Tag Archives: Θεσσαλονίκη

Μια σύγχρονη ιστορία με κέντρο τον Επτάλοφο (7Hill…)

Σάρωση_20170810 (2)

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Μια ζαριά στο 7Hill

Συγγραφέας: Λεωνίδας Γοργορής

Έκδοση: Πηγή (2017)

ISBN: 978-618-5231-61-3

Τιμή: Περίπου €15

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στη λογοτεχνική βιβλιογραφία για τη Θεσσαλονίκη λίγα είναι σχετικά τα μυθιστορήματα, που διαδραματίζονται στις γειτονιές της Δυτικής Θεσσαλονίκης. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης έχει για βάση του την περιοχή της Επταλόφου ή Εφταλόφου ή 7Hill στο αγγλικότερο…

Η έκδοση είναι καλή, απλή και λιτή. Ωραίο εξώφυλλο, πλαστικοποιημένο και με ανάγλυφη επιφάνεια, ευανάγνωστο κείμενο, μια αξιοπρεπέστατη δουλειά στο σύνολό της ποιοτικά.

Στη Vivlioniki έχουμε δει δύο μυθιστορήματα να εξελίσσονται στην περιοχή της Επταλόφου, το ένα είναι της Μαρίας Κέντρου-Αγαθοπούλου και το άλλο του Χρήστου Χαρτοματσίδη.

Πρωταγωνιστής της ιστορίας μας είναι ο Λάζαρος, ένας 55άρης υπάλληλος ενός γραφείου κηδειών, που έζησε τα χρόνια των παχιών αγελάδων και την ευμάρεια της εποχής του Χρηματιστηρίου, αλλά έχασε την περιουσία του με την κατάρρευση των μετοχών και η Κρίση, που ήρθε στη συνέχεια τον έφερε σε δεινή οικονομική θέση. Με τα χρέη να τον πνίγουν αποφασίζει να σκηνοθετήσει το θάνατό του, ώστε η οικογένειά του να πάρει την αποζημίωση από την ασφαλιστική του εταιρεία και να ξεπληρωθούν οι οφειλές του σε τράπεζες και τοκογλύφους. Πρωταγωνιστής όμως είναι και ο γιος του ο Άνθιμος, ο οποίος είναι ένας νεαρός, που δουλεύει σε ένα φωτογραφείο, μαθαίνει για τα χρέη του πατέρα του και αποφασίζει να κάνει μια ληστεία, μαζί με το φίλο του Νάσο, ώστε να βρει τα χρήματα και να βοηθήσει τον Λάζαρο. Μαζί με τις ιστορίες αυτών των δύο εξελίσσονται και κάποιες άλλες ιστορίες, όπως αυτή του Νάσου, πρώην μισθοφόρου στρατιώτη, του Μήτσου του ποντικού, που μένει στα νεκροταφεία των Αμπελοκήπων, κα.

Χρονικά κινούμαστε στη σημερινή εποχή της Κρίσης και μάλιστα μετά το 2015. Περιγράφονται τα αδιέξοδα πολλών ανθρώπων, που η Κρίση τους έφερε σε δύσκολη θέση. Τοπικά επίκεντρο είναι η περιοχή της Επταλόφου, με πολλές αναφορές σε δρόμους της περιοχής, αλλά η δράση επεκτείνεται και στο κέντρο της πόλης (κυρίως στους δρόμους από την Τσιμισκή και προς την παραλία), έως τη Βιέννη.

Δεν μπορώ να πω ότι το βιβλίο με ενθουσίασε. Ούτε οι περιγραφές των γεγονότων έχουν κάποια ιδιαίτερη τεχνική ή ύφος, ούτε οι χαρακτήρες δομούνται με τρόπο σωστό. Ο Γοργορής έχει μπλέξει πολλές διαφορετικές ιστορίες, που δεν έχουν σχέση με τη βασική υπόθεση του βιβλίου, που είναι το σχέδιο του Λάζαρου και η ληστεία του Άνθιμου. Οι ιστορίες του Μήτσου του ποντικού, της Εύας της ψυχολόγου, του Αστυνόμου Μαρκάκη δεν προσδίδουν τίποτα στην ιστορία, πέρα από το να προστεθούν κάποιες σελίδες στο βιβλίο. Ούτε η εξωσυζυγική σχέση της Σταυρούλας (γυναίκας του Λάζαρου) με τον κολλητό του φίλο Θανάση έχει κάτι να προσφέρει, ούτε και η γνωριμία του Άνθιμου με τον ελληνοαμερικανό χρηματιστή Τζον. Πιθανολογώ ότι ο συγγραφέας είχε στο μυαλό του πολλές μικρές ανολοκλήρωτες ιστορίες και προσπάθησε να τις συνθέσει με κάποιο τρόπο, ώστε να βγει μυθιστόρημα. Νομίζω ότι αν επιχειρούσε να φτιάξει μικρά διηγήματα με τους ίδιους πρωταγωνιστές το αποτέλεσμα θα ήταν καλύτερο. Το δε τέλος του βιβλίου, όπου όλοι οι επιζώντες χαρακτήρες είναι μαζεμένοι σε ένα μέρος και το happy ending της ιστορίας μου θύμισε τις παλιές ταινίες του Δαλιανίδη, η ανάγκη ο θεατής εκείνης της εποχής και ο αναγνώστης του σήμερα να φύγει από την αίθουσα ή να κλείσει το βιβλίο νιώθοντας ότι το παραμύθι τελείωσε ευχάριστα.

Πέρα από όλα αυτά όμως, τα οποία είναι καθαρά υποκειμενικά, το βιβλίο θα αρέσει πιθανότατα σε όσους μένουν στον Επτάλοφο, καθώς θα αναγνωρίσουν τους δρόμους, που ζούνε και μεγαλώνουν. Είναι καλό, που αναδεικνύεται μια υποβαθμισμένη περιοχή της πόλης μέσα από ένα μυθιστόρημα και αυτό είναι, που κρατάω εγώ από αυτό το έργο.

Σχολιάστε

Filed under ΓΟΡΓΟΡΗΣ, Λεωνίδας, Συγγραφείς

Η ζωγραφική κατά τον Χρυσό Αιώνα της Θεσσαλονίκης (14ος αιώνας μ.Χ.)

Σάρωση_20170810 (3)

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Παλαιολόγεια ζωγραφική στη Θεσσαλονίκη

Συγγραφέας: Μαρία Καμπούρη-Βαμβούκου, Θανάσης Παπαζώτος

Έκδοση: Εξάντας (2003)

ISBN: 960-256-521-7

Τιμή: Περίπου €33

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν από λίγο καιρό είχε παρουσιαστεί στη Vivlioniki ένα βιβλίο σχετικά με την πολιτική σκέψη στη Θεσσαλονίκη κατά τον 14ο αιώνα, τον επονομαζόμενο και «Χρυσό Αιώνα» της Θεσσαλονίκης. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι αφιερωμένο στη ζωγραφική τέχνη, που άνθισε εκείνη την περίοδο και έμεινε γνωστή ως Παλαιολόγεια Ζωγραφική, από το όνομα των Παλαιολόγων, των τελευταίων αυτοκρατόρων της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Η έκδοση ποιοτικά είναι άριστη. Σκληρό δερματόδετο εξώφυλλο με χρυσά γράμματα, πλαστικοποιημένη κουβερτούρα, εξαιρετική ποιότητα εικόνων. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχου περιλήψεις στα αγγλικά, γερμανικά και γαλλικά. Από εκεί και πέρα δεν αναγράφεται πουθενά το έτος έκδοσης, κάποιοι λένε το 2002, κάποιοι το 2003, προτίμησα το 2003 επειδή αυτό αναγράφεται στο Biblionet. Πρέπει να υπήρχε λογικά και παλαιότερη έκδοση του βιβλίου, καθώς ο Παπαζώτος είχε πεθάνει χρόνια πριν την κυκλοφορία του βιβλίου.

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη, το πρώτο είναι η εισαγωγή μαζί με το συνοδευτικό κείμενο, ενώ το δεύτερο είναι οι φωτογραφίες με δείγματα της Παλαιολόγειας ζωγραφικής από ναούς της Θεσσαλονίκης, αλλά και από άλλες τοποθεσίες. Το κείμενο δεν εμφανίζει ιδιαίτερες δυσκολίες στην κατανόησή του, παρά κάποιες εξειδικευμένες έννοιες και όρους, που περιέχει.

Ο Θανάσης Παπαζώτος υπήρξε από τους σπουδαιότερους βυζαντινολόγους της χώρας μας, με έργο κυρίως στη Βέροια, όπου ανέδειξε πολλά μνημεία και συνέγραψε για αυτά διάφορες εργασίες και βιβλία. Την Μαρία Καμπούρη-Βαμβούκου την είχαμε γνωρίσει στη Vivlioniki από το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο της σχετικά με την τέχνη στη Θεσσαλονίκη κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Στο κείμενο τονίζονται οι αλλαγές, που έφερε στη Βυζαντινή τέχνη η Παλαιολόγειος περίοδος και πιο συγκεκριμένα στη ζωγραφική. Οι καλλιτέχνες εμφανίζουν έργα περισσότερο ανθρώπινα, οι μορφές δεν έχουν πλέον την αυστηρότητα και τον δογματισμό των προηγούμενων χρόνων και αποκτούν συναισθήματα, κίνηση και έρχονται πιο κοντά στον πιστό. Αυτές οι αλλαγές έχουν να κάνουν σχέση και με την προσέγγιση του πνεύματος των Βυζαντινών προς την κλασσική φιλοσοφία των Αρχαίων Ελλήνων, ενώ είναι μια στροφή, που μετά από κάποιους αιώνες θα οδηγήσει στην Ευρωπαϊκή Αναγέννηση. Η πορεία αυτή της τέχνης θα διακοπεί απότομα λόγω των εμφυλίων πολέμων και των ταραχών στη Βυζαντινή επικράτεια, αλλά και μετά την κατάρρευση του Βυζαντίου. Η Θεσσαλονίκη αποτελεί τον πυρήνα αυτής της αλλαγής για αυτό και συναντάμε στην πόλη μας πολλά δείγματα αυτής της τεχνοτροπίας σε ναούς όπως του Προφήτη Ηλία, των Αγίων Αποστόλων, του Αγίου Νικολάου του Ορφανού, στο παρεκκλήσι του Αγίου Ευθυμίου (δίπλα στο ναό του Αγίου Δημητρίου) κα.

Το βιβλίο μου άρεσε πολύ. Συμπληρώνει τις γνώσεις μας σχετικά με τον Χρυσό Αιώνα της Θεσσαλονίκης σχετικά με την τέχνη. Με απλό τρόπο φανερώνει στον αναγνώστη τις αλλαγές, που συνέβησαν και του δίνει την δυνατότητα να κατανοήσει και άρα να θαυμάσει περισσότερο τις τοιχογραφίες, που κοσμούν τους ναούς της πόλης μας. Στον Ιανό το είχαν στην πάρα πολύ καλή τιμή των €9 περίπου, οπότε πιστεύω πως είναι και η κατάλληλη περίοδος να το αποκτήσετε, ειδικά αν ασχολείστε με τη ζωγραφική και τη βυζαντινή αγιογραφία.

Σχολιάστε

Filed under ΚΑΜΠΟΥΡΗ-ΒΑΜΒΟΥΚΟΥ, Μαρία, ΠΑΠΑΖΩΤΟΣ, Θανάσης, Συγγραφείς

Αποχαιρετισμός στη Θεσσαλονίκη από έναν Μουσουλμάνο Θεσσαλονικιό

Σάρωση_20170810

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Αντίο, γλυκιά πατρίδα

Συγγραφέας: Ahmet Ümit

Έκδοση: Πατάκη (2017)

ISBN: 978-960-16-6756-0

Τιμή: Περίπου €19

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης μας έρχεται από τη γειτονική Τουρκία. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον και όμορφο μυθιστόρημα από τον Αχμέτ Ουμίτ, ένας από τους γνωστότερους σύγχρονους Τούρκους συγγραφείς (οι πωλήσεις των βιβλίων του έχουν ξεπεράσει τα δύο εκατομμύρια).

Η έκδοση ακολουθεί τα πρότυπα των τελευταίων εκδόσεων του Πατάκη, όμορφες δουλειές, καλής ποιότητας. Στο εξώφυλλο μια εικόνα του Λευκού Πύργου με το παλιό καφέ, που υπήρχε έξω από αυτόν, ενώ στο οπισθόφυλλο η Πόλη. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει ένα σύντομο χρονολόγιο, που μιλάει για γεγονότα σχετικά με την υπόθεση του βιβλίου. Τη μετάφραση την έκανε ο Θάνος Ζαράγκαλης.

Ας ξεκινήσουμε με τη μετάφραση του βιβλίου καθώς σε έργα ξένων συγγραφέων παίζει σημαντικότατο ρόλο. Δεν υπάρχει σημείο στο κείμενο, που να νομίζει ο αναγνώστης ότι το βιβλίο είναι μεταφρασμένο. Η απόδοση του κειμένου είναι τέτοια, που κυλάει ομαλότατα η υπόθεση. Φαντάζομαι τις τεράστιες δυσκολίες, που έχει το να πρέπει όχι μόνο να μεταφράσεις μια λέξη ή μια φράση, αλλά ταυτόχρονα να μεταφέρεις τη λογοτεχνική χροιά του πρωτότυπου κειμένου, το ύφος, την αγωνία και τα συναισθήματα. Ο Ζαράγκαλης κεντάει πραγματικά τη γλώσσα με μοναδική μαεστρία. Και είναι ευτυχία για το μυθιστόρημα, που μεταφέρεται τόσο καλά στη γλώσσα μας.

Πρωταγωνιστής της ιστορίας μας είναι ο Σεχσουβάρ Σαμί, ένας Θεσσαλονικιός, που το 1906-1907 αποφάσισε να γίνει μέλος της Οργάνωσης «Ένωση και Πρόοδος», η οποία ήταν υπεύθυνη για το Κίνημα των Νεότουρκων το 1908, Κίνημα, το οποίο είναι άμεσα συνδεδεμένο με την πόλη μας, καθώς η διακήρυξη της νίκης του Κινήματος έγινε στη Θεσσαλονίκη και πιο συγκεκριμένα στην Πλατεία Ελευθερίας (έτσι απέκτησε άλλωστε και η Πλατεία το όνομά της). Χρονικά βρισκόμαστε βέβαια αρκετά χρόνια μετά, φθινόπωρο του 1926 και ο Σεχσουβάρ από το δωμάτιο ενός ξενοδοχείου αρχίζει να γράφει κάποιες επιστολές στη μεγάλη του αγάπη, την Έστερ, μια Εβραία Θεσσαλονικιά. Στις επιστολές αυτές καταγράφει τη ζωή του από το 1907 περίπου έως το 1926, τις περιπέτειες, που πέρασε, τα όσα έζησε ως μέλος της Οργάνωσης, εξιστορεί τα όσα πέρασε η πατρίδα του (από την προσωπική του φυσικά σκοπιά) και εξομολογείται τον μεγάλο του έρωτα προς την Έστερ. Μέσα σε όλα αυτά υπάρχει και μια υπόθεση μυστηρίου, που κινείται παράλληλα με τις αναμνήσεις και τις ερωτικές εξομολογήσεις.

Ο Σεχσουβάρ βρίσκεται σε μια φάση αποδοχής της ήττας, τόσο σε προσωπικό, όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Σε προσωπικό έχει χάσει τη γυναίκα, που αγάπησε περισσότερο από κάθε άλλη γυναίκα. Σε πολιτικό επίπεδο η Οργάνωση «Ένωση και Πρόοδος» μετά από μια δεκαετία κυριαρχίας, έχει διαλυθεί, τα μέλη της από εκεί, που κυβερνούσαν πλέον είτε δολοφονούνται, είτε κρύβονται για να μην συλληφθούν. Οι αξίες στις οποίες πίστεψε ο Σεχσουβάρ έχουν χαθεί, μαζί με την πόλη, που αγάπησε, τους φίλους και τους συντρόφους του.

Χρονικά το μυθιστόρημα κινείται σε διάφορους χρόνους. Το «σήμερα» για το βιβλίο είναι το φθινόπωρο του 1926, λίγο καιρό μετά την απόπειρα δολοφονίας του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ στη Σμύρνη από μέλη της οργάνωσης «Ένωση και Πρόοδος». Το «χθες» για το βιβλίο είναι από το 1907 έως το 1918, δηλαδή από τις πρώτες μέρες της Οργάνωσης έως το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και τη διάλυσή της, μαζί με το τέλος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Η βάση του έργου είναι η Κωνσταντινούπολη και διάφορα σημεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, από τη Λιβύη έως την Αίγυπτο, το Ιράκ, τα Βαλκάνια κα. Η Θεσσαλονίκη δεν φαίνεται με την πρώτη ματιά να είναι πρωταγωνίστρια, αλλά παίζει σπουδαιότατο ρόλο στην ιστορία μας. Είναι ο τόπος, που γεννήθηκε και μεγάλωσε ο Σεχσουβάρ, εδώ ερωτεύθηκε, εδώ έγινε μέλος της Οργάνωσης, εδώ είχε τους γονείς και τους φίλους του. Η πόλη μας εκφράζει την αθωότητα, την ανιδιοτέλεια, τα οράματα, την πίστη και την ελπίδα. Από τη στιγμή, που θα χαθεί το 1912, όλα φαίνονται να αλλάζουν στη ζωή του Σεχσουβάρ. Γίνονται πολύ λίγες αναφορές σε σημεία της πόλης, πέρα από τον Λευκό Πύργο και τον κήπο με το καφέ, που βρισκόταν έξω από αυτόν. Δεν είναι όμως σκοπός του συγγραφέα η παράθεση της τοπογραφίας της πόλης, όσο το να μας δώσει τον αέρα της και τον χαρακτήρα της.

Έχοντας να επιλέξει μεταξύ μιας ζωής με την αγαπημένη του Έστερ στο Παρίσι και μιας ζωής με αγώνες για την ελευθερία της πατρίδας του, ο Σεχσουβάρ επιλέγει το δεύτερο. Ηρωικό ίσως θα σκεφθεί κάποιος, αλλά οι προδοσίες, οι ήττες, οι προσδοκίες, που έμειναν ανεκπλήρωτες θα φέρουν τον ήρωά μας σε τραγική κατάσταση, κυνηγημένο και αναγκασμένο να κρύβεται κι αυτός. Σαν να μην έφταναν όμως όλα αυτά, μπλέκεται και σε μια ιστορία μυστηρίου, με δολοφονίες, παρακολουθήσεις, κατασκόπους και ένα τέλος ανατρεπτικό και απροσδόκητο.

Ο Ουμίτ χτίζει τους χαρακτήρες του με μεγάλη προσοχή, χωρίς να θέλει να τους παρουσιάσει υπερήρωες, ούτε να έχουν το αλάθητο του Πάπα. Ανθρώπινοι πρωταγωνιστές, οι οποίοι συμμετέχουν στη διαμόρφωση της Ιστορίας και δεν την παρακολουθούν απλά. Παράλληλα με τα φανταστικά πρόσωπα του έργου, ιστορικές μορφές, που έχουν επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τη σύγχρονη ιστορία όχι μόνο της Τουρκίας, αλλά και των Βαλκανίων. Από όλα τα πρόσωπα, που εμφανίζονται στο έργο δεν έχω καταλάβει τη χρησιμότητα αναφοράς της Αγκάθα Κρίστι, η οποία δεν μου φαίνεται να κολλάει πουθενά. Άλλο σημαντικό ατού της γραφής του Ουμίτ είναι η ευκολία με την οποία μεταφέρεται στο χρόνο χωρίς να κουράζει τον αναγνώστη και δένοντας με προσοχή τα κομμάτια της αφήγησής του.

Το βιβλίο είναι ιστορικό και πολιτικό. Αναφέρεται σε μια πάρα πολύ ταραγμένη περίοδο της Τουρκίας, στην οποία έφτασε κοντά στο χείλος της πλήρους καταστροφής. Είναι ενδιαφέρον και χρήσιμο να διαβάσει ο Έλληνας αναγνώστης μια αφήγηση για το πώς έζησαν οι Τούρκοι αυτά τα πρώτα 20 χρόνια του 20ου αιώνα και πιο συγκεκριμένα την περίοδο μεταξύ 1907 και 1918. Ο Σεχσουβάρ είναι γεννημένος και μεγαλωμένος στη Θεσσαλονίκη και η απώλεια της πόλης είναι πολύ δυνατό χτύπημα. Εκεί είναι οι μνήμες του, οι φίλοι του, οι τάφοι των προγόνων του, είναι η πατρίδα του. Μοιραία γίνονται παραλληλισμοί με τους Έλληνες πρόσφυγες, που ήρθαν μετά την ανταλλαγή πληθυσμών, οι οποίοι επίσης άφησαν πίσω τους τις δικές τους πατρίδες. Ο Ουμίτ κάνει αναφορά και για τη Γενοκτονία των Αρμενίων, αν και δεν την αποκαλεί Γενοκτονία.

Το βιβλίο μου άρεσε ιδιαίτερα. Τόσο το ιστορικό του κομμάτι, όσο και αυτό του μυστηρίου με κράτησαν σε αγωνία έως το τέλος. Κοντά 700 σελίδες, αλλά διαβάζονται εύκολα. Και στο τέλος, όπως και νωρίτερα, θα ήθελα να επισημάνω την άριστη μετάφραση του Ζαράγκαλη, που κατάφερε να παρουσιάσει ένα έργο ζωντανό, που να κυλάει χωρίς καμία δυσκολία. Από τα μυθιστορήματα, που αξίζει να διαβάσετε.

 

Σχολιάστε

Filed under ÜMIT, Ahmet, Γενικά

Ιστορίες από την παράλια Θεσσαλονίκη

Σάρωση_20170807

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οι γειτονιές της θάλασσας

Συγγραφέας: Φαίδων Γιαγκιόζης

Έκδοση: Μέθεξις (2016)

ISBN: 978-618-5226-02-2

Τιμή: Περίπου €20

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Οι Θεσσαλονικείς, αν και είχαν την τύχη να ζούνε σε μια πόλη δίπλα στη θάλασσα, για πάρα πολλά χρόνια είχαν μια σχέση μάλλον αδιάφορη απέναντί της. Η σχέση αυτή άλλαξε τα τελευταία χρόνια με την διαμόρφωση της Νέας Παραλίας και την καθαρότερη εικόνα του Θερμαϊκού Κόλπου. Η όψη όμως της Νέας Παραλίας δεν ήταν πάντα αυτή και οι σημερινοί κάτοικοι της πόλης μας δύσκολα μπορούν να φανταστούν μια παραλία με αμμουδιά, ναυπηγεία και κόσμο, που κάνει μπάνιο στο ύψος της Μπότσαρη, της Καλλιδοπούλου και της Παρασκευοπούλου. Στα χρόνια πριν τη διαμόρφωση της Νέας Παραλίας μας ταξιδεύει το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης.

Η έκδοση είναι καλή. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν κάποια βιβλιογραφικά στοιχεία, αν και σε μεγάλο βαθμό ο συγγραφέας μιλάει για πράγματα, που αυτός έζησε και πρόλαβε. Οι φωτογραφίες βρίσκονται στο 26ο κεφάλαιο του βιβλίου μαζεμένες όλες, κάποιες προέρχονται από το προσωπικό αρχείο του συγγραφέα. Προσωπικά δεν προτιμώ αυτού του είδους την ταξινόμηση, δηλαδή το κείμενο αρχικά και στη συνέχεια όλες οι εικόνες.

Ο Γιαγκιόζης είναι περισσότερο γνωστός για τη δημοσιογραφική του σταδιοδρομία. Στη Vivlioniki είχε παρουσιαστεί στο παρελθόν ένα βιβλίο του με ιστορικό περιεχόμενο, μια ανασκόπηση σε γεγονότα, που συνέβησαν στη Θεσσαλονίκη κατά τον 20ο αιώνα. Το βιβλίο όμως της σημερινής ανάρτησης είναι κάπως πιο προσωπικό. Πρόκειται για μια νοσταλγική αναδρομή στην περιοχή, που ο συγγραφέας μεγάλωσε και πιο συγκεκριμένα στην Παραλία της Θεσσαλονίκης έτσι όπως την θυμάται ο Γιαγκιόζης πριν γίνει η Νέα Παραλία και εννοείται πριν γίνει η διαμόρφωσή της στη σημερινή της εικόνα. Εποχή, που η θάλασσα έφτανε έως τα αρχοντικά της Βασιλίσσης Όλγας και αντί για μια ευθεία γραμμή, σχηματίζονταν κόλποι και όρμοι, οι ψαράδες έβγαζαν τις βάρκες τους στη στεριά και ο κόσμος απλά κατηφόριζε την Μπότσαρη για να βρεθεί σε μια ακρογιαλιά.

Μεγαλωμένος σε ένα σπίτι, που βρισκόταν στην οδό Ιταλίας 1 (νυν 28ης Οκτωβρίου), τα παιδικά χρόνια του Γιαγκιόζη είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τη θάλασσα και τον Θερμαϊκό Κόλπο. Το μεγαλύτερο κομμάτι του βιβλίου αναφέρεται στην ανατολική ακτογραμμή, αν και υπάρχει κεφάλαιο και για την περιοχή δυτικά, εκεί, που υπήρχε παλαιότερα το Μπεχ Τσινάρ και σήμερα είναι το λιμάνι της πόλης μας.

Υπάρχουν πάρα πολλές πληροφορίες σχετικά με την μικροϊστορία της πόλης μας, με μαγαζιά, ανθρώπους, μικρά γεγονότα, αλλά και μεγάλα. Υπάρχουν κεφάλαια, που είναι αφιερωμένα σε δύο σημαντικούς ομίλους της Θεσσαλονίκης, τον Ναυτικό Όμιλο Θεσσαλονίκης και τον Ιστιοπλοϊκό Όμιλο Θεσσαλονίκης, αμφότεροι δημιουργήματα του Μεσοπολέμου.Χρονικά βέβαια κινούμαστε κυρίως στις δεκαετίες 1950 και 1960, εποχή, που η Θεσσαλονίκη άλλαξε σε μεγάλο βαθμό λόγω των μεγάλων έργων, που έγιναν τότε στην πόλη και της ραγδαίας ανοικοδόμησης. Ο Γιαγκιόζης γράφει σε προσωπικό τόνο, με νοσταλγία και παράπονο για την εικόνα της πόλης, που χάθηκε ολοκληρωτικά.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε αρκετά. Περιέχονται πολλές και σημαντικές πληροφορίες σχετικά με την τοπογραφία της Θεσσαλονίκης, αλλά και περιγραφές μιας πόλης, που καμία σχέση δεν έχει με τη σημερινή, ενώ χρονικά απέχει μόλις 50-60 χρόνια. Όπως σε όλα αυτά τα βιβλία αναμνήσεων, καλό θα είναι να γίνεται ιστορική έρευνα στα όσα γράφονται σε περίπτωση, που υπάρχουν λάθη. Πέρα όμως από αυτό, θεωρώ ότι το βιβλίο προσφέρει πολλά στην ιστορία της Θεσσαλονίκης και αξίζει να διαβαστεί κυρίως από όσους πρόλαβαν την πόλη χωρίς τη Νέα Παραλία.

 

Σχολιάστε

Filed under ΓΙΑΓΚΙΟΖΗΣ, Φαίδων, Συγγραφείς

Πολιτική και φιλοσοφία στη Θεσσαλονίκη του 14ου αιώνα

Σάρωση_20170803

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η πολιτική σκέψη στη Θεσσαλονίκη τον 14ο αιώνα

Συγγραφέας: Σωτηρία Τριαντάρη-Μαρά

Έκδοση: Ηρόδοτος (2002)

ISBN: 960-8256-22-4

Τιμή: Περίπου €21

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ο 14ος αιώνας χαρακτηρίστηκε ως ο «Χρυσός Αιώνας» της Θεσσαλονίκης. Μιλάμε για μία περίοδο, κατά την οποία το Βυζάντιο πνέει τα λοίσθια, με εξωτερικές και εσωτερικές απειλές από παντού και εμφύλιες διαμάχες. Μέσα σε μια τέτοια δύσκολη κατάσταση, παρατηρείται στη Θεσσαλονίκη μια αναγέννηση των τεχνών και της φιλοσοφίας, με λόγιους να προσεγγίζουν την αρχαία ελληνική γραμματεία και να δημιουργούνται πυρήνες μιας ξεχωριστής πολιτικής σκέψης. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης έχει αντικείμενο ένα έργο εκείνης της εποχής, από τον σπουδαιότερο ίσως λόγιο της περιόδου αυτής, τον Θωμά Μάγιστρο.

Η έκδοση είναι απλή χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Στο εξώφυλλο υπάρχει μία φωτογραφία του μικρού ναού της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα, που βρίσκεται στη γωνία Εγνατίας με Παλαιών Πατρών Γερμανού, και ο οποίος είχε χτιστεί κατά τον 14ο αιώνα. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει η βιβλιογραφία καθώς και μία περίληψη του έργου στα αγγλικά.

Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία βασικά μέρη:

  • Στο πρώτο, την εισαγωγή, περιγράφεται το κοινωνικό, πολιτικό, οικονομικό και φιλοσοφικό περιβάλλον της Θεσσαλονίκης κατά την περίοδο, που έζησε ο Μάγιστρος. Υπάρχουν βιογραφικά στοιχεία του συγγραφέα, ανάλυση του κειμένου, το οποίο υπάρχει στο βιβλίο (ο λόγος με τίτλο «Τοις Θεσσαλονικεύσι περί ομονοίας») και σχολιασμός για τη φιλοσοφική και πολιτική διανόηση του Θωμά Μάγιστρου.
  • Στο δεύτερο υπάρχει το πρωτότυπο κείμενο και η μετάφραση του λόγου «Τοις Θεσσαλονικεύσι περί ομονοίας»
  • Στο τρίτο υπάρχουν κάποια σχόλια πάνω στο κείμενο, μαζί με επεξηγήσεις.

Ο Θωμάς Μάγιστρος ανήκει στους λόγιους της Θεσσαλονίκης, που με το έργο τους κατάφεραν να γίνουν η γέφυρα μεταξύ του αρχαίου ελληνικού πνεύματος και της ιταλικής αναγέννησης, που θα συμβεί λίγα χρόνια αργότερα. Σε αντίθεση με ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι, οι λόγιοι της Θεσσαλονίκης εκείνη την εποχή έχουν διαβάσει αρχαία φιλοσοφία, γνωρίζουν τους μύθους και τις τραγωδίες των αρχαίων συγγραφέων και ασχολούνται και με σχολιασμό αυτών των έργων.

Ο λόγος του Μάγιστρου θα μπορούσε κάποιος να πει ότι είναι μια πρώτη προσέγγιση προς τη Δημοκρατία, αν και θα πρέπει ο αναγνώστης να αναλογιστεί την περίοδο, που γράφτηκε και σε τι κοινό απευθύνονταν. Δεν είμαστε σίγουροι αν το κείμενο γράφτηκε κατά την περίοδο της Επανάστασης των Ζηλωτών (για τους Ζηλωτές μπορείτε να διαβάσετε εδώεδώ και εδώ) ή πριν από αυτήν. Η συγγραφέας τοποθετεί το λόγο χρονικά λίγο πριν το Κίνημα των Ζηλωτών, την περίοδο των εμφυλίων πολέμων μεταξύ του Ανδρόνικου Α’ και του εγγονού του Ανδρόνικου Γ’. Χρονικά πάντως βρισκόμαστε στον 14ο αιώνα, είτε στις αρχές, είτε στα μέσα αυτού.

Οι λόγοι για τους οποίους αναπτύχθηκε στη Θεσσαλονίκη η φιλοσοφία, με μια σειρά σπουδαίων λογίων, οι οποίοι είναι οι πρώτοι, που θα επιχειρήσουν τη σύνδεση του Βυζαντινού κόσμου με την Αρχαία Ελλάδα, έχουν να κάνουν με ένα καθεστώς «αυτονομίας», που είχε η πόλη, καθώς και με τον εμπορικό της ρόλο. Δεν γνωρίζουμε πώς θα ήταν τα πράγματα, αν αυτή η αναγέννηση γραμμάτων και πνεύματος είχε συμβεί νωρίτερα, σε μια εποχή χωρίς πολέμους και αναταράξεις, αλλά δεν ξέρουμε επίσης το πόσο αυτή η ταραχώδης εποχή επέδρασε στην ανάπτυξη της φιλοσοφίας και των τεχνών.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικά ενδιαφέρον. Βέβαια δεν μπορεί από έναν λόγο και μόνο να εξαχθούν εύκολα συμπεράσματα για όλη την πολιτική σκέψη στη Θεσσαλονίκη κατά τον 14ο αιώνα, αλλά σίγουρα παίρνουμε αρκετά στοιχεία. Το βιβλίο μας δίνει πολλές πληροφορίες για τον Θωμά Μάγιστρο και το έργο του καθώς και για την πολιτική κατάσταση, που επικρατούσε στην πόλη. Οι ανησυχίες του λόγιου κόσμου φέρνουν την άνοιξη του πνεύματος στην πόλη και επαναφέρουν στην επιφάνεια κείμενα της Αρχαίας Ελλάδας και έργα των αρχαίων συγγραφέων. Το έργο τόσο του Μάγιστρου, όσο και πολλών άλλων λογίων θα είναι ιδιαίτερα χρήσιμο μετά από έναν αιώνα στις Ιταλικές πόλεις, από όπου θα ξεκινήσει η Ευρωπαϊκή Αναγέννηση.

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, ΤΡΙΑΝΤΑΡΗ-ΜΑΡΑ, Σωτηρία

Κρήνες, σιντριβάνια, κινστέρνες της Θεσσαλονίκης διηγούνται την ιστορία της πόλης

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οι κρήνες της Θεσσαλονίκης αφηγούνται

Συγγραφέας: Ιωάννης Αρτόπουλος, Γιώργος Αρτόπουλος

Έκδοση: Ιδιωτική Έκδοση (2016)

ISBN: 978-1-5399-7686-8

Τιμή: Περίπου €25

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης κατέχει μία ξεχωριστή θέση στη βιβλιοθήκη μου. Ο λόγος είναι ότι προήλθε από την αγάπη και το μεράκι δύο ανθρώπων, πατέρα και γιου, οι οποίοι δεν είναι επαγγελματίες ιστορικοί ή αρχαιολόγοι κι όμως κατάφεραν μέσα από μια μακρόχρονη έρευνα να φτιάξουν ένα βιβλίο, το οποίο έχει να προσφέρει πολλά στη μελέτη του παρελθόντος της Θεσσαλονίκης. Αφορμή για το εξαιρετικό ταξίδι, που μας προσφέρουν οι συγγραφείς είναι οι κρήνες της πόλης (και οι φιάλες της, οι κινστέρνες της, τα σιντριβάνια της κα).

Η έκδοση είναι ιδιωτική, οπότε δεν βρίσκω σωστό να τη συγκρίνω με αντίστοιχες δουλειές, που θα έβγαζε ένας εκδοτικός οίκος, που έχει την πείρα και τα μέσα για να κυκλοφορήσει τέτοιου είδους βιβλία. Υπάρχουν πάρα πολλές φωτογραφίες στο κείμενο (360 αναφέρουν οι συγγραφείς) ,όλες ασπρόμαυρες.Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν οι αναφορές σε άλλους τίτλους. Στην τελευταία σελίδα γράφει ότι το βιβλίο τυπώθηκε τον Απρίλιο του 2017 στην Columbia της Νότιας Καρολίνας. Πυκνογραμμένο κείμενο. Στο οπισθόφυλλο υπάρχει μια περίληψη του κειμένου στα αγγλικά.

Όπως είπαμε και πριν, αυτό, που οδήγησε τους συγγραφείς στη δημιουργία αυτού του έργου, δεν είναι κάποια επαγγελματική ανάγκη, αλλά η αγάπη τους για την ιστορία και πιο συγκεκριμένα, το παρελθόν της Θεσσαλονίκης. Τον Ιωάννη Αρτόπουλο τον γνώρισα μέσα από τη σελίδα της ομάδας «Άγνωστη Θεσσαλονίκη» στο Facebook και θαύμαζα τις γνώσεις του και την έρευνα, που έκανε, ώστε να μεταφέρει στους υπόλοιπους τις σωστές πληροφορίες σχετικά με την ιστορία της πόλης, τα σημεία της και τα γεγονότα της Θεσσαλονίκης.

Το αντικείμενο του βιβλίου ίσως ξαφνιάσει μερικούς και να μην καταλάβουν εξαρχής τη σημασία του έργου. Το νερό ήταν πάντα το πιο σημαντικό στοιχείο για την ανάπτυξη μιας πόλης και η σημασία του είχε αναγνωριστεί από τα χρόνια της αρχαιότητας. Το να χτίσει κάποιος μια βρύση ήταν κάτι πολύ σημαντικό και θεωρούνταν σπουδαία προσφορά στο κοινωνικό σύνολο. Η Θεσσαλονίκη στη μακραίωνη πορεία της είχε την τύχη να κοσμηθεί με πολλές κρήνες, μερικές εκ των οποίων παρέμειναν έως τις μέρες μας και κάποιες είναι πραγματικά στολίδια, κρίνοντας από την αρχιτεκτονική τους και το σχεδιασμό τους.

Στο βιβλίο υπάρχουν 6 κεφάλαια:

  • Το 1ο κεφάλαιο μας δίνει κάποιες σημαντικές πληροφορίες σχετικά με την ύδρευση της Θεσσαλονίκης.
  • Το 2ο κεφάλαιο μιλάει για τα λουτρά της Θεσσαλονίκης, τα οποία παλαιότερα έπαιζαν σημαντικό ρόλο στην κοινωνική ζωή της πόλης.
  • Το 3ο κεφάλαιο ασχολείται με τις κινστέρνες της πόλης μας, από τα λιγότερο γνωστά κτίσματα στη Θεσσαλονίκη.
  • Το 4ο κεφάλαιο είναι και το «κυρίως θέμα» θα λέγαμε, του βιβλίου, καθώς αναλύει κρήνες της Θεσσαλονίκης, οι οποίες υπήρχαν ή υπάρχουν στην πόλη μας και οι οποίες έχουν ταυτοποιηθεί τοπογραφικά και γνωρίζουμε πού βρίσκονταν. Η ταξινόμησή τους γίνεται με βάση την τοποθεσία τους.
  • Το 5ο κεφάλαιο μιλάει για κρήνες, για τις οποίες υπάρχουν μεν στοιχεία, αλλά δεν γνωρίζουμε πού ακριβώς βρίσκονταν.
  • Το 6ο κεφάλαιο τέλος μιλάει για κάποιες κρήνες, που παλαιότερα πιστεύαμε ότι βρίσκονται στη Θεσσαλονίκη, αλλά η μελέτη και η έρευνα απέδειξε ότι βρίσκονταν σε άλλους τόπους.

Όπως έγραψα και νωρίτερα, η αναφορά στις κρήνες αποτελεί μια αφορμή για τους συγγραφείς, ώστε να αναφέρουν και ιστορικές πληροφορίες γενικού και ειδικού ενδιαφέροντος σχετικές με τα κτίσματα αυτά. Σε κάποια σημεία ίσως η ορολογία δυσκολέψει τον αναγνώστη, καθώς χρησιμοποιούνται λέξεις και εκφράσεις εξειδικευμένες, κυρίως σχετικά με την κατασκευή τους. Ταξινομούνται οι κρήνες ανάλογα με το πού βρίσκονται και οι συγγραφείς χρησιμοποιούν ονομασίες οδών τόσο κατά την Οθωμανική περίοδο, όσο φυσικά και τις σημερινές. Ο αναγνώστης μπορεί να διαβάσει για κάθε μία κρήνη, που τον ενδιαφέρει φυσικά ξεχωριστά ή να κάνει μια βόλτα στην πόλη ακολουθώντας τις κρήνες της.

Στον επίλογο του βιβλίου αναφέρεται ότι παρουσιάζονται 85 κρήνες, 18 κινστέρνες, 10 φιάλες, 26 σιντριβάνια και πολλά πηγάδια, αγιάσματα κτλ. Αλλά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχουν οι ιστορικές πληροφορίες, άλλες περισσότερο γνωστές και άλλες άγνωστες, οι οποίες σχετίζονται με τις τοποθεσίες.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε πολύ. Όχι μόνο γιατί αν εξαιρέσουμε κάποιες λίγες κρήνες, των οποίων την ιστορία γνώριζα, για τις υπόλοιπες γνώριζα από λίγα έως τίποτα. Άλλος ένας λόγος, που μου άρεσε το βιβλίο είναι γιατί είναι γραμμένο με μεράκι και προέρχεται εξολοκλήρου από την αγάπη ενός ανθρώπου για την ιστορία της πόλης μας. Από τις πιο ενδιαφέρουσες εκδόσεις πιστεύω της προηγούμενης χρονιάς στην κατηγορία των ιστορικών βιβλίων για τη Θεσσαλονίκη.

 

Σχολιάστε

Filed under ΑΡΤΟΠΟΥΛΟΣ, Γιώργος, ΑΡΤΟΠΟΥΛΟΣ, Ιωάννης, Συγγραφείς

Οι εμπειρίες μιας μικρής Εβραίας Θεσσαλονικιάς από την περίοδο της Κατοχής

Σάρωση_20170728

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Τα τετράδια της Λίνας – Ένα ντοκουμέντο από την Κατοχή

Συγγραφέας: Λίλιαν Μπενρουμπή-Αμπαστάδο

Έκδοση: Καπάνι (1999)

ISBN: 960-7881-03-6

Τιμή: Περίπου €12

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στις αρκετές μαρτυρίες, που υπάρχουν στη βιβλιογραφία σχετικά με τα όσα βίωσαν οι Εβραίοι Θεσσαλονικείς κατά την περίοδο της Κατοχής, έρχεται να προστεθεί και το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης, το οποίο είχε κυκλοφορήσει το 1999. Η συγγραφέας είχε την τύχη να μην εκτοπιστεί στα στρατόπεδα εξόντωσης, αλλά κρυβόταν με την οικογένειά της στην Αθήνα.

Η έκδοση είναι πολύ καλή. Στο εξώφυλλο η συγγραφέας σε νεαρή ηλικία και φόντο μια σελίδα από το κείμενο, που έγραφε η συγγραφέας στα τετράδιά της σε ηλικία 16 ετών, όταν είχε μεταναστεύσει με την οικογένειά της στο Ισραήλ. Το βιβλίο προλογίζει ο Ντίνος Χριστιανόπουλος, ο οποίος μαζί με τον Γιάννη Μέγα, προέτρεψε τη συγγραφέα να εκδώσει το έργο της. Υπάρχουν κάποιες λίγες φωτογραφίες από το προσωπικό αρχείο της Μπενρουμπή-Αμπαστάδο.

Γεννημένη στο Μεσοπόλεμο, η συγγραφέας είναι σε σχολική ηλικία (10 ετών) όταν ξεσπά ο Ελληνο-Ιταλικός Πόλεμος. Ο πατέρας της είναι έμπορος και ζει σε μία οικογένεια χωρίς οικονομικά προβλήματα. Οι αλλαγές, που θα επιφέρει ο πόλεμος και στη συνέχεια η Κατοχή θα πλήξουν την παιδική της αθωότητα και τον τρόπο, που αντιμετωπίζει τον κόσμο και την πραγματικότητα, χωρίς όμως να την εξαφανίσουν, όπως φαίνεται άλλωστε και από το κείμενο.

Για κάποιο λόγο η συγγραφέας, ενώ χρησιμοποιεί αληθινά ονόματα για όλους τους πρωταγωνιστές της, επιλέγει να αλλάξει το επίθετό της σε Αρντίτι στο κείμενο. Λίνα ίσως την φώναζαν στο σπίτι της αντί για Λίλιαν. Η γραφή είναι παιδική, αλλά όχι παιδιάστικη. Υπάρχει ο αυθορμητισμός, η αφέλεια και η απορία ενός μικρού κοριτσιού, το οποίο είναι αναγκασμένο να κρύβεται και δεν μπορεί να καταλάβει το γιατί η ζωή της έχει πάρει αυτή την πορεία. Θα αντικρίσει εικόνες βίας και θανάτου και θα βιώσει τον τρόμο και την αγωνία.

Η αφήγηση ξεκινάει χρονικά από την τελευταία Διεθνή Έκθεση, που διοργανώθηκε πριν τον πόλεμο, τον Σεπτέμβριο του 1940 και τελειώνει μετά τα Δεκεμβριανά του 1945, όταν και η οικογένεια της συγγραφέως αποφασίζει να εγκατασταθεί στο Ισραήλ, στο Τελ Αβίβ. Όπως είπαμε η συγγραφέας γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη και παρέμεινε στην πόλη μέχρι λίγο καιρό μετά την είσοδο των Γερμανών, το 1941. Στάθηκε τυχερή, καθώς ο πατέρας της αντιλαμβανόμενος τον μεγάλο κίνδυνο, που διέτρεχαν εξαιτίας του ότι ήταν Εβραίοι, μετέφερε την οικογένεια στην Αθήνα, όπου και κρύφτηκαν με τη βοήθεια κάποιων Χριστιανών στα σπίτια τους. Αν και όπως είπαμε η γραφή είναι παιδική, περιγράφονται μερικά τραγικά γεγονότα, τόσο στη Θεσσαλονίκη, όσο και στην Αθήνα. Πέρα όμως από αυτά τα γεγονότα, υπάρχει και η περιγραφή της καθημερινότητας, με τα προβλήματα, που αυτή είχε, την πείνα, το κρύο κτλ. Η μικρή τότε συγγραφέας ερωτεύεται, μεταμορφώνεται από κοριτσάκι σε δεσποινίδα, ωριμάζει απότομα εξαιτίας των συνθηκών.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε. Τόσο ως ιστορικό ντοκουμέντο, όσο και ως παιδικό κείμενο. Οι μνήμες της συγγραφέως είναι ακόμη ζωντανές την περίοδο, που γράφει την αφήγησή της και δεν έχουμε πολλές τέτοιες μαρτυρίες. Αξίζει νομίζω να διαβαστεί και πιστεύω πως είναι το ιδανικό βιβλίο για να ξεκινήσει και να μάθει ένας μικρός σε ηλικία Θεσσαλονικέας το δράμα, που πέρασε μερικά χρόνια πριν η Εβραϊκή Κοινότητα της πόλης μας.

Σχολιάστε

Filed under ΜΠΕΝΡΟΥΜΠΗ-ΑΜΠΑΣΤΑΔΟ, Λίλιαν, Συγγραφείς

Προσωπικές και ιστορικές στιγμές στη Θεσσαλονίκη της Δικτατορίας

Σάρωση_20170726

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Εφτά και κάτι νύχτες

Συγγραφέας: Ξενοφών Μαυραγάνης

Έκδοση: Νησίδες (2017)

ISBN: 978-618-5228-16-3

Τιμή: Περίπου €12

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στα λίγα βιβλία, που υπάρχουν έως τώρα για τη Δικτατορία και τη Θεσσαλονίκη έρχεται να προστεθεί και το έργο της σημερινής ανάρτησης. Ένα αφήγημα, όπως το χαρακτηρίζει ο συγγραφέας του, μαρτυρία θα μπορούσε ίσως κάποιος να το πει.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Στο εξώφυλλο μια φωτογραφία από τη «Δίκη της Δημοκρατικής Άμυνας», ένα από τα γεγονότα, που είχαν συγκλονίσει κυρίως την τοπική κοινωνία της Θεσσαλονίκης και συνέβη στα τέλη του 1968. Το περίγραμμα της φωτογραφίας σχηματίζει τον γνωστό Φοίνικα της Δικτατορίας. Ευανάγνωστο κείμενο, αξιοπρεπέστατη δουλειά ποιοτικά στο σύνολό της.

Ο Ξενοφών Μαυραγάνης, ο συγγραφέας, ξεκινά την αφήγησή του λίγο πριν τη Δικτατορία, όταν θα παρουσιαστεί στον στρατό και θα περάσει δύο χρόνια σε μονάδες στη Λαμία και στο Κιλκίς κυρίως. Η αναφορά σε αυτήν την περίοδο μοιάζει με μια εισαγωγή για την υπόλοιπη διήγηση, στην οποία ο συγγραφέας ζει και εργάζεται στη Θεσσαλονίκη. Οι 7 και κάτι νύχτες αναφέρονται στο χρονικό διάστημα, που κράτησε η Δικτατορία στη χώρα μας.

Δεν επιλέγεται το πρώτο πρόσωπο στην αφήγηση, αλλά το τρίτο, με πρωταγωνιστή τον Λέσβανδρο. Ο Μαυραγάνης έχει καταγωγή από τη Λέσβο άλλωστε. Για κάποιος λόγους του θα επέλεξε η αφήγηση να γίνει με αυτόν τον τρόπο. Αξίζει να σημειωθεί πως τα διάφορα κομμάτια του βιβλίου δεν γράφτηκαν όλα την ίδια περίοδο. Έτσι γράφει κάπου ότι η συγγραφή γινόταν το 2015, αλλά έχει αναφορά και για γεγονότα, που συνέβησαν πριν από ούτε δύο μήνες, όπως η βράβευση του Νίκου Μέρτζου από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας (τελικά ανακλήθηκε η απόφαση, αλλά δεν αναφέρεται στο βιβλίο, πιθανότατα είχε ήδη πάρει τον δρόμο της εκτύπωσης).

Φαντάζομαι ότι η αυτοβιογραφική γραφή είναι πιο δύσκολη από τη μυθιστορηματική, καθώς η φαντασία περιορίζεται σε μεγάλο βαθμό και η πραγματικότητα πρέπει να αποδοθεί με κύρια όπλα τη μνήμη και κάποια αρχεία, αν υπάρχουν. Οι εποχές, που περιγράφονται είναι ιδιαίτερα δύσκολες, υπάρχει πολιτικός αναβρασμός προδικτατορικά, ενώ κατά την περίοδο της Επταετίας υπάρχουν περιορισμοί, κυνηγητά και πολλοί κίνδυνοι για όσους δεν υποστηρίζουν το καθεστώς.

Ο Μαυραγάνης σπούδασε μεν Νομικά, αλλά η κύρια απασχόλησή του ήταν η δημοσιογραφία, αρθρογραφώντας στη Μακεδονία. Κατά τη διάρκεια της Χούντας αυτό τον βοήθησε μάλλον να βρίσκεται κοντά στα γεγονότα, που συνέβησαν στην πόλη μας και να έχει μνήμες για να τα διηγηθεί. Ο λόγος του ζωντανός, κριτικός, αυτοκριτικός, νοσταλγικός σε κάποια σημεία, πηδάει με άνεση από τα ιστορικά γεγονότα (πχ αναφορές στα στρατοδικεία, στα γεγονότα του Πολυτεχνείου του ΑΠΘ κα) στις προσωπικές στιγμές (έρωτες, συνευρέσεις με φίλους, προσωπικές περιπέτειες κα). Κάποια από τα πρόσωπα, που αναφέρει ζούνε ακόμα, ενώ κάποια έχουν φύγει (ένας από αυτούς, που αναφέρονται στο βιβλίο και δυστυχώς έφυγε νωρίς είναι και ο Τάσος Ναούμ, φιλόλογός μου στο λύκειο και ξεχωριστή μορφή δασκάλου). Πολλά πρόσωπα αναφέρονται για κάποιο λόγο με αρχικά στο κείμενο και σαν υποσημείωση υπάρχει το πλήρες όνομά τους.

Στο έργο αναφέρονται αρκετά πράγματα για τον αντιδικτατορικό αγώνα στη Θεσσαλονίκη, τόσο στο Πανεπιστήμιο, όσο και έξω από αυτό. Περιγράφεται το κλίμα της εποχής, όπως τουλάχιστον το βίωνε ένας Αριστερός. Γίνονται όμως και αναφορές σε διάφορα μαγαζιά της πόλης (πχ στην ταβέρνα Δόμνα στην Άνω Πόλη, το Ντορέ και τον Ζεϊμπέκη στον Λευκό Πύργο, την Κληματαριά στην Παύλου Μελά, τον Γκιγκιλίνη και το Φλόκα στην Τσιμισκή κα), σε χώρους πολιτισμού (υπάρχει και μία φωτογραφία από τον Κοχλία, τον χώρο, που είχε φτιάξει ο Κώστας Λαχάς) κα. Πολλές πληροφορίες για τα στρατοδικεία, που έγιναν στη Θεσσαλονίκη.

Ο Μαυραγάνης σε πολλά σημεία είναι κριτικός απέναντι στη στάση των πολλών απέναντι στη Δικτατορία. Δέχεται ότι υπήρχαν κάποιοι λίγοι, που αντιστάθηκαν, κυνηγήθηκαν και βασανίστηκαν, αλλά οι πολλοί δεν ασχολήθηκαν, είτε από φόβο, είτε από αδιαφορία. Νομίζει κανείς ότι οι μνήμες του έχουν περισσότερο παράπονο, παρά τη νοσταλγία κάποιων ηρωικών στιγμών. Αναφέρεται σε αρκετά σημεία επώνυμα για ανθρώπους, που υπηρέτησαν τη Χούντα και στη συνέχεια μεταπολιτευτικά δεν είχαν καμία επίπτωση, ενώ νιώθει προδομένος και από κάποιους συντρόφους του, οι οποίοι κυρίως κατά τη δεκαετία του ’80 και με τη διακυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ δεν τίμησαν τους αγώνες και έσπευσαν να εξαργυρώσουν την όποια συμμετοχή τους στη δικτατορική αντίσταση. Ένσταση έχω στην αναφορά του ονόματος του Γιάννη Μέλφου, μέλους της Δημοκρατικής Άμυνας, τον οποίον κατονομάζει ως το άτομο, που «τα είπε όλα χαρτί και καλαμάρι». Δεν γνωρίζω αν ο Μέλφος όντως πρόδωσε τους υπόλοιπους ή όχι, απλά ο άνθρωπος δεν ζει πλέον για να μπορεί να αντικρούσει αυτήν την κατηγορία.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε πολύ. Δεν είναι πολλά τα έργα, που έχουμε και τα οποία να μιλάνε για την περίοδο της Επταετίας στη Θεσσαλονίκη, πιο γνωστό είναι το βιβλίο του Χρίστου Ζαφείρη, καθώς και τα μυθιστορήματα της Μαρίας Σουντουλίδου και του Αλμπέρτο Εσκενάζη. Ο Μαυραγάνης προσθέτει και τη δική του μαρτυρία, πλουτίζοντας βιβλιογραφικά την ιστορία της Θεσσαλονίκης. Νομίζω ότι είναι ένα βιβλίο το οποίο θα σηκώσει πολλές συζητήσεις και αξίζει να διαβαστεί από όλους, κυρίως όμως από άτομα, που βίωσαν την περίοδο αυτή, άσχετα από την πολιτική μεριά στην οποία ανήκαν.

4 Σχόλια

Filed under ΜΑΥΡΑΓΑΝΗΣ, Ξενοφών, Συγγραφείς

Άλλο ένα αξιόλογο βιβλίο της νουάρ πεζογραφίας

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Κάσκο

Συγγραφέας: Σέργιος Γκάκας

Έκδοση: Καστανιώτης (2001)

ISBN: 978-960-03-3041-0

Τιμή: Περίπου €16

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ίσως να είναι το καλοκαίρι, εποχή, που «σηκώνει» πιο εύκολα την διάθεση για να διαβάσεις ένα αστυνομικό μυθιστόρημα, ίσως το ότι το προηγούμενο βιβλίο, που διάβασα ανήκε στην ίδια λογοτεχνική κατηγορία και μου άρεσε ιδιαίτερα, το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης ανήκει και αυτό στη νουάρ πεζογραφία. Ο τίτλος του περίεργος και συγγραφέας του πρωτοεμφανιζόμενος στη Vivlioniki.

Η έκδοση είναι η κλασσική παλιά του Καστανιώτη. Εξώφυλλο με φωτογραφία βγαλμένη ίσως από κάποια παλιά ταινία του αμερικανικού κινηματογράφου, όταν στην ασπρόμαυρη οθόνη κάποιος ντετέκτιβ συναντούσε τη μοιραία πρωταγωνίστρια του έργου. Ευανάγνωστο κείμενο, αξιοπρεπής δουλειά στο σύνολό της. Κάποιες λίγες σημειώσεις υπάρχουν στο τέλος του βιβλίου. Εγώ έχω την τρίτη έκδοση του έργου, για την οποία δυστυχώς δεν βρήκα στοιχεία για το πότε κυκλοφόρησε, το μόνο, που γνωρίζω είναι ότι η πρώτη έκδοση του βιβλίου ήταν το 2001. Για την τρίτη ξέρουμε μόνο πως σίγουρα κυκλοφόρησε μετά το 2008.

Πρωταγωνιστής της ιστορίας μας ο Συμεών Πιερτζοβάνης, ένας 39χρονος δικηγόρος, με μεγάλη αγάπη για το αλκοόλ, χαμένος στον κόσμο του, ο οποίος δουλεύει στο δικηγορικό γραφείο ενός φίλου του πατέρα του, του Λουκά Μαρσέλου. Ο θάνατος του τελευταίου θα τον οδηγήσει εν μέρει σε απόγνωση μέχρι τη στιγμή, που αναλαμβάνει να συνεχίσει την τελευταία υπόθεση του συνεταίρου του, η οποία θα τον φέρει για άλλη μια φορά (η πρώτη ήταν στα φοιτητικά του χρόνια) στη Θεσσαλονίκη. Η πελάτισσά του, μια όμορφη πρασινομάτα γυναίκα, θα του αναθέσει να βρει κάποιο πρόσωπο από το παρελθόν, το οποίο όμως εμφανίστηκε πάλι στη ζωή της. Στην προσπάθειά του αυτή θα μπλεχτεί σε παλιές και νέες δολοφονίες και πέρα από όλα τα άλλα θα αντιμετωπίσει σε πολλές στιγμές και τον ίδιο του τον εαυτό, έχοντας να αναμετρηθεί με το παρελθόν του και με παλαιότερες επιλογές του.

Κυριαρχούν και εδώ κάποια κλισέ χαρακτηριστικά των νουάρ μυθιστορημάτων, ο μπερδεμένος ήρωας, η μοιραία γυναίκα, τα πάρα μα πάρα πολλά λίτρα του αλκοόλ. Η υπόθεση κυλάει στρωτά χωρίς να κουράζει και οι χαρακτήρες έχουν αναπτυχθεί με σωστό τρόπο. Αν και υπάρχει μυστήριο, φόνοι και έρευνα, δεν με γοητεύει τόσο ως αστυνομικό πεζογράφημα, αλλά η ατμόσφαιρα, που χτίζει ο Γκάκας, η οποία είναι ιδιαίτερα προσεγμένη και συμβαδίζει με τη νουάρ λογοτεχνία. Κινηματογραφική αφήγηση σε πολλά σημεία, πετυχημένοι και ρεαλιστικοί διάλογοι κάνουν την υπόθεση του έργου να αναπτύσσεται στα μάτια του αναγνώστη λες και βλέπει ταινία στο σινεμά, χαρακτηριστικό ιδιαίτερα θετικό κατά την άποψή μου για ένα τέτοιου είδους έργο.

Η επιλογή της Θεσσαλονίκης για τόπο εξέλιξης των γεγονότων δεν νομίζω ότι είναι τυχαία, η πόλη μας με την ομίχλη και την ιστορία της αποτελεί ιδανικό τόπο για να διαδραματίζεται μια τέτοια ιστορία. Χρονικά βρισκόμαστε στο 1995, στον πρώτο μήνα του χρόνου. Το κυρίως σκηνικό της ιστορίας είναι το κέντρο της πόλης, αλλά και το Καλοχώρι στις παράγκες, που δεν υπάρχουν πια, το Πανόραμα κα. Η Θεσσαλονίκη είναι πρωταγωνίστρια και με έναν άλλον τρόπο, καθώς ο συγγραφέας επιλέγει να χρησιμοποιεί επίθετα για τους πρωταγωνιστές του δανεισμένα από παλιούς ποδοσφαιριστές ομάδων της πόλης μας. Έτσι συναντάμε την Δάφνη Κυπριανίδη (Κυπριανίδης λεγόταν παλιός θρύλος του Απόλλωνα Καλαμαριάς), τη Βασιλική Μόκαλη ή Δηώ Πάλλα (Μόκαλης και Πάλλας ήταν παλιές βεντέτες του Άρη Θεσσαλονίκης), τον Δημήτρη Παρίδη, τον Αριστοτέλη Φουντουκίδη, τον Άρη Πέλλιο και τον Βασίλη Γούναρη (Παρίδης, Φουντουκίδης, Πέλλιος και Γούναρης ήταν δόξες του ΠΑΟΚ), την ταβέρνα του Χαλιαμπάλια και τον Βασίλη Σεντελίδη (Χαλιαμπάλιας και Σεντελίδης ήταν αμυντικοί του Ηρακλή Θεσσαλονίκης) και άλλοι.

Και ο τίτλος του βιβλίου; Κάσκο είναι το μικρό όνομα ενός από τους κύριους χαρακτήρες του έργου, Κάσκο Μαλμπράν. Δεν μπορώ να πω περισσότερα βέβαια, γιατί σε τέτοια έργα δεν χωράει πολύ ανάλυση, χάνεται το μυστήριο. Αυτό πάντως, που μπορεί να λεχθεί είναι ότι σε πολλά σημεία ο συγγραφέας γράφει πολιτικά χρησιμοποιώντας μια αριστερή ρητορεία, που ίσως παλαιότερα θα έπειθε περισσότερους.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε. Όχι τόσο ως αστυνομικό μυθιστόρημα, αφού το μυστήριο και η επίλυσή του δεν εντυπωσιάζουν, αλλά ο σχεδιασμός και η ανάπτυξη του νουάρ περιβάλλοντος. Δεν εξιδανικεύονται οι χαρακτήρες και αυτό μου αρέσει σε τέτοια έργα. Το παρελθόν του καθένα όσο και να θέλουμε να λέμε ότι είναι κάτι, που δεν αλλάζει και πολλές φορές προτιμούμε να μην του δίνουμε σημασία, είναι κάτι, που μας ακολουθεί συνέχεια και θα μας ακολουθεί πάντα, ιδιαίτερα αν αισθανόμαστε πως υπάρχουν ανοιχτοί λογαριασμοί. Και στο βιβλίο αυτό το παρελθόν κυνηγάει σχεδόν όλους τους χαρακτήρες.

Σχολιάστε

Filed under ΓΚΑΚΑΣ, Σέργιος, Συγγραφείς

Ένα πολύ καλό αστυνομικό μυθιστόρημα για το καλοκαίρι

Σάρωση_20170717

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Από το πουθενά

Συγγραφέας: Γιώργος Μαρτινίδης

Έκδοση: Γράμματα (2011)

ISBN: 978-960-329-502-0

Τιμή: Περίπου €11

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Καιρό είχε η Vivlioniki να ασχοληθεί με ένα αστυνομικό μυθιστόρημα και το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης ανήκει σε αυτήν την κατηγορία λογοτεχνίας. Καθώς βρισκόμαστε στα μέσα του καλοκαιριού, νομίζω ότι είναι και η καλύτερη εποχή για ένα τέτοιο ανάγνωσμα.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Στο εξώφυλλο μια ζωγραφιά σχετική με την υπόθεση του βιβλίου. Αξιοπρεπής δουλειά συνολικά.

Όταν κάποιος μιλάει για αστυνομικό μυθιστόρημα και το όνομα «Μαρτινίδης», το μυαλό των περισσοτέρων θα πάει στον Πέτρο Μαρτινίδη, συγγραφέα, ο οποίος έχει συνδυάσει το όνομά του με τη νουάρ λογοτεχνία και τη Θεσσαλονίκη. Εδώ όμως συγγραφέας είναι ο γιος του Γιώργος Μαρτινίδης και η γνωστή ατάκα με τη μηλιά και το μήλο κολλάει πετυχημένα.

Ήρωας της ιστορίας μας ο Γιάννης Μπενάκης, ένας πρώην αστυνομικός, ο οποίος δουλεύει πια ως ιδιωτικός ντετέκτιβ, που αναλαμβάνει μικροδουλειές. Τυπική φιγούρα νουάρ μυθιστορήματος, ο Μπεν, όπως τον φωνάζουν φίλοι και γνωστοί, ρέπει προς τον αλκοολισμό, είναι γυναικάς και ατακαδόρος. Ζει μόνος του κάπου κοντά στην Ευζώνων, σε μια περιοχή, που ορίζεται από τις οδούς Καυταντζόγλου, Λεωφόρου Στρατού, Παπάφη και Κορυτσάς. Ο μικρόκοσμός του είναι η γειτονιά του, με επίκεντρα ένα μπουγατσατζήδικο του φίλου του Αντώνη και ένα μικρό μπαρ, όπου κυρίως καταναλώνει ουίσκι και μπύρες με την παρέα του, τον Αντώνη, τον Νίκο (καθηγητής σχολείου) και τον Μήτσο (ιδιοκτήτη του μπαρ). Την ρουτίνα της καθημερινότητάς του θα αλλάξει η ανάθεση μιας δουλειάς από έναν άνθρωπο της νύχτας, ο οποίος του ζητάει να βρει έναν φοιτητή, με τον οποίο είχε συνεννοηθεί για κάποια πάρτι στο μαγαζί του, τα οποία θα διοργάνωνε μια φοιτητική παράταξη. Στην έρευνα μπλέκεται και ο θάνατος μιας πρώην κοπέλας του Μπεν, η λειτουργία των φοιτητικών παρατάξεων, άνθρωποι της νύχτας, μεγάλα πολιτικά συμφέροντα και το κουβάρι ξετυλίγεται έως την τελική λύση του μυστηρίου.

Το βιβλίο ξεκινάει στα ρηχά και στην αρχή μπορεί να κουράσει τον αναγνώστη. Αν το παρατήσει θα κάνει μεγάλο λάθος, καθώς η πλοκή εξελίσσεται μαεστρικά και όσο προχωράνε οι σελίδες γίνεται περισσότερο γρήγορο, τα στοιχεία δένουν μεταξύ τους και η υπόθεση κυλάει με ενδιαφέρον και αγωνία. Το τέλος είναι αξιόλογο και ρεαλιστικό.

Ξεχωρίζω το γεγονός ότι ο Μαρτινίδης δεν έχει σκοπό να αποδώσει απόλυτη δικαιοσύνη, ούτε χρησιμοποιεί ήρωες εξιδανικευμένους. Το αντίθετο, η έννοια του καλού και του κακού μπλέκεται σε πολλά, δίνοντας έναν ρεαλισμό στην αφήγησή του. Πετυχημένοι οι διάλογοι σε ύφος και διάρκεια (ο Αντώνης λίγο το παρακάνει με τη λέξη «μαλάκας»), περιγραφές ουσιώδεις χωρίς περιττά στολίδια.

Ένα από τα μεγαλύτερα στοιχήματα, που θα έπρεπε μοιραία να κερδίσει ο Γιώργος Μαρτινίδης είναι η σύγκριση με έργα του πατέρα του Πέτρου Μαρτινίδη. Και προσωπικά πιστεύω ότι βγαίνει νικητής, καθώς το ύφος των δύο συγγραφέων διαφέρει σε μεγάλο βαθμό. Κοινό σημείο αμφότερων των συγγραφέων είναι ότι τα πρώτα τους αστυνομικά βιβλία είναι πολύ καλά (του Πέτρου Μαρτινίδη ήταν το «Κατά συρροήν«).

Χρονικά το βιβλίο κινείται στην εποχή της Κρίσης, ενώ η Θεσσαλονίκη είναι παρούσα όχι στο κέντρο της, αλλά κυρίως σε περιοχές έξω από αυτήν (Κλεάνθους, Παπαναστασίου, Ευζώνων, Χορτιάτης). Τα ονόματα βέβαια των μαγαζιών, που αναφέρονται δεν είναι αληθινά.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε πολύ. Τα στοιχεία, που υπάρχουν στο βιβλίο χρησιμοποιούνται με πολύ καλό τρόπο, υπάρχουν αρκετές ανατροπές στο κείμενο και μια υπόθεση, που είναι πρωτότυπη και εξελίσσεται πετυχημένα. Σίγουρα θα το συμβούλευα για κάποιον, που θέλει να διαβάσει ένα έξυπνο αστυνομικό μυθιστόρημα για το καλοκαίρι και όχι μόνο.

 

Σχολιάστε

Filed under ΜΑΡΤΙΝΙΔΗΣ, Γιώργος, Συγγραφείς