Tag Archives: ιστορία

Το τελευταίο βιβλίο του Μάριου Μαρίνου Χαραλάμπους

img042

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Χρυσή Πύλη της Δύσης

Συγγραφέας: Μάριος Μαρίνος Χαραλάμπους

Έκδοση: Άγνωστο (2005)

ISBN: 960-88776-3-6

Τιμή: Περίπου €18

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Από τις πιο παρεξηγημένες μορφές του λογοτεχνικού κόσμου της Θεσσαλονίκης υπήρξε ο Μάριος Μαρίνος Χαραλάμπους. Το έργο του υπήρξε σημαντικότατο τόσο στην ποίηση, όσο και στην ιστορική έρευνα και μελέτη, εν τούτοις το ιδιόμορφο του χαρακτήρα του τον έθεσε στο περιθώριο. Τα βιβλία του δύσκολα θα τα βρει κάποιος πλέον στα ράφια των βιβλιοπωλείων. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι το τελευταίο του συγγραφέα, ο οποίος πέθανε δύο χρόνια μετά την κυκλοφορία του.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Εξώφυλλο επηρεασμένο από μεσαίωνα, κοσμείται από ένα σχέδιο της Χρυσής Πύλης των δυτικών τειχών της Θεσσαλονίκης, η οποία βρισκόταν περίπου εκεί, που είναι σήμερα η Πλατεία Βαρδαρίου. Κάποιες φωτογραφίες υπάρχουν στο τέλος του βιβλίου. Το έργο το προλογίζουν ο εκδότης Παντελής Γιαννουλάκης και ένα μέντιουμ (διάμεσο την αποκαλεί ο συγγραφέας), τη Μαρία Καρύδη.

Το βιβλίο αυτό του Χαραλάμπους θα μπορούσε να χαρακτηριστεί το πιο αυτοβιογραφικό του, καθώς όλα τα κείμενα κινούνται γύρω από τη ζωή του, είτε την προσωπική, είτε των γονιών του. Κάποιος θα μπορούσε να πει ότι ο Χαραλάμπους ήθελε να αφήσει μια μαρτυρία σχετικά με το παρελθόν του και το έργο του λίγο πριν πεθάνει. Αν αναλογιστεί κανείς τη μοίρα του τεράστιου αρχείου του, το οποίο όπως λέγεται καταστράφηκε μετά το θάνατό του, το βιβλίο αυτό έχει μια ιδιαίτερη σημασία.

Το κυρίως θέμα του βιβλίου αποτελείται από 13 κεφάλαια και 3 παραρτήματα, τα οποία ο Χαραλάμπους αποκαλεί «Τρεις συμβολές μου». Το ύφος των περισσότερων κειμένων είναι το χαρακτηριστικό ρομαντικό ύφος, που ο Χαραλάμπους παρουσίασε στα υπόλοιπα έργα του, μια εντονότατη λυρική διάθεση βγαλμένη από άλλες εποχές, με έντονες αναφορές στο Βυζάντιο και την Αναγεννησιακή Ευρώπη. Οι αναφορές, που γίνονται στη Θεσσαλονίκη είναι πολλές, ακόμη και όταν το θέμα του κεφαλαίου δεν είναι υποχρεωτικά η πόλη μας. Ο Χαραλάμπους μιλάει κυρίως για το Φραγκομαχαλά, τον Βαρδάρη και τις παραβαρδάριες περιοχές, καθώς και για την Άνω Πόλη. Αυτές ήταν πάντα οι γειτονιές, που γοήτευαν τον συγγραφέα, μαζί με τη θάλασσα, το ηλιοβασίλεμα στο Θερμαϊκό και τη δύναμη του Βαρδάρη του ανέμου. Το 9ο κεφάλαιο διαφέρει κάπως, καθώς είναι μια επιστολή του Κώστα Ταχτσή προς τον Χαραλάμπους. Το 7ο κεφάλαιο είναι μια ξεχωριστή ιστορική περιγραφή του βομβαρδισμού της πόλης από τους Άγγλους τον Σεπτέμβριο του 1944, ενώ το 6ο κεφάλαιο μιλάει για τον Αλκή Πετσά, μια ξεχωριστή φυσιογνωμία της περιοχής της Μπάρας του Μεσοπολέμου. Από το 11ο έως το 13ο κεφάλαιο τα κείμενα αποτελούν έναν συνδυασμό ιστορίας και λογοτεχνίας για τη Θεσσαλονίκη για θέματα, που ελάχιστα πράγματα θα διαβάσετε σε άλλα βιβλία. Αν και αναφέρομαι σε κάποια μόνο κεφάλαια, τα υπόλοιπα έχουν επίσης ενδιαφέρον, αν και εξαιτίας του ιδιαίτερα προσωπικού και οικογενειακού χαρακτήρα τους ίσως κουράσουν κάπως τον αναγνώστη.

Στα παραρτήματα υπάρχουν τρεις μελέτες του συγγραφέα, οι δύο είναι αφιερωμένες στον Φραγκομαχαλά της πόλης, ενώ το τρίτο μιλάει για τον Μαξ Ρούμπενς, έναν από τους σπουδαιότερους αρχιτέκτονες, με πολλά κτίρια της πόλης να φέρουν την υπογραφή του.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε πολύ. Ο Χαραλάμπους υπήρξε ένας άνθρωπος, που αγάπησε βαθιά τη Θεσσαλονίκη και η πόλη επηρέασε πολύ μεγάλο μέρος του έργου του. Λογοτεχνικά και ιστορικά έχει προσφέρει πολλά πράγματα, αλλά ακόμη η συνεισφορά του δεν έχει αξιολογηθεί όπως θα της έπρεπε. Το βιβλίο αυτό δεν κυκλοφορεί πια, θα το βρείτε σε παλαιοβιβλιοπωλεία.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ, Μάριος Μαρίνος

Το παρελθόν της Θεσσαλονίκης εν συντομία

Σάρωση_20170622 (2)

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη, σύντομη ιστορία

Συγγραφέας: Απόστολος Βακαλόπουλος

Έκδοση: Μαλλιάρης (1999)

ISBN: 960-239-419-6

Τιμή: Περίπου €4

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης έχει μια ιδιαίτερη σημασία για εμένα. Η πρώτη του έκδοση είχε κυκλοφορήσει το 1985 στα πλαίσια του εορτασμού των 2300 χρόνων από την ίδρυση της Θεσσαλονίκης και το θυμάμαι στη βιβλιοθήκη μου, οπότε πρέπει να είναι το πρώτο βιβλίο, που διάβασα σχετικά με την ιστορία της πόλης μας. Το συγκεκριμένο αντίτυπο το βρήκα σε ένα παλαιοβιβλιοπωλείο και είναι επανέκδοση του έργου του 1985.

Η έκδοση είναι απλή και όμορφη. Σκληρό εξώφυλλο, χαρτί κιτρινισμένο, που παραπέμπει στο παρελθόν. Πουθενά στο βιβλίο δεν αναγράφεται το έτος επανακυκλοφορίας, το οποίο το έμαθα επικοινωνώντας με τις εκδόσεις του Μαλλιάρη. Εδώ και χρόνια έχει σταματήσει να παράγεται.

Το βιβλίο είναι μικρό και εν συντομία έχει μία εισαγωγή, που υπογράφει ο συγγραφέας, ένα χρονολόγιο των σημαντικότερων ιστορικών γεγονότων της πόλης και το κυρίως κείμενο, στο οποίο περιληπτικά περιγράφεται η ιστορία της Θεσσαλονίκης. Φυσικά δεν υπάρχουν οι λεπτομέρειες ενός ιστορικού βιβλίου, αλλά δεν είναι και αυτός ο σκοπός του έργου. Ο Βακαλόπουλος φτιάχνει ένα βιβλίο κυρίως για νεαρούς αναγνώστες, οι οποίοι μέσα από τις σελίδες θα έχουν μια πρώτη επαφή με το παρελθόν της Θεσσαλονίκης.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε πολύ. Πιθανότερο είναι αυτό να οφείλεται στο ότι με γύρισε στα παιδικά μου χρόνια, αλλά και αντικειμενικά νομίζω είναι ένα καλό βιβλίο για να αρχίσει κάποιος το μαγικό του ταξίδι στην ιστορία της Θεσσαλονίκης. Μόνο σε παλαιοβιβλιοπωλεία πλέον μπορείτε να το βρείτε. Σίγουρα έχουν βγει από τότε και άλλα έργα, τα οποία εξυπηρετούν τον ίδιο σκοπό, αλλά αν το απαντήσετε κάπου και αν έχετε μικρά παιδιά, σκεφτείτε να τους το δωρίσετε.

 

Σχολιάστε

Filed under ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ, Απόστολος, Συγγραφείς

2000 σελίδες για την ιστορία της Θεσσαλονίκης (και όχι μόνο) στον 20ο αιώνα

 

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΩΝ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη…εν θερμώ

Συγγραφέας: Απόστολος Παπαγιαννόπουλος

Έκδοση: Μαλλιάρης (2009)

ISBN: 978-960-457-231-1 (Α’ Τόμος), 978-960-457-239-7 (Β’ Τόμος), 978-960-457-246-5 (Γ’ Τόμος)

Τιμή: Περίπου €45

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΩΝ

Η σημερινή ανάρτηση θα ασχοληθεί με το πολύ σημαντικό έργο του Απόστολου Παπαγιαννόπουλου σχετικά με την ιστορία της Θεσσαλονίκης κατά τον 20ο αιώνα. Το τρίτομο αυτό έργο νομίζω ότι δεν πρέπει να λείπει από καμία βιβλιοθήκη Θεσσαλονικέα, ειδικά τώρα, που η τιμή του έχει πέσει πάρα πολύ.

Η έκδοση των τριών βιβλίων είναι πάρα πολύ καλή. Πάρα πολλές φωτογραφίες, μερικές εξ αυτών ιδιαίτερα σημαντικές, ίσως και σπάνιες. Πέρα από τις εικόνες, που υπάρχουν στις σελίδες του βιβλίου, στο τέλος υπάρχει και ένα ξεχωριστό παράρτημα με φωτογραφικό υλικό. Στο κάτω μέρος πολλών σελίδων υπάρχουν σημειώσεις και βιβλιογραφικά στοιχεία. Στο τέλος του Γ’ Τόμου υπάρχει συγκεντρωμένη όλη η πλουσιότατη βιβλιογραφία καθώς και ευρετήριο όρων και ονομάτων (83 σελίδες!)

Πάνω από 2000 σελίδες είναι το έργο αυτό, το οποίο ακολουθεί την ιστορία της πόλης μέσα από τις εξελίξεις στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό, δείχνοντας τον τρόπο, που διάφορα γεγονότα επηρέαζαν τη Θεσσαλονίκη. Ο Παπαγιαννόπουλος δεν περιορίζεται να αναδείξει την τοπική ιστορία μόνο, αλλά την εντάσσει μέσα στο παγκόσμιο γίγνεσθαι (πχ στα κεφάλαια των Παγκόσμιων Πολέμων ή σχετικά με το Μακεδονικό ζήτημα κτλ). Καθώς τα βιβλία απευθύνονται σε αναγνώστες, που απλά αγαπούν την πόλη και την ιστορία της, ακολουθεί γλώσσα και ύφος κατανοητά από όλους, χωρίς να λαϊκίζει ή να υπεραπλουστεύει τα πράγματα.

Οι τρεις τόμοι ακολουθούν τη χρονολογική σειρά των γεγονότων και χωρίζονται θεματικά ως εξής:

  • Ο Α’ Τόμος ξεκινάει από τον 19ο αιώνα, μιλάει για τους Βαλκανικούς Πολέμους, τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και την εποχή του Μεσοπολέμου.
  • Ο Β’ Τόμος ξεκινάει με τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, μιλάει για τον Εμφύλιο και τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια έως την πολιτική κρίση του 1963 και των επόμενων χρόνων
  • Ο Γ’ Τόμος ξεκινάει από την Δικτατορία του 1967 και μιλάει για την Μεταπολίτευση φτάνοντας έως το 2007.

Το υλικό, που υπάρχει στο βιβλίο είναι ατέλειωτο. Με σωστή ταξινόμησή του, ο αναγνώστης μπορεί να διαβάζει τμηματικά τα κομμάτια, που αυτός θέλει. Τουλάχιστον έτσι το διάβασα εγώ (και ακόμη το διαβάζω). Βέβαια μπορεί ίσως κάποιος και να προσπαθήσει να το διαβάσει όπως ένα λογοτεχνικό βιβλίο, δεν το δοκίμασα, αλλά δεν το θεωρώ και αδύνατο.

Ο Παπαγιαννόπουλος προσπαθεί και νομίζω σε μεγάλο βαθμό επιτυγχάνει να είναι όσο το δυνατόν πιο αντικειμενικός στην παρουσίαση της ιστορίας, πράγμα ιδιαίτερα δύσκολο. Επίσης δεν προσπαθεί απλά να αναφέρει τα γεγονότα, αλλά θέλει να εμβαθύνει στα αίτια, ενώ δεν κρύβει ονόματα, ούτε φοβάται να αποδώσει ευθύνες. Αυτό έχει μεγάλη σημασία, ειδικά αν σκεφτεί κάποιος ότι στο βιβλίο του μιλάει και για πρόσφατα γεγονότα, τα οποία ακόμη ίσως θα μπορούσε κάποιος να πει ότι είναι νωρίς για να τα κρίνει η Ιστορία.

Προσωπικά βρήκα το τρίτομο έργο στο σύνολό του εξαιρετικό. Το να γράψω αναλυτικά για το κάθε κεφάλαιο πιστεύω θα κούραζε εσάς, που διαβάζετε αυτήν την ανάρτηση. Τα βιβλία νομίζω έχουν τα πάντα, μικρά και μεγάλα γεγονότα. Πιστεύω πως το έργο αυτό έχει αδικηθεί, καθώς δεν ξέρω πολλά έργα με τόση πληρότητα. Θλίβομαι όταν βλέπω αυτήν την έκδοση σε παζάρια βιβλίου και είναι από τους βασικούς λόγους να επισκεφθείτε ένα τέτοιο για να το πάρετε σε αστεία τιμή. Αν θέλετε έναν μπούσουλα για να ξεκινήσετε το ταξίδι στη σύγχρονη ιστορία της πόλης μας, δεν πιστεύω πως υπάρχει καλύτερο βιβλίο από το τρίτομο αυτό έργο.

 

1 σχόλιο

Filed under ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ, Απόστολος, Συγγραφείς

Η ιστορία της Κατοχής μέσα από ένα μυθιστόρημα

Σάρωση_20170601

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οδός Απολλωνιάδος

Συγγραφέας: Θανάσης Σαρίσχουλης

Έκδοση: Αφοί Κυριακίδη (2017)

ISBN: 978-960-602-147-3

Τιμή: Περίπου €20

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στους χιλιάδες τίτλους βιβλίων, που έχουν κυκλοφορήσει σχετικά με τη Θεσσαλονίκη, υπάρχουν δυστυχώς κάποιοι, που εξαντλήθηκαν και δεν επανακυκλοφόρησαν και τους οποίους ο αναγνώστης μπορεί να τους βρει μόνο αν είναι αρκετά τυχερός σε κάποια παλαιοβιβλιοπωλεία. Ένα τέτοιο βιβλίο ήταν για παράδειγμα η «Μεγάλη Πλατεία«, το αριστούργημα του Νίκου Μπακόλα, το οποίο για πολλά χρόνια ήταν εξαφανισμένο, μέχρι το 2014, που ο εκδοτικός οίκος Κέδρος αποφάσισε την επανακυκλοφορία του και από ό,τι μαθαίνω πάει πάρα πολύ καλά στις πωλήσεις. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης ανήκει στην ίδια κατηγορία, με την έννοια ότι έλειπε από τα ράφια των βιβλιοπωλείων για χρόνια και επανακυκλοφόρησε πριν λίγο καιρό.

Η έκδοση είναι πολύ καλή. Σκληρό εξώφυλλο, χαρτί Chamois των 100gr, ευανάγνωστο κείμενο, υπάρχει και ένας μεγάλος χάρτης, που βοηθάει τον αναγνώστη για να προσανατολιστεί και να κατανοήσει πολλά από τα όσα γράφονται στο κείμενο, τουλάχιστον τοπογραφικά. Ο χάρτης έχει σχεδιαστεί από τον ίδιο τον συγγραφέα. Κάπως αποτυχημένη η φωτογραφία, που επιλέχτηκε για εξώφυλλο, δεν έχει καμία σχέση ούτε χρονικά με την υπόθεση του βιβλίου, αλλά ούτε και χωροταξικά, καθώς η φωτογραφία είναι από την Ιπποδρομίου, ενώ η υπόθεση του έργου εκτυλίσσεται κυρίως στην περιοχή ανατολικά της Λαγκαδά, κοντά στην περιοχή του Καφαντάρη.

Τον Θανάση Σαρίσχουλη τον συναντάμε πρώτη φορά στη Vivlioniki. Το βιβλίο αυτό είχε κυκλοφορήσει αρχικά το 2002, το 2006 είχε μεταφραστεί και στα γερμανικά και το αστείο είναι ότι ευκολότερα έβρισκε κάποιος τη γερμανική μετάφραση από το ελληνικό πρωτότυπο. Είναι από τα έργα, για τα οποία μπορούσε κάποιος να βρει πολλές αναφορές σε ιστορικά βιβλία, αλλά είχε εξαντληθεί και δεν είχε σκεφτεί κανείς να το επανακυκλοφορήσει, μέχρι πρόσφατα.

Πρωταγωνιστής του έργου είναι ο μικρός Αργύρης, γεννημένος στη Θεσσαλονίκη το 1929 σε μια οικογένεια προσφύγων από την Απολλωνιάδα (κωμόπολη κοντά στην Προύσα). Οι πρόσφυγες της περιοχής αυτής εγκαταστάθηκαν κοντά στα δυτικά τείχη και λίγο έξω από αυτά. Η οδός Απολλωνιάδος υπάρχει και σήμερα και έχει μια πορεία περίπου παράλληλη με την οδό Λαγκαδά, ξεκινώντας από την Αγία Νέστορος και ανηφορίζοντας προς τη Νεάπολη. Ο χρόνος, στον οποίο κινείται το μυθιστόρημα είναι ο Μεσοπόλεμος και η Κατοχή έως τις πρώτες μέρες μετά την φυγή των Γερμανών από την πόλη. Ο τόπος δράσης της ιστορίας είναι κυρίως η περιοχή γύρω από τα δυτικά τείχη και τον Πύργο του Κλαυδιανού, λίγο πάνω από το Καφαντάρη και κοντά στην Παναγία Φανερωμένη. Αυτός τουλάχιστον είναι ο πυρήνας, γιατί η ιστορία εξελίσσεται και σε αρκετά άλλα μέρη της πόλης, λίγο πιο μακρινά ή πιο κοντά.

Υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι το βιβλίο είναι αυτοβιογραφικό, η κοινή χρονολογία γέννησης του συγγραφέα με τον Αργύρη, ότι και οι δύο κατάγονται από προσφυγικές οικογένειες, η αγάπη τους για τη θάλασσα. Προσωπικά πιστεύω ότι ο Αργύρης είναι ο συγγραφέας, αλλά για λόγους, που αυτός επιλέγει δεν χρησιμοποιεί το δικό του όνομα. Το αν τα υπόλοιπα ονόματα των ηρώων (πχ ο πατέρας Θεμιστοκλής, η μητέρα Δωροθέα, ο θείος Αριστοτέλης κτλ) είναι αληθινά ή φανταστικά δεν το γνωρίζω. Οι αναφορές όμως σε μαγαζιά, τοποθεσίες, δρόμους και γεγονότα είναι αληθινές. Προσωπικά πιστεύω ότι ο Σαρίσχουλης διηγείται τις εμπειρίες του από τα παιδικά του χρόνια εντάσσοντας την ιστορική αλήθεια μέσα σε ένα μυθιστόρημα. Και από αυτήν την άποψη πρόκειται για ένα έργο, στο οποίο ο μύθος και η πραγματικότητα μπλέκονται άριστα μεταξύ τους.

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο ανισομερή κομμάτια, θα μπορούσε κάποιος να πει. Το πρώτο είναι το προπολεμικό, όταν η οικογένεια του Αργύρη χτίζει το σπίτι της και το μέλλον της, υπάρχει μια αισιοδοξία ότι με πολύ δουλειά θα μπορέσουν όλοι να προκόψουν. Αυτό το κομμάτι είναι και το μικρότερο σε έκταση. Το δεύτερο κομμάτι μιλάει για τον πόλεμο του ’40 και την Κατοχή, όταν η οικογένεια και ο Αργύρης αντιμετωπίζουν όλες τις δυσκολίες εκείνης της εποχής, την πείνα, την εξαθλίωση, τον φόβο. Ο Αργύρης είναι τα μάτια του συγγραφέα και βλέπει τις δολοφονίες, τον κόσμο, που πεθαίνει στους δρόμους, την τρομοκρατία των Ταγμάτων Ασφαλείας και τον στρατευμάτων κατοχής (Γερμανών και Βουλγάρων), τους προδότες, τους δοσίλογους, βλέπει τη Μαύρη Αγορά, τα παιδιά, που δουλεύουν για ένα κομμάτι ψωμί κα.

Στην «Οδό Απολλωνιάδος» υπάρχει όπως είπαμε η ιστορία και το μυθιστόρημα. Στην ιστορία εντάσσονται οι πληροφορίες για μαγαζιά της εποχής, γνωστά και άγνωστα. Ειδικά σχετικά με την τοπογραφία της περιοχής γύρω από την οδό Απολλωνιάδος, οι πληροφορίες είναι πολλές και σημαντικές. Επίσης υπάρχουν αναφορές σε πολλά γεγονότα, που συνέβησαν τόσο στον Μεσοπόλεμο, όσο και στην Κατοχή. Από τα γεγονότα, του Μάη του 1936, τους βομβαρδισμούς των Ιταλών, την είσοδο των Γερμανών, την έλευση των προσφύγων από την Βουλγαροκρατούμενη Ανατολική Μακεδονία, τον ξεριζωμό των Εβραίων της Θεσσαλονίκης και πάρα πολλά άλλα. Πρέπει να είναι από τα ελάχιστα μυθιστορήματα, στα οποία μπορεί να ανατρέξει ένας ιστορικός για να βρει σημαντικές πληροφορίες. Από την άλλη υπάρχει και η μυθιστορηματική χροιά του έργου, η οποία δεν υπολείπεται καθόλου σε αξία. Ρεαλιστικοί διάλογοι, μαεστρική δημιουργία χαρακτήρων, ζωντανή αφήγηση. Μόνο ένας άνθρωπος, που έχει ζήσει αυτά, που περιγράφει νομίζω θα μπορούσε να ακροβατεί με τέτοια ευκολία μεταξύ πεζογραφίας και ιστορικής αλήθειας.

Ο Σαρίσχουλης παίρνει θέση και για πολλά θέματα, τα οποία δεν τα πολυσυζητάμε. Πέρα από την καταδίκη για τον ξεριζωμό των Εβραίων, μιλάει κατακριτικά για τη στάση των χωρικών στην επαρχία, οι οποίοι εκμεταλλεύονταν με άθλιο τρόπο την εξαθλίωση των κατοίκων των πόλεων και πουλούσαν τις τροφές για περιουσίες ολόκληρες. Κατακρίνει τη στάση των πολιτών, που αμέσως μετά το άδειασμα των σπιτιών των Εβραίων, αυτοί έτρεξαν να λεηλατήσουν τα σπίτια τους. Στέκεται προβληματισμένος στη στάση των ανταρτών αμέσως μετά την απελευθέρωση και τα όσα επακολούθησαν. Για την εποχή, που είχε πρωτοβγεί το βιβλίο, τέτοιες αναφορές ήταν σπάνιες και πολλά θέματα του βιβλίου «απαγορεύονταν» να συζητηθούν.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Τις 476 σελίδες του τις διάβασα μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο. Μου έκαναν πολύ θετική εντύπωση τόσο η πεζογραφική δεινότητα του συγγραφέα, όσο και το πλήθος των ιστορικών στοιχείων, που υπάρχουν στο έργο. Ο Σαρίσχουλης ανήκει στη γενιά του Γιώργου Ιωάννου και έζησε την Κατοχή στα παιδικά του χρόνια, με αποτέλεσμα τα γεγονότα αυτής να έχουν μείνει χαραγμένα στο μυαλό του περισσότερο από κάθε τι άλλο. Είναι από τα λίγα μυθιστορήματα, που έχουν τόσο μεγάλη ιστορική αξία και πιστεύω ότι αξίζει να διαβαστεί από κάθε Θεσσαλονικέα και ακόμη περισσότερο από άτομα, που μεγάλωσαν ή μεγαλώνουν στη σημερινή Οδό Απολλωνιάδος.

 

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΑΡΙΣΧΟΥΛΗΣ, Θανάσης

Μια ιστορική αναδρομή σε γνωστά και άγνωστα γεγονότα της Θεσσαλονίκης κατά τον 20ο αιώνα.

Σάρωση_20170525

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη, πατρίδα χωρίς σύνορα

Συγγραφέας: Φαίδων Γιαγκιόζης

Έκδοση: Μαλλιάρης (2009)

ISBN: 978-960-457-267-0

Τιμή: Περίπου €24

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ένα ακόμη βιβλίο, που μιλάει γενικά για την ιστορία της πόλης μας ρίχνοντας το βάρος του στα γεγονότα του 20ου αιώνα είναι το αντικείμενο της σημερινής ανάρτησης. Συγγραφέας του ένας από τους πιο γνωστούς δημοσιογράφους της πόλης μας, του Φαίδωνα Γιαγκιόζη.

Η έκδοση είναι απλή και όμορφη. Πάρα πολλές οι φωτογραφίες, θα μπορούσε κάποιος να χαρακτηρίσει το βιβλίο ως λεύκωμα. Οι πηγές των φωτογραφιών είναι πάρα πολλές, από αρχεία του συγγραφέα, εφημερίδων, κρατικών και ιδιωτικών φορέων, αθλητικών ομάδων κτλ. Κάποιες από τις φωτογραφίες έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς δύσκολα μπορεί να τις βρει ο αναγνώστης σε άλλα βιβλία. Ευανάγνωστο κείμενο, στο σύνολό της μια καλή δουλειά. Η τιμή του εξωφρενικά ακριβή, αλλά το βιβλίο υπάρχει σε όλα τα παζάρια βιβλίων και στο βιβλιοπωλείο του Μαλλιάρη σε πολύ χαμηλότερη τιμή.

Δημοσιογράφος της παλιάς σχολής ο Γιαγκιόζης, ταξινόμησε με πολύ ωραίο τρόπο το υλικό του, ώστε όλο το βιβλίο να διαβάζεται εύκολα και χωρίς να κουράζει. Στην αρχή υπάρχουν δύο χρονολόγια, το πρώτο με σημαντικά ιστορικά γεγονότα, που συνέβησαν έως τον 20ο αιώνα και το δεύτερο με σημαντικά ιστορικά γεγονότα, που συνέβησαν στον 20ο αιώνα. Όπως είπαμε και πριν, το βιβλίο μιλάει κυρίως για τα όσα έγιναν στον αιώνα, που μας πέρασε. Πέρα από τα γνωστά (Μεγάλη Πυρκαγιά, Κατοχή, Εμφύλιος, έλευση προσφύγων, ΑΠΘ, ΔΕΘ, μνημεία της πόλης κτλ), ο Γιαγκιόζης μιλάει και για λιγότερο γνωστά γεγονότα, στα οποία πρωταγωνίστησε η πόλη μας και τα οποία ο πολύς κόσμος τα αγνοεί, όπως για παράδειγμα τις επισκέψεις του Οικουμενικού Πατριάρχη Αθηναγόρα, του Γάλλου Προέδρου Σαρλ Ντε Γκωλ και του Αμερικανού Προέδρου Λίντον Τζόνσον, το Άσυλο του Παιδιού και τον ΟΑΣΘ (μέρες, που είναι με τις απεργίες έχει ενδιαφέρον η ανάγνωση του κειμένου), τα έργα στον κάμπο της Θεσσαλονίκης ώστε από βάλτος να γίνει μια μεγάλη εύφορη έκταση κα. Μιλάει επίσης για πολλές προσωπικότητες από το χώρο του πνεύματος, τους εμπορίου, της βιομηχανίας και της πολιτικής, που έπαιξαν σημαντικό ρόλο τόσο για την πόλη, όσο και για τη χώρα γενικά.

Σε γενικές γραμμές βρήκα το βιβλίο ενδιαφέρον. Διαβάζεται εύκολα και για κάποιον, που θέλει τώρα να αρχίσει να διαβάζει κάποια πράγματα για το παρελθόν της Θεσσαλονίκης νομίζω είναι ένα καλό βιβλίο. Δεν εμβαθύνει σε γεγονότα και πρόσωπα, αλλά κάνει σύντομες αναφορές. Περισσότερο ενδιαφέρουσες βρήκα τις φωτογραφίες, που το συνοδεύουν.

1 σχόλιο

Filed under ΓΙΑΓΚΙΟΖΗΣ, Φαίδων, Συγγραφείς

1897-1997, ένας αιώνας γεμάτος ιστορία και πολιτισμό για τη Θεσσαλονίκη

Σάρωση_20170426 (2)

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη 1897-1997

Συγγραφέας: Δημήτριος Δρογίδης

Έκδοση: University Studio Press

ISBN: 960-12-0552-7

Τιμή: Περίπου €16

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στα πλαίσια του θεσμού της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης, τίτλο τον οποίο είχε η Θεσσαλονίκη το 1997, εκδόθηκαν διάφορα βιβλία σχετικά με το παρελθόν της πόλης μας. Ή για να είμαι πιο ακριβής, ο θεσμός ήταν η κατάλληλη αφορμή για την κυκλοφορία πολλών τίτλων. Κάτι ανάλογο είχε συμβεί και το 1985 για τον εορτασμό των 2300 χρόνων από την ίδρυση της Θεσσαλονίκης, αλλά και το 2012 για τον εορτασμό του ενός αιώνος από τότε, που η πόλη μας έγινε κομμάτι του Ελληνικού Κράτους. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης κυκλοφόρησε το 1996 και εξέταζε την πορεία της πόλης μεταξύ 1897 και 1997.

Η έκδοση είναι μέτρια. Υπάρχουν αρκετά λάθη ορθογραφικά, λίγες φωτογραφίες, γενικά η επιμέλεια θα μπορούσε να ήταν πολύ καλύτερη. Η βιβλιογραφία είναι στο τέλος του βιβλίου και για τις πάνω από 550 σελίδες του κειμένου νομίζω ότι είναι περιορισμένη. Στο κάτω μέρος πολλών σελίδων υπάρχουν σημειώσεις και βιβλιογραφικές αναφορές.

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο άνισα μέρη. Το πρώτο έχει να κάνει με τις ιστορικές εξελίξεις στη Θεσσαλονίκη, ενώ το δεύτερο είναι αφιερωμένο στην πολιτιστική κίνηση της πόλης για το χρονικό προς εξέταση διάστημα:

  • Το βιβλίο κυκλοφόρησε το 1996, λίγα μόλις χρόνια μετά την αναβίωση του Μακεδονικού ζητήματος, οπότε πολλά από τα ιστορικά θέματα κινούνται γύρω από αυτό το θέμα. Γενικότερα ο συγγραφέας δεν εξετάζει μεμονωμένα το παρελθόν της πόλης, αλλά περιγράφοντας τα γεγονότα στην Ευρωπαϊκή και Βαλκανική περιοχή εντάσσει τα όσα συνέβησαν στην πόλη μέσα σε αυτές τις εξελίξεις. Η προσέγγιση αυτή μου άρεσε. Στα 7 κεφάλαια περιγράφονται γνωστά και άγνωστα γεγονότα. Ξεχωρίζω τις αναφορές στην υπόθεση του Νίκου Νικηφορίδη και στα γεγονότα του Πολυτεχνείου της Θεσσαλονίκης τον Νοέμβριο του 1973, στιγμές του παρελθόντος της πόλης άγνωστες για τους περισσότερους. Θεωρώ μεγάλη παράλειψη πάντως το ότι δεν υπάρχουν αναφορές για το χαμό των Εβραίων Θεσσαλονικέων στο 6ο Κεφάλαιο, το οποίο μιλάει για τη Θεσσαλονίκη κατά την περίοδο της Κατοχής και του Εμφυλίου.
  • Το δεύτερο μέρος, που μιλάει για τον πολιτισμό στη Θεσσαλονίκη είναι το συντομότερο. Έχει όμως ενδιαφέρον, καθώς αναφέρονται περιληπτικά τα σημαντικότερα κομμάτια, που συνθέτουν την πολιτιστική κίνηση της πόλης ή καλύτερα, που την συνέθεταν μέχρι το 1997. Πεζογραφία, θέατρο, ζωγραφική, μουσική, αλλά και κεφάλαιο για την Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, τις εφημερίδες και τα ΜΜΕ της πόλης.

Το κείμενο διαβάζεται εύκολα χωρίς δυσκολίες. Όπως ανέφερα και πριν πιστεύω πως θα μπορούσε ο συγγραφέας να χρησιμοποιήσει περισσότερη βιβλιογραφία. Με δεδομένο ότι, όπως αναφέρεται στην εισαγωγή, ο Ανδρέας Μιχάλης, ο εκδότης της University Studio Press είχε ζητήσει ο ίδιος τη συγγραφή ενός βιβλίου για το παρελθόν της πόλης, θεωρώ ότι θα μπορούσε να γίνει πολύ καλύτερη δουλειά. Όχι ότι το βιβλίο είναι κακό, ο αναγνώστης μπορεί να βρει αρκετά πράγματα, παρά τις όποιες ελλείψεις του, αλλά πιστεύω πως για τον σκοπό και την εποχή, που κυκλοφόρησε, ένα τέτοιο έργο θα μπορούσε να είναι πιο πλήρες, με περισσότερο φωτογραφικό υλικό και βαθύτερη έρευνα. Δεν με ξετρέλανε, αλλά σίγουρα θα γυρίσω στις σελίδες του για να διαβάσω κάποια πράγματα.

Σχολιάστε

Filed under ΔΡΟΓΙΔΗΣ, Δημήτριος, Συγγραφείς

Το μνημειώδες έργο του Νεχαμά για την ιστορία των Εβραίων Θεσσαλονικέων

 

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ιστορία των Ισραηλιτών της Σαλονίκης

Συγγραφέας: Ιωσήφ Νεχαμά

Έκδοση: University Studio Press (2000)

ISBN: 960-12-0853-4

Τιμή: Περίπου €80

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Σήμερα στην Θεσσαλονίκη έγινε η Πορεία Μνήμης για τα 74 χρόνια από την αναχώρηση του πρώτου τρένου, που μετέφερε συμπολίτες μας Εβραίους Θεσσαλονικείς στα στρατόπεδα εξόντωσης του Άουσβιτς στην Πολωνία. Με αφορμή αυτό το γεγονός θα ήθελα σε αυτήν την ανάρτηση να παρουσιαστεί ένα από τα πιο μνημειώδη ιστορικά έργα, που έχουν γραφτεί για τη Θεσσαλονίκη, την ιστορία των Εβραίων της Θεσσαλονίκης όπως την έγραψε ο σπουδαίος ιστορικός, που έβγαλε η πόλη μας, ο Ιωσήφ Νεχαμά.

Η έκδοση είναι πολύ καλή. Σκληρό εξώφυλλο, ευανάγνωστο, αλλά πυκνό κείμενο, δεν υπάρχουν φωτογραφίες, στο τέλος πολλών σελίδων υπάρχουν βιβλιογραφικές αναφορές. Ίσως θα ήταν καλό να είναι μαζεμένες κάπου όλες μαζί. Το έργο είχε γραφεί αρχικά στα γαλλικά και μεταφράστηκε από τον Τομέα Μετάφρασης του Τμήματος Γαλλικής του ΑΠΘ. Το τρίτομο κυκλοφόρησε με την οικονομική υποστήριξη του προγράμματος Ariane της Ευρωπαϊκής Ένωσης (πρόγραμμα υποστήριξης στον χώρο του βιβλίου και της ανάγνωσης). Στο τέλος κάθε βιβλίου υπάρχει ένα ευρετήριο όρων, επεξήγηση κάποιων ονομάτων και όρων, που χρησιμοποιούνται στο κείμενο. Πάνω από 1600 σελίδες συνολικά το έργο. Εξωτερικά τα βιβλία μοιάζουν εμφανισιακά, με ελάχιστες διαφορές στο χρώμα κάποιων γραμμάτων και στο μέγεθος φυσικά (μεγαλύτερο το δεύτερο βιβλίο, μικρότερο το τρίτο).

Τον Νεχαμά τον γνωρίσαμε στη Vivlioniki μέσα από δύο εξαιρετικά έργα, το «Θεσσαλονίκη, περιπόθητη πόλη» και το «In Memoriam«. Γεννημένος στη Θεσσαλονίκη το 1880, μεγάλωσε σε μια πόλη, που το Εβραϊκό στοιχείο ήταν κυρίαρχο τόσο πληθυσμιακά, όσο και οικονομικά. Βίωσε άλλοτε από κοντά και άλλοτε από μακρυά όλες τις τεράστιες αλλαγές, που συνέβησαν στην πόλη μας και έφυγε από τη ζωή το 1971, αφήνοντας πίσω του ένα μοναδικό έργο σχετικά με την ιστορία της πόλης μας και των Εβραίων Θεσσαλονικέων.

Πολλές φορές ίσως ακούσετε να αναφέρεται κόσμος στο «τρίτομο του Νεχαμά». Βέβαια ο Νεχαμά είχε χωρίσει σε 7 τόμους το έργο του, εκ των οποίων είδε την κυκλοφορία των 5 πρώτων, καθώς ο 6ος και 7ος τόμος του έργου κυκλοφόρησαν μετά τον θάνατό του. Οι δύο πρώτοι τόμοι είχαν κυκλοφορήσει το 1935, ο τρίτος και τέταρτος τόμος κυκλοφόρησαν το 1936, ο πέμπτος τόμος το 1959, ενώ ο έκτος και έβδομος το 1976. Η πρωτότυπη γλώσσα ήταν τα γαλλικά. Για τους δύο τελευταίους τόμους οι δυσκολίες ήταν πολλές, καθώς χρησιμοποιήθηκαν οι σημειώσεις του Νεχαμά, καθώς ο συγγραφέας δεν είχε καταλήξει στην οριστική μορφή του βιβλίου. Ο χωρισμός του έργου σε τρεις τόμους στην ελληνική έκδοση έγινε από τον εκδοτικό οίκο για πρακτικούς λόγους φαντάζομαι και στην παρουσίαση του έργου θα ακολουθήσω αυτήν την μορφή:

  • Το πρώτο βιβλίο περιέχει τους 4 πρώτους τόμους, που είχε γράψει ο Νεχαμά και καλύπτει χρονικά μία περίοδο από την πρώτη άφιξη των Εβραίων στη Θεσσαλονίκη στα προχριστιανικά ακόμη χρόνια έως το τέλος του 16ου αιώνα (1593), μία εποχή, όπου το Σεφαραδίτικο στοιχείο διαγράφει μια λαμπρή πορεία. Από τους 4 τόμους του Νεχαμά, ο 1ος μου φάνηκε εξαιρετικά ενδιαφέρων, με πληροφορίες για τη Ρωμανιώτικη Κοινότητα και την επιρροή της στις υπόλοιπες κοινότητες της Ανατολικής Μεσογείου. Ο 2ος τόμος του Νεχαμά αναφέρεται στους διωγμούς των Σεφαραδιτών και στην περίοδο της εγκατάστασης της μεγαλύτερης μερίδας των Εβραίων στην πόλη μας, που συντελέστηκε από το 1492 έως το 1536. 3ος και 4ος τόμος αφιερώνονται στην οργάνωση των Εβραίων της Θεσσαλονίκης και την ραγδαία ανάπτυξη, που είχαν τόσο αυτοί, όσο και η Θεσσαλονίκη.
  • Το δεύτερο βιβλίο περιέχει τον 5ο και 6ο τόμο του Νεχαμά. Αμφότεροι κυκλοφόρησαν μεταπολεμικά, ενώ ο συγγραφέας πρόλαβε να δει την κυκλοφορία μόνο του 5ου. Ο 5ος τόμος συνεχίζει χρονικά από το τέλος του 4ου (1593) και μιλάει για μία περίοδο ενός αιώνα περίπου, μέχρι το 1669. Ιστορικές και πολιτικές συγκυρίες φέρνουν μια παρακμή στην πόλη, η οποία συνδυάζεται και με κύματα σκοταδισμού σε θρησκευτικά και κοινωνικά ζητήματα. Αποτέλεσμα αυτών θα είναι το Κίνημα του Σαμπετάι Σεβή (Σαββαταϊκή λαίλαπα την αποκαλεί ο Νεχαμά), που θα φέρει τεράστιο πλήγμα στην Εβραϊκή Κοινότητα της πόλης. Από αυτό το Κίνημα προέρχονται οι Ντονμέδες, άλλο σπουδαίο κομμάτι του πολυπολιτισμικού μωσαϊκού της Θεσσαλονίκης. Ο 6ος τόμος κινείται χρονικά από το 1669 έως τα τέλη του 19ου αιώνα, περιγράφοντας μια μάλλον σκοτεινή περίοδο για τον Εβραϊσμό της πόλης μας, η οποία θα λάβει τέλος περίπου κατά το 1826, όταν ξεκινάει η αναγέννηση του Εβραϊκού στοιχείου της Θεσσαλονίκης σε πνευματικό, κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο.
  • Το τρίτο βιβλίο περιέχει τον 7ο τόμο του Νεχαμά. Είναι το μικρότερο σε έκταση και χρονικά κινείται από τα τέλη του 19ου αιώνα έως λίγο πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σε σημείωμα στο βιβλίο αναφέρεται ότι ο τόμος αυτός ήταν έτοιμος να κυκλοφορήσει το 1940, αλλά η Κατοχή απαγόρευσε κάτι τέτοιο. Νομίζω ότι είναι ο τόμος, που θα ενδιαφέρει πιο πολύ τους περισσότερους.

Οι πληροφορίες, που υπάρχουν στα βιβλία είναι πάρα, μα πάρα, μα πάρα πολλές. Πρόσωπα άγνωστα στους περισσότερους, που μια εποχή όμως έπαιξαν σπουδαίο ρόλο για την εξέλιξη της πόλης. Θεσμοί της Εβραϊκής κοινότητας και τρόπος λειτουργίας της, ήθη και έθιμα, συγγραφείς, ιατροί, νομικοί, ραβίνοι, έμποροι, βιοτέχνες ενός κόσμου, που σήμερα μοιάζει να είναι τόσο ξένος, ήταν όμως κυρίαρχος στην πόλη πριν από λιγότερο από έναν αιώνα. Η βιβλιογραφία του Νεχαμά είναι εξίσου σημαντική, καθώς ένα μεγάλο μέρος των πηγών, που αναφέρονται στο βιβλίο έχουν χαθεί ή είναι εξαιρετικά δυσεύρετες.

Φυσικά ευνόητο είναι πως για ένα τέτοιο βιβλίο, το να κάτσει κάποιος να το διαβάσει σελίδα σελίδα δεν είναι εύκολο, το έργο του Νεχαμά είναι βιβλίο αναφορών και έχει χρησιμέψει σε πάρα πολλά άλλα βιβλία ως βιβλιογραφία. Σίγουρο είναι πως και στο μέλλον πάρα πολλά έργα θα το χρησιμοποιούν ως πηγή.

Θεωρώ το έργο του Νεχαμά για την ιστορία των Εβραίων Θεσσαλονικέων ως ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά έργα, που έχουν γραφτεί για την πόλη μας. Γραμμένο με απλό τρόπο, αλλά λεπτομερέστατο, προσφέρει στον αναγνώστη, είτε αυτός είναι ιστορικός/μελετητής/ερευνητής, είτε κάποιος, που απλά θέλει να μάθει πράγματα για την πόλη μας σημαντικότατες πληροφορίες και υλικό. Αν και τα τελευταία χρόνια υπάρχουν πλέον αρκετά βιβλία για την ιστορία της Ισραηλίτικης Κοινότητας της Θεσσαλονίκης, το βιβλίο του Νεχαμά είναι διαχρονικό. Αξίζει να βρίσκεται στη βιβλιοθήκη σας.

 

 

Σχολιάστε

Filed under ΝΕΧΑΜΑ, Ιωσήφ, Συγγραφείς

Στοιχεία για τους Αρμένιους Θεσσαλονικείς

Σάρωση_20160428

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Αρμένικη παροικία της Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Ιωάννης Χασιώτης, Γκιούλα Κασαπιάν

Έκδοση: Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης (1986)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Οι περισσότεροι νομίζω γνωρίζουμε την Αρμένικη εκκλησία, που βρίσκεται απέναντι από τη ΧΑΝΘ επί της οδού Διαλέτη, κρυμμένη δυστυχώς σήμερα πίσω από μία πολυώροφη οικοδομή. Λίγα πράγματα πάντως είναι γνωστά για την αρμένικη κοινότητα της πόλης μας, η οποία έχει μια ιστορία αιώνων, από τα Βυζαντινά ακόμη χρόνια. Η σημερινή ανάρτηση έχει να κάνει με ένα βιβλίο, το οποίο ήταν από τις πρώτες (αν όχι η πρώτη) μελέτη σχετικά με τον πληθυσμό αυτό, που έδωσε το δικό της χρώμα στην πολυφυλετική Θεσσαλονίκη.

Η έκδοση είναι πολύ απλή. Υπάρχουν λίγες ενδιαφέρουσες φωτογραφίες στο τέλος του βιβλίου καθώς και μία περίληψη του κειμένου στα αγγλικά. Αποτελεί δε το βιβλίο ανάτυπο από τα πρακτικά ενός συμποσίου, που είχε γίνει το 1985 στα πλαίσια του εορτασμού των 2300 χρόνων από την ίδρυση της πόλης μας. Σύμφωνα δε με το οπισθόφυλλο, η ανατύπωση έγινε με φροντίδα της Αρμένικης Κοινότητας.

Το βιβλίο είναι πολύ μικρό και φυσικά δεν έχει σκοπό να παρουσιάσει λεπτομέρειες για την ιστορία και την δραστηριότητα των Αρμένων Θεσσαλονικέων, αλλά όπως δηλώνει εξ αρχής σκοπό έχει να «δώσει ένα περίγραμμα της ιστορίας της παροικίας».

Αν και αναφορές για την ύπαρξη Αρμενίων στη Θεσσαλονίκη υπάρχουν από τα χρόνια του Βυζαντίου, η παροικία οργανώνεται στα τέλη του 19ου αιώνα και μάλιστα έχει καταφέρει να διατηρήσει τις ονομαστικές καταστάσεις του πληθυσμού της κοινότητας. Ουσιαστικά τα περισσότερα πράγματα, που γνωρίζουμε για τους Αρμένιους Θεσσαλονικείς αφορούν τα χρόνια από το 1881 έως σήμερα.

Στο βιβλίο γίνονται αναφορές για τις πληθυσμιακές μεταβολές της κοινότητας, που κατά την περίοδο της Μικρασιατικής Καταστροφής με τα προσφυγικά κύματα είχε φτάσει τον αριθμό των 10000 ανθρώπων. Οι μετανάστευση προς την Αμερική και τη Δυτική Ευρώπη, η μεταφορά Αρμενίων από τη Βόρεια προς τη Νότια Ελλάδα και τέλος η μετεγκατάσταση Αρμενίων στα εδάφη της Σοβιετικής Αρμενίας αμέσως μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου μείωσε δυστυχώς αυτόν τον αριθμό, έτσι ώστε σήμερα να υπολογίζεται πως η Αρμένιοι Θεσσαλονικείς δεν ξεπερνούν τα 1500 άτομα.

Αναφορές γίνονται επίσης για την οικονομική και κοινωνική οργάνωση της κοινότητας, με τα σχολεία, που δημιούργησε, τις εφημερίδες, που κυκλοφόρησε, τις προσπάθειες, που έκανε για την ίδρυση της πανέμορφης εκκλησίας της κα.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε. Σίγουρα δεν έχει τις λεπτομέρειες, που απαιτούνται για να χαρακτηριστεί ένα πλήρες σύγγραμμα σχετικά με την ιστορία της Αρμένικης Κοινότητας, αλλά για την εποχή της θεωρήθηκε μια πρώτη αναφορά. Στη συνέχεια κυκλοφόρησαν και άλλες μελέτες και βιβλία σχετικά με τους Αρμένιους Θεσσαλονικείς, τα οποία ευελπιστώ κάποια στιγμή στο μέλλον να παρουσιαστούν από τη Vivlioniki.

 

1 σχόλιο

Filed under ΚΑΣΑΠΙΑΝ, Γκιούλα, Συγγραφείς, ΧΑΣΙΩΤΗΣ, Ιωάννης

Αποτυπώματα 27 πόλεων στη Θεσσαλονίκη

Σάρωση_20160331

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Αόρατες παρενθέσεις – 27 πόλεις στη Θεσσαλονίκη

Συγγραφέας: Γαρυφαλλιά Κατσαβουνίδου

Έκδοση: Πατάκη (2004)

ISBN: 960-16-1066-9

Τιμή: Περίπου €29

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ιστορικά βιβλία για τη Θεσσαλονίκη έχουν γραφτεί πολλά και θα γραφτούν ακόμη περισσότερα, όσο οι μελετητές και οι ιστορικοί φέρνουν στην επιφάνεια νέα κομμάτια από το παρελθόν της πόλης μας. Στη σημερινή ανάρτηση θα μιλήσουμε για ένα από τα πιο ενδιαφέροντα και ιδιαίτερα ιστορικά βιβλία, που έχουν γραφτεί για τη Θεσσαλονίκη.

Η έκδοση είναι πολύ καλή ποιοτικά, αν και λίγο με δυσκόλεψε στο διάβασμα η μορφή του βιβλίου, χωρίς όμως κάποιο ιδιαίτερο πρόβλημα. Υπάρχουν πολλές φωτογραφίες, έγχρωμες και ασπρόμαυρες. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει η πλουσιότατη βιβλιογραφία και οι πηγές των εικόνων, ενώ στο τέλος του κάθε κεφαλαίου υπάρχουν σημειώσεις και επεξηγήσεις. Η φωτογραφία του εξώφυλλου ανήκει στη συγγραφέα.

Το βιβλίο αποτελεί τη διπλωματική εργασία της Κατσαβουνίδου από την εποχή, που έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στο MIT (Massachusetts Institute of Technology). Το έργο εκδόθηκε με τη χορηγία του Ιδρύματος «Αλέξανδρος Ωνάσης» και σε αυτό πιθανότατα οφείλεται και η άριστη ποιότητά του. Αξίζει λοιπόν να σημειωθεί ότι η μελέτη αυτή δεν έχει γίνει από επαγγελματία ιστορικό, αλλά από μία αρχιτέκτονα.

Τι κάνει ιδιαίτερο αυτό το βιβλίο σε σχέση με κάποια άλλα έργα, που ασχολούνται με το παρελθόν της πόλης; Η συγγραφέας επιλέγει κομμάτια της ιστορίας της Θεσσαλονίκης, τα οποία με κάποιο τρόπο την συνδέουν με άλλες πόλεις και τοποθεσίες. Και αν για μερικά από αυτά η σχέση είναι εμφανής (πχ Άουσβιτς, Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη), κάποια άλλα θα εκπλήξουν τον αναγνώστη. Η Κατσαβουνίδου συνδέει συνολικά 27 πόλεις, των οποίων το στίγμα υπάρχει στο παρελθόν της Θεσσαλονίκης, σε δρόμους, γειτονιές, κτίσματα ή ιστορικά γεγονότα.

Οι πόλεις παρουσιάζονται αλφαβητικά, ξεκινώντας από την Άγκυρα και καταλήγοντας στη Χάιφα. Το κάθε κεφάλαιο μπορεί να διαβαστεί και ξεχωριστά, αφού αποτελεί αυτοτελές κείμενο. Τα ιστορικά δε θέματα καλύπτουν το παρελθόν της πόλης μας, από τη Ρωμαϊκή εποχή έως σύγχρονα γεγονότα. Καθώς το πρωτότυπο κείμενο δεν απευθυνόταν σε ελληνικό κοινό, φαίνεται να βοήθησε τη συγγραφέα να ξεφύγει από «αγκυλώσεις» και μύθους, που πολύ συχνά συναντάμε σε κείμενα ιστορικά.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε πολύ. Ίσως ιστορικά δεν έχει κάτι καινούριο να προσφέρει, αλλά ο τρόπος, με τον οποίον είναι γραμμένο το κάνει ιδιαίτερα ενδιαφέρον. Είμαι σίγουρος πως σε μία νέα έκδοση, θα μπορέσουν να προστεθούν άλλες τόσες πόλεις, με τις οποίες η Θεσσαλονίκη συνδέεται, περισσότερο ή λιγότερο.

Σχολιάστε

Filed under ΚΑΤΣΑΒΟΥΝΙΔΟΥ, Γαρυφαλλιά, Συγγραφείς

Ιστορία και ιστορίες για την Καλαμαριά

βιβλιονίκη045

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Καλαμαριά, μνήμη και φως

Συγγραφέας: Αγγελική Στεργίου

Έκδοση: Δήμος Καλαμαριάς (1993)

ISBN: 960-260-685-1

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ένα ακόμη βιβλίο σχετικά με το παρελθόν της Καλαμαριάς είναι και αυτό για το οποίο θα μιλήσομε σε αυτήν την ανάρτηση. Η γειτονιά, που ξεκίνησε σαν ένας βαλτότοπος, όπου το Κράτος στοίβαξε τις χιλιάδες προσφύγων, για να μην δημιουργηθούν προβλήματα με τον πληθυσμό, που ζούσε στο κέντρο της πόλης και μετεξελίχτηκε ως ένας από τους ομορφότερους και ακριβότερους δήμους της Θεσσαλονίκης, ο δεύτερος μεγαλύτερος στο ευρύτερο πολεοδομικό συγκρότημα της πόλης, μετά από αυτόν του Δήμου Θεσσαλονίκης.

Η έκδοση είναι καλή, αν και πιστεύω θα μπορούσε να είναι ακόμη καλύτερη, δεδομένου του γεγονότος ότι είναι δημιούργημα του Δήμου Καλαμαριάς. Υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες, έγχρωμες και ασπρόμαυρες. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν βιβλιογραφικά στοιχεία.

Τη συγγραφέα την είχαμε γνωρίσει στη Vivlioniki μέσα από ένα άλλο βιβλίο της σχετικά με τη γυναίκα Θεσσαλονίκη, την κόρη του Φιλίππου του Β’, σύζυγο του Κάσσανδρου, της οποίας το όνομα έχει η πόλη μας. Σε αυτό το έργο της συνεχίζει την ιστορική έρευνα, με τον δικό της ξεχωριστό τρόπο, που σε άλλους μπορεί να αρέσει και σε άλλους όχι. Τα ιστορικά δεδομένα δίδονται με μορφή αφήγησης και έντονο προσωπικό χρώμα. Σαν να θέλει να «λογοτεχνοποιήσει» την ιστορία.

Το βιβλίο αποτελείται από πολλά κεφάλαια, τα οποία ασχολούνται με συγκεκριμένα θέματα της ιστορίας της Καλαμαριάς, αν και στο εσωτερικό των κεφαλαίων αυτών γίνεται αναφορά και για άλλα ζητήματα. Εξετάζεται η περιοχή όχι μόνο της Καλαμαριάς όπως την ξέρουμε, αλλά η ευρύτερη περιοχή, όπως αυτή οριζόταν από τα Βυζαντινά χρόνια έως την εποχή εγκατάστασης των πρώτων προσφύγων.

Παρά τις όποιες αδυναμίες του, το βιβλίο παρέχει μια σειρά πληροφοριών ιδιαίτερα σημαντικών για την Καλαμαριά. Από πληροφορίες σχετικά με την ετυμολογία του ονόματος, το στρατόπεδο Κόδρα, το απολυμαντήριο, τον συνοικισμό των δημοσιογράφων κα. Η Στεργίου μάζεψε υλικό από πολλές εκδόσεις και τις συγκέντρωσε στο βιβλίο της με επιτυχία νομίζω.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο αρκετά ενδιαφέρον, άσχετα αν κουράζει κάπως εξαιτίας του τρόπου γραφής της συγγραφέως. Το βιβλίο απευθύνεται στον μέσο αναγνώστη και ιδιαίτερα στους παλαιότερους κατοίκους της Καλαμαριάς, που πιθανόν στο υλικό του βιβλίου βρούνε κομμάτια του παρελθόντος τους. Δεν κυκλοφορεί από όσο ξέρω στα βιβλιοπωλεία, οπότε μπορείτε να το βρείτε μόνο σε παλαιοβιβλιοπωλεία.

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, ΣΤΕΡΓΙΟΥ, Αγγελική