Tag Archives: Κατοχή

Ένα μυθιστόρημα για τον Μεσοπόλεμο και για την Κατοχή στη Θεσσαλονίκη

img023

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η νύχτα που πέρασε

Συγγραφέας: Διονύσιος Κωστίδης

Έκδοση: Πιτσιλός (1988)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η ιστορία της Θεσσαλονίκης στη διάρκεια του Μεσοπολέμου και της Κατοχής έχει εμπνεύσει πάρα πολλούς συγγραφείς. Ήταν τέτοια τα γεγονότα, δυστυχώς τα περισσότερα αρνητικά, που δεν θα μπορούσαν να περάσουν απαρατήρητα από την πένα των πεζογράφων και των ποιητών. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης αποτελεί ένα τέτοιο παράδειγμα.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Χωρίς τίποτα ιδιαίτερο το εξώφυλλο (οι λεκέδες δεν ανήκουν στο πρωτότυπο, αλλά δεν βρήκα καλύτερο αντίτυπο στο παλαιοβιβλιοπωλείο), το κείμενο είναι ευανάγνωστο. Αυτό είναι το πρώτο βιβλίο των εκδόσεων Πιτσιλός, που βλέπουμε στη Vivlioniki, αλλά και το πρώτο έργο του Διονύσιου Κωστίδη.

Το μυθιστόρημα αυτό ξεκινάει χρονικά από το Μεσοπόλεμο, στις αρχές της δεκαετίας του 1930 και εκτείνεται έως το 1945, λίγο μετά το τέλος της ΕΑΜοκρατίας στη Θεσσαλονίκη. Πρωταγωνιστής κύριος ο Ντίμης (από το Δημήτρης), ένα αγόρι, που μεγαλώνει κάπου στη Δημητρίου Πολιορκητού στην Άνω Πόλη. Μεγαλώνει μαζί με τον πατέρα του και τη μητριά του χωρίς να αισθάνεται καλοδεχούμενος στο σπίτι του. Ευαίσθητος, ντροπαλός και συνεσταλμένος αντιμετωπίζει την εφηβεία με δυσκολία, καθώς πέρα από τις κρίσεις στην οικογένειά του, υπάρχουν προβλήματα στις σχέσεις του με τους φίλους του αλλά και στα ερωτικά του. Μέσα στην περίοδο των πολιτικών αλλαγών βρίσκεται μπλεγμένος και με τους εθνικιστές των ΕΕΕ, αλλά και με τους κομμουνιστές, χωρίς να είναι σίγουρος για τίποτα όμως. Στην περίοδο της Κατοχής θα πιαστεί αιχμάλωτος και θα σταλεί για καταναγκαστική εργασία στη Γερμανία, αλλά θα ελευθερωθεί από Γιουγκοσλάβους αντάρτες και τελικά θα βρεθεί πίσω στην Ελλάδα. Παράλληλα με την ιστορία τη δική του υπάρχουν και κάποιες άλλες, όπως για παράδειγμα της Θάλειας, μιας γειτόνισσας του Ντίμη, της Ιωάννας, κόρης της Θάλειας, που ερωτεύεται έναν κομμουνιστή αντάρτη, του Ντίνου, γείτονα και φίλου του Ντίμη, που θα μπλεχτεί με την ΕΕΕ και τα Τάγματα Ασφαλείας κα. Παράλληλα με όλα αυτά υπάρχει και ο αγνός και ανεκπλήρωτος έρωτας του Ντίμη για την Ηλέκτρα, την αδελφή του Ντίνου.

Η υπόθεση εξελίσσεται σε μικρά κεφάλαια, που κάνουν την ανάγνωση ιδιαίτερα εύκολη. Αυτό ίσως είναι και ένα από τα ελάχιστα θετικά του βιβλίου, καθώς η συνολική μου εντύπωση για αυτό είναι μάλλον αρνητική. Ο Κωστίδης έχει μια βασική ιδέα στο μυαλό του, αλλά δεν καταφέρνει να την αναπτύξει όπως θα έπρεπε. Οι χαρακτήρες του μοιάζουν μισοί, δεν έχουν δομηθεί σωστά και υπάρχουν πολλά κενά στην εξέλιξή τους. Ναι μεν μιλάμε για μυθιστόρημα, αλλά από τη στιγμή, που αυτό αποτελεί μέρος του ιστορικού χρόνου, θα έπρεπε να μην υπάρχουν τα κενά, που εμφανίζονται στο βιβλίο. Για μένα δεν γίνεται να γράφει κάποιος μυθιστόρημα για τη Θεσσαλονίκη του Μεσοπολέμου και να λείπει από αυτό ο Μάης του 1936 ή να μιλάει κάποιος για την Κατοχή και να μην αναφέρει ούτε κουβέντα για το Ολοκαύτωμα των Εβραίων της πόλης. Μου κάνει επίσης θλιβερή εντύπωση το χρονικό άλμα, που κάνει ο συγγραφέας όταν ο Ντίμης συλλαμβάνεται και τον πάνε στις φυλακές του στρατοπέδου «Παύλος Μελάς», όπου όλο το 1942 περνάει σε μια σειρά. Αποτυχημένη βρίσκω επίσης την προσπάθειά του να κρατήσει ίσες αποστάσεις μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς. Γενικά αν κάποιος οφείλει να βρίσκει μια ισορροπία μεταξύ μύθου και ιστορίας, πιστεύω ότι ο Κωστίδης την έχει χάσει.

Η Θεσσαλονίκη είναι πρωταγωνίστρια στο βιβλίο με πολλές αναφορές σε τοποθεσίες της πόλης, κυρίως δρόμους και περιοχές. Δεν γίνεται όμως αισθητή η παρουσία της, καθώς οι αναφορές σε τοπογραφικά στοιχεία δεν αρκούν για να δώσουν τη δυναμική της πόλης, αλλά ούτε και την ιστορία της.

Προσωπικά το βιβλίο δεν μου άρεσε. Ούτε σαν μυθιστόρημα, ούτε σαν ιστορία. Με τόσο υλικό, που έχει δώσει αυτή η πόλη στους συγγραφείς, θεωρώ ότι ο Κωστίδης δεν το εκμεταλλεύτηκε όπως θα έπρεπε. Θα μπορούσα να δεχτώ το να μπαίνει η ιστορία σε δεύτερο ρόλο αν το μυθιστόρημα ήταν κάτι το ξεχωριστό ή θα μπορούσα να διαβάσω το βιβλίο πιο ευχάριστα αν επέλεγε να μην τοποθετήσει τη δράση στην πόλη μας. Δεν θα συμβούλευα σε κάποιον να το διαβάσει, νομίζω το βιβλίο θα είχε ενδιαφέρον μόνο για κάποιον, που συλλέγει βιβλία για την πόλη μας.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ΚΩΣΤΙΔΗΣ, Διονύσιος, Συγγραφείς

Οι αναμνήσεις ενός Θεσσαλονικέα Sonderkommando από τα κολαστήρια του Μπίρκεναου

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Από την Ελλάδα στο Μπίρκεναου

Συγγραφέας: Λεών Κοέν

Έκδοση: Κυαναυγή (2017)

ISBN: 978-618-82909-4-5

Τιμή: Περίπου €13

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι μία ακόμη μαρτυρία επιζώντα από τα στρατόπεδα εξόντωσης των Ναζί. Πρόκειται για έναν Εβραίο Θεσσαλονικέα, ο οποίος έζησε από πρώτο χέρι τη βία και τη φρικαλεότητα του Άουσβιτς και μάλιστα από την χειρότερη θέση, αυτή του Sonderkommando.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Συμπαθητικό εξώφυλλο, ευανάγνωστο κείμενο. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν κάποια γράμματα του συγγραφέα προς τον γιο του. Το πρωτότυπο ήταν γραμμένο στα αγγλικά και είχε τίτλο «From Greece to Birkenau: The Crematoria Workers’ Uprising» και είχε κυκλοφορήσει το 1996 στο Τελ Αβίβ. Μετάφραση έκανε η Γαρυφαλιά Μίχα. Η Κυαναυγή είναι ένας νέος εκδοτικός οίκος και αυτό είναι το πρώτο τους βιβλίο, που παρουσιάζεται στη Vivlioniki.

Πριν την αφήγηση του Κοέν υπάρχουν δύο κείμενα, ένα του γιου του συγγραφέα, Ζαν Κοέν, ο οποίος προλογίζει την ελληνική έκδοση και ένα της κόρης του συγγραφέα, της Λίλη Έις Περαχιά, η οποία προλόγιζε την αρχική έκδοση. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Λεών Κοέν δεν είδε καμία από τις δύο εκδόσεις, καθώς πέθανε το 1989.

Ο Κοέν πριν ξεκινήσει την αφήγησή του έχει γράψει μια εισαγωγή στην οποία εξηγεί τους λόγους για τους οποίους έγραψε το βιβλίο αυτό. Πέρα από την ανάγκη να μάθει ο κόσμος τι ήταν τα στρατόπεδα εξόντωσης και να μην περάσει ποτέ η ανθρωπότητα ξανά αυτές τις στιγμές, ο Κοέν γράφει πως θέλει να μάθει ο κόσμος τα γεγονότα της εξέγερσης στο Άουσβιτς, στην οποία εξέγερση ρόλο σημαντικό είχαν παίξει οι Έλληνες Εβραίοι. Αν σκεφτεί κανείς ότι το βιβλίο κυκλοφόρησε αρχικά στα αγγλικά, ευνόητο είναι το πόσο σημαντική είναι η αφήγησή του, καθώς ο περισσότερος κόσμος πιθανότατα αγνοούσε την ύπαρξη του γεγονότος καθώς και τους υπευθύνους της εξέγερσης.

Το κυρίως μέρος της αφήγησης χωρίζεται σε δύο μέρη:

  • Στο πρώτο μέρος ο Κοέν περιγράφει τα όσα έζησε σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα μετά το τέλος του Ελληνο-Ιταλικού πολέμου. Ο Κοέν υπηρέτησε στον Ελληνικό στρατό κατά τη διάρκεια του πολέμου. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής θα φύγει στην Αθήνα μαζί με τη γυναίκα του και τα πεθερικά του κι εκεί θα κρυφτεί μέχρι τη μέρα, που μετά από προδοσία θα συλληφθεί και θα σταλεί στο στρατόπεδο στο Χαϊδάρι, από όπου το 1944 τον στέλνουν, μαζί με τους Εβραίους της Αθήνας, των Ιωαννίνων και άλλων περιοχών, στο Άουσβιτς. Η αφήγηση εδώ είναι αρκετά ζωντανή και χαρακτηρίζεται σε κάποια σημεία και από χιούμορ. Αξιομνημόνευτη η ειλικρίνεια του Κοέν, αφού δεν κρύβει το γεγονός ότι ο μπατζανάκης του ήταν στην Εβραϊκή πολιτοφυλακή, που είχαν σχηματίσει οι Γερμανοί, ώστε να ελέγχεται ο Εβραϊκός πληθυσμός της Θεσσαλονίκης. Μιλάει επίσης και για τους προδότες Εβραίους, οι οποίοι συνεργάστηκαν με τον κατακτητή και συνετέλεσαν στη σύλληψη πολλών Εβραίων, τόσο στη Θεσσαλονίκη, όσο κυρίως στην Αθήνα. Ξεχωριστή μνεία έχει για τον Ναπολέοντα Σουκατζίδη, έναν αντάρτη, ο οποίος βρισκόταν στο Χαϊδάρι και βοήθησε όσο μπορούσε τους Εβραίους κρατούμενους. Ο Σουκατζίδης εκτελέστηκε από τους Γερμανούς, ενώ είχε τη δυνατότητα να σωθεί. Υπάρχουν κάποιες ανακρίβειες στη χρονολογική σειρά κάποιων γεγονότων, που αναφέρει ο Κοέν, αλλά είναι ήσσονος σημασίας.
  • Στο δεύτερο μέρος ο Κοέν περιγράφει το ταξίδι του από την Ελλάδα προς το Άουσβιτς και τα όσα έζησε στο Μπίρκεναου ως μέλος των Sonderkommando. Είναι η τρίτη διήγηση επιζώντα αυτής της ομάδας εργατών στα στρατόπεδα εξόντωσης μετά από αυτήν του Μαρσέλ Νατζαρί και του Σολομών Βενέτσια. Τα Sonderkommando ήταν ίσως το χειρότερο «επάγγελμα», που θα μπορούσε να κάνει κάποιος στα στρατόπεδα εξόντωσης, καθώς δουλειά τους ήταν να «διεκπεραιώνουν» τον θάνατο των Εβραίων, αφού εργάζονταν στα κρεματόρια και τους φούρνους. Ο Κοέν πέρασε από πολλά πόστα, μέχρι και τον «οδοντίατρο» έκανε, αφαιρώντας χρυσές στεφάνες και γέφυρες από τα στόματα των νεκρών Εβραίων. Μεγάλο μέρος της αφήγησής του αφιερώνεται στην εξέγερση, που έγινε στα κρεματόρια και στην ανατίναξη του κρεματορίου 4 (το 3 αναφέρει ο Κοέν ότι ανατινάχτηκε, αλλά κάνει λάθος). Ένα ενδιαφέρον κομμάτι των όσων γράφει ο συγγραφέας είναι η αντιπάθεια, που έτρεφαν για τους Σεφαραδίτες οι Εβραίοι της Βόρειας και Κεντρικής Ευρώπης. Μιλάει επίσης ο Κοέν και για την εξόντωση των Τσιγγάνων στο Άουσβιτς. Υπάρχουν κάποιες ασάφειες και κάποια λάθη, τα οποία όμως δικαιολογούνται από το γεγονός ότι ο Κοέν έγραψε το βιβλίο του σε μεγάλη ηλικία και αρκετά χρόνια μετά τα γεγονότα. Και σε αυτό το βιβλίο πάντως περιγράφονται ρεαλιστικά οι φρικαλεότητες, που συνέβησαν στα στρατόπεδα εξόντωσης. Αν και ο Κοέν πήγε μετά το Μπίρκεναου και σε άλλα στρατόπεδα, η διήγησή του σταματάει στην αναχώρησή του από το Άουσβιτς.

Ο Κοέν, όπως και άλλα μέλη των Sonderkommando, είχε τύχει της καχυποψίας των άλλων Εβραίων, καθώς όσοι δούλεψαν σε αυτό το πόστο είχε θεωρηθεί ότι συνεργάζονταν με τους Γερμανούς. Επίσης ο Κοέν έχει την άποψη ότι ο Κόρετς ήταν προδότης και ότι αυτός ευθύνονταν για το Ολοκαύτωμα των Εβραίων Θεσσαλονικέων, κάτι, που συμμερίζονται και άλλοι επιζώντες Εβραίοι Θεσσαλονικείς, αλλά είναι άδικο, καθώς μπορεί ο Κόρετς να έχει ευθύνες μεν, αλλά δεν υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία για μια τόσο βαριά κατηγορία.

Το βιβλίο το βρήκα ενδιαφέρον, όπως και κάθε μαρτυρία Εβραίου Θεσσαλονικέα, που βγήκε ζωντανός από το Ολοκαύτωμα της Θεσσαλονίκης. Ειδικά επειδή πρόκειται για μαρτυρία ενός Sonderkommando, η μαρτυρία του αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς η συντριπτική πλειοψηφία όσων πέρασαν από εκεί θανατώθηκε, ώστε να μην υπάρχουν μαρτυρίες του τι γινόταν. Μετά τον πόλεμο ο Κοέν έφυγε από την Ελλάδα και πέθανε στο Ισραήλ, αισθανόταν όμως Έλληνας και ήταν περήφανος κιόλας για αυτήν την καταγωγή του. Αξίζει πιστεύω να διαβαστεί το βιβλίο αυτό.

 

Σχολιάστε

Filed under ΚΟΕΝ, Λεών, Συγγραφείς

Ντοκουμέντα και φωτογραφίες για τη Θεσσαλονίκη του 1944

Σάρωση_20170908

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη 1944 – Τα φωτογραφικά ντοκουμέντα του Jean Lieberg

Συγγραφέας: Mats Lieberg

Έκδοση: University Studio Press (1999)

ISBN: 960-12-0758-9

Τιμή: Περίπου €20

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η προηγούμενη ανάρτηση στη Vivlioniki ήταν σχετική με το πρώτο βιβλίο από τη σειρά «Άγνωστες εικόνες και πηγές» των εκδόσεων University Studio Press, το οποίο μας παρουσίασε σημαντικά στοιχεία για την Θεσσαλονίκη στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα. Το βιβλίο αυτής της ανάρτησης θα μας ταξιδέψει στην περίοδο της Κατοχής και πιο συγκεκριμένα στο 1944, την τελευταία χρονιά κατά την οποία η Θεσσαλονίκη είναι υπό Γερμανικό ζυγό, αλλά και το έτος της απελευθέρωσης της πόλης καθώς και της έναρξης της ΕΑΜοκρατίας.

Η έκδοση είναι απλή και όμορφη. Το κείμενο είναι δίγλωσσο (αγγλικά και ελληνικά). Σε πολύ καλή ανάλυση οι φωτογραφίες, επιμέλεια από τον Ευάγγελο Χεκίμογλου, μια πολύ καλή ποιοτικά δουλειά στο σύνολό της.

Ο Jean Lieberg βρέθηκε στη Θεσσαλονίκη από τον Μάιο του 1944 έως τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους. Ήταν μέλος της Ελληνικής Επιτροπής, όπως είχε ονομαστεί μια ομάδα του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού, με σκοπό τη σωστή διανομή της βοήθειας, που αποστέλλονταν στους Έλληνες για την αντιμετώπιση της πείνας και του κρύου. Την αποτελούσαν Σουηδοί και Ελβετοί, υπήκοοι δηλαδή χωρών, που είχαν κρατήσει ουδέτερη στάση κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η Επιτροπή αυτή είχε πάνω από 5000 Έλληνες εργαζόμενους, ενώ ο Lieberg ήταν επικεφαλής του γραφείου στη Θεσσαλονίκη. Από τη θέση αυτή μπόρεσε και ήρθε σε επαφή τόσο με τις Γερμανικές μονάδες Κατοχής, όσο και με τους αντάρτες, τους Βρετανούς και φυσικά και με τις Ελληνικές αρχές.

Το βιβλίο το προλογίζει ο Ευάγγελος Χεκίμογλου, ενώ την εισαγωγή υπογράφει ο Mats Lieberg. Ο Mats Lieberg είναι ο γιος του Jean Lieberg και τυχαία βρήκε μια σειρά αρχείων και φωτογραφιών λίγο μετά το θάνατο του πατέρα του. Το υλικό του βιβλίου αποτελείται από κομμάτι αυτών των αρχείων και φωτογραφιών.

Μετά από ένα σύντομο βιογραφικό σημείωμα για τον Jean Lieberg και ένα μικρό κεφάλαιο για τη δράση του Σουηδικού Ερυθρού Σταυρού στην Ελλάδα κατά την περίοδο της Κατοχής, ακολουθεί το κυρίως θέμα του βιβλίου, το οποίο αποτελείται από δύο μέρη:

  • Το πρώτο μέρος είναι μια επίσημη αναφορά του Jean Lieberg σχετικά με την πολιτική κατάσταση, που συνάντησε στην Θεσσαλονίκη κατά την περίοδο παραμονής του στην πόλη. Τη συνέταξε στις 17 Φεβρουαρίου 1945 στην πόλη Lund της Σουηδίας, λίγες μέρες δηλαδή μετά την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας (άγνωστο βέβαια αν ήξερε για το γεγονός). Ο πόλεμος στην Ευρώπη ακόμη συνεχίζεται, αλλά πλέον είναι φανερό το αποτέλεσμα, που θα έχει. Η έκθεση αναφέρει στοιχεία για τις εμφύλιες διαμάχες μεταξύ των ελληνικών αντάρτικων ομάδων και κυρίως μεταξύ του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ, για την μετακίνηση πληθυσμών τόσο από την Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη, που ήταν υπό Βουλγαρικό ζυγό, όσο και από την Κεντρική και Δυτική Μακεδονία κατά τα τέλη της Κατοχής και για τη δράση των Ταγμάτων Ασφαλείας (μιλάει για την καταστροφή της Μαραθούσας στην Χαλκιδική και των Γιαννιτσών, ενώ αναφέρει και δύο ακόμη χωριά χωρίς όνομα, εκ των οποίων το ένα είναι σίγουρα ο Χορτιάτης). Μιλάει επίσης για το χαμό της Εβραϊκής Κοινότητας της πόλης και πιο συγκεκριμένα γράφει για εξόντωσή τους, γεγονός σημαντικό αν σκεφτεί κανείς ότι ακόμη δεν είχαν γίνει γνωστές λεπτομέρειες για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και εξόντωσης. Εν συντομία επίσης γράφει πράγματα για τις δυσκολίες, που αντιμετώπισε στην επιτέλεση του έργου του από Γερμανούς, Βούλγαρους, Τάγματα Ασφαλείας και Αντάρτες. Ο Lieberg ήταν μάρτυρας της εισόδου των ανταρτών στην πόλη μετά την αναχώρηση των Γερμανών και αφήνει μια σημαντική μαρτυρία με το τι είδε εκείνη τη μέρα, αλλά και για τις πρώτες μέρες της ΕΑΜοκρατίας στη Θεσσαλονίκη.
  • Το δεύτερο μέρος έχει αποσπάσματα από το προσωπικό του ημερολόγιο, τα οποία μιλάνε τόσο για τη δράση του Lieberg ως μέλος του Ερυθρού Σταυρού, όσο και για μια επίσκεψη, που έκανε στον Άγιο Όρος τον Δεκέμβριο του 1944.

Εκτός όμως από αυτά τα πολύ ενδιαφέροντα κείμενα, υπάρχουν στο βιβλίο και πάρα πολλές φωτογραφίες, 77 συνολικά, από την περίοδο αυτή. Ο Lieberg είχε μεράκι στη φωτογραφία και λόγω της θέσης του μπορούσε σχετικά ελεύθερα να απεικονίζει πράγματα, που τον ενδιέφεραν. Έτσι βλέπουμε εικόνες της πόλης, άτομα, που έπαιξαν τον δικό τους ρόλο κατά την περίοδο της Κατοχής, εικόνες από την ημέρα απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης και διαδηλώσεις των επόμενων ημερών, αλλά και κάποιες φωτογραφίες από το Άγιο Όρος και τις μονές του. Το φωτογραφικό υλικό κρίνεται ως εξαιρετικά σημαντικό, καθώς λίγες είναι οι φωτογραφίες, που διαθέτουμε από αυτήν την περίοδο.

Ο Lieberg δεν αναφέρει απλά γεγονότα, αλλά έχει πάρει και θέση για όσα έχει δει, χωρίς όμως φανατισμό και όσο πιο υποκειμενικά γίνεται. Ως μέλος του Ερυθρού Σταυρού έχει έρθει σε επαφή με κάθε διοίκηση της πόλης, είτε αυτή ήταν Γερμανική, είτε ήταν του ΕΑΜ. Τα τραγικά γεγονότα, που θα επακολουθήσουν μετά από λίγα χρόνια με τον Εμφύλιο στην Ελλάδα, μπορεί κάποιος να πει ότι «προβλέπονται» στα όσα γράφει ο Lieberg.

Βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Τόσο τα κείμενα, όσο και οι εικόνες του Lieberg αποτελούν μοναδικά ντοκουμέντα για μία από τις χειρότερες περιόδους για τη Θεσσαλονίκη. Ειδικά το γεγονός ότι ο συγγραφέας είναι ένας ουδέτερος παρατηρητής κάνει τις πηγές του ακόμη πιο σημαντικές. Αξίζει οπωσδήποτε να διαβαστεί.

 

3 Σχόλια

Filed under Συγγραφείς, LIEBERG, Mats

Ένα αισθηματικό ιστορικό μυθιστόρημα για τη Θεσσαλονίκη του Μεσοπολέμου και της Κατοχής

Σάρωση_20170906

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Κάποτε στη Σαλονίκη

Συγγραφέας: Μεταξία Κράλλη

Έκδοση: Ψυχογιός (2016)

ISBN: 978-618-01-1671-7

Τιμή: Περίπου €18

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ένα ιστορικό μυθιστόρημα είναι το θέμα της σημερινής ανάρτησης. Εμπλουτισμένο με απαγορευμένους έρωτες (δύο παρακαλώ…) μας ταξιδεύει στη Θεσσαλονίκη του Μεσοπολέμου και της Κατοχής για να περιγράψει μέσα από τη σχέση των δύο κύριων πρωταγωνιστών του την πολύ σημαντική περίοδο αυτή για την πόλη μας.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Μου άρεσε η σύνθεση στο εξώφυλλο, έργο του Θοδωρή Πιτσιρίκου. Ευανάγνωστο κείμενο, ανήκει στην κατηγορία βιβλίο-τούβλο, με τις 742 (!) σελίδες του. Στο τέλος κάποιων σελίδων υπάρχουν μερικές σημειώσεις ή μεταφράσεις κυρίως λαντίνο εκφράσεων. Εντύπωση μου κάνει το ιδιαίτερα αυξημένο τιράζ, μόνο η πρώτη έκδοση βγήκε σε 10000 αντίτυπα, μακάρι να μην μείνει στο στοκ. Αισθητικά πάντως και σε σύγκριση με άλλες εκδόσεις του Ψυχογιού, το βιβλίο μου άρεσε.

Κύριοι πρωταγωνιστές του έργου είναι η Χριστίνα Παπάζογλου και ο Αλμπέρτο Ματαλών. Η Χριστίνα είναι πρόσφυγας από τη Σμύρνη, που πήγε αρχικά στην Αθήνα, αλλά το 1927 έρχεται στη Θεσσαλονίκη για να ζήσει υπό την προστασία του θείου της, ο οποίος είναι Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης (δεν είναι ο Γεννάδιος, που ήταν ιστορικά τότε σε αυτήν τη θέση). Ο Αλμπέρτο είναι ο γόνος μιας εύπορης Εβραϊκής οικογένειας, το μικρότερο παιδί και ο μόνος γιος. Η πρώτη συνάντηση των δύο παιδιών θα γίνει στο σχολείο και εκεί θα ξεκινήσει ένας έρωτας, που θα περάσει από χίλια κύματα και θα φτάσει έως την περίοδο της Κατοχής και τον πρώτο καιρό μετά την απελευθέρωση. Ευνόητο είναι το πόσο δύσκολες καταστάσεις θα πρέπει να αντιμετωπίσει το ζευγάρι, καθώς ο έρωτας μεταξύ ενός Εβραίου και μιας Χριστιανής – και ανιψιάς του Μητροπολίτη μάλιστα – δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός από τις οικογένειες και την κοινωνία της πόλης.

Αυτός όμως δεν είναι ο μόνος απαγορευμένος έρωτας του βιβλίου. Υπάρχει και αυτός μεταξύ του Μπενίκο και της Νινόν. Ο Μπενίκο είναι ένα Εβραιόπουλο, που ζει στο Κάμπελ και τρέχει όλη τη μέρα για το μεροκάματο, ενώ η Νινόν είναι κόρη πλούσιων Εβραίων (και ανιψιά του Αλμπέρτο). Η ιστορία αυτών των δύο τρέχει παράλληλα με την κεντρική ιστορία του βιβλίου.

Πέρα όμως από αυτούς υπάρχουν πολλές φιγούρες στο έργο, η Ρούλα, ο Αστέρης, η Αλλέγκρα, ο Μάκης, ο Μίκης, ο Προκόπης, ο Σωκράτης οι οποίοι παίζουν καταλυτικό χαρακτήρα στην εξέλιξη του έργου και ως ένα βαθμό εκπροσωπούν τους διαφορετικούς κόσμους, οι οποίοι στο σύνολό τους συνέθεταν την κοινωνία της Θεσσαλονίκης εκείνης της εποχής.

Αν και η υπόθεση του έργου κυρίως έχει να κάνει σχέση με το αισθηματικό κομμάτι, η Κράλλη το εντάσσει σε ένα ιστορικό πλαίσιο, το οποίο έχει καταφέρει να το περιγράψει με αρκετό ρεαλισμό και χωρίς υπερβολές. Όλα τα μεγάλα ιστορικά συμβάντα της Θεσσαλονίκης από το 1927 έως το 1945 υπάρχουν στο βιβλίο και μερικά από αυτά τα χρησιμοποιεί πολύ σωστά για να προχωρήσει το έργο. Από τις δυσκολίες ένταξης των προσφύγων στην κοινωνία, το αντισημιτικό μένος, που επικράτησε στην πόλη με την ΕΕΕ, τον εμπρησμό στο Κάμπελ, τον Μάη του 1936 και τη δικτατορία του Μεταξά, τον Πόλεμο και την Κατοχή, το Ολοκαύτωμα της Θεσσαλονίκης και την Απελευθέρωση. Μέχρι και για το Ξυπόλητο Τάγμα υπάρχει αναφορά, χωρίς όμως να το κατονομάζει έτσι (το «εκπροσωπεί» ο Σωκράτης και η παρέα του).

Αν και η δράση του βιβλίου εξελίσσεται και στην Αθήνα, στη Βιέννη και στον Πειραιά, εν τούτοις ο πυρήνας του έργου βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη, με αναφορές πολλές σε τοποθεσίες της πόλης, ακόμη και σε μαγαζιά. Υπάρχουν φυσικά και μυθιστορηματικά στοιχεία (μυθιστόρημα γράφει η Κράλλη άλλωστε), όπως ο Μητροπολίτης θείος της Χριστίνας (όπως είπαμε πριν ο Γεννάδιος ήταν τότε σε αυτή τη θέση). Σε γενικές γραμμές νομίζω πως οι περιοχές της πόλης περιγράφονται με επιτυχία. Κύρια πηγή της ήταν, όπως λέει στην εισαγωγή, το βιβλίο του Κώστα Τομανά σχετικά με το χρονικό της Θεσσαλονίκης και μάλιστα το δεύτερο βιβλίο.

Η Κράλλη δεν γεννήθηκε, δεν μεγάλωσε, δεν σπούδασε και δεν έζησε στη Θεσσαλονίκη. Όπως λέει στην εισαγωγή της η γνωριμία της με τον Εβραϊσμό της Θεσσαλονίκης έγινε κυρίως μέσα από λίγα βιβλία. Από προσωπική έρευνα βρήκε στοιχεία για την πόλη και την ιστορία της ειδικά για το χρονικό κομμάτι, που αυτή παρουσιάζει. Και έφτιαξε ένα μυθιστόρημα, που τουλάχιστον ιστορικά είναι πλήρες. Ο τρόπος, που χτίζει τους χαρακτήρες της κινείται φυσικά γύρω από τον έρωτα και προσωπικά δεν μου άρεσε το γεγονός, πως παρουσιάζονται τέλειοι, χωρίς ελαττώματα και αδυναμίες. Ειδικά η Χριστίνα και ο Αστέρης είναι σαν να βγήκαν από βίους αγίων. Όμως το βιβλίο έχει μια ξεχωριστή αξία, καθώς δίνει τη δυνατότητα σε πολύ κόσμο να μάθει την ιστορία της πόλης για αυτήν την περίοδο, να μάθει για τα όσα συνέβησαν στην Κατοχή, να μάθει για την ύπαρξη των Εβραίων Θεσσαλονικέων και το Ολοκαύτωμα της πόλης μας. Βρισκόμαστε στο 2017 και ακόμη επικρατεί άγνοια σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού της χώρας για τα όσα συνέβησαν στη Θεσσαλονίκη τότε. Δεν είναι βέβαια ιστορικό το βιβλίο της Κράλλη, αλλά ο συνδυασμός της ιστορίας με τον μύθο ισορροπεί σωστά σε γενικές γραμμές και μπορεί η ανάγνωση του κειμένου να δώσει κίνητρο σε κάποιον για να ψάξει περισσότερα πράγματα.

Σε γενικές γραμμές το βιβλίο μου δεν μου άφησε ούτε πικρή, ούτε γλυκιά γεύση. Πιστεύω ότι θα μπορούσε να είναι καλύτερο με 200 σελίδες λιγότερες, σε κάποια σημεία οι περιγραφές κουράζουν, το αισθηματικό κομμάτι δεν με εντυπωσίασε και το τέλος επίσης δεν το βρήκα πετυχημένο. Ενώ το βιβλίο ξεκινάει καλά, μετά τη μέση νομίζω ότι κάνει μια κοιλιά. Μου άρεσε όμως το πώς μπόλιασε την ιστορία της Θεσσαλονίκης με την υπόθεσή της. Αν σας αρέσουν τα αισθηματικά ιστορικά μυθιστορήματα, νομίζω πως θα σας αρέσει και το βιβλίο της Κράλλη.

 

Σχολιάστε

Filed under ΚΡΑΛΛΗ, Μεταξία, Συγγραφείς

Οι εμπειρίες μιας μικρής Εβραίας Θεσσαλονικιάς από την περίοδο της Κατοχής

Σάρωση_20170728

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Τα τετράδια της Λίνας – Ένα ντοκουμέντο από την Κατοχή

Συγγραφέας: Λίλιαν Μπενρουμπή-Αμπαστάδο

Έκδοση: Καπάνι (1999)

ISBN: 960-7881-03-6

Τιμή: Περίπου €12

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στις αρκετές μαρτυρίες, που υπάρχουν στη βιβλιογραφία σχετικά με τα όσα βίωσαν οι Εβραίοι Θεσσαλονικείς κατά την περίοδο της Κατοχής, έρχεται να προστεθεί και το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης, το οποίο είχε κυκλοφορήσει το 1999. Η συγγραφέας είχε την τύχη να μην εκτοπιστεί στα στρατόπεδα εξόντωσης, αλλά κρυβόταν με την οικογένειά της στην Αθήνα.

Η έκδοση είναι πολύ καλή. Στο εξώφυλλο η συγγραφέας σε νεαρή ηλικία και φόντο μια σελίδα από το κείμενο, που έγραφε η συγγραφέας στα τετράδιά της σε ηλικία 16 ετών, όταν είχε μεταναστεύσει με την οικογένειά της στο Ισραήλ. Το βιβλίο προλογίζει ο Ντίνος Χριστιανόπουλος, ο οποίος μαζί με τον Γιάννη Μέγα, προέτρεψε τη συγγραφέα να εκδώσει το έργο της. Υπάρχουν κάποιες λίγες φωτογραφίες από το προσωπικό αρχείο της Μπενρουμπή-Αμπαστάδο.

Γεννημένη στο Μεσοπόλεμο, η συγγραφέας είναι σε σχολική ηλικία (10 ετών) όταν ξεσπά ο Ελληνο-Ιταλικός Πόλεμος. Ο πατέρας της είναι έμπορος και ζει σε μία οικογένεια χωρίς οικονομικά προβλήματα. Οι αλλαγές, που θα επιφέρει ο πόλεμος και στη συνέχεια η Κατοχή θα πλήξουν την παιδική της αθωότητα και τον τρόπο, που αντιμετωπίζει τον κόσμο και την πραγματικότητα, χωρίς όμως να την εξαφανίσουν, όπως φαίνεται άλλωστε και από το κείμενο.

Για κάποιο λόγο η συγγραφέας, ενώ χρησιμοποιεί αληθινά ονόματα για όλους τους πρωταγωνιστές της, επιλέγει να αλλάξει το επίθετό της σε Αρντίτι στο κείμενο. Λίνα ίσως την φώναζαν στο σπίτι της αντί για Λίλιαν. Η γραφή είναι παιδική, αλλά όχι παιδιάστικη. Υπάρχει ο αυθορμητισμός, η αφέλεια και η απορία ενός μικρού κοριτσιού, το οποίο είναι αναγκασμένο να κρύβεται και δεν μπορεί να καταλάβει το γιατί η ζωή της έχει πάρει αυτή την πορεία. Θα αντικρίσει εικόνες βίας και θανάτου και θα βιώσει τον τρόμο και την αγωνία.

Η αφήγηση ξεκινάει χρονικά από την τελευταία Διεθνή Έκθεση, που διοργανώθηκε πριν τον πόλεμο, τον Σεπτέμβριο του 1940 και τελειώνει μετά τα Δεκεμβριανά του 1945, όταν και η οικογένεια της συγγραφέως αποφασίζει να εγκατασταθεί στο Ισραήλ, στο Τελ Αβίβ. Όπως είπαμε η συγγραφέας γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη και παρέμεινε στην πόλη μέχρι λίγο καιρό μετά την είσοδο των Γερμανών, το 1941. Στάθηκε τυχερή, καθώς ο πατέρας της αντιλαμβανόμενος τον μεγάλο κίνδυνο, που διέτρεχαν εξαιτίας του ότι ήταν Εβραίοι, μετέφερε την οικογένεια στην Αθήνα, όπου και κρύφτηκαν με τη βοήθεια κάποιων Χριστιανών στα σπίτια τους. Αν και όπως είπαμε η γραφή είναι παιδική, περιγράφονται μερικά τραγικά γεγονότα, τόσο στη Θεσσαλονίκη, όσο και στην Αθήνα. Πέρα όμως από αυτά τα γεγονότα, υπάρχει και η περιγραφή της καθημερινότητας, με τα προβλήματα, που αυτή είχε, την πείνα, το κρύο κτλ. Η μικρή τότε συγγραφέας ερωτεύεται, μεταμορφώνεται από κοριτσάκι σε δεσποινίδα, ωριμάζει απότομα εξαιτίας των συνθηκών.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε. Τόσο ως ιστορικό ντοκουμέντο, όσο και ως παιδικό κείμενο. Οι μνήμες της συγγραφέως είναι ακόμη ζωντανές την περίοδο, που γράφει την αφήγησή της και δεν έχουμε πολλές τέτοιες μαρτυρίες. Αξίζει νομίζω να διαβαστεί και πιστεύω πως είναι το ιδανικό βιβλίο για να ξεκινήσει και να μάθει ένας μικρός σε ηλικία Θεσσαλονικέας το δράμα, που πέρασε μερικά χρόνια πριν η Εβραϊκή Κοινότητα της πόλης μας.

Σχολιάστε

Filed under ΜΠΕΝΡΟΥΜΠΗ-ΑΜΠΑΣΤΑΔΟ, Λίλιαν, Συγγραφείς

Άλλο ένα μυθιστόρημα με απαγορευμένους έρωτες και μπόλικη ιστορία της Θεσσαλονίκης

Σάρωση_20170614

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Γλυκιά καλοκαιριάτικη βραδιά

Συγγραφέας: Λία Μεγάλου-Σεφεριάδη

Έκδοση: Καστανιώτης (2002)

ISBN: 960-03-3067-0

Τιμή: Περίπου €15

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Έχω χάσει τον λογαριασμό με τα μυθιστορήματα, που μπλέκουν την ιστορία της Θεσσαλονίκης με κάποιον απαγορευμένο έρωτα. Η συνταγή αυτή δεν είναι φυσικά σημερινή, αλλά τείνει να γίνει κλασσική για τη συγγραφή ενός πεζογραφήματος. Το σημερινό βιβλίο γράφτηκε πριν περίπου 20 χρόνια και μπορεί να θεωρηθεί ο πρόγονος πολλών σημερινών βιβλίων, καθώς έχει πολύ έρωτα, πολύ ιστορία, δράματα και δυσκολίες των πρωταγωνιστών, με σκηνικό την πανέμορφη πόλη μας.

Η έκδοση είναι η κλασσική του Καστανιώτη, έχουν βγει εκατοντάδες βιβλία του με αυτή τη φόρμα. Στο εξώφυλλο η μητέρα της συγγραφέως (μάλλον) Μαρίκα Μέγαλου, σε μια από τις κλασσικές πόζες, που έπαιρναν οι γυναίκες για να φωτογραφηθούν κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου (από το 1936 η φωτογραφία). Ευανάγνωστο κείμενο, αξιοπρεπής έκδοση στο σύνολό της. Το βιβλίο κυκλοφόρησε αρχικά το 1999 μάλλον, ενώ η έκδοση, που έχω εγώ είναι η 8η.

Κύριοι πρωταγωνιστές του έργου είναι η Υβόν και ο Δημήτρης. Η Υβόν είναι η κόρη ενός πλούσιου Εβραίου έμπορου, ενώ ο Δημήτρης είναι ένας πρόσφυγας από την Καλλίπολη. Η ιστορία μας ξεκινάει το 1931, οι πρόσφυγες πλέον έχουν ως έναν βαθμό ορθοποδήσει και προσπαθούν να ξαναχτίσουν τη ζωή τους και ο Δημήτρης βλέπει μια μέρα στη βιτρίνα ενός φωτογραφείου μία εικόνα της Υβόν και την ερωτεύεται παράφορα. Η Υβόν εκείνη την εποχή είναι όμως ερωτευμένη με έναν άλλον άντρα, τον Σαμ. Όταν θα ανταμώσουν θα γεννηθεί ένας δυνατός έρωτας, του οποίου την εξέλιξη παρακολουθούμε στο βιβλίο. Χρονικά το έργο κινείται από το 1931 έως το 1945, Μεσοπόλεμος και Κατοχή δηλαδή. Παράλληλα με αυτήν την κεντρική ιστορία υπάρχουν και άλλες μικρότερες, οι οποίες άλλες φορές είναι άσχετες και άλλες φορές σχετικές με την κύρια εξέλιξη του έργου. Το τραγικό τέλος στην ιστορία έρχεται από εκεί, που δεν το περιμένεις και δεν μπορείς να καταλάβεις και το γιατί επιλέχθηκε ένα τέτοιο φινάλε.

Λογοτεχνικά το βιβλίο μου φάνηκε μέτριο προς κακό. Υπάρχει φαντάζομαι μια αρχική ιδέα στη συγγραφέα, η οποία ξεκινάει με κάποιο τρόπο, στη συνέχεια βαλτώνει, κάπως πρέπει να προχωρήσει το βιβλίο, αλλά φαίνεται πως αυτό γίνεται με δυσκολία. Για κάποιο λόγο όλοι οι άντρες πρωταγωνιστές ξενοπηδάνε (ο μπαμπάς της Υβόν έχει επίσημη ερωμένη και άλλες μικρότερες, ο Δημήτρης κοιμάται με τη γυναίκα ενός συνεργάτη του, ο Σαμ έχει «πεταλουδίτσες» στο Παρίσι, ο εραστής της αδελφής της Υβόν έχει επίσης παράνομο δεσμό). Η γλώσσα και το ύφος της Μέγαλου δεν συναρπάζει και από ένα σημείο και έπειτα το βιβλίο προχωράει πολύ δύσκολα. Τα πρόσωπα και οι χαρακτήρες πιστεύω θα μπορούσαν να αναπτυχθούν καλύτερα και πληρέστερα.

Τι το ενδιαφέρον λοιπόν έχει το βιβλίο; Μπορεί λογοτεχνικά να μην μου άρεσε, έχει όμως πολλές και ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τη Θεσσαλονίκη του Μεσοπολέμου, τόσο σε τοπογραφικά στοιχεία, όσο και σε ιστορικά γεγονότα. Αν προσπαθήσει κάποιος να ξεχωρίσει το μυθιστόρημα από την αλήθεια, μπορεί να βρει σημαντικές αναφορές σχετικές με την ιστορία της πόλης.

Προσωπικά το βιβλίο στο σύνολό του δεν μου άρεσε και δεν θα το συνιστούσα σε κάποιον. Αν πάλι σας γοητεύουν ιστορίες με έρωτα, ίντριγκα, «- πατέρα τον θέλω, – δεν στο επιτρέπω, θα σε αποκληρώσω!, – τον αγαπώ!» και τα σχετικά, ίσως σας αρέσει. Σε παλαιοβιβλιοπωλεία έχει το βιβλίο στην τιμή περίπου των €4.

Σχολιάστε

Filed under ΜΕΓΑΛΟΥ-ΣΕΦΕΡΙΑΔΗ, Λία, Συγγραφείς

Η ιστορία της Κατοχής μέσα από ένα μυθιστόρημα

Σάρωση_20170601

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οδός Απολλωνιάδος

Συγγραφέας: Θανάσης Σαρίσχουλης

Έκδοση: Αφοί Κυριακίδη (2017)

ISBN: 978-960-602-147-3

Τιμή: Περίπου €20

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στους χιλιάδες τίτλους βιβλίων, που έχουν κυκλοφορήσει σχετικά με τη Θεσσαλονίκη, υπάρχουν δυστυχώς κάποιοι, που εξαντλήθηκαν και δεν επανακυκλοφόρησαν και τους οποίους ο αναγνώστης μπορεί να τους βρει μόνο αν είναι αρκετά τυχερός σε κάποια παλαιοβιβλιοπωλεία. Ένα τέτοιο βιβλίο ήταν για παράδειγμα η «Μεγάλη Πλατεία«, το αριστούργημα του Νίκου Μπακόλα, το οποίο για πολλά χρόνια ήταν εξαφανισμένο, μέχρι το 2014, που ο εκδοτικός οίκος Κέδρος αποφάσισε την επανακυκλοφορία του και από ό,τι μαθαίνω πάει πάρα πολύ καλά στις πωλήσεις. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης ανήκει στην ίδια κατηγορία, με την έννοια ότι έλειπε από τα ράφια των βιβλιοπωλείων για χρόνια και επανακυκλοφόρησε πριν λίγο καιρό.

Η έκδοση είναι πολύ καλή. Σκληρό εξώφυλλο, χαρτί Chamois των 100gr, ευανάγνωστο κείμενο, υπάρχει και ένας μεγάλος χάρτης, που βοηθάει τον αναγνώστη για να προσανατολιστεί και να κατανοήσει πολλά από τα όσα γράφονται στο κείμενο, τουλάχιστον τοπογραφικά. Ο χάρτης έχει σχεδιαστεί από τον ίδιο τον συγγραφέα. Κάπως αποτυχημένη η φωτογραφία, που επιλέχτηκε για εξώφυλλο, δεν έχει καμία σχέση ούτε χρονικά με την υπόθεση του βιβλίου, αλλά ούτε και χωροταξικά, καθώς η φωτογραφία είναι από την Ιπποδρομίου, ενώ η υπόθεση του έργου εκτυλίσσεται κυρίως στην περιοχή ανατολικά της Λαγκαδά, κοντά στην περιοχή του Καφαντάρη.

Τον Θανάση Σαρίσχουλη τον συναντάμε πρώτη φορά στη Vivlioniki. Το βιβλίο αυτό είχε κυκλοφορήσει αρχικά το 2002, το 2006 είχε μεταφραστεί και στα γερμανικά και το αστείο είναι ότι ευκολότερα έβρισκε κάποιος τη γερμανική μετάφραση από το ελληνικό πρωτότυπο. Είναι από τα έργα, για τα οποία μπορούσε κάποιος να βρει πολλές αναφορές σε ιστορικά βιβλία, αλλά είχε εξαντληθεί και δεν είχε σκεφτεί κανείς να το επανακυκλοφορήσει, μέχρι πρόσφατα.

Πρωταγωνιστής του έργου είναι ο μικρός Αργύρης, γεννημένος στη Θεσσαλονίκη το 1929 σε μια οικογένεια προσφύγων από την Απολλωνιάδα (κωμόπολη κοντά στην Προύσα). Οι πρόσφυγες της περιοχής αυτής εγκαταστάθηκαν κοντά στα δυτικά τείχη και λίγο έξω από αυτά. Η οδός Απολλωνιάδος υπάρχει και σήμερα και έχει μια πορεία περίπου παράλληλη με την οδό Λαγκαδά, ξεκινώντας από την Αγία Νέστορος και ανηφορίζοντας προς τη Νεάπολη. Ο χρόνος, στον οποίο κινείται το μυθιστόρημα είναι ο Μεσοπόλεμος και η Κατοχή έως τις πρώτες μέρες μετά την φυγή των Γερμανών από την πόλη. Ο τόπος δράσης της ιστορίας είναι κυρίως η περιοχή γύρω από τα δυτικά τείχη και τον Πύργο του Κλαυδιανού, λίγο πάνω από το Καφαντάρη και κοντά στην Παναγία Φανερωμένη. Αυτός τουλάχιστον είναι ο πυρήνας, γιατί η ιστορία εξελίσσεται και σε αρκετά άλλα μέρη της πόλης, λίγο πιο μακρινά ή πιο κοντά.

Υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι το βιβλίο είναι αυτοβιογραφικό, η κοινή χρονολογία γέννησης του συγγραφέα με τον Αργύρη, ότι και οι δύο κατάγονται από προσφυγικές οικογένειες, η αγάπη τους για τη θάλασσα. Προσωπικά πιστεύω ότι ο Αργύρης είναι ο συγγραφέας, αλλά για λόγους, που αυτός επιλέγει δεν χρησιμοποιεί το δικό του όνομα. Το αν τα υπόλοιπα ονόματα των ηρώων (πχ ο πατέρας Θεμιστοκλής, η μητέρα Δωροθέα, ο θείος Αριστοτέλης κτλ) είναι αληθινά ή φανταστικά δεν το γνωρίζω. Οι αναφορές όμως σε μαγαζιά, τοποθεσίες, δρόμους και γεγονότα είναι αληθινές. Προσωπικά πιστεύω ότι ο Σαρίσχουλης διηγείται τις εμπειρίες του από τα παιδικά του χρόνια εντάσσοντας την ιστορική αλήθεια μέσα σε ένα μυθιστόρημα. Και από αυτήν την άποψη πρόκειται για ένα έργο, στο οποίο ο μύθος και η πραγματικότητα μπλέκονται άριστα μεταξύ τους.

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο ανισομερή κομμάτια, θα μπορούσε κάποιος να πει. Το πρώτο είναι το προπολεμικό, όταν η οικογένεια του Αργύρη χτίζει το σπίτι της και το μέλλον της, υπάρχει μια αισιοδοξία ότι με πολύ δουλειά θα μπορέσουν όλοι να προκόψουν. Αυτό το κομμάτι είναι και το μικρότερο σε έκταση. Το δεύτερο κομμάτι μιλάει για τον πόλεμο του ’40 και την Κατοχή, όταν η οικογένεια και ο Αργύρης αντιμετωπίζουν όλες τις δυσκολίες εκείνης της εποχής, την πείνα, την εξαθλίωση, τον φόβο. Ο Αργύρης είναι τα μάτια του συγγραφέα και βλέπει τις δολοφονίες, τον κόσμο, που πεθαίνει στους δρόμους, την τρομοκρατία των Ταγμάτων Ασφαλείας και τον στρατευμάτων κατοχής (Γερμανών και Βουλγάρων), τους προδότες, τους δοσίλογους, βλέπει τη Μαύρη Αγορά, τα παιδιά, που δουλεύουν για ένα κομμάτι ψωμί κα.

Στην «Οδό Απολλωνιάδος» υπάρχει όπως είπαμε η ιστορία και το μυθιστόρημα. Στην ιστορία εντάσσονται οι πληροφορίες για μαγαζιά της εποχής, γνωστά και άγνωστα. Ειδικά σχετικά με την τοπογραφία της περιοχής γύρω από την οδό Απολλωνιάδος, οι πληροφορίες είναι πολλές και σημαντικές. Επίσης υπάρχουν αναφορές σε πολλά γεγονότα, που συνέβησαν τόσο στον Μεσοπόλεμο, όσο και στην Κατοχή. Από τα γεγονότα, του Μάη του 1936, τους βομβαρδισμούς των Ιταλών, την είσοδο των Γερμανών, την έλευση των προσφύγων από την Βουλγαροκρατούμενη Ανατολική Μακεδονία, τον ξεριζωμό των Εβραίων της Θεσσαλονίκης και πάρα πολλά άλλα. Πρέπει να είναι από τα ελάχιστα μυθιστορήματα, στα οποία μπορεί να ανατρέξει ένας ιστορικός για να βρει σημαντικές πληροφορίες. Από την άλλη υπάρχει και η μυθιστορηματική χροιά του έργου, η οποία δεν υπολείπεται καθόλου σε αξία. Ρεαλιστικοί διάλογοι, μαεστρική δημιουργία χαρακτήρων, ζωντανή αφήγηση. Μόνο ένας άνθρωπος, που έχει ζήσει αυτά, που περιγράφει νομίζω θα μπορούσε να ακροβατεί με τέτοια ευκολία μεταξύ πεζογραφίας και ιστορικής αλήθειας.

Ο Σαρίσχουλης παίρνει θέση και για πολλά θέματα, τα οποία δεν τα πολυσυζητάμε. Πέρα από την καταδίκη για τον ξεριζωμό των Εβραίων, μιλάει κατακριτικά για τη στάση των χωρικών στην επαρχία, οι οποίοι εκμεταλλεύονταν με άθλιο τρόπο την εξαθλίωση των κατοίκων των πόλεων και πουλούσαν τις τροφές για περιουσίες ολόκληρες. Κατακρίνει τη στάση των πολιτών, που αμέσως μετά το άδειασμα των σπιτιών των Εβραίων, αυτοί έτρεξαν να λεηλατήσουν τα σπίτια τους. Στέκεται προβληματισμένος στη στάση των ανταρτών αμέσως μετά την απελευθέρωση και τα όσα επακολούθησαν. Για την εποχή, που είχε πρωτοβγεί το βιβλίο, τέτοιες αναφορές ήταν σπάνιες και πολλά θέματα του βιβλίου «απαγορεύονταν» να συζητηθούν.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Τις 476 σελίδες του τις διάβασα μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο. Μου έκαναν πολύ θετική εντύπωση τόσο η πεζογραφική δεινότητα του συγγραφέα, όσο και το πλήθος των ιστορικών στοιχείων, που υπάρχουν στο έργο. Ο Σαρίσχουλης ανήκει στη γενιά του Γιώργου Ιωάννου και έζησε την Κατοχή στα παιδικά του χρόνια, με αποτέλεσμα τα γεγονότα αυτής να έχουν μείνει χαραγμένα στο μυαλό του περισσότερο από κάθε τι άλλο. Είναι από τα λίγα μυθιστορήματα, που έχουν τόσο μεγάλη ιστορική αξία και πιστεύω ότι αξίζει να διαβαστεί από κάθε Θεσσαλονικέα και ακόμη περισσότερο από άτομα, που μεγάλωσαν ή μεγαλώνουν στη σημερινή Οδό Απολλωνιάδος.

 

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΑΡΙΣΧΟΥΛΗΣ, Θανάσης

Η σχέσεις μεταξύ Εβραϊκής Κοινότητας και Μητρόπολης Θεσσαλονίκης μετά το 1912

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Παρακολουθώντας τα τραίνα της Τελικής Λύσης – Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης και ο Μητροπολίτης Γεννάδιος Αλεξιάδης

Συγγραφέας: Σωτήριος Τερζής

Έκδοση: Μπαρμπουνάκης (2017)

ISBN: 978-960-267-222-8

Τιμή: Περίπου €14

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πολλοί νομίζω θα γνωρίζετε τον κάθετο δρόμο στην Εγνατία, που περνάει μπροστά από το Μπέη Χαμάμ και ενώνει τη Φιλίππου με την Εγνατία. Είναι η οδός Μητροπολίτου Γενναδίου και πήρε το όνομά της από τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Γεννάδιο, ο οποίος βρέθηκε στη θέση αυτή από το 1912 έως το 1951. Ήταν ο μακροβιότερος Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης και κατά τη διάρκεια της θητείας του συνέβησαν πολλά και σημαντικά γεγονότα, που άλλαξαν ριζικά τη μορφή της πόλης, αλλά και την ιστορία της. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης μιλάει για τις σχέσεις του Γενναδίου με την Εβραϊκή Κοινότητα Θεσσαλονίκης, ένα κεφάλαιο της ιστορίας, για το οποίο ελάχιστα γνωρίζουμε και από τα όσα γράφονται στο βιβλίο, υπάρχουν εξαιρετικά ενδιαφέρουσα πράγματα να μάθουμε.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Μου άρεσε πολύ το εξώφυλλο, που επιλέχτηκε. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει η πλούσια βιβλιογραφία, η οποία επεκτείνεται και στο χώρο του διαδικτύου. Χρησιμότατες σημειώσεις υπάρχουν στο τέλος πολλών σελίδων, καθώς και βιβλιογραφικές παραπομπές. Ο Τερζής είχε γράψει μια μεταπτυχιακή μελέτη με αυτόν τον τίτλο και φαντάζομαι πως αν δεν είναι αυτούσια, το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου βασίστηκε σε αυτήν την μελέτη. Επιβλέπων καθηγητής ήταν ο αναπληρωτής καθηγητής Θεολογίας Χρήστος Αραμπατζής, ο οποίος προλογίζει και το βιβλίο.

Μετά μια ενδιαφέρουσα εισαγωγή, το κύριο κομμάτι του βιβλίου αποτελείται από 3 κεφάλαια:

  • Το Πρώτο Κεφάλαιο περιγράφει συνοπτικά την ιστορική συνέχεια της ισραηλίτικης παρουσίας στη Θεσσαλονίκη. Πρόκειται για το μικρότερο σε έκταση κεφάλαιο, αλλά καταφέρνει να προβάλει τη διάρκεια παρουσίας των Εβραίων στην πόλη μας, που σε αντίθεση με τα όσα πιστεύουν οι περισσότεροι, δεν ξεκινάει αυτή η παρουσία από το 1492 και το διωγμό από την Ισπανία των Σεφαραδιτών, αλλά από τα πρώτα χρόνια της ίδρυσης της πόλης μας.
  • Το Δεύτερο Κεφάλαιο κινείται χρονικά από το 1912 έως και τα χρόνια του Μεσοπολέμου. Το 1912 ο Γεννάδιος αναλαμβάνει Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης, η Θεσσαλονίκη γίνεται μέρος της Ελλάδας και πλέον οι Εβραίοι Θεσσαλονικείς έχουν να αντιμετωπίσουν μια νέα διοίκηση, σε ένα νέο κράτος. Εξαιρετικά ενδιαφέρον κεφάλαιο, το οποίο φωτίζει πάρα πολλά άγνωστα γεγονότα, τα οποία δυστυχώς για διάφορους λόγους αποφεύγουμε να τονίζουμε. Ποιος ήξερε για παράδειγμα ότι η Ισραηλιτική Κοινότητα είχε προσφέρει βοήθεια σε χριστιανούς, που είχαν πληγεί από τη Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917; Ή ότι η Μητρόπολη Θεσσαλονίκης είχε μια θετική στάση απέναντι στην ίδρυση του κράτους του Ισραήλ στο χώρο της Παλαιστίνης; Στο κεφάλαιο αυτό γίνεται αναφορά για τις πολύ καλές σχέσεις, που είχαν ο Γεννάδιος με τον Αρχιραββίνο Ιακώβ Μέιρ, οι οποίες παρά τις ελάχιστες μελανές στιγμές τους (αναφέρεται μία το 1917), είχαν βασιστεί στην εμπιστοσύνη και την τίμια συνεργασία για το καλό των δύο κοινοτήτων. Αλλαγή ουσιαστική αρχίζει να υπάρχει μετά τον ερχομό των προσφύγων, όπου οι Εβραίοι Θεσσαλονικείς γίνονται μετά από περίπου 430 χρόνια μειονότητα στη Θεσσαλονίκη. Η στάση του Γενναδίου στο κύμα αντισημιτισμού κατά τον Μεσοπόλεμο επίσης μελετάται.
  • Το Τρίτο Κεφάλαιο έδωσε και τον τίτλο στο βιβλίο και κινείται χρονικά από την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έως και τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια. Από τη σύμπραξη Εβραίων και Χριστιανών ενάντια στην ιταλική εισβολή, την Κατοχή, το Ολοκαύτωμα της πόλης μας και τα γεγονότα, που ακολούθησαν μετά το τέλος της Κατοχής και έως το 1951, χρονιά, που πέθανε ο Γεννάδιος. Εδώ ο Τερζής επικεντρώνεται στις σχέσεις, που υπήρχαν μεταξύ Μητρόπολης Θεσσαλονίκης και Εβραϊκής Κοινότητας και γίνεται μια προσπάθεια να δούμε αν θα μπορούσε η Μητρόπολη να επέμβει, ώστε να γλιτώσουν οι Εβραίοι Θεσσαλονικείς και ποιος ήταν γενικά ο ρόλος και η στάση της Εκκλησίας κατά τη διάρκεια της Κατοχής, αλλά και λίγο μετά. Και σε αυτό το κεφάλαιο μαθαίνουμε πολλά και σημαντικά πράγματα, που δεν μας παρουσιάζονται συχνά.

Μετά από αυτά τα κεφάλαιο, υπάρχει ο επίλογος ή όπως προτιμάει να ονομάσει αυτό το κομμάτι του βιβλίου ο συγγραφέας, ο «κομμός» (θρήνος σημαίνει η λέξη, δεν το γνώριζα…). Εδώ είναι τα συμπεράσματα, μια σύνοψη, αλλά και το βιογραφικό του Μητροπολίτη Γενναδίου σε παράρτημα. Ακολουθεί σε παράρτημα επίσης ένα κομμάτι, που αναφέρεται στη βράβευση του Γενναδίου από το Yad Vashem με τη μέγιστη τιμή, που μπορεί να έχει κάποιος μη Εβραίος για τον αγώνα του στη διάσωση Εβραίων κατά το Ολοκαύτωμα, τον τίτλο του Δίκαιου των Εθνών.

Όπως είπα και πριν, ο Τερζής έγραψε όλη ή μέρος της μελέτης του ως μεταπτυχιακός φοιτητής. Η έρευνά του δεν είναι μόνο σε υπάρχουσα βιβλιογραφία, αλλά προχώρησε και στα αρχεία της Μητρόπολης Θεσσαλονίκης. Παρουσιάζει μια αξιοθαύμαστη, για εμένα, αντικειμενικότητα, καθώς δεν προσπαθεί να αγιοποιήσει τον Γεννάδιο, ο οποίος είναι το κύριο πρόσωπο της μελέτης του, ούτε να αποκρύψει ευθύνες της Εκκλησίας (χαρακτηριστικό είναι το κεφάλαιο, που γράφει για την καταστροφή του Εβραϊκού Νεκροταφείου). Ο τρόπος επίσης, που προσεγγίζει τις ευθύνες του Αρχιραββίνου Κόρετς είναι αξιοπρόσεκτος. Αφορμή για να γραφτεί ίσως αυτή η μελέτη ήταν μια σειρά βιβλίων, που έριχναν ευθύνες γενικά στον Χριστιανικό πληθυσμό ή στην Εκκλησία για τα όσα δεινά έγιναν κατά τη διάρκεια της Κατοχής ή για τον αντισημιτισμό του Ελληνικού πληθυσμού. Στον πρόλογο δε του βιβλίου φωτογραφίζεται το βιβλίο του Mazower «Θεσσαλονίκη, η πόλη των φαντασμάτων«.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Κάπως δύσκολο στην ανάγνωσή του σε μερικά σημεία, καθώς μιλάμε για κείμενο, που γράφτηκε ως μεταπτυχιακή μελέτη και όχι για τον μέσο αναγνώστη. Πολλά ντοκουμέντα, συνεχής τεκμηρίωση, έλλειψη φανατισμού, αντικειμενική ματιά, νομίζω ότι έχει να προσφέρει πολλά στον μελλοντικό ερευνητή και ιστορικό και δείχνει με επιστημονικό τρόπο την συνύπαρξη Χριστιανών και Εβραίων, που κάποτε υπήρχε σε αυτήν την πόλη, όσο και αν θέλουν κάποιοι να το κρύψουν ή να το υποτιμήσουν.

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, ΤΕΡΖΗΣ, Σωτήριος

Ένα λεύκωμα για τη Θεσσαλονίκη, που παντρεύει το χθες και το αύριο

%cf%83%ce%ac%cf%81%cf%89%cf%83%ce%b7_20170215

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη, το μέλλον του παρελθόντος

Συγγραφέας: Λέων Ναρ, Γιώργης Γερόλυμπος

Έκδοση: Καπόν (2011)

ISBN: 978-960-6878-47-3

Τιμή: Περίπου €35

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ο εορτασμός των 100 χρόνων από την είσοδο του Ελληνικού στρατού στη Θεσσαλονίκη και την προσάρτηση της πόλης στο Ελληνικό κράτος αποτέλεσε αφορμή για τη συγγραφή πολλών και ενδιαφερόντων εκδόσεων. Μία τέτοια είναι και το θέμα αυτής της ανάρτησης, ένας εξαιρετικός συνδυασμός λευκώματος και πεζού λόγου, μία «διαφορετική αφήγηση της ιστορίας», όπως δηλώνει και στον υπότιτλο.

Η έκδοση είναι άριστη, όπως όλες οι δουλειές των εκδόσεων Καπόν. Πολύ καλή ποιότητα στην εκτύπωση των φωτογραφιών, ευανάγνωστα κείμενα, δίγλωσσο (αγγλικά και ελληνικά) με μετάφραση της Αλεξάνδρας Δούμα. Το βιβλίο είχε κυκλοφορήσει αρχικά το 2011, εγώ έχω τη δεύτερη έκδοση, του 2015. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν κάποια βιβλιογραφικά στοιχεία.

Το βιβλίο, όπως είπαμε και νωρίτερα, είναι ένας συνδυασμός λευκώματος και πεζού, όπου τα κείμενα τα υπογράφει ο Λέων Ναρ (γιος του Αλμπέρτου Ναρ, πολύ γνωστού συγγραφέα της πόλης μας) και οι περίπου 150 φωτογραφίες είναι του Γιώργη Γερόλυμπου. Οι φωτογραφίες είναι όλες έγχρωμες, με θέμα φυσικά την πόλη μας και πιο συγκεκριμένα διάφορες γωνιές της, άλλες διάσημες και άλλες όχι και τόσο γνωστές. Μέσα από την εικόνα και σε συνδυασμό με τα κείμενα, ο αναγνώστης περιηγείται στην ιστορία της πόλης, όπως όμως αυτή παρουσιάζεται στη σύγχρονη μορφή της Θεσσαλονίκης. Η εξέλιξη και η μεταμόρφωση του αστικού τοπίου στη σημερινή κατάσταση δεν είναι τυχαίο αποτέλεσμα, αλλά έχει προέλθει μέσα από ιστορικά γεγονότα και καταστάσεις, πολιτικές αποφάσεις, πολέμους, φυσικές καταστροφές κα. Με όσα έγιναν, η Θεσσαλονίκη προχωράει στο μέλλον και δεν πρέπει να επαναλάβει τα λάθη, του παρελθόντος, που ήταν πολλά.

Τα κείμενα χωρίζονται σε 10 κεφάλαια, στα οποία ο Ναρ αναλύει διάφορα θέματα με μια κριτική ματιά. Η Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917, η έλευση των προσφύγων μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, η δημιουργία της ΔΕΘ και του ΑΠΘ, η Κατοχή και το Ολοκαύτωμα της Θεσσαλονίκης, ο σεισμός του 1978, η μεταπολεμική αστυφιλία, η Πολιτιστική Πρωτεύουσα του 1997, η δεκαετία του ’80 και ο μαρασμός του Κέντρου της πόλης και πολλά, πολλά άλλα ζητήματα αναλύονται με έναν ιδιαίτερο τρόπο. Όλα αυτά έχουν την επίπτωσή τους στη σημερινή εικόνα της Θεσσαλονίκης και επηρεάζουν ως ένα βαθμό την αυριανή της πορεία. Ο Ναρ δεν χαϊδεύει αυτιά, μιλάει για ευθύνες, που είχαν όχι μόνο η πολιτικές ηγεσίες, αλλά και οι Θεσσαλονικείς, ως πολίτες, που δεν σεβάστηκαν τον τόπο, που ζούνε και φέρουν μεγάλο μερίδιο ευθύνης για πολλά στραβά, που συμβαίνουν στην πόλη.

Το βιβλίο μου άρεσε πολύ. Λιγότερο ως λεύκωμα και περισσότερο για τα κείμενά του. Γεγονότα γνωστά μεν, αλλά δοσμένα με διαφορετικό τρόπο και όχι με γνώμονα τη νοσταλγία του παρελθόντος, αλλά την αυριανή εξέλιξη της πόλης. Αν και παντού οι αφορμές των κειμένων είναι γεγονότα του χθες, συνολικά πρόκειται για ένα βιβλίο, που σκοπό έχει το αύριο της πόλης. Σε συνδυασμό με την εξαιρετική ποιότητα έκδοσης, νομίζω πρόκειται για ένα βιβλίο, που αξίζει να βρίσκεται στις βιβλιοθήκες όλων μας.

1 σχόλιο

Filed under ΓΕΡΟΛΥΜΠΟΣ, Γιώργης, ΝΑΡ, Λέων, Συγγραφείς

«Μικρή Ιερουσαλήμ», μια ιστορία comics για τη Θεσσαλονίκη

%cf%83%ce%ac%cf%81%cf%89%cf%83%ce%b7_20170210

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Μικρή Ιερουσαλήμ

Συγγραφέας: Elettra Stamboulis, Angelo Mennillo

Έκδοση: Jemma Press (2015)

ISBN: 978-618-5116-17-0

Τιμή: Περίπου €9

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης ανήκει στο είδος των κόμιξ και μάλιστα για ενήλικες (όχι λόγω ακατάλληλου περιεχομένου). Γενικά η Θεσσαλονίκη δεν πρωταγωνιστεί σε πολλές τέτοιες δουλειές. Στο παρελθόν είχαμε δει στη Vivlioniki ένα έργο κάποιων παιδιών, που έβαλαν τη Θεσσαλονίκη πρωταγωνίστρια σε μια ιστορία manga, που μου είχε αρέσει πολύ, ενώ εδώ το ύφος της ιστορίας και του σκίτσου αλλάζει αρκετά.

Η έκδοση είναι όμορφη. Δεν είμαι τακτικός αναγνώστης κόμιξ και δεν μπορώ να κρίνω ποιοτικά τη δουλειά. Στο τέλος υπάρχουν κάποια βιβλιογραφικά στοιχεία, που βοήθησαν τη συγγραφέα του σεναρίου. Το εξώφυλλο μου άρεσε. Το έργο το προλογίζουν οι μεταφραστές του, Κωνσταντίνα Ευαγγέλου και Γιάννης Μιχαηλίδης.

«Μικρή Ιερουσαλήμ» ο τίτλος του βιβλίου, όπως είχε ονομαστεί παλαιότερα η Θεσσαλονίκη, για να δηλώσει το πόσο σημαντική ήταν για τους Εβραίους Θεσσαλονικείς. Πρωταγωνιστής ο Ρωμανός, μεταπτυχιακός φοιτητής του τμήματος Γλωσσολογίας στο ΑΠΘ, γεννημένος στη Βουλγαρία από πατέρα Έλληνα εξόριστο του Εμφυλίου και μητέρα Βουλγάρα με ρίζες σεφαραδίτικες. Γυρνώντας στην πόλη προσπαθεί να βρει το παρελθόν και όσα στοιχεία του παραμένουν στην πόλη, ώστε να γνωρίσει καλύτερα τη δική του, προσωπική ταυτότητα. Στην έρευνα αυτή η ιστορία γενικότερα, όπως και η πόλη, παίζουν σημαντικό ρόλο και αποτελούν τους καταλύτες, που επιδρούν στη διαμόρφωση της προσωπικότητας και του χαρακτήρα του. Σε περιηγήσεις και σε συζητήσεις ανακαλύπτει μια πόλη μαλωμένη με το παρελθόν της, που προσπαθεί ορισμένα κομμάτια της ιστορίας της να τα χαντακώσει ή να μειώσει τη σημασία τους.

Το έργο έχει ιστορικό και πολιτικό χαρακτήρα. Ο ιστορικός είναι αυτός, που παρουσιάζεται μέσω της Θεσσαλονίκης και γεγονότων, που στιγμάτισαν την πορεία της, ενώ ο πολιτικός εμφανίζεται με αναφορές κυρίως στον Εμφύλιο Πόλεμο και πιο συγκεκριμένα στο τέλος του. Πρόσωπα όπως ο Ζαχαριάδης, ο Μπελογιάννης συμμετέχουν στην ιστορία (όχι σχετιζόμενα με την πόλη μας), ενώ η αντιμετώπιση της ήττας και τα τραύματα αυτής της εποχής του Εμφυλίου προβληματίζουν τη συγγραφέα. Η επιστροφή πάντως στην πόλη ανθρώπων, που δεν μεγάλωσαν εδώ, αλλά έχουν ρίζες στη Θεσσαλονίκη είναι κάτι, που έχουμε δει ξανά στη λογοτεχνία, όπως για παράδειγμα στα βιβλία «Η κόρη της Κατοχής» και στο εκπληκτικό «Ο θείος Αβραάμ μένει πάντα εδώ«.

Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτή δεν είναι η πρωτότυπη έκδοση, καθώς το έργο είχε κυκλοφορήσει αρχικά σε συνέχεια στην Ιταλία, στο περιοδικό «G.I.U.D.A». Το ότι μια ιστορία, που εκτυλίσσεται στη Θεσσαλονίκη δημοσιεύτηκε στην Ιταλία για κόσμο, που μπορεί να γνώριζε ελάχιστα πράγματα για την πόλη, τη σεφαραδίτικη κοινότητά της και το παρελθόν της γενικότερα, νομίζω είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τη Θεσσαλονίκη.

Προσωπικά, αν και έχω ελάχιστες γνώσεις στο χώρο των κόμιξ, το βιβλίο μου άρεσε. Χάρηκα για το γεγονός ότι το παρελθόν της Θεσσαλονίκης ενέπνευσε δύο νέα παιδιά στην Ιταλία για να γράψουν και να σχεδιάσουν μια ιστορία. Αξίζει νομίζω να το αποκτήσετε ή και να το χαρίσετε για δώρο.

 

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, MENNILLO, Angelo, STAMBOULIS, Elettra