωάννου, του Περικλή Σφυρίδη, του Τάσου Καλούτσα και του Βασίλη Τσιαμπούση.
  • Στην 11η μελέτη συναντάμε πάλι τον Τάσο Καλούτσα, γίνεται έρευνα για τον ρόλο του άντρα στο έργο του συνολικά.
  • Η 12η μελέτη εξετάζει τον ρόλο της Ελληνικής επαρχίας στο έργο του Βασίλη Τσιαμπούση.
  • Στη 13η μελέτη εξετάζεται το πεζογραφικό έργο του Μανόλη Ξεξάκη.
  • Τέλος η 14η μελέτη βασίζεται στο έργο του Περικλή Σφυρίδη «Χριστούγεννα στο Πήλιο».

Ομολογώ ότι βρήκα το βιβλίο εξαιρετικά κουραστικό, ίσως γιατί η Σταυρακοπούλου απευθύνεται σε κοινό επιστημονικό, φιλολογικό ή λογοτεχνικό και όχι στον μέσο αναγνώστη. Δεν σημαίνει πως το βιβλίο δεν έχει ενδιαφέρον, αλλά οι όροι και η γλώσσα, που χρησιμοποιούνται χρειάζονται χρόνο μέχρι να τους συνηθίσει ή να τους καταλάβει κάποιος, που δεν έχει ειδικές γνώσεις.

Προσωπικά μου άρεσαν περισσότερο η 2η, 6η, 7η και 13η μελέτη. Βέβαια δεν έχω τις γνώσεις για να κρίνω την αξία των υπολοίπων, απλά αυτές, που ανέφερα βρίσκονται πιο κοντά στα ενδιαφέροντά μου. Το βιβλίο προσφέρει πάντως για κάποιον, που αγαπά το διάβασμα, πολύ υλικό για ανάγνωση και στις σελίδες του αναφέρονται πολλά ονόματα λογοτεχνών της πόλης μας, τόσο γνωστά, όσο και άγνωστα. Αν δεν είστε φιλόλογος ή κριτικός λογοτεχνίας, ίσως δεν το χαρείτε, στην άλλη περίπτωση νομίζω θα το εκτιμήσετε πολύ περισσότερο από εμένα.

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, ΣΤΑΥΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Σωτηρία