Tag Archives: ιστορία

Γνωστές και άγνωστες πτυχές της σύγχρονης ιστορίας της Θεσσαλονίκης

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Θεσσαλονίκη στις συμπληγάδες του 20ου αιώνα

Συγγραφέας: Γιώργος Αναστασιάδης

Έκδοση: University Studio Press (2005)

ISBN: 960-12-1397-X

Τιμή: Περίπου €48

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Οι ιστορικοί του μέλλοντος που θα εξετάζουν την ιστορία της Θεσσαλονίκης κατά τον 20ο αιώνα σίγουρα θα έχουν πολλά να γράψουν και να πούνε. Ήταν μία περίοδος με μεγάλες αλλαγές για την πόλη όπως η αλλαγή κυριαρχίας, η εξάλειψη του μακραίωνου πολυπολιτισμικού χαρακτήρα κα. Στο βιβλίο της σημερινής ανάρτησης περιέχονται πολλά και σημαντικά στοιχεία από αυτά τα 100 χρόνια της πόλης μας με την υπογραφή του Γιώργου Αναστασιάδη.

Η έκδοση είναι πάρα πολύ καλή. 250 φωτογραφίες (σύμφωνα με το οπισθόφυλλο του βιβλίου) συνοδεύουν τα κείμενα του βιβλίου. Στην εισαγωγή ένα κείμενο του Αναστασιάδη, που περιγράφει πάνω κάτω το τι θα διαβάσει ο αναγνώστης στο κυρίως θέμα του βιβλίου. Προσωπικά εντάσσω στην εισαγωγή του βιβλίου και τα τρία πρώτα κεφάλαια («Ο λόγος της πόλης», «Αιτήματα και πηγές», «Σταθμοί στην ιστορία της πόλης»). Στο τέλος υπάρχουν διάφορες σημειώσεις, ένα χρονολόγιο, η εργογραφία του συγγραφέα για τη Θεσσαλονίκη και, για μένα, το εξαιρετικά ενδιαφέρον κομμάτι του βιβλιογραφικού καταλόγου, πάνω από 30 σελίδες με βιβλία και άρθρα σχετικά με τη Θεσσαλονίκη. Τα κείμενα είναι ευανάγνωστα και το υλικό σωστά ταξινομημένο. Στο σύνολό της μια πάρα πολύ καλή δουλειά.

Όπως θα διαβάσει κάποιος και στις πηγές, ο Αναστασιάδης συνέλεξε το υλικό του από εφημερίδες, φωτογραφίες, ντοκουμέντα, βιβλιογραφία και προφορικές διηγήσεις. Στα κεφάλαια συχνά γίνονται αναφορές σε λογοτεχνικά κείμενα που σχετίζονται με κάποια περίοδο. Η ανάγνωση προχωράει ιδιαίτερα εύκολα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έγινε μια απλοϊκή δουλειά. Σε πράγματα που είναι ευρέως γνωστά, ο Αναστασιάδης προσθέτει και λιγότερο γνωστές πτυχές της τοπικής ιστορίας. Πχ πολλοί γνωρίζουν για τον ιδιαίτερο ρόλο της Θεσσαλονίκης κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά λίγα ξέρουμε για το Κίνημα της Εθνικής Αμύνης. Όλοι έχουν ακούσει για τις τραγικές στιγμές που πέρασε η πόλη κατά την Κατοχή και τον Εμφύλιο, αλλά ελάχιστα ξέρουμε για την περίοδο της ΕΑΜοκρατίας στη Θεσσαλονίκη.

Γενικά το υλικό είναι ιδιαίτερα πλούσιο και ομολογώ ότι για αρκετά πράγματα που υπάρχουν στο βιβλίο μου ήταν παντελώς άγνωστα ή ήξερα ελάχιστα πράγματα για αυτά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το κεφάλαιο που μιλάει για τη Θεσσαλονίκη κατά τα χρόνια 1935-36 σύμφωνα με τις μαρτυρίες του εισαγγελέα Αριστοτέλη Βαζούρα ή για τις παλαιστικές παραστάσεις κατά τη δεκαετία του ’50 όπως αυτές περιγράφονται στο κεφάλαιο με τίτλο «Η θαμπή εποχή του ’50». Ξεχωρίζω το αφιέρωμα στο Λεωνίδα Ζησιάδη, έναν λογοτέχνη που προσωπικά πιστεύω ότι δεν έχει αναγνωριστεί το έργο του όσο πρέπει (το βιβλίο του «Το αδιέξοδο» είναι για μένα ένα αριστούργημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας). Επίσης μεγάλο ενδιαφέρον έχουν τα κεφάλαια για το εργατικό κίνημα στη Θεσσαλονίκη, τη Φεντερασιόν και το Μάη του ’36 (αν ενδιαφέρεστε για αυτά τα θέματα οπωσδήποτε να διαβάσετε το βιβλίο του Φουντανόπουλου), το κεφάλαιο για την Εθνική Άμυνα και την παρουσία του Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη με το σχηματισμό της Προσωρινής Κυβέρνησης (μπορείτε επίσης για το θέμα να διαβάσετε περισσότερα σε δύο βιβλία που έχουμε δει στη Vivlioniki, 1 και 2), το κεφάλαιο για το στρατόπεδο του Παύλου Μελά κατά την περίοδο της Κατοχής μέσα από το ημερολόγιο του Λεωνίδα Γιασημακόπουλου (το έχουμε δει στη Vivlioniki πριν λίγο καιρό), το κεφάλαιο για τις εκτελέσεις πίσω από το Γεντί Κουλέ (έχει γράψει βιβλίο ο Σερέφας σχετικά με το θέμα). Όλα όμως έχουν το δικό τους ενδιαφέρον, ακόμη και αυτό το τελευταίο κεφάλαιο που είναι αφιερωμένο στον Άρη Θεσσαλονίκης και το οποίο εγώ ως ΠΑΟΚτσής το διάβασα με ενδιαφέρον.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Ίσως το καλύτερο του Αναστασιάδη, από όσα έχω διαβάσει τουλάχιστον. Καλογραμμένο, με πλούσιο υλικό σε κείμενα και φωτογραφίες, μπορείτε να το διαβάσετε είτε ως βιβλίο αναφοράς, είτε σιγά σιγά κάθε κεφάλαιο χωριστά. Και μόνο για τον βιβλιογραφικό κατάλογο στο τέλος αξίζει τον κόπο. Σίγουρα θα το συνιστούσα σε κάποιον να το διαβάσει.

Σχολιάστε

Filed under ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ, Γιώργος, Συγγραφείς

Ο γύρος της Θεσσαλονίκης με αφετηρία το ξενοδοχείο Excelsior

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Θεσσαλονίκη του Excelsior – 50 στάσεις στην πόλη

Συγγραφέας: Σάκης Σερέφας, Άρις Γεωργίου

Έκδοση: Excelsior (2010)

ISBN: 978-960-93-1840-2

Τιμή: Περίπου €30

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Όσο και αν ζούμε στην εποχή του internet, βρίσκω ιδιαίτερα χρήσιμους κάποιους οδηγούς πόλεων, ίσως γιατί με γοητεύει περισσότερο η εικόνα κάποιου που περιπλανιέται στην πόλη με μπούσουλα ένα βιβλίο παρά το κινητό του. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι ένας εξαιρετικός οδηγός, ο οποίος φτιάχτηκε με πολύ μεράκι, είναι αρχοντικός στα μάτια μου και φέρει τις υπογραφές του Σάκη Σερέφα στα κείμενα, ενώ οι φωτογραφίες αποτελούν έργα του Άρι Γεωργίου.

Η έκδοση είναι άριστη. Εξαιρετικής αισθητικής σκληρό εξώφυλλο, πάρα πολλές φωτογραφίες σε πολύ καλή ποιότητα, πολύ καλή ποιότητα χαρτιού, ένα κόσμημα για τα μάτια πραγματικό. Δίγλωσση έκδοση (ελληνικά-αγγλικά) με μετάφραση των κειμένων να έχει κάνει η Janet Koniordos. Το βιβλίο αποτελεί μια παραγωγή του ξενοδοχείου Excelsior, το οποίο βρίσκεται στη γωνία Μητροπόλεως με Κομνηνών και άνοιξε τις πύλες του το 2009. Πολυτελέστατη δουλειά.

Στην αρχή και στο τέλος του βιβλίου υπάρχει ένας χάρτης με 50 σημεία, τις 50 στάσεις του βιβλίου. Όλες βρίσκονται μέσα στο χώρο που ορίζονταν παλαιά από τα τείχη της πόλης μας και ο επισκέπτης ή ο κάτοικος της Θεσσαλονίκης μπορεί εύκολα να τα επισκεφτεί με τα πόδια. Το κυρίως μέρος του βιβλίου προλογίζουν ο Κωνσταντίνος Τουρνιβούκας, μέλος της γνωστής οικογένειας η οποία δραστηριοποιείται για δεκαετίες στον τουρισμό της πόλης και στην οποία οικογένεια ανήκει το Excelsior και παλαιότερα το πιο λαμπρό ίσως ξενοδοχείο της Θεσσαλονίκης, το Mediterranean Palace, που βρισκόταν επί της Λεωφόρου Νίκης. Υπάρχει επίσης ένα κείμενο του Σάκη Σερέφα με τίτλο «Οι πόλεις ανακαλύπτονται με τα πόδια», καθώς και ένα χρονολόγιο της Θεσσαλονίκης από την εποχή της ίδρυσής της έως και σήμερα. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει ένα κείμενο του Άρι Γεωργίου, του οποίου το γραφείο βρισκόταν στο κτίριο που έγινε το 2009 το Excelsior και το οποίο είχαμε δει σε ένα βιβλίο του Γεωργίου, που είχε παρουσιαστεί στη Vivlioniki παλαιότερα.

Η ταξινόμηση του υλικού έγινε με θεματικά κριτήρια. Οι 50 στάσεις είναι χωρισμένες σε 9 ενότητες. Έτσι έχουμε την «πόλη του νερού και του θαλάσσιου μετώπου» με αναφορές σε λουτρά της πόλης, στο Σιντριβάνι, στο λιμάνι και στην Παλιά Παραλία, την «πόλη των αγορών» που μιλάει για το Μπεζεστένι, το Καπάνι, τη Μοδιάνο και τα Λαδάδικα, την «πόλη των Ρωμαίων» για την Καμάρα, τη Ροτόντα, τη Ρωμαϊκή Αγορά κα, την «πόλη των Βυζαντινών εκκλησιών» για τους σπουδαίους ναούς της Θεσσαλονίκης, την «πόλη των πολύγλωσσων προσευχών» για τα εναπομείναντα τζαμιά, τη συναγωγή των Μοναστηριωτών, την καθολική και την αρμένικη εκκλησία, την «πόλη των πλατειών» που μιλάει για την Πλατεία Ελευθερίας, την Πλατεία Αριστοτέλους και την Πλατεία Αγίας Σοφίας (ίσως θα μπορούσε να γίνει και λόγος για την Πλατεία Ναυαρίνου), την «πόλη της μνήμης» μια μια βόλτα σε μουσεία της πόλης αλλά και στα μνήματα της Ευαγγελίστριας, την «πόλη των εγκλεισμένων» που μιλάει για τον Λευκό Πύργο και το Επταπύργιο ως παλαιές φυλακές αλλά και για την εκκλησία του Αγίου Αντωνίου που παλαιότερα λειτουργούσε ως άσυλο ψυχασθενών και τέλος για την «πόλη των προσφύγων και των επισκεπτών».

Τα κείμενα δεν είναι τα τυπικά ενός τουριστικού οδηγού, αλλά χαρακτηρίζονται από τη λογοτεχνική μαεστρία του Σερέφα σε συνδυασμό με στοιχεία ιστορικά και αναφορές σε παλαιές μαρτυρίες.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό, τόσο ως ύλη όσο και ως ποιότητα έκδοσης. Κάποιος θα μπορούσε να πει ότι από το 2010 που παρουσιάστηκε το βιβλίο μπορεί να έχουν αλλάξει κάποια πράγματα και τα έργα του Μετρό όντως έχουν προσφέρει μια νέα πόλη στα μάτια του επισκέπτη, αλλά τα κείμενα θεωρώ ότι έχουν διαχρονικό χαρακτήρα και μπορούν να διαβαστούν και σήμερα αλλά και στο μέλλον, οι δε φωτογραφίες του Γεωργίου δεν χάνουν τη ζωντάνια τους όσα χρόνια και να περάσουν.

Σχολιάστε

Filed under ΓΕΩΡΓΙΟΥ, Άρις, Συγγραφείς, ΣΕΡΕΦΑΣ, Σάκης

Το Βυζαντινό παρελθόν της Θεσσαλονίκης μέσα σε λογοτεχνικά κείμενα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Βυζαντινή Θεσσαλονίκη μέσα από το έργο των σύγχρονων Θεσσαλονικέων λογοτεχνών

Συγγραφέας: Αναστασία Βακαλούδη

Έκδοση: Σταμούλης (2018)

ISBN: 978-618-5306-01-4

Τιμή: Περίπου €27

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Από όλες τις ιστορικές περιόδους της Θεσσαλονίκης (ελληνιστική, ρωμαϊκή, βυζαντινή, οθωμανική), αυτή που αναμφίβολα κυριαρχεί είναι αυτή του Βυζαντίου. Τα μνημεία που δημιουργήθηκαν σε αυτά τα 1000 περίπου χρόνια και κοσμούν ακόμη την πόλη, τα ιστορικά γεγονότα που έπαιξαν σπουδαίο ρόλο στη ζωή της Αυτοκρατορίας, οι άνθρωποι που πέρασαν ή έζησαν ή δημιούργησαν στη Θεσσαλονίκη και η οικονομική και πολιτισμική ακμή που βίωσε ο τόπος έχουν αφήσει το στίγμα τους και στη σύγχρονη εικόνα του άστεως. Μοιραία οι λογοτέχνες της πόλης πολλές φορές θα χρησιμοποιήσουν κάτι από όλα αυτά στα κείμενά τους. Άλλοι περισσότερο και άλλοι λιγότερο. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης εξετάζει κείμενα Θεσσαλονικέων λογοτεχνών, όπου συναντάμε αναφορές (σύντομες ή εκτεταμένες) στο Βυζαντινό παρελθόν της πόλης.

Η έκδοση είναι καλή. Υπάρχει κουβερτούρα που αγκαλιάζει το βιβλίο. Στο εξώφυλλο ένα έργο του ζωγράφου Μάρκου Καμπάνη, που αναπαριστά τη Βυζαντινή Θεσσαλονίκη. Υπάρχουν πάρα πολλές φωτογραφίες, δυστυχώς όλες ασπρόμαυρες με αποτέλεσμα να μην μπορούν να αποδοθούν σωστά αγιογραφίες, ψηφιδωτά και γενικά εικόνες που το χρώμα είναι απαραίτητο. Φαντάζομαι αυτό έγινε για λόγους οικονομίας. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει η πλουσιότατη βιβλιογραφία και δικτυογραφία (πρώτη φορά τη βλέπω τη λέξη, εννοεί τις πηγές που αντλούνται από το διαδίκτυο) καθώς επίσης και η εργογραφία της συγγραφέως. Στο κάτω μέρος των σελίδων υπάρχουν διάφορες σημειώσεις και βιβλιογραφικές αναφορές. Συνολικά μια αξιοπρεπής εργασία.

Η Βακαλούδη είναι φιλόλογος με σπουδές πάνω στη Βυζαντινή ιστορία. Το ύφος του βιβλίου δεν θα δυσκολέψει ιδιαίτερα τον αναγνώστη πέρα από κάποια σημεία ίσως.

Επιλέχτηκαν συνολικά 23 λογοτέχνες στων οποίων το έργο μέσα υπάρχουν κομμάτια της ιστορίας της Βυζαντινής Θεσσαλονίκης αλλά και του Βυζαντίου γενικότερα. Βέβαια υπάρχει μια ανισομέρεια, καθώς οι 250 σελίδες (σχεδόν το μισό βιβλίο δηλαδή) έχει να κάνει με το έργο του Πεντζίκη, ο οποίος είναι όντως ο συγγραφέας στα κείμενα του οποίου είναι ιδιαίτερα έντονη η παρουσία του Βυζαντινού κόσμου. Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι μόνο με το έργο του Πεντζίκη θα μπορούσε να γίνει ένα ξεχωριστό βιβλίο. Οι υπόλοιποι λογοτέχνες στο βιβλίο είναι οι Καρέλλη, Κοσματόπουλος, Κύρου, Αλαβέρας, Μπακόλας, Ιωάννου, Κέντρου-Αγαθοπούλου, Χριστιανόπουλος, Καζαντζής, Μισκώφ, Βασιλικός, Χαραλάμπους, Φάλκος-Αρβανιτάκης, Μαρωνίτης, Νικηφόρου, Τζανής, Ναρ, Χορτιάτη, Αποστολίδου, Κοροβίνης, Ζαφειρίου και Σερέφας. Για κάποιους από αυτούς οι αναφορές είναι πολύ σύντομες και τα κείμενα στο βιβλίο περιορισμένα. Κάποιος επίσης ίσως θα μπορούσε να πει ότι υπάρχουν και άλλοι συγγραφείς στο έργο των οποίων συναντάμε συχνά αναφορές για τη Βυζαντινή Θεσσαλονίκη (στο μυαλό μου έρχονται εύκολα οι Παναγιώτης Αγαπητός, Πηνελόπη Μάξιμου και Νίκος Ματσούκας). Πάντως ως βάση στην οποία θα μπορούν να προστεθούν στο μέλλον έργα και άλλων λογοτεχνών, είναι μια χαρά.

Η συγγραφέας αφού παρουσιάσει κομμάτια των λογοτεχνών με αναφορές στη Βυζαντινή Θεσσαλονίκη, αναλύει ιστορικά αυτά τα κομμάτια δίνοντας πάρα πολλές πληροφορίες για γεγονότα, πρόσωπα, μνημεία της πόλης μας. Περισσότερο θα έλεγα ότι το βιβλίο είναι ιστορικό παρά λογοτεχνικό, μια ιδιαίτερη μελέτη με πρωτότυπη προσέγγιση της ιστορίας της πόλης μας. Προσωπικά βρίσκω αυτόν τον τρόπο ιδανικό ώστε να μάθουν οι πολίτες το παρελθόν της Θεσσαλονίκης ή τουλάχιστον να έρθουν σε μια πρώτη επαφή με αυτό.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε και το βρήκα ενδιαφέρον. Μια μελλοντική έκδοση του βιβλίου μπορεί να είναι πιο πλήρης και να έχει και έγχρωμες φωτογραφίες. Αλλά ως συνολική προσπάθεια την αποτιμώ θετική.

Σχολιάστε

Filed under ΒΑΚΑΛΟΥΔΗ, Αναστασία, Συγγραφείς

9 διηγήματα από τη Δυτική Θεσσαλονίκη

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ίχνη όζας

Συγγραφέας: Σπύρος Λαζαρίδης

Έκδοση: Ζήτρος (2013)

ISBN: 978-960-463-246-6

Τιμή: Περίπου €10

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το παρελθόν της Θεσσαλονίκης έχει εμπνεύσει πολλούς συγγραφείς ώστε να δημιουργήσουν έργα, όπου η ιστορία του τόπου μπλέκεται με τη λογοτεχνία, είτε με τη μορφή ποίησης, είτε με τη μορφή πεζογραφήματος. Στη σημερινή ανάρτηση θα δούμε μια συλλογή διηγημάτων, στην οποία το πάντρεμα αυτό γίνεται με μεγάλη επιτυχία, ώστε ο αναγνώστης πολλές φορές δεν αναγνωρίζει εύκολα τα διαχωριστικά όρια. Πέρα όμως από τη λογοτεχνική αξία του έργου, υπάρχουν πάρα πολλά ιστορικά στοιχεία για τον τόπο, τα οποία πιστεύω η πλειοψηφία αγνοεί. Ο τόπος είναι η Δυτική Θεσσαλονίκη (στα περισσότερα) και συγγραφέας ο, για μένα, καλύτερος μελετητής της περιοχής, ο Σπύρος Λαζαρίδης.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Έντονο μπλε εξώφυλλο, που το κοσμεί η φωτογραφίας μιας χαμογελαστής γυναίκας από το παρελθόν. Η πρεσβυωπία που άρχισε να με ταλαιπωρεί ίσως ευθύνεται για το γεγονός ότι θα ήθελα οι χαρακτήρες των γραμμάτων να είναι μεγαλύτεροι. Στο βιβλίο υπάρχουν φωτογραφίες, οι περισσότερες από το προσωπικό αρχείο του συγγραφέα, μερικές εκ των οποίων έχουν μεγάλο ενδιαφέρον, καθώς μας παρουσιάζουν στοιχεία για το παρελθόν συνοικιών της Δυτικής Θεσσαλονίκης, τα οποία πιστεύω ούτε οι ίδιοι οι κάτοικοι των γειτονιών αυτών δεν γνωρίζουν. Στο τέλος υπάρχουν κάποιες σημειώσεις χρήσιμες για τον αναγνώστη, ένα βιογραφικό του συγγραφέα και η εργογραφία του. Στο σύνολό της μια πολύ όμορφη δουλειά.

Τον Σπύρο Λαζαρίδη τον είχαμε γνωρίσει στη Vivlioniki μέσα από το εξαιρετικό του έργο «Η μοναξιά του Ζέιτενλικ«, το οποίο θεωρώ το πληρέστερο και σημαντικότερο βιβλίο για το παρελθόν της Δυτικής Θεσσαλονίκης, που έχει γραφεί. Είχε συμμετάσχει επίσης στη συγγραφή ενός πολύ ενδιαφέροντος βιβλίου για τη Φραγκική Κοινότητα της Θεσσαλονίκης, ενώ είχε υπογράψει το 9ο τεύχος της εξαιρετικής σειράς, που είχε κυκλοφορήσει πριν λίγο καιρό για τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο στη Θεσσαλονίκη. Άλλα έργα του που έχουμε δει στη Vivlioniki είναι το «Λεμπέτ«, ίσως το πρώτο βιβλίο για την ιστορία της Δυτικής Θεσσαλονίκης, και ένα έργο «πρόγονο» θα έλεγα της «Μοναξιάς του Ζέιτενλικ».

Το βιβλίο αποτελείται από 9 διηγήματα, τα οποία ακολουθούν χρονολογική σειρά, από το 1914, χρονιά που έφτασαν οι πρώτοι προσφυγικοί πληθυσμοί στη Δυτική Θεσσαλονίκη έως σήμερα. Αφορμή ή έμπνευση για τη συγγραφή τους αποτελούν ιστορικά ντοκουμέντα, φωτογραφίες ή δημοσιεύσεις εφημερίδων. Ο Λαζαρίδης ξεκινά από αυτά και φτιάχνει μικρές ιστορίες, ώστε στα μάτια του αναγνώστη το παρελθόν να αποκτά μια αφήγηση, μια εικόνα και σε πολλά σημεία μια κινηματογραφική ζωντάνια. Αξίζει τον κόπο ο αναγνώστης να χρησιμοποιήσει τα κείμενα ως αρχή για μια περαιτέρω έρευνα, προσωπικά έμαθα πράγματα πολλά, που δεν γνώριζα. Τα διηγήματα είναι τα εξής:

  • Το πρώτο έχει τίτλο «Το ξωτικό του καναλιού» και αφορμή για αυτό είναι δύο φωτογραφίες. Μια πρόσφυγας από την Ανατολική Θράκη έρχεται το 1914 με το παιδί της και εγκαθίσταται στην περιοχή έξω από τα δυτικά τείχη, σε έναν τόπο έρημο, που δεν θυμίζει τίποτα με αυτό που είναι σήμερα. Θα την ερωτευτεί ένας Άγγλος στρατιωτικός, που ήρθε στη Θεσσαλονίκη κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά η δυσκολία συνεννόησης στέκεται εμπόδιο στη σχέση τους.
  • Το δεύτερο έχει τίτλο «Του Σταυρού» και δεν διαδραματίζεται στη Θεσσαλονίκη, αλλά σε κάποιο χωριό κοντά στο Κιλκίς. Μια ιστορία για την προσφυγιά, το μίσος και την εκδίκηση, που δεν λυτρώνει πάντα τις ψυχές, αλλά πολλές φορές τις φυλακίζει.
  • Το τρίτο έχει τίτλο «Άλογα επί αλόγων» και μας μεταφέρει χρονικά στο 1929, σε μια περίοδο όπου το Κράτος είχε ξεκινήσει το συστηματικό κυνηγητό σε μέλη του ΚΚΕ και είχαν αρχίσει οι πρώτες εξορίες. Στρατόπεδο Παύλου Μελά, Ξηροκρήνη και Επτάλοφος αποτελούν τους τόπους δράσης, καθώς και ένα ρέμα, το οποίο δεν νομίζω να υπάρχει σήμερα και το οποίο ένωνε Ξηροκρήνη και Αμπελόκηπους. Αλλά υπάρχει έγκλημα τελικά;
  • Το τέταρτο έχει τίτλο «Καταφανή ίχνη όζας» και όπως καταλαβαίνετε έδωσε και τον τίτλο του βιβλίου. Στην περιοχή του Χαρμάνκιοϊ (σημερινό Κορδελιό) κάποιοι έσκαψαν το νεκροταφείο για τυμβωρυχία. Ένα έγκλημα πρέπει να αποκαλυφθεί και να βρεθούν οι υπεύθυνοι. Βρισκόμαστε στον Μεσοπόλεμο, 1934, επίκεντρο ο Νέος Κουκλουτζάς (σημερινός Εύοσμος). Μια ομολογία, αλλά ο πραγματικός ένοχος δεν θα βρεθεί ποτέ.
  • Το πέμπτο έχει τίτλο «Βολ πλανέ» και είναι η αληθινή ιστορία, όπου μια ομάδα αντιστασιακών βοήθησε στην απόδραση αιχμαλώτων του στρατοπέδου Παύλος Μελάς κατά τη διάρκεια της Κατοχής, το 1944. Κάποιοι ποδοσφαιρικοί αγώνες θα δώσουν την ευκαιρία και τη δυνατότητα να γίνουν αυτές οι παράτολμες πράξεις.
  • Το έκτο έχει τίτλο «Εις θάνατον!» και είναι βασισμένη επίσης σε αληθινά γεγονότα. Στα χρόνια του Εμφυλίου και λίγο πριν το τέλος του, εξαρθρώνεται μια παράνομη ομάδα, η οποία βοηθούσε στο να προωθούνται αντάρτες στο Μπέλες. Με επίκεντρο τον Θεόδωρο Παναγιωτίδη, έναν εκ των συλληφθέντων, μαθαίνουμε στοιχεία για την οργάνωση αυτή.
  • Το έβδομο έχει τίτλο «Εμφύλιος Αγάπη», μας μεταφέρει στο 1959. Δύο άντρες από διαφορετικά στρατόπεδα κατά τον Εμφύλιο θα βρεθούν κοντά, θα γίνουν μέχρι και κουμπαράκια. Στην ιστορία γίνεται λόγος και για μια πώληση ενός βρέφους, τακτική, που γινόταν συχνά εκείνα τα χρόνια (τουλάχιστον αυτό έχω ακούσει).
  • Το όγδοο έχει τίτλο «Οικόπεδα επί της ασφάλτου» και χρονικά είμαστε στο 1965, εποχή, που ξεκίνησε η εντατική ανοικοδόμηση των Δυτικών συνοικιών της Θεσσαλονίκης, αποτέλεσμα της εσωτερικής μετανάστευσης από την επαρχία προς τη Θεσσαλονίκη. Η ζωή πια φαίνεται να βρίσκει έναν φυσιολογικό ρυθμό.
  • Το ένατο έχει τίτλο «Κόκκινη Δύση» και κινείται χρονικά τόσο στο σήμερα, όσο και στο χτες. Μεταπολίτευση, η Αριστερά έχει μια ιδιαίτερη δυναμική, την οποία φαίνεται να εκμεταλλεύεται στις Δημοτικές εκλογές, ειδικά στην περιοχή της Δυτικής Θεσσαλονίκης. Γίνεται παράλληλα όμως και μια σύνδεση με το παρελθόν και πιο συγκεκριμένα με τον Χρήστο Κανάκη, κοινοτάρχη και δήμαρχο Αμπελοκήπων, ο οποίος προέρχονταν από το ΚΚΕ.

Τα διηγήματα διαβάζονται εύκολα, η υπόθεση κυλάει γρήγορα και σε μερικά η πλοκή έχει αρκετό ενδιαφέρον. Δεν γνωρίζω αν πρωταρχικός σκοπός του Λαζαρίδη ήταν να φτιάξει ένα λογοτεχνικό κείμενο ή να μιλήσει για ιστορικά γεγονότα μέσω της λογοτεχνίας. Γεγονός πάντως είναι ότι οι ιστορίες έχουν πράγματα να πούνε στον αναγνώστη και, όπως είπα και νωρίτερα, αξίζει κάποιος να ψάξει περισσότερο σε αυτά που θα διαβάσει στο βιβλίο.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε και ιδιαίτερα τα διηγήματα «Άλογα επί αλόγων», «Καταφανή ίχνη όζας», «Βολ πλανέ» και «Κόκκινη Δύση». Θεωρώ ότι η ιστορία της Δυτικής Θεσσαλονίκης αξίζει να μελετηθεί περισσότερο και ο Λαζαρίδης δίνει τον δικό του αγώνα προς την κατεύθυνση αυτή. Οι κάτοικοι των περιοχών της Σταυρούπολης, της Νεάπολης, της Πολίχνης, της Ξηροκρήνης, των Αμπελοκήπων κτλ πρέπει να μάθουν πράγματα για τις γειτονιές τους και βιβλία όπως αυτό εδώ αποτελούν μια πολύ καλή αφορμή για να ξεκινήσουν τις δικές τους έρευνες και να αγαπήσουν τον τόπο τους περισσότερο.

Σχολιάστε

Filed under ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ, Σπύρος, Συγγραφείς

Μια μικρή μελέτη για τη Ροτόντα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Πού γίνεται το λάθος στη Ροτόντα;

Συγγραφέας: Χαράλαμπος Μπακιρτζής, Πέλλη Μάστορα

Έκδοση: Σήμα Εκδοτική (2019)

ISBN: 978-618-83797-4-9

Τιμή: Περίπου €7

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι μια μικρή μελέτη σχετικά με στοιχεία της ιστορίας της Ροτόντας και πιο συγκεκριμένα το πότε χτίστηκε το κτίριο και πότε έγιναν τα ψηφιδωτά της. Τα συμπεράσματά της έρχονται να ταράξουν κυρίαρχες πεποιθήσεις σχετικά με την ταυτότητα του εμβληματικού μνημείου της πόλης μας.

Η έκδοση είναι απλή, λιτή και όμορφη. Μου άρεσε το μοντέρνο εξώφυλλο, αλλά και το εσωτερικό. Το βιβλίο μάλλον απευθύνεται κυρίως στο ευρύ αναγνωστικό κοινό για αυτό και διαβάζεται εύκολα, χωρίς όμως να είναι υπεραπλουστευμένο. Στο τέλος υπάρχουν τα βιβλιογραφικά στοιχεία. Σημαντικό για μένα το γεγονός ότι πρόκειται για μία δίγλωσση έκδοση (ελληνικά-αγγλικά).

Τον Μπακιρτζή τον έχουμε γνωρίσει στη Vivlioniki μέσα από τρία έργα του, έναν οδηγό για τον Άγιο Δημήτριο, το αριστουργηματικό βιβλίο για τα ψηφιδωτά της Θεσσαλονίκης και το εξαιρετικό έργο του για τη ζωή και τα θαύματα του Αγίου Δημητρίου. Την Μάστορα τη γνωρίσαμε με το βαφτιστικό της (Πελαγία) μέσα από ένα βιβλίο για τις τοιχογραφίες της Νέας Παναγίας.

Στο πάνω μέρος του εξώφυλλου γράφει «Κέντρο Σύγχρονης Αρχαιολογίας», για το οποίο δεν ήξερα πολλά πράγματα και μετά από ένα σύντομο googling διάβασα ότι πρόκειται για έναν φορέα, ο οποίος ιδρύθηκε από τον Χαράλαμπο Μπακιρτζή.

Η επικρατούσα άποψη για το παρελθόν της Ροτόντας υποστηρίζει ότι το κτίριο χτίστηκε κατά την περίοδο του Γαλερίου και σχετίζεται αρχιτεκτονικά με το ανακτορικό συγκρότημα που βρίσκεται στη Ναυαρίνου, ενώ για τα ψηφιδωτά του μνημείου πιστεύεται ότι δημιουργήθηκαν κατά τη μετατροπή του κτιρίου σε χριστιανικό ναό. Οι συγγραφείς αυτής της μελέτης υποστηρίζουν ότι αυτές οι απόψεις δεν είναι ορθές λέγοντας πως η Ροτόντα δημιουργήθηκε από τον Μεγάλο Κωνσταντίνο με σκοπό να είναι το μαυσωλείο του ή πιο σωστά ένα από αυτά. Για τα ψηφιδωτά δε λένε πως αυτά δημιουργήθηκαν από την αρχή, ότι περιείχαν κοσμικά θέματα και ότι κατά τη μετατροπή της Ροτόντας σε χριστιανικό ναό κάποια από αυτά καταστράφηκαν εσκεμμένα ώστε να μπορούν να ταιριάζουν με την αισθητική και τη χρήση του μνημείου ως ναός. Μάλιστα για το κομμάτι του τρούλου, το οποίο σήμερα είναι γυμνό από ψηφιδωτά, υποστηρίζουν ότι δεν περιείχε την εικόνα του Ιησού, αλλά αυτήν του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Βάσει αυτών των ισχυρισμών τοποθετούν χρονικά το κτίριο στις αρχές του 4ου αιώνα, όπως επίσης και τον ψηφιδωτό διάκοσμο.

Προσωπικά βρήκα το βιβλιαράκι αυτό ενδιαφέρον. Δεν είμαι ιστορικός για να μπορώ να κρίνω την αλήθεια των ισχυρισμών, ούτε γνωρίζω αν αυτές οι απόψεις υπήρχαν και παλαιότερα. Πάντως φαντάζομαι ότι στην κουβέντα για το παρελθόν της Ροτόντας, έχουν να προσφέρουν αρκετά πράγματα.

Σχολιάστε

Filed under ΜΑΣΤΟΡΑ, Πελαγία, ΜΠΑΚΙΡΤΖΗΣ, Χαράλαμπος, Συγγραφείς

Η ιστορία της Θεσσαλονίκης μέσα από ένα παιδικό βιβλίο

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη, πόλη στο σταυροδρόμι δύο κόσμων

Συγγραφέας: Φίλιππος Μανδηλαράς

Έκδοση: Παπαδόπουλος (2018)

ISBN: 978-960-569-824-9

Τιμή: Περίπου €7

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Έχοντας τρία μικρά παιδιά, συχνά πυκνά ρίχνω ματιές σε παιδικούς τίτλους, που να έχουν σχέση με τη Θεσσαλονίκη, την ιστορία της ή τα μνημεία της. Χθες λοιπόν βρήκα το μικρό αυτό βιβλίο, το οποίο μας μιλάει για την πόλη μας

Η έκδοση είναι όμορφη, με πολλά χρώματα. Σκληρό εξώφυλλο, όμορφα σχέδια, τα οποία είναι έργο της Ναταλίας Καπατσούλια. Στο τέλος αναφέρονται οι βιβλιογραφικές πηγές, που χρησιμοποίησε ο συγγραφέας για το κείμενο, πρόκειται για το βιβλίο του Βακαλόπουλου για την ιστορία της Θεσσαλονίκης και το πολύ γνωστό έργο του Mark Mazower.

Τον Μανδηλαρά τον συναντάμε πρώτη φορά στη Vivlioniki, αλλά πρόκειται για έναν από τους περισσότερο γνωστούς συγγραφείς παιδικών έργων με μια πολύ μεγάλη εργογραφία να τον ακολουθεί. Σίγουρα θα έχετε δει στα ράφια των βιβλιοπωλείων κάποια έργα του σχετικά με την Αρχαία Ελλάδα, τους μύθους, την Ελληνική Ιστορία κα. Η μορφή του βιβλίου είναι η ίδια.

Το κείμενο έχει ρίμα και η ιστορία ξεκινάει από την ίδρυση της Θεσσαλονίκης από τον Κάσσανδρο και φτάνει στις ημέρες μας. Καθώς το Βυζαντινό παρελθόν της πόλης είναι ιδιαίτερα έντονο, το κομμάτι για αυτό είναι μεγαλύτερο σε σχέση με τα υπόλοιπα. Μου άρεσε ιδιαίτερα το γεγονός ότι αποφεύγει εθνικιστικές κορώνες και μιλάει για γεγονότα όπως η έλευση των προσφύγων και το Ολοκαύτωμα της πόλης. Γενικά αποτελεί νομίζω μια πολύ καλή πρώτη επαφή ενός παιδιού (απευθύνεται σε ηλικίες άνω των 5 ετών) με το παρελθόν της πόλης και σε συνδυασμό με τη φαντασία του γονιού μπορεί να δημιουργήσει στο μυαλό του νέου αυτού ανθρώπου το ενδιαφέρον για να μάθει περισσότερα πράγματα. Σκοπός νομίζω τέτοιων βιβλίων πρέπει να είναι ο μικρός αναγνώστης να αρχίσει να αγαπά την πόλη του, να ενδιαφερθεί για αυτήν και έτσι μακροπρόθεσμα να τη σέβεται και να την κάνει καλύτερη.

Προσωπικά μου άρεσε το βιβλίο. Πιστεύω ότι είναι μια καλή αρχή αν θέλετε να μάθουν τα παιδιά σας κάποια πράγματα για την πόλη μας. Σε συνδυασμό με βόλτες σε μνημεία και τοποθεσίες της πόλης, οι σελίδες του βιβλίου θα πάρουν ζωή στα μάτια και στο μυαλό των μικρών παιδιών. Άλλωστε η πόλη πάντα σε αυτά θα ανήκει.

Σχολιάστε

Filed under ΜΑΝΔΗΛΑΡΑΣ, Φίλιππος, Συγγραφείς

Γενικά στοιχεία για την Οθωμανική Θεσσαλονίκη

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη μου δεν σε ξεχνώ

Συγγραφέας: Αλέξανδρος – Αντώνιος Ρέγκος

Έκδοση: Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης (2006)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €5

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης έχει ενδιαφέρον για λόγους πέρα από τη θεματολογία του. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, ο οποίος είναι επίσης επιμελητής του εξώφυλλου, του κειμένου, της ηλεκτρικής μορφής και των φωτογραφιών, όλα ξεκίνησαν από μία εργασία, που του είχε ζητήσει να γράψει η δασκάλα του (στην οποία αφιερώνει και το βιβλίο) φαντάζομαι στο σχολείο του το 1999. Με κάποιο τρόπο η εργασία αυτή έγινε βιβλίο, την οποία μάλιστα κυκλοφόρησε το Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης…

Η έκδοση είναι μέτρια. Αρκετές εικόνες σε μέτρια ανάλυση, ευανάγνωστο κείμενο. Καλή ταξινόμηση του υλικού με αρκετά κεφάλαια. Στο τέλος υπάρχει η βιβλιογραφία και στην αρχή ένας χάρτης της πόλης με τα μνημεία της. Αν ήταν ιδιωτική έκδοση θα έλεγα πως είμαι ικανοποιημένος από την ποιότητα έκδοσης, αλλά από το Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης περίμενα κάτι καλύτερο. Συν τοις άλλοις, μου κάνει εντύπωση, που το ΚΙΘ επέλεξε αυτό το έργο για να το κυκλοφορήσει με δεδομένο προηγούμενες και μεταγενέστερες δουλειές του.

Όπως είπαμε και πριν ο συγγραφέας έτρεξε για το σύνολο της δουλειάς, η οποία μοιάζει να αποτελεί ένα copy-paste από άλλες δουλειές. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχει κάποια ενδιαφέροντα στοιχεία. Ουσιαστικά η ύλη μιλάει για την εικόνα της Θεσσαλονίκης κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής περιόδου. Σε 28 κεφάλαια ο αναγνώστης μπορεί να διαβάσει για το Λευκό Πύργο, τα Τείχη, για διάφορα μνημεία, για την Άνω Πόλη, το Μπεχ Τσινάρ, για διάφορες δραστηριότητες των Θεσσαλονικέων, για τις τέχνες, για το εμπόριο και τα επαγγέλματα κτλ. Ο τίτλος, που επιλέχτηκε μου έκανε εντύπωση, το «δεν σε ξεχνώ», για έναν συγγραφέα, που μπορεί να μην είχε τελειώσει καν το λύκειο όταν κυκλοφόρησε το βιβλίο του.

Ποιος λοιπόν ίσως θα ενδιαφερόταν για ένα τέτοιο βιβλίο; Νομίζω ότι αν και το βιβλίο ξεκίνησε ως σχολική εργασία για το Δημοτικό, περιέχει πολλά πράγματα ιστορικά, που αποτελούν μια καλή βάση για να ξεκινήσει κάποιος τη μελέτη για το παρελθόν της πόλης στα πρώτα του βήματα. Προσωπικά δεν με ενθουσίασε, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να αρέσει σε κάποιον άλλον.

Σχολιάστε

Filed under ΡΕΓΚΟΣ, Αλέξανδρος-Αντώνιος, Συγγραφείς

Μελέτες για τη νεότερη ιστορία της Θεσσαλονίκης

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Θεσσαλονίκη μετά το 1912

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης (1986)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €5

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Σήμερα αν κάποιος θελήσει να διαβάσει πράγματα για το παρελθόν της πόλης, θα πρέπει να διαλέξει μέσα από εκατοντάδες (να μην πω χιλιάδες και φανώ υπερβολικός) τίτλους, οι οποίοι σχετίζονται με όλες τις χρονικές περιόδους της Θεσσαλονίκης και τα είδη (πχ μελέτες, λευκώματα, έρευνες κτλ). Πριν 33 χρόνια όμως τα πράγματα δεν ήταν έτσι, η μελέτη η σχετική με τη Θεσσαλονίκη ήταν πολύ πιο περιορισμένη και ασχολούνταν με αυτήν λίγοι ερευνητές, οι οποίοι δεν είχαν και ιδιαίτερα πολλά μέσα να προβάλλουν το έργο τους. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι, για μένα, πολύ σημαντικό, καθώς πιστεύω ήταν από τα πρώτα βήματα, που έγιναν για την ανάδειξη της σύγχρονης ιστορίας της πόλης μας με τρόπο πιο οργανωμένο.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Το βιβλίο είχε εκδοθεί από το Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης και ήταν από τα πρώτα βιβλία, που είχε κυκλοφορήσει ο συγκεκριμένος οργανισμός. Υπάρχουν αρκετές φωτογραφίες, μερικές εξ αυτών πολύ σημαντικές. Βιβλιογραφικά στοιχεία και σημειώσεις υπάρχουν σε κάποιες από τις μελέτες, Προλογίζει ο τότε δήμαρχος Θεσσαλονίκης, ο Θεοχάρης Μαναβής.

Στο βιβλίο υπάρχουν 31 μελέτες, οι οποίες είχαν παρουσιαστεί σε ένα συμπόσιο, που είχε γίνει από 1 έως 3 Νοεμβρίου 1985 στα πλαίσια εορτασμού των 2300 χρόνων από την ίδρυση της Θεσσαλονίκης. Ο τρόπος παρουσίασης των μελετών ακολουθεί χρονολογική και θεματολογική σειρά. Τα ονόματα των μελετητών έχουν σημασία, καθώς πάρα πολλούς από αυτούς τους συναντάμε στο μέλλον με εκδόσεις νέων βιβλίων ή σημαντικό έργο ερευνητικό. Ιουλία Βοκοτοπούλου, Χρυσάνθη Μαυροπούλου-Τσιούμη, Γιώργος Αναστασιάδης, Ρένα Μόλχο, Αλμπέρτος Ναρ, Κωνσταντίνος Πλαστήρας, Ντίνος Χριστιανόπουλος, Αντώνης Σατραζάνης, Νίκος Καλογήρου, Αλεξάνδρα Καραδήμου-Γερόλυμπου, Βασίλης Κολώνας είναι μερικά από αυτά τα ονόματα.

Θεματολογικά οι μελέτες κινούνται τόσο στον τομέα της ιστορίας, όσο και της λογοτεχνίας και των άλλων τεχνών. Χρονολογικά κινούμαστε περίπου από το 1912 έως τις πιο σύγχρονες ημέρες (οι οποίες για το βιβλίο είναι κοντά στο 1980). Ο αναγνώστης έχει να διαβάσει πολλά πράγματα, από τα πρώτα βήματα της Αρχαιολογίας στη Θεσσαλονίκη, μελέτες γύρω από την Κατοχή, κείμενα για τους Εβραίους Θεσσαλονικής και την Αρμένικη Κοινότητα, τα πρώτα βήματα της λογοτεχνίας στην πόλη μας, μεταβολές της εικόνας της πόλης κα. Σίγουρα η έρευνα έχει προχωρήσει και νέα δεδομένα βρίσκονται με το πέρασμα του χρόνου, αλλά η αξία αυτών των εργασιών δεν χάνεται. Όταν για παράδειγμα η Μόλχο και ο Ναρ μιλάνε για την Εβραϊκή παρουσία στη Θεσσαλονίκη και μάλιστα ο Ναρ παρουσιάζει μια ανέκδοτη έκθεση για την Εβραϊκή Κοινότητα από το 1942, αυτό είναι κάτι πρωτοποριακό για την πόλη, η οποία για δεκαετίες αρνούνταν το διάλογο για το χαμό των Εβραίων Θεσσαλονικέων. Ή πιο εξειδικευμένες μελέτες, όπως για παράδειγμα οι δύο, που υπάρχουν σχετικά με την ύδρευση της Θεσσαλονίκης ή μελέτες για τη διάσωση μνημείων και αρχοντικών (τα διατηρητέα).

Στα κείμενα υπάρχουν πάρα πολλές λεπτομέρειες και δεν θα συμβούλευα κάποιον να πάρει το βιβλίο και να το διαβάσει μονοκοπανιά. Κάθε εργασία πάντως έχει αρκετό υλικό για περαιτέρω έρευνα.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό και πάρα πολύ σημαντικό. Ακόμη και σήμερα στη βιβλιογραφία πολλών έργων μπορεί να συναντήσουμε τη συλλογή αυτή των πρακτικών. Από όσο γνωρίζω μπορείτε να το βρείτε μόνο στο Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης, πρέπει να έχουν μείνει κάποια αντίτυπα. Αν το παρελθόν της πόλης είναι στα ενδιαφέροντά σας, πιστεύω πως αυτό το βιβλίο έχει πολλά πράγματα να σας πει.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Όταν ζωντάνεψαν τα αγάλματα της Θεσσαλονίκης…

Σάρωση_20181016

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Μπουγάτσα εάλω

Συγγραφέας: Γιάννης Βαλτής

Έκδοση: Ποταμός (2018)

ISBN: 978-960-545-098-4

Τιμή: Περίπου €12

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν λίγο καιρό είχε παρουσιαστεί στη Vivlioniki ένα βιβλίο από τη δεκαετία του 1980, στο οποίο παρουσιάζονταν τα υπαίθρια γλυπτά, που υπήρχαν εκείνη την εποχή στη Θεσσαλονίκη. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι ένα μυθιστόρημα, στο οποίο τα γλυπτά αυτά, μαζί με πολλά, που έχουν προστεθεί στην πόλη μας, αποκτούν ζωή και συμμετέχουν σε μια ιστορία παραλόγου και φαντασίας.

Η έκδοση μου φάνηκε εξαιρετική. Όμορφο και προσεγμένο εξώφυλλο, πρωτότυπο και με μεγάλη φαντασία. Εξίσου ιδιαίτερο και το οπισθόφυλλο, όπου ο αναγνώστης θα βρει ένα σταυρόλεξο, με ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικές με το κείμενο (προσωπικά δεν θα έβαζα τις λύσεις στο αυτί του οπισθόφυλλου). Ευανάγνωστο κείμενο, το οποίο συνοδεύεται από πάρα πολλές φωτογραφίες, «πειραγμένες», οι οποίες παίζουν το δικό τους ρόλο στο έργο. Υπάρχουν επίσης και κάποια σχέδια.

Η ιστορία μας έχει να κάνει με τη μέρα, που τα αγάλματα, οι προτομές και διάφορα γλυπτά της Θεσσαλονίκης αποκτούν ζωή, σηκώνονται από τα βάθρα τους και αρχίζουν να αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Η Θεσσαλονίκη πλέον τους ανήκει και τριγυρνούν στους δρόμους της πόλης, συναντάνε άλλα αγάλματα από διαφορετικές εποχές και χρόνους και όλα μαζί φτιάχνουν έναν κόσμο από μάρμαρο και μπρούντζο. Ο μόνος άνθρωπος στο βιβλίο, που έχει ουσιαστικό ρόλο είναι ο δήμαρχος της πόλης, ο οποίος ναι μεν δεν κατονομάζεται, αλλά είναι ο Γιάννης Μπουτάρης.

Γιατί όμως όλη αυτή η αναστάτωση; Τι ζητάνε αυτές οι μορφές από το παρελθόν και γιατί αντιδρούν; Θεωρώντας ότι ο ρόλος τους είναι πλέον ξεπερασμένος, απογοητευμένοι ίσως από τους ανθρώπους, αποφασίζουν να βρούνε έναν άλλον τόπο, όπου θα τους εκτιμάν περισσότερο και κυρίως δεν θα υπάρχουν περιστέρια να τα κουτσουλάν. Περισσότερο όμως σχετικά με την υπόθεση θα διαβάσετε στις σελίδες του βιβλίου.

Ο Βαλτής έχει σκοπό να φέρει τον αναγνώστη αντιμέτωπο με δοξασίες και δογματισμούς με τους οποίους μεγάλωσε σε κοινωνικά και ιστορικά θέματα. Με γλώσσα απόλυτη, όπου κυριαρχεί ο σαρκασμός, η ειρωνεία και η σάτιρα, προσπαθεί να αποκαλύψει στον αναγνώστη την αλήθεια των γεγονότων, όπως τουλάχιστον την αντιλαμβάνεται αυτός. Και τα αγάλματα ως φορείς της ιστορικής μνήμης με την έννοια ότι δημιουργήθηκαν τα περισσότερα για αυτόν τον λόγο και όχι ως έργα τέχνης, έρχονται να δώσουν τις δικές τους απαντήσεις σε διάφορα ζητήματα. Πολλοί ίσως θεωρήσουν βλάσφημο το κείμενο και για αυτό χρειάζεται ορθάνοιχτο μυαλό για να διαβαστεί.

Η Θεσσαλονίκη δεν είναι απλά το σκηνικό δράσης της ιστορίας (ή τουλάχιστον το μεγαλύτερο κομμάτι αυτής), αλλά παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο, καθώς ο Βαλτής χρησιμοποιεί την ιστορία της σε πάρα πολλά σημεία του έργου του. Τόσο μορφές, που σχετίζονται άμεσα με το παρελθόν της πόλης, όσο και άλλες, που μπορεί ποτέ να μην βρέθηκαν στη Θεσσαλονίκη, συμμετέχουν σε συζητήσεις και αναλύσεις σχετικά με την ιστορία του τόπου.

Υπάρχουν σημεία, όπου ο συγγραφέας μας παρουσιάζει ένα κείμενο με εξαιρετική ορμή και κάποια άλλα, όπου φαίνεται να βαλτώνει. Προσωπικά με κούρασαν αρκετοί διάλογοι, μερικοί εκ των οποίων μοιάζουν σαν να μπήκανε για να γεμίσουν οι σελίδες, όπως παλιά, που γράφαμε στις εκθέσεις πολλά αχρείαστα πράγματα. Η ιδέα του βιβλίου είναι εξαιρετική, δεν γνωρίζω αν είναι και πρωτότυπη, αλλά μου άρεσε πάρα πολύ. Ο Σερέφας πιστεύω θα την είχε απογειώσει, χωρίς να θέλω να υποτιμήσω το έργο του Βαλτή.

Συνολικά το βιβλίο μου άρεσε. Παρά τις όποιες ενστάσεις μου, μου άφησε ένα θετικό πρόσημο. Σίγουρα θα υπάρξουν ενστάσεις από αναγνώστες, σε θέματα σχετικά με την ιστορία και τη θρησκεία και τον τρόπο, που αυτά περιγράφονται στο βιβλίο, αλλά πιστεύω ο Βαλτής τις προβοκάρει.

Σχολιάστε

Filed under ΒΑΛΤΗΣ, Γιάννης, Συγγραφείς

Το τελευταίο βιβλίο του Μάριου Μαρίνου Χαραλάμπους

img042

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Χρυσή Πύλη της Δύσης

Συγγραφέας: Μάριος Μαρίνος Χαραλάμπους

Έκδοση: Άγνωστο (2005)

ISBN: 960-88776-3-6

Τιμή: Περίπου €18

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Από τις πιο παρεξηγημένες μορφές του λογοτεχνικού κόσμου της Θεσσαλονίκης υπήρξε ο Μάριος Μαρίνος Χαραλάμπους. Το έργο του υπήρξε σημαντικότατο τόσο στην ποίηση, όσο και στην ιστορική έρευνα και μελέτη, εν τούτοις το ιδιόμορφο του χαρακτήρα του τον έθεσε στο περιθώριο. Τα βιβλία του δύσκολα θα τα βρει κάποιος πλέον στα ράφια των βιβλιοπωλείων. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι το τελευταίο του συγγραφέα, ο οποίος πέθανε δύο χρόνια μετά την κυκλοφορία του.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Εξώφυλλο επηρεασμένο από μεσαίωνα, κοσμείται από ένα σχέδιο της Χρυσής Πύλης των δυτικών τειχών της Θεσσαλονίκης, η οποία βρισκόταν περίπου εκεί, που είναι σήμερα η Πλατεία Βαρδαρίου. Κάποιες φωτογραφίες υπάρχουν στο τέλος του βιβλίου. Το έργο το προλογίζουν ο εκδότης Παντελής Γιαννουλάκης και ένα μέντιουμ (διάμεσο την αποκαλεί ο συγγραφέας), τη Μαρία Καρύδη.

Το βιβλίο αυτό του Χαραλάμπους θα μπορούσε να χαρακτηριστεί το πιο αυτοβιογραφικό του, καθώς όλα τα κείμενα κινούνται γύρω από τη ζωή του, είτε την προσωπική, είτε των γονιών του. Κάποιος θα μπορούσε να πει ότι ο Χαραλάμπους ήθελε να αφήσει μια μαρτυρία σχετικά με το παρελθόν του και το έργο του λίγο πριν πεθάνει. Αν αναλογιστεί κανείς τη μοίρα του τεράστιου αρχείου του, το οποίο όπως λέγεται καταστράφηκε μετά το θάνατό του, το βιβλίο αυτό έχει μια ιδιαίτερη σημασία.

Το κυρίως θέμα του βιβλίου αποτελείται από 13 κεφάλαια και 3 παραρτήματα, τα οποία ο Χαραλάμπους αποκαλεί «Τρεις συμβολές μου». Το ύφος των περισσότερων κειμένων είναι το χαρακτηριστικό ρομαντικό ύφος, που ο Χαραλάμπους παρουσίασε στα υπόλοιπα έργα του, μια εντονότατη λυρική διάθεση βγαλμένη από άλλες εποχές, με έντονες αναφορές στο Βυζάντιο και την Αναγεννησιακή Ευρώπη. Οι αναφορές, που γίνονται στη Θεσσαλονίκη είναι πολλές, ακόμη και όταν το θέμα του κεφαλαίου δεν είναι υποχρεωτικά η πόλη μας. Ο Χαραλάμπους μιλάει κυρίως για το Φραγκομαχαλά, τον Βαρδάρη και τις παραβαρδάριες περιοχές, καθώς και για την Άνω Πόλη. Αυτές ήταν πάντα οι γειτονιές, που γοήτευαν τον συγγραφέα, μαζί με τη θάλασσα, το ηλιοβασίλεμα στο Θερμαϊκό και τη δύναμη του Βαρδάρη του ανέμου. Το 9ο κεφάλαιο διαφέρει κάπως, καθώς είναι μια επιστολή του Κώστα Ταχτσή προς τον Χαραλάμπους. Το 7ο κεφάλαιο είναι μια ξεχωριστή ιστορική περιγραφή του βομβαρδισμού της πόλης από τους Άγγλους τον Σεπτέμβριο του 1944, ενώ το 6ο κεφάλαιο μιλάει για τον Αλκή Πετσά, μια ξεχωριστή φυσιογνωμία της περιοχής της Μπάρας του Μεσοπολέμου. Από το 11ο έως το 13ο κεφάλαιο τα κείμενα αποτελούν έναν συνδυασμό ιστορίας και λογοτεχνίας για τη Θεσσαλονίκη για θέματα, που ελάχιστα πράγματα θα διαβάσετε σε άλλα βιβλία. Αν και αναφέρομαι σε κάποια μόνο κεφάλαια, τα υπόλοιπα έχουν επίσης ενδιαφέρον, αν και εξαιτίας του ιδιαίτερα προσωπικού και οικογενειακού χαρακτήρα τους ίσως κουράσουν κάπως τον αναγνώστη.

Στα παραρτήματα υπάρχουν τρεις μελέτες του συγγραφέα, οι δύο είναι αφιερωμένες στον Φραγκομαχαλά της πόλης, ενώ το τρίτο μιλάει για τον Μαξ Ρούμπενς, έναν από τους σπουδαιότερους αρχιτέκτονες, με πολλά κτίρια της πόλης να φέρουν την υπογραφή του.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε πολύ. Ο Χαραλάμπους υπήρξε ένας άνθρωπος, που αγάπησε βαθιά τη Θεσσαλονίκη και η πόλη επηρέασε πολύ μεγάλο μέρος του έργου του. Λογοτεχνικά και ιστορικά έχει προσφέρει πολλά πράγματα, αλλά ακόμη η συνεισφορά του δεν έχει αξιολογηθεί όπως θα της έπρεπε. Το βιβλίο αυτό δεν κυκλοφορεί πια, θα το βρείτε σε παλαιοβιβλιοπωλεία.

 

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ, Μάριος Μαρίνος