Tag Archives: Κολώνας

Το βιβλίο, που ανέδειξε το έργο του Vitaliano Poselli στους Θεσσαλονικείς

img022

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ο αρχιτέκτονας Vitaliano Poselli – Τα έργα του στη Θεσσαλονίκη του 19ου αιώνα

Συγγραφέας: Βασίλης Κολώνας, Λένα Παπαματθαιάκη

Έκδοση: Παρατηρητής (1980)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €11

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν από αρκετό καιρό είχαμε παρουσιάσει στη Vivlioniki το βιβλίο της Ζωρζέττα Ποζέλλι, εγγονής του Vitaliano Poselli, στο οποίο η συγγραφέας μιλούσε για τη ζωή του παππού της. Στο βιβλίο αυτό ανέφερε για την επίσκεψη, που είχε κάνει ο Βασίλης Κολώνας και για το γεγονός ότι αυτός είχε ανακαλύψει και αναδείξει το έργο του μεγάλου αρχιτέκτονα, του οποίου τα κτίρια, όσα έχουν διασωθεί ως τις μέρες μας, αποτελούν κοσμήματα για την πόλη μας. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι αυτό, στο οποίο ο Κολώνας μαζί με την Λένα Παπαματθαιάκη έκαναν γνωστό τον Ποζέλλι στους Θεσσαλονικείς.

Η έκδοση είναι μέτρια προς κακή. Αποτυχημένη επιλογή εξώφυλλου, ούτε ο τίτλος δεν γράφτηκε σωστά. Πολλές φωτογραφίες, ασπρόμαυρες όλες και αρκετά αρχιτεκτονικά σχέδια. Κακή επιμέλεια για ένα έργο, το οποίο απέδειξε τη σημασία του με την αναγνώριση του Ποζέλλι κατά τα επόμενα χρόνια. Βιβλιογραφικά στοιχεία υπάρχουν στο τέλος, ενώ σημειώσεις υπάρχουν στο κάτω μέρος κάποιων σελίδων. Το βιβλίο το προλογίζει ο Γιώργος Ιωάννου. Νομίζω ότι ένα τόσο σημαντικό έργο για την Θεσσαλονίκη αξίζει μια δεύτερη έκδοση, βελτιωμένη και πιο καλαίσθητη.

Τη Λένα Παπαματθαιάκη πρώτη φορά τη βλέπουμε στη Vivlioniki, αλλά ο Βασίλης Κολώνας μας έχει χαρίσει μερικά εξαιρετικά βιβλία με θέμα τη Θεσσαλονίκη (μπορείτε να δείτε έργα του εδώ, εδώ και εδώ).

Αφορμή για τη συγγραφή του βιβλίου στάθηκε μια εργασία, που έκαναν οι φοιτητές τότε της Αρχιτεκτονικής Κολώνας και Παπαματθαιάκη, πάνω στο Γενί Τζαμί (το παλιό Αρχαιολογικό Μουσείο για τους παλαιότερους). Μέσα από αυτήν την εργασία ανακάλυψαν το έργο του Ποζέλλι και σε συνδυασμό με την έλλειψη βιβλιογραφίας σχετικά με τη δουλειά του έκαναν μία έρευνα πάνω στα κτίρια, που υπέγραψε ο διάσημος πλέον αρχιτέκτονας.

Πριν το κύριο μέρος του βιβλίου, υπάρχουν δύο μικρά κεφάλαια, το ένα με βιογραφικά στοιχεία του Ποζέλλι και το άλλο με μια σύντομη αναφορά για τη Θεσσαλονίκη του 19ου αιώνα. Άλλωστε ο Ποζέλλι έχτισε τα κτίριά στα τέλη του 19ου αιώνα και στα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα.

Υπάρχουν αναφορές για 14 έργα του Ιταλού αρχιτέκτονα, τα οποία έχουν ταξινομηθεί σε 4 κατηγορίες:

  • Δημόσια κτίρια (Φιλοσοφική Σχολή, Διοικητήριο, Γ’ Σώμα Στρατού)
  • Θρησκευτικά κτίρια (Καθολική Εκκλησία, Αρμένικη Εκκλησία, Γενί Τζαμί, Συναγωγή Μπετ Σαούλ)
  • Εμπορικά κτίρια (Τράπεζα Θεσσαλονίκης, Στοά Λομπάρντο)
  • Πύργοι (Βίλα Αλλατίνι, Βίλα Ίντα, Βίλα Μπαρτζανκιάν, Βίλα Μορπούργκο και Μύλοι Αλλατίνι)

Για κάθε ένα από αυτά τα κτίρια γίνεται ιστορική αναφορά, δίνονται κάποια γενικά στοιχεία και λεπτομέρειες σχετικά με την αρχιτεκτονική τους, όσα τουλάχιστον κατάφεραν να βρούνε οι συγγραφείς, Επίσης υπάρχει φωτογραφικό υλικό, παλαιό και νέο (όταν λέμε νέο εννοούμε του 1980 κοντά, όταν και κυκλοφόρησε το βιβλίο).

Ακολουθούν κάποια πολύ ενδιαφέροντα κεφάλαια σχετικά με τον εκλεκτικισμό, το αρχιτεκτονικό ύφος, το οποίο κυριάρχησε στη Θεσσαλονίκη και το οποίο υπάρχει σε πολλά κτίρια της πόλης, τα οποία οι περισσότεροι επιμένουν να αποκαλούν «νεοκλασικά». Το κεφάλαιο για την αρχιτεκτονική του Ποζέλλι δεν το κατάλαβα, καθώς χρειάζεται κάποιος να έχει εξειδικευμένες αρχιτεκτονικές γνώσεις για να το κατανοήσει. Τέλος ενδιαφέρον παρουσιάζει και το κεφάλαιο σχετικά με τη σύγχρονη αντιμετώπιση του εκλεκτικισμού. Βλέπετε σήμερα πολλοί αναρωτιούνται για ποιο λόγο και πώς χάθηκαν πολλά από αυτά τα κτίρια στην περιοχή των Εξοχών ή γιατί δεν διατηρούνται, αλλά πριν ούτε 40 χρόνια ο κόσμος τα έβλεπε μάλλον με στραβό μάτι.

Το βιβλίο παρά την κακή ποιότητα έκδοσής του, αποτελεί για μένα ένα από τα σημαντικότερα έργα, που έχουν κυκλοφορήσει για την πόλη μας. Ανέδειξε το έργο ενός σπουδαίου αρχιτέκτονα,  ο οποίος χάρισε στη Θεσσαλονίκη κάποια από τα ομορφότερα έργα του. Εγώ το βλέπω και ως μια δικαίωση, καθώς για πάνω από μισό αιώνα το έργο του Ποζέλλι δεν μπορούσε να κολλήσει στην προσπάθεια «εξελληνισμού» της Θεσσαλονίκης και για αυτό έμενε άγνωστο. Παρά τις πολλές παρεμβάσεις, που υπέστησαν όσα κτίρια διασώθηκαν, ο κεντρικός τους χαρακτήρας επιβίωσε. Σήμερα πολλοί περισσότεροι Θεσσαλονικείς είναι πια ευαισθητοποιημένοι σχετικά με την αρχιτεκτονική κληρονομιά της πόλης τους και πιστεύω πως σε αυτό συνέβαλλε και το βιβλίο αυτό. Δύσκολα θα το βρείτε στα ράφια των βιβλιοπωλείων, αλλά νομίζω πως αξίζει τον κόπο να το ψάξετε.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ΚΟΛΩΝΑΣ, Βασίλης, ΠΑΠΑΜΑΤΘΑΙΑΚΗ, Λένα, Συγγραφείς

Το εξαιρετικό βιβλίο του Κολώνα για τη Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών

Σάρωση_20160729

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών – Εικονογραφία της συνοικίας των Εξοχών (1885-1912)

Συγγραφέας: Βασίλης Κολώνας

Έκδοση: University Studio Press (2014)

ISBN: 978-960-12-2199-1

Τιμή: Περίπου €50

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στη βιβλιογραφία σχετικά με τη Θεσσαλονίκη, τόσο στη λογοτεχνία, όσο και στα υπόλοιπα είδη του γραπτού λόγου, πολλά είναι τα έργα, που ξεχωρίζουν. Από αυτά κάποια λίγα είναι τόσο καλά και τόσο σημαντικά, που προσωπικά τα χαρακτηρίζω μνημειώδη. Η σημερινή ανάρτηση μιλάει για ένα τέτοιο βιβλίο, το οποίο μπορεί να κυκλοφόρησε σχετικά πρόσφατα, αλλά αποτελεί αντικείμενο εργασίας του συγγραφέα για πάνω από 30 χρόνια. Μιλάμε για το ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΟ «Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών» του Βασίλη Κολώνα.

Η έκδοση είναι άριστη. Υπάρχουν αμέτρητες φωτογραφίες, που μεταφέρουν τον αναγνώστη με μοναδικό τρόπο στην εποχή του παρελθόντος και σε μία Θεσσαλονίκη της οποίας την εικόνα νοσταλγούν πολλοί οι παλαιότεροι και θαυμάζουν οι νεώτεροι. Κείμενα ευανάγνωστα. Στο τέλος υπάρχουν οι πηγές των εικόνων, οι οποίες προέρχονται από κρατικά αρχεία, οργανισμούς της Ελλάδος και του εξωτερικού, ιδιωτικές συλλογές, έντυπα κα. Επίσης υπάρχει ευρετήριο ονομάτων. Τα κείμενα είναι σε στήλες. Εξαιρετική και αψεγάδιαστη δουλειά στο σύνολό της.

Τον Κολώνα τον γνωρίσαμε στη Vivlioniki μέσα από άλλα δύο έργα του, ένα για τη σύγχρονη αρχιτεκτονική στη Θεσσαλονίκη και ένα , που μιλούσε για τα ξενοδοχεία της πόλης μας. Αμφότερα είναι σημαντικότατα έργα. Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών ξεκίνησε, υπό μία έννοια, να γράφεται το 1978, όταν ο Κολώνας, φοιτητής τότε της αρχιτεκτονικής, έπρεπε να μελετήσει το Γενί Τζαμί, που εκείνη την εποχή ήταν λιγό πολύ άγνωστο στους περισσότερους. Στη συνέχεια θα ασχοληθεί με το έργο του Βιταλιάνο Ποζέλλι, γεγονός, που μαρτυρά και η εγγονή του Ιταλού αρχιτέκτονα στο βιβλίο της για τον παππού της. Το βιβλίο της ανάρτησής μας βασίζεται στη διδακτορική διατριβή, του Κολώνα, που υποστηρίχθηκε το 1991. Έκτοτε η έρευνά συνεχίστηκε και με τη βοήθεια της τεχνολογίας ολοκληρώθηκε αυτό το σημαντικότατο έργο, που αποκαλύπτει στον αναγνώστη τη μαγευτική Θεσσαλονίκη της περιοχής των Εξοχών ή για να καταλαβαίνουν όλοι, την «περιοχή με τα υπέροχα σπίτια της Βασ. Όλγας». Βέβαια το έργο δεν περιορίζεται μόνο στα κτίρια, που βρίσκονται πάνω στη γνωστή λεωφόρο, αλλά επεκτείνεται σε όλα τα κτίσματα ανατολικά του Λευκού Πύργου έως τη σημερινή Σοφούλη.

Υπάρχουν 4 βασικά κεφάλαια στο βιβλίο:

  • Στο πρώτο κεφάλαιο περιγράφεται η εικόνα της Θεσσαλονίκης στο πέρασμα από τον 19ο προς τον 20ο αιώνα. Οι πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές, που έγιναν εκείνη την περίοδο έπαιξαν σημαντικότατο ρόλο στην ανάπτυξη αυτής της περιοχής, που έμελλε να αλλάξει τη φυσιογνωμία της πόλης, η οποία έμενε περίπου η ίδια για πολλούς αιώνες.
  • Στο δεύτερο κεφάλαιο περιγράφονται όλες εκείνες οι εργασίες, που έπρεπε να γίνουν, ώστε να γεννηθεί η νέα συνοικία. Εξαιρετικό σε αυτό το κεφάλαιο, το κομμάτι, που μιλάει για την εθνοκοινωνική σύνθεση του πληθυσμού, με πληροφορίες, που ο σημερινός κάτοικος της Θεσσαλονίκης ίσως δεν μπορεί να πιστέψει, όπως για παράδειγμα τη συμβίωση στην ίδια περιοχή Εβραίων, Μουσουλμάνων και Χριστιανών.
  • Το τρίτο κεφάλαιο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και το κυρίως μενού του βιβλίου. Εδώ γίνονται λεπτομερείς αναφορές στα κτίσματα, τόσο τα δημόσια, όσο και τα ιδιωτικά. Με πάρα πολλές φωτογραφίες, κάποιες παλιές και κάποιες από τα τελευταία χρόνια ζωής μερικών εξ αυτών των αρχιτεκτονικών στολιδιών. Διαβάζοντας το κείμενο παράλληλα, προσωπικά ένιωσα μια πίκρα, για την εικόνα μίας πόλης, που είναι πλέον σχεδόν αδύνατον να επανέλθει στην παλαιότερη μορφή της. Είναι συγκλονιστικό το να βλέπεις αριστουργήματα να τα έχουν αφήσει να σβήσουν, ώστε να γκρεμιστούν και να χτισθούν τα εκτρώματα, που συναντάμε σήμερα εκατέρωθεν της Βασ. Όλγας ή στις γύρω από αυτήν περιοχές. Ειδικά οι πληροφορίες για τη μοίρα των ιδιωτικών οικιών είναι συγκλονιστικές. Ακόμη και αν δεν θέλετε να διαβάσετε τα όσα γράφει το βιβλίο, αξίζει να δείτε τις φωτογραφίες του.
  • Στο τέταρτο και τελευταίο κεφάλαιο ο Κολώνας μας βάζει και μέσα σε αυτά τα σπίτια, πάλι με τη βοήθεια των φωτογραφιών, με πληροφορίες πολλές για τη διακόσμηση και τη μορφολογία των κτιρίων αυτών.

Ακολουθεί ο εξαιρετικός επίλογος, αν και ο Κολώνας δίνει τον τίτλο «Αντί επιλόγου».

Νομίζω ότι έχει γίνει κατανοητό το πόσο εκτιμώ αυτό το έργο. Σε αξία το τοποθετώ δίπλα στο βιβλίο του Δημητριάδη για την τοπογραφία της Θεσσαλονίκης στην Τουρκοκρατία και στο βιβλίο των Νικολαΐδου-Κουρκουτίδου, Μαυροπούλου και Μπακιρτζή για τα ψηφιδωτά της πόλης μας. Πρόκειται για ένα έργο, το οποίο διαφυλάσσει τη μνήμη μιας περιοχής, που η δημιουργία της πριν πάνω από έναν αιώνα είχε αλλάξει όχι μόνο την εικόνα της πόλης, αλλά και τις σχέσεις μεταξύ των Θεσσαλονικέων κατοίκων της. Για πρώτη φορά πολίτες κάθε θρησκείας της πόλης γινόντουσαν γείτονες και συμβίωναν στην ίδια γειτονιά. Η πόλη αποκτούσε τη μορφή μιας Ευρωπαϊκής μεγαλούπολης, την οποία έχουν θαυμάσει όλοι οι περιηγητές και οι συγγραφείς. Πρέπει αυτό το βιβλίο να διαβαστεί από όλους ή ακόμη και αν δεν διαβαστεί πρέπει να ξεφυλλιστεί από όλους τους κατοίκους της σημερινής πόλης. Αν θέλουμε να αλλάξουμε την εικόνα της Θεσσαλονίκης, το βιβλίο αυτό αποτελεί μία από τις πολλές πυξίδες, που θα χρειαστούν.

1 σχόλιο

Filed under ΚΟΛΩΝΑΣ, Βασίλης, Συγγραφείς

Σύγχρονη ιστορία των ξενοδοχείων της Θεσσαλονίκης

Σάρωση_20160111

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Εκατό χρόνια φιλοξενίας – Τα ξενοδοχεία της Θεσσαλονίκης (1914-2014)

Συγγραφέας: Βασίλης Κολώνας

Έκδοση: University Studio Press (2015)

ISBN: 978-960-12-2245-5

Τιμή: Περίπου €40

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το τέλος του 2015 και πιο συγκεκριμένα η περίοδος των εορτών επιφύλασσε για το χώρο του βιβλίου πολλές και καλές εκδόσεις, όπως συνηθίζεται άλλωστε. Μία από αυτές, που ξεχώρισε για το υλικό της και την ποιότητά της, είναι το αντικείμενο της σημερινής ανάρτησης.  Ο Βασίλης Κολώνας μας ξεναγεί στον άγνωστο για τους περισσότερους κόσμο των ξενοδοχείων της Θεσσαλονίκης.

Η έκδοση είναι άριστη. Πλαστικοποιημένο εξώφυλλο με φωτογραφία της Παλιάς Παραλίας μπροστά από το παλιό Μεντιτερανέ. Το φωτογραφικό υλικό είναι ιδιαίτερα πλούσιο και η εκτύπωση των φωτογραφιών αντάξια της συνολικής ποιότητας του βιβλίου. Δίγλωσση έκδοση, που για τέτοια βιβλία είναι πολύ σημαντική. Κείμενα ευανάγνωστα τοποθετημένα σε στήλες. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν ευρετήρια ονομάτων, κτιριών και φωτογραφιών. Από τα βιβλία «πολυτελείας», που στολίζουν τόσο για την εμφάνιση, όσο και για το περιεχόμενό τους μια βιβλιοθήκη. Η έκδοση στηρίχτηκε από την Ένωση Ξενοδόχων Θεσσαλονίκης.

Τα ξενοδοχεία της Θεσσαλονίκης, αν και είναι άμεσα συνδεδεμένα με την ιστορία του τόπου, δεν είχαν τύχει στο παρελθόν ιδιαίτερης προσοχής από συγγραφείς και ερευνητές. Κυκλοφορεί ένα βιβλίο, πάλι από τις εκδόσεις University Studio Press, σχετικά με τα χάνια, τα πανδοχεία και τα ξενοδοχεία της πόλης μας έως το 1917, αλλά για τα πιο σύγχρονα υπήρχαν μόνο περιστασιακές αναφορές σε κάποια βιβλία. Το έργο αυτό του Κολώνα λοιπόν έρχεται να καλύψει ένα τεράστιο κενό στη βιβλιογραφία της Θεσσαλονίκης. Αφορμή στάθηκε η επέτειος ενός αιώνα από την ίδρυση της Ένωσης Ξενοδόχων της πόλης μας.

Το υλικό του βιβλίου χωρίζεται σε 4 βασικά κεφάλαια, με χρονολογική σειρά:

  • Ξενοδοχεία, που εμφανίστηκαν στη Θεσσαλονίκη πριν τη Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917
  • Ξενοδοχεία, που δημιουργήθηκαν κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου
  • Ξενοδοχεία, που δημιουργήθηκαν μεταπολεμικά και έως τα τέλη του 20ου αιώνα
  • Ξενοδοχεία, που δημιουργήθηκαν στον 21ο αιώνα

Στις σελίδες του βιβλίου, πέρα από στοιχεία για την αρχιτεκτονική, τον εσωτερικό διάκοσμο και τους ιδιοκτήτες των ξενοδοχείων, ο αναγνώστης θα διαβάσει και για πολλά ιστορικά γεγονότα, τα οποία συνδέονται με τα μέρη αυτά. Το δε φωτογραφικό υλικό δεν περιορίζεται μόνο σε εικόνες από τις εξωτερικές όψεις των ξενοδοχείων, αλλά και σε επιστολόχαρτα, διαφημιστικό υλικό, αρχιτεκτονικά σχέδια κα.

Μεντιτερρανέ, Σπλέντιντ, Κολόμπο, Αστόρια, αλλά και πιο σύγχρονα όπως το Ηλέκτρα Παλλάς, το Μακεδονία Παλλάς, το Νικόπολις, το Δάιος και το Εξέλσιορ, κτίρια-ναοί της φιλοξενίας, αλλά και αρχιτεκτονικά στολίδια της πόλης μας, μαζί με εκατοντάδες άλλα, παρουσιάζονται σε αυτό το βιβλίο με μοναδικό τρόπο και πάντα με σεβασμό για την αγάπη και το μεράκι των ανθρώπων, που τα δούλεψαν. Η τουριστική αναγέννηση της πόλης μας τα τελευταία χρόνια, τα έφερε πάλι στην επικαιρότητα. Η ανάγνωση του βιβλίου νομίζω θα σας φέρει πιο κοντά στις ιστορίες και τους μύθους, που κρύβουν τα κτίρια αυτά, είτε βρίσκονται έξω από την πόλη πια, είτε στο κέντρο της, είτε μόλις βραδιάσει και ανάψουν οι ταμπέλες με το νέον προς την αρχή της Εγνατίας.

3 Σχόλια

Filed under ΚΟΛΩΝΑΣ, Βασίλης, Συγγραφείς