Tag Archives: Κατοχή

Άλλο ένα μυθιστόρημα με απαγορευμένους έρωτες και μπόλικη ιστορία της Θεσσαλονίκης

Σάρωση_20170614

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Γλυκιά καλοκαιριάτικη βραδιά

Συγγραφέας: Λία Μεγάλου-Σεφεριάδη

Έκδοση: Καστανιώτης (2002)

ISBN: 960-03-3067-0

Τιμή: Περίπου €15

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Έχω χάσει τον λογαριασμό με τα μυθιστορήματα, που μπλέκουν την ιστορία της Θεσσαλονίκης με κάποιον απαγορευμένο έρωτα. Η συνταγή αυτή δεν είναι φυσικά σημερινή, αλλά τείνει να γίνει κλασσική για τη συγγραφή ενός πεζογραφήματος. Το σημερινό βιβλίο γράφτηκε πριν περίπου 20 χρόνια και μπορεί να θεωρηθεί ο πρόγονος πολλών σημερινών βιβλίων, καθώς έχει πολύ έρωτα, πολύ ιστορία, δράματα και δυσκολίες των πρωταγωνιστών, με σκηνικό την πανέμορφη πόλη μας.

Η έκδοση είναι η κλασσική του Καστανιώτη, έχουν βγει εκατοντάδες βιβλία του με αυτή τη φόρμα. Στο εξώφυλλο η μητέρα της συγγραφέως (μάλλον) Μαρίκα Μέγαλου, σε μια από τις κλασσικές πόζες, που έπαιρναν οι γυναίκες για να φωτογραφηθούν κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου (από το 1936 η φωτογραφία). Ευανάγνωστο κείμενο, αξιοπρεπής έκδοση στο σύνολό της. Το βιβλίο κυκλοφόρησε αρχικά το 1999 μάλλον, ενώ η έκδοση, που έχω εγώ είναι η 8η.

Κύριοι πρωταγωνιστές του έργου είναι η Υβόν και ο Δημήτρης. Η Υβόν είναι η κόρη ενός πλούσιου Εβραίου έμπορου, ενώ ο Δημήτρης είναι ένας πρόσφυγας από την Καλλίπολη. Η ιστορία μας ξεκινάει το 1931, οι πρόσφυγες πλέον έχουν ως έναν βαθμό ορθοποδήσει και προσπαθούν να ξαναχτίσουν τη ζωή τους και ο Δημήτρης βλέπει μια μέρα στη βιτρίνα ενός φωτογραφείου μία εικόνα της Υβόν και την ερωτεύεται παράφορα. Η Υβόν εκείνη την εποχή είναι όμως ερωτευμένη με έναν άλλον άντρα, τον Σαμ. Όταν θα ανταμώσουν θα γεννηθεί ένας δυνατός έρωτας, του οποίου την εξέλιξη παρακολουθούμε στο βιβλίο. Χρονικά το έργο κινείται από το 1931 έως το 1945, Μεσοπόλεμος και Κατοχή δηλαδή. Παράλληλα με αυτήν την κεντρική ιστορία υπάρχουν και άλλες μικρότερες, οι οποίες άλλες φορές είναι άσχετες και άλλες φορές σχετικές με την κύρια εξέλιξη του έργου. Το τραγικό τέλος στην ιστορία έρχεται από εκεί, που δεν το περιμένεις και δεν μπορείς να καταλάβεις και το γιατί επιλέχθηκε ένα τέτοιο φινάλε.

Λογοτεχνικά το βιβλίο μου φάνηκε μέτριο προς κακό. Υπάρχει φαντάζομαι μια αρχική ιδέα στη συγγραφέα, η οποία ξεκινάει με κάποιο τρόπο, στη συνέχεια βαλτώνει, κάπως πρέπει να προχωρήσει το βιβλίο, αλλά φαίνεται πως αυτό γίνεται με δυσκολία. Για κάποιο λόγο όλοι οι άντρες πρωταγωνιστές ξενοπηδάνε (ο μπαμπάς της Υβόν έχει επίσημη ερωμένη και άλλες μικρότερες, ο Δημήτρης κοιμάται με τη γυναίκα ενός συνεργάτη του, ο Σαμ έχει «πεταλουδίτσες» στο Παρίσι, ο εραστής της αδελφής της Υβόν έχει επίσης παράνομο δεσμό). Η γλώσσα και το ύφος της Μέγαλου δεν συναρπάζει και από ένα σημείο και έπειτα το βιβλίο προχωράει πολύ δύσκολα. Τα πρόσωπα και οι χαρακτήρες πιστεύω θα μπορούσαν να αναπτυχθούν καλύτερα και πληρέστερα.

Τι το ενδιαφέρον λοιπόν έχει το βιβλίο; Μπορεί λογοτεχνικά να μην μου άρεσε, έχει όμως πολλές και ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τη Θεσσαλονίκη του Μεσοπολέμου, τόσο σε τοπογραφικά στοιχεία, όσο και σε ιστορικά γεγονότα. Αν προσπαθήσει κάποιος να ξεχωρίσει το μυθιστόρημα από την αλήθεια, μπορεί να βρει σημαντικές αναφορές σχετικές με την ιστορία της πόλης.

Προσωπικά το βιβλίο στο σύνολό του δεν μου άρεσε και δεν θα το συνιστούσα σε κάποιον. Αν πάλι σας γοητεύουν ιστορίες με έρωτα, ίντριγκα, «- πατέρα τον θέλω, – δεν στο επιτρέπω, θα σε αποκληρώσω!, – τον αγαπώ!» και τα σχετικά, ίσως σας αρέσει. Σε παλαιοβιβλιοπωλεία έχει το βιβλίο στην τιμή περίπου των €4.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΜΕΓΑΛΟΥ-ΣΕΦΕΡΙΑΔΗ, Λία

Η ιστορία της Κατοχής μέσα από ένα μυθιστόρημα

Σάρωση_20170601

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οδός Απολλωνιάδος

Συγγραφέας: Θανάσης Σαρίσχουλης

Έκδοση: Αφοί Κυριακίδη (2017)

ISBN: 978-960-602-147-3

Τιμή: Περίπου €20

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στους χιλιάδες τίτλους βιβλίων, που έχουν κυκλοφορήσει σχετικά με τη Θεσσαλονίκη, υπάρχουν δυστυχώς κάποιοι, που εξαντλήθηκαν και δεν επανακυκλοφόρησαν και τους οποίους ο αναγνώστης μπορεί να τους βρει μόνο αν είναι αρκετά τυχερός σε κάποια παλαιοβιβλιοπωλεία. Ένα τέτοιο βιβλίο ήταν για παράδειγμα η «Μεγάλη Πλατεία«, το αριστούργημα του Νίκου Μπακόλα, το οποίο για πολλά χρόνια ήταν εξαφανισμένο, μέχρι το 2014, που ο εκδοτικός οίκος Κέδρος αποφάσισε την επανακυκλοφορία του και από ό,τι μαθαίνω πάει πάρα πολύ καλά στις πωλήσεις. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης ανήκει στην ίδια κατηγορία, με την έννοια ότι έλειπε από τα ράφια των βιβλιοπωλείων για χρόνια και επανακυκλοφόρησε πριν λίγο καιρό.

Η έκδοση είναι πολύ καλή. Σκληρό εξώφυλλο, χαρτί Chamois των 100gr, ευανάγνωστο κείμενο, υπάρχει και ένας μεγάλος χάρτης, που βοηθάει τον αναγνώστη για να προσανατολιστεί και να κατανοήσει πολλά από τα όσα γράφονται στο κείμενο, τουλάχιστον τοπογραφικά. Ο χάρτης έχει σχεδιαστεί από τον ίδιο τον συγγραφέα. Κάπως αποτυχημένη η φωτογραφία, που επιλέχτηκε για εξώφυλλο, δεν έχει καμία σχέση ούτε χρονικά με την υπόθεση του βιβλίου, αλλά ούτε και χωροταξικά, καθώς η φωτογραφία είναι από την Ιπποδρομίου, ενώ η υπόθεση του έργου εκτυλίσσεται κυρίως στην περιοχή ανατολικά της Λαγκαδά, κοντά στην περιοχή του Καφαντάρη.

Τον Θανάση Σαρίσχουλη τον συναντάμε πρώτη φορά στη Vivlioniki. Το βιβλίο αυτό είχε κυκλοφορήσει αρχικά το 2002, το 2006 είχε μεταφραστεί και στα γερμανικά και το αστείο είναι ότι ευκολότερα έβρισκε κάποιος τη γερμανική μετάφραση από το ελληνικό πρωτότυπο. Είναι από τα έργα, για τα οποία μπορούσε κάποιος να βρει πολλές αναφορές σε ιστορικά βιβλία, αλλά είχε εξαντληθεί και δεν είχε σκεφτεί κανείς να το επανακυκλοφορήσει, μέχρι πρόσφατα.

Πρωταγωνιστής του έργου είναι ο μικρός Αργύρης, γεννημένος στη Θεσσαλονίκη το 1929 σε μια οικογένεια προσφύγων από την Απολλωνιάδα (κωμόπολη κοντά στην Προύσα). Οι πρόσφυγες της περιοχής αυτής εγκαταστάθηκαν κοντά στα δυτικά τείχη και λίγο έξω από αυτά. Η οδός Απολλωνιάδος υπάρχει και σήμερα και έχει μια πορεία περίπου παράλληλη με την οδό Λαγκαδά, ξεκινώντας από την Αγία Νέστορος και ανηφορίζοντας προς τη Νεάπολη. Ο χρόνος, στον οποίο κινείται το μυθιστόρημα είναι ο Μεσοπόλεμος και η Κατοχή έως τις πρώτες μέρες μετά την φυγή των Γερμανών από την πόλη. Ο τόπος δράσης της ιστορίας είναι κυρίως η περιοχή γύρω από τα δυτικά τείχη και τον Πύργο του Κλαυδιανού, λίγο πάνω από το Καφαντάρη και κοντά στην Παναγία Φανερωμένη. Αυτός τουλάχιστον είναι ο πυρήνας, γιατί η ιστορία εξελίσσεται και σε αρκετά άλλα μέρη της πόλης, λίγο πιο μακρινά ή πιο κοντά.

Υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι το βιβλίο είναι αυτοβιογραφικό, η κοινή χρονολογία γέννησης του συγγραφέα με τον Αργύρη, ότι και οι δύο κατάγονται από προσφυγικές οικογένειες, η αγάπη τους για τη θάλασσα. Προσωπικά πιστεύω ότι ο Αργύρης είναι ο συγγραφέας, αλλά για λόγους, που αυτός επιλέγει δεν χρησιμοποιεί το δικό του όνομα. Το αν τα υπόλοιπα ονόματα των ηρώων (πχ ο πατέρας Θεμιστοκλής, η μητέρα Δωροθέα, ο θείος Αριστοτέλης κτλ) είναι αληθινά ή φανταστικά δεν το γνωρίζω. Οι αναφορές όμως σε μαγαζιά, τοποθεσίες, δρόμους και γεγονότα είναι αληθινές. Προσωπικά πιστεύω ότι ο Σαρίσχουλης διηγείται τις εμπειρίες του από τα παιδικά του χρόνια εντάσσοντας την ιστορική αλήθεια μέσα σε ένα μυθιστόρημα. Και από αυτήν την άποψη πρόκειται για ένα έργο, στο οποίο ο μύθος και η πραγματικότητα μπλέκονται άριστα μεταξύ τους.

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο ανισομερή κομμάτια, θα μπορούσε κάποιος να πει. Το πρώτο είναι το προπολεμικό, όταν η οικογένεια του Αργύρη χτίζει το σπίτι της και το μέλλον της, υπάρχει μια αισιοδοξία ότι με πολύ δουλειά θα μπορέσουν όλοι να προκόψουν. Αυτό το κομμάτι είναι και το μικρότερο σε έκταση. Το δεύτερο κομμάτι μιλάει για τον πόλεμο του ’40 και την Κατοχή, όταν η οικογένεια και ο Αργύρης αντιμετωπίζουν όλες τις δυσκολίες εκείνης της εποχής, την πείνα, την εξαθλίωση, τον φόβο. Ο Αργύρης είναι τα μάτια του συγγραφέα και βλέπει τις δολοφονίες, τον κόσμο, που πεθαίνει στους δρόμους, την τρομοκρατία των Ταγμάτων Ασφαλείας και τον στρατευμάτων κατοχής (Γερμανών και Βουλγάρων), τους προδότες, τους δοσίλογους, βλέπει τη Μαύρη Αγορά, τα παιδιά, που δουλεύουν για ένα κομμάτι ψωμί κα.

Στην «Οδό Απολλωνιάδος» υπάρχει όπως είπαμε η ιστορία και το μυθιστόρημα. Στην ιστορία εντάσσονται οι πληροφορίες για μαγαζιά της εποχής, γνωστά και άγνωστα. Ειδικά σχετικά με την τοπογραφία της περιοχής γύρω από την οδό Απολλωνιάδος, οι πληροφορίες είναι πολλές και σημαντικές. Επίσης υπάρχουν αναφορές σε πολλά γεγονότα, που συνέβησαν τόσο στον Μεσοπόλεμο, όσο και στην Κατοχή. Από τα γεγονότα, του Μάη του 1936, τους βομβαρδισμούς των Ιταλών, την είσοδο των Γερμανών, την έλευση των προσφύγων από την Βουλγαροκρατούμενη Ανατολική Μακεδονία, τον ξεριζωμό των Εβραίων της Θεσσαλονίκης και πάρα πολλά άλλα. Πρέπει να είναι από τα ελάχιστα μυθιστορήματα, στα οποία μπορεί να ανατρέξει ένας ιστορικός για να βρει σημαντικές πληροφορίες. Από την άλλη υπάρχει και η μυθιστορηματική χροιά του έργου, η οποία δεν υπολείπεται καθόλου σε αξία. Ρεαλιστικοί διάλογοι, μαεστρική δημιουργία χαρακτήρων, ζωντανή αφήγηση. Μόνο ένας άνθρωπος, που έχει ζήσει αυτά, που περιγράφει νομίζω θα μπορούσε να ακροβατεί με τέτοια ευκολία μεταξύ πεζογραφίας και ιστορικής αλήθειας.

Ο Σαρίσχουλης παίρνει θέση και για πολλά θέματα, τα οποία δεν τα πολυσυζητάμε. Πέρα από την καταδίκη για τον ξεριζωμό των Εβραίων, μιλάει κατακριτικά για τη στάση των χωρικών στην επαρχία, οι οποίοι εκμεταλλεύονταν με άθλιο τρόπο την εξαθλίωση των κατοίκων των πόλεων και πουλούσαν τις τροφές για περιουσίες ολόκληρες. Κατακρίνει τη στάση των πολιτών, που αμέσως μετά το άδειασμα των σπιτιών των Εβραίων, αυτοί έτρεξαν να λεηλατήσουν τα σπίτια τους. Στέκεται προβληματισμένος στη στάση των ανταρτών αμέσως μετά την απελευθέρωση και τα όσα επακολούθησαν. Για την εποχή, που είχε πρωτοβγεί το βιβλίο, τέτοιες αναφορές ήταν σπάνιες και πολλά θέματα του βιβλίου «απαγορεύονταν» να συζητηθούν.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Τις 476 σελίδες του τις διάβασα μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο. Μου έκαναν πολύ θετική εντύπωση τόσο η πεζογραφική δεινότητα του συγγραφέα, όσο και το πλήθος των ιστορικών στοιχείων, που υπάρχουν στο έργο. Ο Σαρίσχουλης ανήκει στη γενιά του Γιώργου Ιωάννου και έζησε την Κατοχή στα παιδικά του χρόνια, με αποτέλεσμα τα γεγονότα αυτής να έχουν μείνει χαραγμένα στο μυαλό του περισσότερο από κάθε τι άλλο. Είναι από τα λίγα μυθιστορήματα, που έχουν τόσο μεγάλη ιστορική αξία και πιστεύω ότι αξίζει να διαβαστεί από κάθε Θεσσαλονικέα και ακόμη περισσότερο από άτομα, που μεγάλωσαν ή μεγαλώνουν στη σημερινή Οδό Απολλωνιάδος.

 

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΑΡΙΣΧΟΥΛΗΣ, Θανάσης

Η σχέσεις μεταξύ Εβραϊκής Κοινότητας και Μητρόπολης Θεσσαλονίκης μετά το 1912

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Παρακολουθώντας τα τραίνα της Τελικής Λύσης – Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης και ο Μητροπολίτης Γεννάδιος Αλεξιάδης

Συγγραφέας: Σωτήριος Τερζής

Έκδοση: Μπαρμπουνάκης (2017)

ISBN: 978-960-267-222-8

Τιμή: Περίπου €14

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πολλοί νομίζω θα γνωρίζετε τον κάθετο δρόμο στην Εγνατία, που περνάει μπροστά από το Μπέη Χαμάμ και ενώνει τη Φιλίππου με την Εγνατία. Είναι η οδός Μητροπολίτου Γενναδίου και πήρε το όνομά της από τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Γεννάδιο, ο οποίος βρέθηκε στη θέση αυτή από το 1912 έως το 1951. Ήταν ο μακροβιότερος Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης και κατά τη διάρκεια της θητείας του συνέβησαν πολλά και σημαντικά γεγονότα, που άλλαξαν ριζικά τη μορφή της πόλης, αλλά και την ιστορία της. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης μιλάει για τις σχέσεις του Γενναδίου με την Εβραϊκή Κοινότητα Θεσσαλονίκης, ένα κεφάλαιο της ιστορίας, για το οποίο ελάχιστα γνωρίζουμε και από τα όσα γράφονται στο βιβλίο, υπάρχουν εξαιρετικά ενδιαφέρουσα πράγματα να μάθουμε.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Μου άρεσε πολύ το εξώφυλλο, που επιλέχτηκε. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει η πλούσια βιβλιογραφία, η οποία επεκτείνεται και στο χώρο του διαδικτύου. Χρησιμότατες σημειώσεις υπάρχουν στο τέλος πολλών σελίδων, καθώς και βιβλιογραφικές παραπομπές. Ο Τερζής είχε γράψει μια μεταπτυχιακή μελέτη με αυτόν τον τίτλο και φαντάζομαι πως αν δεν είναι αυτούσια, το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου βασίστηκε σε αυτήν την μελέτη. Επιβλέπων καθηγητής ήταν ο αναπληρωτής καθηγητής Θεολογίας Χρήστος Αραμπατζής, ο οποίος προλογίζει και το βιβλίο.

Μετά μια ενδιαφέρουσα εισαγωγή, το κύριο κομμάτι του βιβλίου αποτελείται από 3 κεφάλαια:

  • Το Πρώτο Κεφάλαιο περιγράφει συνοπτικά την ιστορική συνέχεια της ισραηλίτικης παρουσίας στη Θεσσαλονίκη. Πρόκειται για το μικρότερο σε έκταση κεφάλαιο, αλλά καταφέρνει να προβάλει τη διάρκεια παρουσίας των Εβραίων στην πόλη μας, που σε αντίθεση με τα όσα πιστεύουν οι περισσότεροι, δεν ξεκινάει αυτή η παρουσία από το 1492 και το διωγμό από την Ισπανία των Σεφαραδιτών, αλλά από τα πρώτα χρόνια της ίδρυσης της πόλης μας.
  • Το Δεύτερο Κεφάλαιο κινείται χρονικά από το 1912 έως και τα χρόνια του Μεσοπολέμου. Το 1912 ο Γεννάδιος αναλαμβάνει Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης, η Θεσσαλονίκη γίνεται μέρος της Ελλάδας και πλέον οι Εβραίοι Θεσσαλονικείς έχουν να αντιμετωπίσουν μια νέα διοίκηση, σε ένα νέο κράτος. Εξαιρετικά ενδιαφέρον κεφάλαιο, το οποίο φωτίζει πάρα πολλά άγνωστα γεγονότα, τα οποία δυστυχώς για διάφορους λόγους αποφεύγουμε να τονίζουμε. Ποιος ήξερε για παράδειγμα ότι η Ισραηλιτική Κοινότητα είχε προσφέρει βοήθεια σε χριστιανούς, που είχαν πληγεί από τη Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917; Ή ότι η Μητρόπολη Θεσσαλονίκης είχε μια θετική στάση απέναντι στην ίδρυση του κράτους του Ισραήλ στο χώρο της Παλαιστίνης; Στο κεφάλαιο αυτό γίνεται αναφορά για τις πολύ καλές σχέσεις, που είχαν ο Γεννάδιος με τον Αρχιραββίνο Ιακώβ Μέιρ, οι οποίες παρά τις ελάχιστες μελανές στιγμές τους (αναφέρεται μία το 1917), είχαν βασιστεί στην εμπιστοσύνη και την τίμια συνεργασία για το καλό των δύο κοινοτήτων. Αλλαγή ουσιαστική αρχίζει να υπάρχει μετά τον ερχομό των προσφύγων, όπου οι Εβραίοι Θεσσαλονικείς γίνονται μετά από περίπου 430 χρόνια μειονότητα στη Θεσσαλονίκη. Η στάση του Γενναδίου στο κύμα αντισημιτισμού κατά τον Μεσοπόλεμο επίσης μελετάται.
  • Το Τρίτο Κεφάλαιο έδωσε και τον τίτλο στο βιβλίο και κινείται χρονικά από την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έως και τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια. Από τη σύμπραξη Εβραίων και Χριστιανών ενάντια στην ιταλική εισβολή, την Κατοχή, το Ολοκαύτωμα της πόλης μας και τα γεγονότα, που ακολούθησαν μετά το τέλος της Κατοχής και έως το 1951, χρονιά, που πέθανε ο Γεννάδιος. Εδώ ο Τερζής επικεντρώνεται στις σχέσεις, που υπήρχαν μεταξύ Μητρόπολης Θεσσαλονίκης και Εβραϊκής Κοινότητας και γίνεται μια προσπάθεια να δούμε αν θα μπορούσε η Μητρόπολη να επέμβει, ώστε να γλιτώσουν οι Εβραίοι Θεσσαλονικείς και ποιος ήταν γενικά ο ρόλος και η στάση της Εκκλησίας κατά τη διάρκεια της Κατοχής, αλλά και λίγο μετά. Και σε αυτό το κεφάλαιο μαθαίνουμε πολλά και σημαντικά πράγματα, που δεν μας παρουσιάζονται συχνά.

Μετά από αυτά τα κεφάλαιο, υπάρχει ο επίλογος ή όπως προτιμάει να ονομάσει αυτό το κομμάτι του βιβλίου ο συγγραφέας, ο «κομμός» (θρήνος σημαίνει η λέξη, δεν το γνώριζα…). Εδώ είναι τα συμπεράσματα, μια σύνοψη, αλλά και το βιογραφικό του Μητροπολίτη Γενναδίου σε παράρτημα. Ακολουθεί σε παράρτημα επίσης ένα κομμάτι, που αναφέρεται στη βράβευση του Γενναδίου από το Yad Vashem με τη μέγιστη τιμή, που μπορεί να έχει κάποιος μη Εβραίος για τον αγώνα του στη διάσωση Εβραίων κατά το Ολοκαύτωμα, τον τίτλο του Δίκαιου των Εθνών.

Όπως είπα και πριν, ο Τερζής έγραψε όλη ή μέρος της μελέτης του ως μεταπτυχιακός φοιτητής. Η έρευνά του δεν είναι μόνο σε υπάρχουσα βιβλιογραφία, αλλά προχώρησε και στα αρχεία της Μητρόπολης Θεσσαλονίκης. Παρουσιάζει μια αξιοθαύμαστη, για εμένα, αντικειμενικότητα, καθώς δεν προσπαθεί να αγιοποιήσει τον Γεννάδιο, ο οποίος είναι το κύριο πρόσωπο της μελέτης του, ούτε να αποκρύψει ευθύνες της Εκκλησίας (χαρακτηριστικό είναι το κεφάλαιο, που γράφει για την καταστροφή του Εβραϊκού Νεκροταφείου). Ο τρόπος επίσης, που προσεγγίζει τις ευθύνες του Αρχιραββίνου Κόρετς είναι αξιοπρόσεκτος. Αφορμή για να γραφτεί ίσως αυτή η μελέτη ήταν μια σειρά βιβλίων, που έριχναν ευθύνες γενικά στον Χριστιανικό πληθυσμό ή στην Εκκλησία για τα όσα δεινά έγιναν κατά τη διάρκεια της Κατοχής ή για τον αντισημιτισμό του Ελληνικού πληθυσμού. Στον πρόλογο δε του βιβλίου φωτογραφίζεται το βιβλίο του Mazower «Θεσσαλονίκη, η πόλη των φαντασμάτων«.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Κάπως δύσκολο στην ανάγνωσή του σε μερικά σημεία, καθώς μιλάμε για κείμενο, που γράφτηκε ως μεταπτυχιακή μελέτη και όχι για τον μέσο αναγνώστη. Πολλά ντοκουμέντα, συνεχής τεκμηρίωση, έλλειψη φανατισμού, αντικειμενική ματιά, νομίζω ότι έχει να προσφέρει πολλά στον μελλοντικό ερευνητή και ιστορικό και δείχνει με επιστημονικό τρόπο την συνύπαρξη Χριστιανών και Εβραίων, που κάποτε υπήρχε σε αυτήν την πόλη, όσο και αν θέλουν κάποιοι να το κρύψουν ή να το υποτιμήσουν.

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, ΤΕΡΖΗΣ, Σωτήριος

Ένα λεύκωμα για τη Θεσσαλονίκη, που παντρεύει το χθες και το αύριο

%cf%83%ce%ac%cf%81%cf%89%cf%83%ce%b7_20170215

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη, το μέλλον του παρελθόντος

Συγγραφέας: Λέων Ναρ, Γιώργης Γερόλυμπος

Έκδοση: Καπόν (2011)

ISBN: 978-960-6878-47-3

Τιμή: Περίπου €35

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ο εορτασμός των 100 χρόνων από την είσοδο του Ελληνικού στρατού στη Θεσσαλονίκη και την προσάρτηση της πόλης στο Ελληνικό κράτος αποτέλεσε αφορμή για τη συγγραφή πολλών και ενδιαφερόντων εκδόσεων. Μία τέτοια είναι και το θέμα αυτής της ανάρτησης, ένας εξαιρετικός συνδυασμός λευκώματος και πεζού λόγου, μία «διαφορετική αφήγηση της ιστορίας», όπως δηλώνει και στον υπότιτλο.

Η έκδοση είναι άριστη, όπως όλες οι δουλειές των εκδόσεων Καπόν. Πολύ καλή ποιότητα στην εκτύπωση των φωτογραφιών, ευανάγνωστα κείμενα, δίγλωσσο (αγγλικά και ελληνικά) με μετάφραση της Αλεξάνδρας Δούμα. Το βιβλίο είχε κυκλοφορήσει αρχικά το 2011, εγώ έχω τη δεύτερη έκδοση, του 2015. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν κάποια βιβλιογραφικά στοιχεία.

Το βιβλίο, όπως είπαμε και νωρίτερα, είναι ένας συνδυασμός λευκώματος και πεζού, όπου τα κείμενα τα υπογράφει ο Λέων Ναρ (γιος του Αλμπέρτου Ναρ, πολύ γνωστού συγγραφέα της πόλης μας) και οι περίπου 150 φωτογραφίες είναι του Γιώργη Γερόλυμπου. Οι φωτογραφίες είναι όλες έγχρωμες, με θέμα φυσικά την πόλη μας και πιο συγκεκριμένα διάφορες γωνιές της, άλλες διάσημες και άλλες όχι και τόσο γνωστές. Μέσα από την εικόνα και σε συνδυασμό με τα κείμενα, ο αναγνώστης περιηγείται στην ιστορία της πόλης, όπως όμως αυτή παρουσιάζεται στη σύγχρονη μορφή της Θεσσαλονίκης. Η εξέλιξη και η μεταμόρφωση του αστικού τοπίου στη σημερινή κατάσταση δεν είναι τυχαίο αποτέλεσμα, αλλά έχει προέλθει μέσα από ιστορικά γεγονότα και καταστάσεις, πολιτικές αποφάσεις, πολέμους, φυσικές καταστροφές κα. Με όσα έγιναν, η Θεσσαλονίκη προχωράει στο μέλλον και δεν πρέπει να επαναλάβει τα λάθη, του παρελθόντος, που ήταν πολλά.

Τα κείμενα χωρίζονται σε 10 κεφάλαια, στα οποία ο Ναρ αναλύει διάφορα θέματα με μια κριτική ματιά. Η Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917, η έλευση των προσφύγων μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, η δημιουργία της ΔΕΘ και του ΑΠΘ, η Κατοχή και το Ολοκαύτωμα της Θεσσαλονίκης, ο σεισμός του 1978, η μεταπολεμική αστυφιλία, η Πολιτιστική Πρωτεύουσα του 1997, η δεκαετία του ’80 και ο μαρασμός του Κέντρου της πόλης και πολλά, πολλά άλλα ζητήματα αναλύονται με έναν ιδιαίτερο τρόπο. Όλα αυτά έχουν την επίπτωσή τους στη σημερινή εικόνα της Θεσσαλονίκης και επηρεάζουν ως ένα βαθμό την αυριανή της πορεία. Ο Ναρ δεν χαϊδεύει αυτιά, μιλάει για ευθύνες, που είχαν όχι μόνο η πολιτικές ηγεσίες, αλλά και οι Θεσσαλονικείς, ως πολίτες, που δεν σεβάστηκαν τον τόπο, που ζούνε και φέρουν μεγάλο μερίδιο ευθύνης για πολλά στραβά, που συμβαίνουν στην πόλη.

Το βιβλίο μου άρεσε πολύ. Λιγότερο ως λεύκωμα και περισσότερο για τα κείμενά του. Γεγονότα γνωστά μεν, αλλά δοσμένα με διαφορετικό τρόπο και όχι με γνώμονα τη νοσταλγία του παρελθόντος, αλλά την αυριανή εξέλιξη της πόλης. Αν και παντού οι αφορμές των κειμένων είναι γεγονότα του χθες, συνολικά πρόκειται για ένα βιβλίο, που σκοπό έχει το αύριο της πόλης. Σε συνδυασμό με την εξαιρετική ποιότητα έκδοσης, νομίζω πρόκειται για ένα βιβλίο, που αξίζει να βρίσκεται στις βιβλιοθήκες όλων μας.

1 σχόλιο

Filed under ΓΕΡΟΛΥΜΠΟΣ, Γιώργης, ΝΑΡ, Λέων, Συγγραφείς

«Μικρή Ιερουσαλήμ», μια ιστορία comics για τη Θεσσαλονίκη

%cf%83%ce%ac%cf%81%cf%89%cf%83%ce%b7_20170210

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Μικρή Ιερουσαλήμ

Συγγραφέας: Elettra Stamboulis, Angelo Mennillo

Έκδοση: Jemma Press (2015)

ISBN: 978-618-5116-17-0

Τιμή: Περίπου €9

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης ανήκει στο είδος των κόμιξ και μάλιστα για ενήλικες (όχι λόγω ακατάλληλου περιεχομένου). Γενικά η Θεσσαλονίκη δεν πρωταγωνιστεί σε πολλές τέτοιες δουλειές. Στο παρελθόν είχαμε δει στη Vivlioniki ένα έργο κάποιων παιδιών, που έβαλαν τη Θεσσαλονίκη πρωταγωνίστρια σε μια ιστορία manga, που μου είχε αρέσει πολύ, ενώ εδώ το ύφος της ιστορίας και του σκίτσου αλλάζει αρκετά.

Η έκδοση είναι όμορφη. Δεν είμαι τακτικός αναγνώστης κόμιξ και δεν μπορώ να κρίνω ποιοτικά τη δουλειά. Στο τέλος υπάρχουν κάποια βιβλιογραφικά στοιχεία, που βοήθησαν τη συγγραφέα του σεναρίου. Το εξώφυλλο μου άρεσε. Το έργο το προλογίζουν οι μεταφραστές του, Κωνσταντίνα Ευαγγέλου και Γιάννης Μιχαηλίδης.

«Μικρή Ιερουσαλήμ» ο τίτλος του βιβλίου, όπως είχε ονομαστεί παλαιότερα η Θεσσαλονίκη, για να δηλώσει το πόσο σημαντική ήταν για τους Εβραίους Θεσσαλονικείς. Πρωταγωνιστής ο Ρωμανός, μεταπτυχιακός φοιτητής του τμήματος Γλωσσολογίας στο ΑΠΘ, γεννημένος στη Βουλγαρία από πατέρα Έλληνα εξόριστο του Εμφυλίου και μητέρα Βουλγάρα με ρίζες σεφαραδίτικες. Γυρνώντας στην πόλη προσπαθεί να βρει το παρελθόν και όσα στοιχεία του παραμένουν στην πόλη, ώστε να γνωρίσει καλύτερα τη δική του, προσωπική ταυτότητα. Στην έρευνα αυτή η ιστορία γενικότερα, όπως και η πόλη, παίζουν σημαντικό ρόλο και αποτελούν τους καταλύτες, που επιδρούν στη διαμόρφωση της προσωπικότητας και του χαρακτήρα του. Σε περιηγήσεις και σε συζητήσεις ανακαλύπτει μια πόλη μαλωμένη με το παρελθόν της, που προσπαθεί ορισμένα κομμάτια της ιστορίας της να τα χαντακώσει ή να μειώσει τη σημασία τους.

Το έργο έχει ιστορικό και πολιτικό χαρακτήρα. Ο ιστορικός είναι αυτός, που παρουσιάζεται μέσω της Θεσσαλονίκης και γεγονότων, που στιγμάτισαν την πορεία της, ενώ ο πολιτικός εμφανίζεται με αναφορές κυρίως στον Εμφύλιο Πόλεμο και πιο συγκεκριμένα στο τέλος του. Πρόσωπα όπως ο Ζαχαριάδης, ο Μπελογιάννης συμμετέχουν στην ιστορία (όχι σχετιζόμενα με την πόλη μας), ενώ η αντιμετώπιση της ήττας και τα τραύματα αυτής της εποχής του Εμφυλίου προβληματίζουν τη συγγραφέα. Η επιστροφή πάντως στην πόλη ανθρώπων, που δεν μεγάλωσαν εδώ, αλλά έχουν ρίζες στη Θεσσαλονίκη είναι κάτι, που έχουμε δει ξανά στη λογοτεχνία, όπως για παράδειγμα στα βιβλία «Η κόρη της Κατοχής» και στο εκπληκτικό «Ο θείος Αβραάμ μένει πάντα εδώ«.

Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτή δεν είναι η πρωτότυπη έκδοση, καθώς το έργο είχε κυκλοφορήσει αρχικά σε συνέχεια στην Ιταλία, στο περιοδικό «G.I.U.D.A». Το ότι μια ιστορία, που εκτυλίσσεται στη Θεσσαλονίκη δημοσιεύτηκε στην Ιταλία για κόσμο, που μπορεί να γνώριζε ελάχιστα πράγματα για την πόλη, τη σεφαραδίτικη κοινότητά της και το παρελθόν της γενικότερα, νομίζω είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τη Θεσσαλονίκη.

Προσωπικά, αν και έχω ελάχιστες γνώσεις στο χώρο των κόμιξ, το βιβλίο μου άρεσε. Χάρηκα για το γεγονός ότι το παρελθόν της Θεσσαλονίκης ενέπνευσε δύο νέα παιδιά στην Ιταλία για να γράψουν και να σχεδιάσουν μια ιστορία. Αξίζει νομίζω να το αποκτήσετε ή και να το χαρίσετε για δώρο.

 

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, MENNILLO, Angelo, STAMBOULIS, Elettra

Οι εμπειρίες ενός διασωθέντα Sonderkommando από τη Θεσσαλονίκη

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Sonderkommando: Μέσα από την κόλαση των θαλάμων αερίων

Συγγραφέας: Σλόμο Βενέτσια

Έκδοση: Πατάκη (2008)

ISBN: 978-960-16-1820-3

Τιμή: Περίπου €7

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η σημερινή ανάρτηση έχει να κάνει με μία ακόμη μαρτυρία ενός Εβραίου Θεσσαλονικέα, ο οποίος κατάφερε να βγει ζωντανός από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και εξόντωσης των Γερμανών κατά την περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Το ενδιαφέρον στην περίπτωσή του, είναι ότι κατάφερε να ζήσει, ενώ υπηρετούσε στη χειρότερη ομάδα εργασίας, τους Sonderkommando, δηλαδή τους Εβραίους, που η εργασία τους είχε σχέση με τη θανάτωση και την εξαφάνιση των συμπατριωτών τους στους θαλάμους αερίων και τα κρεματόρια αντίστοιχα.

Η έκδοση είναι πολύ καλή, με όμορφο εξώφυλλο. Στο κείμενο υπάρχουν κάποια σκίτσα του Νταβίντ Ολέρ, ο οποίος είχε υπηρετήσει και αυτός στα Sonderkommando, ενώ στο τέλος υπάρχουν κάποιες λίγες φωτογραφίες από το προσωπικό αρχείο του συγγραφέα. Ενδεικτική βιβλιογραφία στις τελευταίες σελίδες, ενώ υπάρχουν και κάποιες σημειώσεις στο κάτω μέρος μερικών σελίδων. Το βιβλίο προλογίζει η Σιμόν Βέιλ (Πρόεδρος του Ιδρύματος για τη μνήμη του Ολοκαυτώματος) και η Μπεατρίς Πρασκιέ, δημοσιογράφος, στην οποία ο Βενέτσια διηγήθηκε τις εμπειρίες του. Υπάρχει ένα ενδιαφέρον παράρτημα με δύο ιστορικά σημειώματα, ένα, που αφορά το Ολοκαύτωμα και τον μηχανισμό εκτόπισης και εξόντωσης των Εβραίων (του Μαρτσέλλο Πετσέττι) και ένα σχετικό με το χρονικό της Ιταλικής επίθεσης και Κατοχής στην Ελλάδα (του Ουμπέρτο Τζεντιλόνι). Αν και ο συγγραφέας ζούσε στην Ιταλία και η συνέντευξη δόθηκε στα ιταλικά, το πρωτότυπο είχε κυκλοφορήσει στα γαλλικά με τίτλο «Sonderkommando : Dans l’enfer des chambres à gaz» το 2007. Μετάφραση έκανε η Κυριακή Χρα.

Ο Βενέτσια γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1923 και προέρχονταν από μια φτωχική οικογένεια, όπως οι περισσότερες Εβραϊκές οικογένειες της πόλης. Σεφαραδίτικης καταγωγής, οι πρόγονοί του πριν έρθουν στη Θεσσαλονίκη είχαν σταματήσει για κάποιο καιρό στη Βενετία και έτσι απέκτησαν το επίθετό τους. Αυτό τον βοήθησε να αποκτήσει το ιταλικό διαβατήριο. Πέθανε το 2012 στη Ρώμη. Στο βιβλίο αυτό εξιστορεί τις εμπειρίες του από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και εξόντωσης, που έζησε. Το κύριο θέμα του βιβλίου αποτελείται από 6 κεφάλαια:

  • Το πρώτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Η ζωή στην Ελλάδα πριν από τον εκτοπισμό» και μιλάει για τα όσα θυμάται ο Βενέτσια από τα όσα πέρασε πριν το 1944, χρονιά, που εκτοπίστηκε στο Άουσβιτς από την Αθήνα. Το σπίτι του βρισκόταν γειτονικά του συνοικισμού του Βαρόνου Χιρς, κοντά στον παλιό σιδηροδρομικό σταθμό της Θεσσαλονίκης. Σε σχετικά μικρή ηλικία είχε μείνει ορφανός από πατέρα, γεγονός, που τον υποχρέωσε να δουλεύει από νωρίς για να βοηθάει στα έξοδα του σπιτιού. Δεν κατάφερε να ολοκληρώσει σπουδές. Στο κεφάλαιο αυτό υπάρχουν αρκετές ανακρίβειες (όπως για παράδειγμα ότι οι εβραϊκές γειτονιές είχαν πάρει το όνομά τους από τον αριθμό του τραμ, που πήγαινε στην κάθε μια, ότι ο συνοικισμός του Βαρώνου Χιρς ήταν ο κεντρικός συνοικισμός, σχετικά με το Μαύρο Σάββατο του 1942 κα). Το 1943 έφυγε για την Αθήνα, με τη βοήθεια του Ιταλού προξένου (σχετικά μπορείτε να διαβάσετε το εκπληκτικό παιδικό μυθιστόρημα «Η Χάννα δεν κλείνει ποτέ τα μάτια«). Συνελήφθη, κρατήθηκε για κάποιο χρονικό διάστημα στις φυλακές Χαϊδαρίου και εκτοπίστηκε στο Άουσβιτς τον Απρίλιο του 1944.
  • Το δεύτερο κεφάλαιο έχει τίτλο «Ο πρώτος μήνας στο Άουσβιτς-Μπιρκενάου» και μιλάει για το πρώτο χρονικό διάστημα, που ήταν στο Άουσβιτς, πριν γίνει μέλος των Sonderkommando. Εδώ αναφέρει και τον Σαλβατόρ Κούνιο, πατέρα του Χάιντς Κούνιο, ο οποίος έχει διηγηθεί τις δικές του εμπειρίες από το Άουσβιτς στο βιβλίο του «Έζησα τον θάνατο – Το ημερολόγιο του αριθμού 109565«.
  • Το τρίτο και τέταρτο κεφάλαιο έχουν τίτλο «Sonderkommando» και εδώ ο Βενέτσια εξιστορεί με λεπτομέρειες τη ζωή του σε αυτήν την ομάδα. Οι λεπτομέρειες είναι ανατριχιαστικές σε κάποια σημεία. Είναι το «ζουμί» του βιβλίου, μια διήγηση, που φανερώνει το μέγεθος του εγκλήματος, που διαπράχθηκε στο Ολοκαύτωμα.
  • Το πέμπτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Η εξέγερση των Sonderkommando και η κατεδάφιση των κρεματορίων» και μιλάει λεπτομερώς για την πιο ουσιαστική πράξη αντίστασης στο Άουσβιτς, την εξέγερση στα Κρεματόρια, που είχε ως αποτέλεσμα την καταστροφή του Κρεματορίου IV, τον θάνατο σχεδόν όλων των Sonderkommando στο Κρεματόριο ΙΙ. Η διήγηση του Βενέτσια αποτελεί από τις σημαντικότερες μαρτυρίες για αυτό το γεγονός, καθώς παρέχει αρκετές λεπτομέρειες. Ο συγγραφέας ήταν στο Κρεματόριο ΙΙΙ. Δίνονται επίσης πληροφορίες σχετικά με την κατεδάφιση των Κρεματορίων, που ξεκίνησε κατά τον Οκτώβριο του 1944 και ενώ πλέον φαινόταν η ήττα των Γερμανικών στρατευμάτων και συνεχιζόταν η επέλαση των Σοβιετικών. Τον Ιανουάριο του 1945 το τεράστιο στρατόπεδο του Άουσβιτς εκκενώθηκε και ο συγγραφέας μαζί με κάποιες χιλιάδες συγκρατούμενών του μεταφέρθηκε προς το εσωτερικό της Γερμανίας και της Αυστρίας.
  • Το έκτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Μαουτχάουζεν, Μελκ, Έμπενζε» και περιγράφει τις τελευταίες ημέρες κράτησης του συγγραφέα σε αυτά τα τρία στρατόπεδα. Είναι τα ίδια με αυτά, που βρέθηκε και ο Χάιντς Κούνιο. Απελευθερώθηκε τελικά από τον Αμερικανικό στρατό το Μάιο του 1945. Γίνεται λόγος επίσης και για το τι επακολούθησε στη ζωή του Βενέτσια και το πώς βρέθηκε τελικά στη Ρώμη, ενώ αρχικός προορισμός του ήταν το Ισραήλ.

Η αφήγηση αυτή του Βενέτσια δεν είναι η πρώτη διασωθέντα των Sonderkommando, που κυκλοφόρησε στα ελληνικά. Το 1991 είχε κυκλοφορήσει το βιβλίο του Μαρσέλ Νατζαρή, βασισμένο σε δύο χειρόγραφα. Ο Νατζαρή επίσης ήταν μέλος των Sondekommando.

Βρήκα το βιβλίο εξαιρετικά ενδιαφέρον. Οι περιγραφές του Βενέτσια από τον κόσμο του Άουσβιτς φέρουν μια ιδιαίτερη βαρύτητα, ακριβώς γιατί έζησε το μεγαλείο της φρίκης όσο ελάχιστοι άνθρωποι. Τα όποια λάθη του στις αναμνήσεις του από την περίοδο, που ζούσε στη Θεσσαλονίκη δεν μειώνουν την αξία του βιβλίου. Όσο περισσότερες αφηγήσεις για το Ολοκαύτωμα διαβάζει κάποιος, τόσο περισσότερο συνειδητοποιεί το έγκλημα, που είχε αποτέλεσμα τον χαμό του μεγαλύτερου μέρους του Εβραϊσμού της πόλης μας. Το βιβλίο είναι και σε πολύ καλή τιμή και νομίζω αξίζει να διαβαστεί.

Σχολιάστε

Filed under ΒΕΝΕΤΣΙΑ, Σλόμο, Συγγραφείς

Το Ολοκαύτωμα όπως το έζησε ο Χάιντς Κούνιο

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Έζησα τον θάνατο – Το ημερολόγιο του αριθμού 109565

Συγγραφέας: Χάιντς Σαλβατώρ Κούνιο

Έκδοση: Ίδρυμα Ετς Αχαΐμ (2014)

ISBN: 978-618-81601-0-1

Τιμή: Περίπου €17

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στη Vivlioniki έχουν παρουσιαστεί έως τώρα αρκετά βιβλία σχετικά με τις εμπειρίες των Εβραίων Θεσσαλονικέων από τα στρατόπεδα εξόντωσης, που είχαν φτιάξει οι Γερμανοί κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τα βιβλία του Νατζαρή, της Κούνιο, του Μόλχο, του Στρούμσα, του Χανταλί, της Μπενρουμπή, του Μενασσέ, οι έρευνες της Μόλχο, της Μπενβενίστε και του Ναρ έχουν φωτίσει την πιο μαύρη σελίδα στην ιστορία του 20ου αιώνα, που δυστυχώς είχε ως αποτέλεσμα σχεδόν τον αφανισμό της Εβραϊκής Κοινότητας της πόλης μας. Σε όλα αυτά τα βιβλία, ξεχωριστή θέση έχει αυτό της σημερινής ανάρτησης, γραμμένο από τον εν ζωή σήμερα Χάιντς Κούνιο.

Η έκδοση είναι πάρα πολύ καλή. Πλαστικοποιημένο εξώφυλλο, κείμενα ευανάγνωστα, πάρα πολλές φωτογραφίες στο τέλος του βιβλίου, όπου επίσης υπάρχει και ένα σύντομο ευρετήριο ονομάτων σχετικών με το Ολοκαύτωμα. Πρόκειται για την τρίτη έκδοση του βιβλίου, η πρώτη είχε γίνει το 1981 και ακολούθησε την αμέσως επόμενη χρονιά η δεύτερη έκδοση από τη Δωδώνη. Το βιβλίο φυσικά ήταν εξαντλημένο και η επανακυκλοφορία του σε επιμέλεια της κόρης του συγγραφέα αποτέλεσε μία ξεχωριστή είδηση για την Θεσσαλονίκη. Δεν έχω δει τις δύο πρώτες εκδόσεις για να μπορώ να συγκρίνω τις όποιες αλλαγές, αλλά φαντάζομαι πως θα υπάρχουν βελτιώσεις και συμπληρώματα. Από όσο έψαξα στο διαδίκτυο, το βιβλίο κυκλοφορεί και στα γερμανικά, αλλά με εντελώς διαφορετικό τίτλο.

Ο Κούνιο έφυγε με την πρώτη αποστολή για το Άουσβιτς και από όσο γνωρίζω είναι η μοναδική περίπτωση, όπου σώθηκαν όλα τα μέλη της οικογένειας (πατέρας, μητέρα, γιος, κόρη). Φυσικά έχασε πολλούς άλλους συγγενείς του στα στρατόπεδα εξόντωσης, αλλά μπορεί κάποιος να πει ότι μέσα στην ατυχία του στάθηκε τυχερός. Ήταν μόλις 15 ετών όταν βρέθηκε στο Άουσβιτς. Έφυγε από τη Θεσσαλονίκη στις 15 Μαρτίου του 1943, έφτασε στο Άουσβιτς στις 23 Μαρτίου του 1943 και απελευθερώθηκε στις 6 Μαΐου του 1945 από το στρατόπεδο του Έμπενζεε, 3 μόλις μέρες πριν την επίσημη συνθηκολόγηση των Γερμανών.

Το νεαρό της ηλικίας του συγγραφέα, τα τραγικά γεγονότα, που βίωσε ο ίδιος καθώς και άλλοι κρατούμενοι και το μεγάλο χρονικό διάστημα κράτησής του είναι παράγοντες, που δικαιολογούν τις πάρα πολλές λεπτομέρειες, που ο Κούνιο θυμάται σχετικά με τη ζωή στα στρατόπεδα, που πέρασε (Άουσβιτς, Μάουτχαουζεν, Μελκ και Έμπενζεε). Μαζί με τις μνήμες βέβαια, υπάρχουν και πάρα πολλά στοιχεία από την έρευνα, που ο ίδιος ο Κούνιο έκανε σχετικά με το Ολοκαύτωμα. Το βιβλίο αυτό δεν μιλάει δηλαδή μόνο για όσα ο Κούνιο έζησε, αλλά παρέχει στον αναγνώστη μία σειρά στοιχείων σχετικά με το έγκλημα του Ολοκαυτώματος.

Το βιβλίο χωρίζεται σε πολλά μικρά κεφάλαια, αλλά γενικά αποτελείται από 3 μέρη:

  • Το πρώτο μέρος είναι οι εμπειρίες του Κούνιο από τα 4 στρατόπεδα στα οποία βρέθηκε. Πάρα πολλές λεπτομέρειες με στοιχεία, που συγκλονίζουν τον σημερινό αναγνώστη, που δεν είναι εύκολο να διανοηθεί ότι έγιναν τέτοια εγκλήματα στον 20ο αιώνα. Κάθε μέρα σχεδόν ήταν και μία καινούρια κόλαση και αν κάποια μέρα ήταν ίσως για τον συγγραφέα πιο ήρεμη, θα ήταν κόλαση για κάποιον συγκρατούμενό του, φίλο του ή συγγενή του. Ο φόβος και η αγωνία για την επιβίωση τη δική του και της οικογενείας του, οι τρομακτικές περιγραφές από τις εκτελέσεις, τις διαλογές (7 τέτοιες πέρασε ο συγγραφέας), τα κρεματόρια, τη βιαιότητα και τον μηδενισμό της αξίας της ανθρώπινης ζωής. Σοκαριστικό το λιγότερο, που θα μπορούσα να πω για αυτό το μέρος.
  • Το δεύτερο μέρος είναι το προϊόν έρευνας του συγγραφέα, μετά από μελέτη διαφόρων αρχείων. Όπως δηλώνεται στο βιβλίο, ειδικά το κομμάτι της απολογίας του Rudolf Höß (του διοικητή του στρατοπέδου του Άουσβιτς, όχι του συνεργάτη του Χίτλερ με το ίδιο όνομα) εκδίδεται για πρώτη φορά στη χώρα μας. Από τα πάρα πολλά και ιδιαίτερα ενδιαφέροντα θέματα αυτού του μέρους, θα ξεχωρίσω το απόσπασμα από το επίσημο ημερολόγιο του Άουσβιτς για το 1943, όπου αναγράφονται οι ημερομηνίες άφιξης των τρένων από τη Θεσσαλονίκη, με λεπτομέρειες όπως πόσοι ήταν συνολικά, πόσοι μοιράστηκαν σε διάφορες εργασίες και είχαν κάποια μικρή πιθανότητα να επιζήσουν  και πόσοι στάλθηκαν κατευθείαν στα κρεματόρια.
  • Το τρίτο μέρος έχει τίτλο «συμπληρωματικά στοιχεία» και αποτελείται από μικρότερα κεφάλαια με ενδιαφέροντα θέματα, όπως το αέριο Zyklon B, που χρησιμοποιήθηκε κυρίως για την εξόντωση των Εβραίων και τα ιατρικά πειράματα, που έγιναν πάνω σε εγκλείστους.

Ο Κούνιο δεν αφηγείται απλά τις εμπειρίες του, αλλά συμπληρώνει το έργο του με μια έρευνα ιδιαίτερη χρήσιμη για ιστορικούς λόγους. Τα ντοκουμέντα, που υπάρχουν στις σελίδες του βιβλίου θα μπορούσαν να αποτελούν ένα ξεχωριστό έργο. Ο αναγνώστης σε πολλά σημεία της αφήγησης του συγγραφέα μπορεί να προστρέχει στις πηγές, τα αρχεία και τις φωτογραφίες που παρατίθενται. Το στοιχεία αυτό, δηλαδή η συνύπαρξη αφήγησης και ιστορικής έρευνας κάνει το βιβλίο ξεχωριστό.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Το βρήκα στο βιβλιοπωλείο του Εβραϊκού Μουσείου Θεσσαλονίκης, όπου υπάρχουν και πολλές άλλες εκδόσεις σχετικά με εμπειρίες επιζώντων του Ολοκαυτώματος από Εβραίους Θεσσαλονικείς, καθώς και πολλά έργα σχετικά με την Εβραϊκή Κοινότητα Θεσσαλονίκης. Το συνιστώ ανεπιφύλαχτα.

 

1 σχόλιο

Filed under ΚΟΥΝΙΟ, Χάιντς Σαλβατωρ, Συγγραφείς

Μία δραματική νουβέλα με θέμα το χαμό των Εβραίων Θεσσαλονικέων

%cf%83%ce%ac%cf%81%cf%89%cf%83%ce%b7_20161107-2

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η κόρη της Κατοχής

Συγγραφέας: Ελευθερία Δήμου-Χωνιανάκη

Έκδοση: Ιωλκός (2016)

ISBN: 978-960-426-882-5

Τιμή: Περίπου €10

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ο χαμός των Εβραίων Θεσσαλονικέων δεν αποτελεί πλέον το θέμα ταμπού, το οποίο κανείς δεν ήθελε να αγγίξει στο λογοτεχνικό χώρο. Από την εποχή, που οι αναφορές στο θέμα ήταν ελάχιστες (και μπορείτε να δείτε σχετικά το βιβλίο της Φραγκίσκης Αμπατζοπούλου) έχει περάσει ευτυχώς και συνεχώς προστίθενται στη βιβλιογραφία νέοι τίτλοι, που έχουν πηγή έμπνευσης το Ολοκαύτωμα των Εβραίων της πόλης μας. Από τους πιο πρόσφατους τίτλους είναι και αυτός της σημερινής ανάρτησης.

Η έκδοση είναι όμορφη, λιτή και προσεγμένη. Ωραίο χάρτινο εξώφυλλο, κείμενο ευανάγνωστο, καλή ποιότητα χαρτιού. Αξιοπρεπέστατη δουλειά από έναν εκδοτικό οίκο, του οποίου πρώτη φορά παρουσιάζεται κάποιο βιβλίο στη Vivlioniki.

Πρωταγωνίστρια του βιβλίου είναι η Μέλανι, κόρη ενός ζευγαριού Γερμανών κινηματογραφιστών, που έχουν βρεθεί στη Θεσσαλονίκη κατά την περίοδο της Κατοχής. Σύμφωνα με τους γονείς της η Μέλανι έχει γεννηθεί στην πόλη μας και αυτός είναι ο λόγος, που ωθεί τη Μέλανι να επισκεφτεί τη Θεσσαλονίκη και να γνωρίσει τον τόπο, που γεννήθηκε. Μία σειρά γεγονότων θα φέρουν όμως ανατροπή στα όσα πίστευε, τόσο για τους γονείς της, όσο και για τον ίδιο της τον εαυτό, την ίδια της την ταυτότητα. Μέσα από έρευνα τόσο δική της, όσο και ενός Έλληνα φίλου της, φοιτητή Ιατρικής στο Μόναχο, του Αλέξανδρου, θα αποδειχτεί πως η Μέλανι δεν είναι Γερμανίδα, αλλά Ελληνίδα Εβραία, που διασώθηκε από το ζευγάρι των κινηματογραφιστών και δεν ακολούθησε τη μοίρα της μητέρας της και των υπολοίπων Εβραίων Θεσσαλονικέων. Κάπου ενδιάμεσα υπάρχουν και πινελιές με θέμα τη μετανάστευση των Ελλήνων στη Γερμανία στις αρχές της δεκαετίας του 1960 και τις δυσκολίες, που αυτοί αντιμετώπισαν στην αρχή. Το happy ending του βιβλίου νομίζω θα φέρει σε πολλούς στο μυαλό το ευτυχές τέλος, που είχαν οι δραματικές ταινίες του παλιού ελληνικού κινηματογράφου.

Τόπος δράσης είναι κυρίως το Μόναχο και κατά δεύτερο λόγο η Θεσσαλονίκη. Αλλά από τη στιγμή, που το βιβλίο ασχολείται με το θέμα του Ολοκαυτώματος της πόλης μας, δεν θα μπορούσε να μην έχει θέση στη Vivlioniki. Χρονικά κινούμαστε στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’60.

Βέβαια το θέμα από μόνο του δεν αρκεί για να γίνει ένα βιβλίο καλό. Η συγγραφέας ενώ καταπιάνεται με ένα σημαντικό θέμα και έχει σκεφτεί μία ενδιαφέρουσα ιστορία, δεν νομίζω ότι το αναπτύσσει σωστά. Λογοτεχνικά δηλαδή βρήκα το βιβλίο αδύναμο, χωρίς ροή και με πολλά κομμάτια, που δεν έχουν τόση σχέση με την υπόθεση. Μπαίνει και το ερωτικό κομμάτι μεταξύ Αλέξανδρου και Μέλανι, υπάρχει στο τέλος και μία «σύμπτωση», που βόλεψε μάλλον στο κλείσιμο του βιβλίου, γενικά πιστεύω πως έχουμε μία περίπτωση μιας πολύ καλής ιδέας, που δεν δουλεύτηκε ίσως όσο θα έπρεπε.

Από την άλλη σέβομαι κάθε προσπάθεια, που κάνει κάποιος να γράψει ένα λογοτεχνικό κείμενο και ιδιαίτερα όταν αυτή η προσπάθεια είναι ερασιτεχνική. Η συγγραφέας είναι γεωλόγος και αυτή πρέπει να είναι η πρώτη της απόπειρα να μπει στο χώρο της λογοτεχνίας. Δεν νομίζω θα συνιστούσα σε κανέναν να πάρει το βιβλίο αυτό, αλλά δεν μπορώ και να αποτρέψω κάποιον από να το αποκτήσει. Αν συγκινείστε με τέτοιες ιστορίες, μάλλον θα σας αρέσει.

2 Σχόλια

Filed under ΔΗΜΟΥ-ΧΩΝΙΑΝΑΚΗ, Ελευθερία, Συγγραφείς

Κατοχή, ΕΑΜοκρατία και Εμφύλιος στη Θεσσαλονίκη, όπως τα έζησε ο Κώστας Πασχαλούδης

%cf%83%ce%ac%cf%81%cf%89%cf%83%ce%b7_20161102

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Από δω και πέρα θα είσαι ο Νίκος

Συγγραφέας: Κώστας Πασχαλούδης

Έκδοση: Επίκεντρο (2013)

ISBN: 978-960-458-397-3

Τιμή: Περίπου €13

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η περίοδος της Κατοχής και του Εμφυλίου στη Θεσσαλονίκη έχει τραβήξει το ενδιαφέρον πάρα πολλών ερευνητών, μελετητών και ιστορικών, οι οποίοι ασχολήθηκαν και ασχολούνται σε βάθος με τα χρόνια αυτά, που έχουν στιγματίσει την πόλη μας. Και όσο απομακρυνόμαστε χρονικά από εκείνες τις εποχές, τόσο αυξάνουν οι εργασίες, αλλά και τόσο λιγοστεύουν οι δυνατότητες να βρούμε άτομα, που έζησαν εκ του σύνεγγυς τα γεγονότα. Το βιβλίο αυτής της ανάρτησης αποτελεί μία εξομολόγηση ενός αγωνιστή της Αντίστασης,  ο οποίος βίωσε τόσο την Κατοχή, όσο και την ΕΑΜοκρατία, αλλά και τα πρώτα χρόνια του Εμφυλίου, πριν συλληφθεί.

Η έκδοση είναι απλή και όμορφη. Συμπαθητικό εξώφυλλο, στο τέλος υπάρχει ένα ευρετήριο ονομάτων, το οποίο όπως θα δούμε παρακάτω είναι πάρα πολύ χρήσιμο, βιβλιογραφικές αναφορές και λίγες φωτογραφίες. Το έργο το προλογίζει η Ελένη Πασχαλούδη, κόρη του συγγραφέα.

Το βιβλίο βασίστηκε κυρίως σε δύο συνεντεύξεις, που έδωσε ο Πασχαλούδης, μία στον Νίκο Μαραντζίδη και μία στον Πολυμέρη Βόγλη. Υπάρχει και ένα μικρό κομμάτι του βιβλίου, το οποίο έχει γραφτεί εξολοκλήρου από τον Πασχαλούδη. Στις συνεντεύξεις αυτές ο συγγραφέας αφηγείται όσα θυμάται από μια χρονική περίοδο μεταξύ 1941 και 1947. Δηλαδή από την Κατοχή έως τα πρώτα χρόνια του Εμφυλίου. Ο Πασχαλούδης ως μέλος πρώτα της ΟΚΝΕ και στη συνέχεια της ΕΠΟΝ και ως κομματικό όργανο του ΚΚΕ σε αυτά τα χρόνια και ενώ βρίσκεται σε ηλικία πολύ νεαρή (είναι γεννημένος το 1925) θυμάται γεγονότα προσωπικά, αλλά και στιγμές ιστορικές τόσο για το αντιστασιακό κίνημα, όσο και για την πόλη γενικότερα. Οι συνεντεύξεις είχαν δοθεί το 2008. Στο κάτω μέρος πολλών σελίδων υπάρχουν σημειώσεις ιδιαίτερα χρήσιμες για την κατανόηση κάποιων ζητημάτων.

Το κείμενο χωρίζεται σε τρία βασικά κομμάτια:

  • Το πρώτο μέρος είναι τα όσα είπε ο Πασχαλούδης στον Νίκο Μαραντζίδη και καλύπτουν την περίοδο από τη γέννηση του συγγραφέα (1925) έως το 1944 και την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης από τα Γερμανικά στρατεύματα.
  • Το δεύτερο μέρος είναι τα όσα είπε ο Πασχαλούδης στον Πολυμέρη Βόγλη και καλύπτουν την περίοδο από την Απελευθέρωση (1944) έως τα πρώτα Εμφυλιακά χρόνια (1947)
  • Το τρίτο μέρος είναι γραμμένο εξολοκλήρου από τον Πασχαλούδη και μιλάει για τη σύλληψή του τον Φεβρουάριο του 1947.

Υπάρχει και ένα επίμετρο στο τέλος γραμμένο από το Βόγλη με τίτλο «Η υποκειμενικότητα ενός κομμουνιστή».

Αυτό, που εντυπωσιάζει κατευθείαν είναι οι απίστευτα πολλές λεπτομέρειες, που αναφέρει ο Πασχαλούδης στις αφηγήσεις του. Θυμάται πάρα πολλά ονόματα συναγωνιστών του, θυμάται τη δομή των οργανώσεων της Αντίστασης και του ΚΚΕ (και γίνεται εδώ ένας πραγματικός χαμός, με πολλά ονόματα, διαφορετικές δομές σε πάρα πολλά σημεία κτλ), τις διαδρομές, που έκανε, ονόματα αντιπάλων και φυσικά γεγονότα, που είτε έζησε ως πρωταγωνιστής, είτε διάβασε ή άκουσε.

Ένα ακόμη πράγμα, που προσωπικά, μου έκανε πολύ θετική εντύπωση, είναι ότι ο λόγος του δεν είναι σε κανένα σημείο προπαγανδιστικός. Είναι μεν περήφανος για τον αγώνα τον δικό του, αλλά και των συντρόφων του, αλλά έχει το σθένος να παραδεχτεί λάθη, που έγιναν, να κάνει κριτική σε αποφάσεις του κόμματος (που αυτό παλαιότερα ήταν κάτι αδύνατο), να δει την ιστορία πιο ώριμα και χωρίς αγκυλώσεις ή παρωπίδες.

Ο αναγνώστης, που θα διαβάσει το βιβλίο θα έρθει αντιμέτωπος σε μεγάλο βαθμό με τον τρόπο, που είχε οργανωθεί κομματικά το ΚΚΕ κυρίως στη νεολαία (ΟΚΝΕ αρχικά και μετά ΕΠΟΝ). Επίσης θα διαβάσει πολλά πράγματα σχετικά με την οργάνωση του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ. Επίσης υπάρχουν πάρα πολλά στοιχεία για την περίοδο της ΕΑΜοκρατίας στη Θεσσαλονίκη, που κράτησε από τις 30 Οκτωβρίου 1944 έως τον Ιανουάριο του 1945 και την αποχώρηση του ΕΛΑΣ από την πόλη. Η ΕΑΜοκρατία στη Θεσσαλονίκη αποτελεί μία σχετικά άγνωστη περίοδο για τους περισσότερους, οι μύθοι, που κυκλοφορούν σχετικά με αυτήν είναι περισσότεροι από τα εξακριβωμένα γεγονότα και για αυτό η διήγηση του Πασχαλούδη έχει μεγάλη σημασία.

Από τα πιο αξιομνημόνευτα στοιχεία του βιβλίου, είναι ότι στις αφηγήσεις του ο συγγραφέας φαίνεται να δείχνει ότι πιο εύκολα κινούνταν κατά την περίοδο της Κατοχής στα διάφορα χωριά, που περιόδευε, παρά μετά την Απελευθέρωση, όπου έπρεπε συνεχώς να κρύβεται. Το παράδοξο αυτό έχει να κάνει με τα εμφύλια πάθη, που σάρωσαν δυστυχώς τη χώρα μεταπολεμικά.

Όπως σε κάθε αφήγηση, μπορεί να υπάρχει ζωντάνια στο κείμενο, αλλά από μόνη της δεν αποτελεί ιστορικό ντοκουμέντο και χρειάζεται να γίνει έρευνα στα όσα λέει ο Πασχαλούδης για το αν ισχύουν πραγματικά. Πάντως το υλικό, που προσφέρεται στις σελίδες είναι πραγματικά πάρα πολύ και σημαντικό. Επίσης σε κάποια σημεία η διήγηση αποκτά κινηματογραφικό χαρακτήρα, όπως για παράδειγμα η σύλληψη του Πασχαλούδη μετά από προδοσία μίας συντρόφου του.

Ο τόπος δράσης του μεγαλύτερου μέρους του βιβλίου είναι τα χωριά γύρω από τη Θεσσαλονίκη, τόσο ανατολικά, όσο και δυτικά. Το πιο ενδιαφέρον όμως κομμάτι είναι η περιγραφή της ΕΑΜοκρατίας από τον Πασχαλούδη στη Θεσσαλονίκη, με πολλά γεγονότα, που συνέβησαν τόσο στο κέντρο της πόλης, όσο και στις γειτονιές της.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο πάρα πολύ ενδιαφέρον, καθώς φωτίζει πολλές άγνωστες στους περισσότερους πτυχές μιας εποχής μελανής για τη χώρα και την πόλη. Από την προσδοκία για μία αλλαγή έως την κατάρρευση των ονείρων και την προσγείωση σε μια βασανιστική πραγματικότητα με διωγμούς και έντονα μίση. Ο Πασχαλούδης δεν μιλάει ως καθοδηγητής και ας υπηρέτησε από αυτό το μετερίζι το κόμμα του (ΚΚΕ) για πάρα πολλά χρόνια. Τα όσα γράφονται στο βιβλίο μπορεί να σηκώσουν αντιδράσεις, κυρίως από τους συντρόφους του συγγραφέα, κάποιοι ίσως τον κατηγορήσουν ως αναθεωρητή ή και προδότη των ιδεών του. Αναμφίβολα πάντως πρόκειται για ένα βιβλίο, το οποίο σηκώνει πολύ κουβέντα και μπορεί να ξεκινήσει πολλές συζητήσεις.

Σχολιάστε

Filed under ΠΑΣΧΑΛΟΥΔΗΣ, Κώστας, Συγγραφείς

Κατοχή και Εμφύλιος και Αποκάλυψη του Ιωάννη

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Το γεφυράκι

Συγγραφέας: Βασίλης Θωμαΐδης

Έκδοση: Πηγή (2014)

ISBN: 978-960-9599-28-3

Τιμή: Περίπου €24

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στα πολλά βιβλία, που έχουν κυκλοφορήσει τα τελευταία χρόνια σχετικά με την περίοδο της Κατοχής και του Εμφυλίου στη Θεσσαλονίκη, προστίθεται και αυτό της σημερινής ανάρτησης. Ένα έργο, που συνδυάζει τα προσωπικά βιώματα με τη μυθοπλασία, αλλά και με την ανάγκη ενός ανθρώπου να εξηγήσει γιατί συνέβησαν όλα αυτά τα τρομερά γεγονότα, που στιγμάτισαν τις ζωές των ανθρώπων, που τα έζησαν, αλλά και συνεχίζουν να επηρεάζουν σε ένα βαθμό τις σημερινές ζωές μας.

Η έκδοση είναι καλή, με πλαστικοποιημένο εξώφυλλο και ευανάγνωστο κείμενο χωρισμένο σε αρκετά μικρότερα κεφάλαια. Πρόκειται για τη δεύτερη έκδοση του βιβλίου, το 2009 είχε κυκλοφορήσει η πρώτη από τις εκδόσεις «Ταξιδευτής» και με τίτλο «Στα χρόνια της Αποκάλυψης», αλλά δεν γνωρίζω αν η μόνη διαφορά είναι στον τίτλο ή αν έχουν γίνει προσθήκες και στο κείμενο. Στην αρχή του βιβλίου υπάρχουν κάποιες κριτικές για το βιβλίο, ενώ στο τέλος υπάρχει ένα γλωσσάρι για κάποιες άγνωστες λέξεις.

Το βιβλίο κινείται χρονικά κυρίως στην περίοδο από την έναρξη του ελληνο-ιταλικού πολέμου έως την περίοδο του Εμφυλίου, ενώ ο τόπος δράσης για το μεγαλύτερο κομμάτι είναι η Θεσσαλονίκη και πιο συγκεκριμένα η γειτονιά γύρω από την εκκλησία των Τριών Ιεραρχών στην Παπαναστασίου, η οποία εκκλησία παλαιότερα ήταν ναός των παλαιοημερολογιτών. Δίπλα ακριβώς βρισκόταν μία εβραϊκή συνοικία και ένας γύφτικος μαχαλάς.

Σύμφωνα με τον συγγραφέα, το κείμενο στηρίζεται σε ένα ημερολόγιο, ένα παιδικό τετράδιο και ένα κείμενο ενός μοναχού. Οι γραπτές αυτές πηγές μπλέκονται με τις θύμησες του συγγραφέα. Τα όρια του αληθινού και της μυθοπλασίας δεν είναι σαφή. Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι πρόκειται για ένα ιστορικό μυθιστόρημα ή μία μυθιστορηματική βιογραφία.

Από τον τρόπο, που έχει γραφτεί το κείμενο φαίνεται σαν τα κεφάλαια να μην γράφτηκαν τον ίδιο καιρό και η συγγραφή του βιβλίου πρέπει να κράτησε πολλά χρόνια, πράγμα λογικό, αν σκεφτεί κανείς ότι πρόκειται για πάνω από 600 σελίδες βιβλίο.

Προσωπικά μου άρεσε πολύ περισσότερο το κομμάτι του βιβλίου, που αναφέρεται στην Κατοχή. Τα γεγονότα μου φάνηκαν πιο ζωντανά και αληθινά. Ο συγγραφέας είναι σε παιδική ηλικία, αλλά θυμάται τον ξεριζωμό των Εβραίων, τον φόβο των κατοίκων απέναντι στους Γερμανούς, τις δυσκολίες, τα εγκλήματα, μικρά και μεγάλα γεγονότα, που συνέθεσαν τη ζωή των Θεσσαλονικέων από την έναρξη του πολέμου έως την αποχώρηση των Γερμανών και τις πρώτες μέρες της εαμοκρατίας στην πόλη. Τα όσα γράφονται στη συνέχεια για τον Εμφύλιο είναι περισσότερο προσωπικές αναζητήσεις του Θωμαΐδη στο γιατί ακολούθησε ο «αδερφοσκοτωμός» και αν θα μπορούσε να αποφευχθεί, ποιοι ήταν υπεύθυνοι και διαπιστώσεις σχετικά με τα δεινά, που ακολούθησαν.

Αλλά τέτοιες προσθήκες, με σκέψεις και αναζητήσεις του συγγραφέα, υπάρχουν και σε άλλα σημεία του βιβλίου. Από τα βασικά ερωτήματα, που έχει ο Θωμαΐδης και θέλει να βρει απαντήσεις, είναι γιατί χάθηκαν οι Εβραίοι Θεσσαλονικείς και δεν μπόρεσαν να σωθούν, πώς ένας άνθρωπος όπως ο Χίτλερ κατάφερε να πείσει τόσους πολλούς με τα κηρύγματά του και γιατί δεν τιμωρήθηκαν οι ένοχοι του πολέμου, όπως σύμφωνα με τον συγγραφέα έγινε μετά το τέλος του πολέμου. Σε αυτές τις διαπιστώσεις μπορεί να υπάρχουν πολλές ενστάσεις από πολλούς. Το μπόλιασμα πάντως μυθιστορηματικής εξέλιξης με φιλοσοφικές και ιστορικές αναζητήσεις σε άλλα σημεία πετυχαίνει και σε άλλα κουράζει.

Μέσα σε όλα αυτά υπάρχει και το βιβλίο της Αποκάλυψης του Ιωάννη. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί αρκετά σημεία στο κείμενό του για να παραλληλίσει τις καταστροφές στην πραγματική ζωή με αυτές, που αναφέρονται στο κείμενο της Καινής Διαθήκης. Για τη γενιά εκείνη τα όσα συνέβαιναν έπρεπε με κάποιο τρόπο να εξηγηθούν και το κείμενο του Ιωάννη ήταν μια κάποια εξήγηση.

Σε γενικές γραμμές βρήκα το βιβλίο καλό. Ο τρόπος γραφής του συγγραφέα σε κάποιες στιγμές κουράζει. Νομίζω ότι το πρώτο μισό του βιβλίου διαβάζεται με ιδιαίτερη ευχαρίστηση και έχει ενδιαφέρον, τόσο λογοτεχνικό, όσο και ιστορικό. Ακριβούτσικο μεν, αλλά αξίζει να διαβαστεί.

 

3 Σχόλια

Filed under ΘΩΜΑΪΔΗΣ, Βασίλης, Συγγραφείς