Tag Archives: Θεσσαλονίκη

Ένα ακόμη ιστορικό μυθιστόρημα με φόντο τη Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917

Σάρωση_20180724

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η γυναίκα με το κρυμμένο πρόσωπο

Συγγραφέας: Άννα Τσιλιγκίρογλου-Φαχαντίδου

Έκδοση: Ωκεανίδα (2017)

ISBN: 978-960-410-830-5

Τιμή: Περίπου €8

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917 στη Θεσσαλονίκη αποτέλεσε ένα γεγονός, που στιγμάτισε την ιστορική εξέλιξη της πόλης. Οι μεταβολές, που επέφερε στον πολεοδομικό και κοινωνικό χάρτη ήταν σημαντικότατες και πολλοί την θεωρούν ως το χρονικό σημείο, όπου σβήνει πλέον η Θεσσαλονίκη της Ανατολής. Απολύτως φυσιολογικό άρα είναι και το γεγονός ότι η Μεγάλη Πυρκαγιά αποτέλεσε έμπνευση για πολλούς συγγραφείς. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης ανήκει σε αυτήν την κατηγορία βιβλίων.

Η έκδοση είναι απλή, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Το εξώφυλλο δεν με εντυπωσίασε, σκηνικό ο Λευκός Πύργος και σε πρώτο φόντο μια γυναίκα με γυρισμένο το πρόσωπό της, ακολουθεί την αισθητική μιας σειράς βιβλίων, όπου για κάποιο λόγο μια γυναικεία μορφή κοσμεί το βιβλίο, ίσως σαν κράχτης για το γυναικείο αναγνωστικό κοινό. Ευανάγνωστο κείμενο, υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες, που το συνοδεύουν. Η ταξινόμηση σε κεφάλαια κάνει εύκολη την ανάγνωση. Στο πίσω μέρος του βιβλίου υπάρχει η βιβλιογραφία, που βοήθησε τη συγγραφέα να συλλέξει τα ιστορικά στοιχεία του έργου της. Πριν το κυρίως θέμα του βιβλίου υπάρχει μια σύντομη αναφορά στην ιστορία της πόλης, από την ίδρυσή της έως τις σύγχρονες ημέρες.

Πρωταγωνιστής του έργου είναι ο Ανδρέας Ζιμάς, ένας αρχιτέκτονας των αρχών του 20ου αιώνα. Ζει στη Θεσσαλονίκη την περίοδο της Μεγάλης Πυρκαγιάς, νεαρός ακόμα. Η καταστροφή της πόλης θα επιφέρει μια τεράστια αλλαγή στη ζωή του, καθώς η πανέμορφη γυναίκα του Έλενα θα υποστεί σοβαρά εγκαύματα στο πρόσωπο και θα αναγκαστεί να φορέσει μια μάσκα για να μην φαίνεται η παραμόρφωση. Λίγο καιρό μετά θα πεθάνει από άλλους λόγους. Αυτή είναι και η γυναίκα με το κρυμμένο πρόσωπο του έργου. Στη συνέχεια θα γνωρίσει την Αγγέλα, τον νέο έρωτά του, θα κάνει οικογένεια μαζί της και επαγγελματικά θα ασχοληθεί με την δημιουργία της νέας Θεσσαλονίκης. Ο αναγνώστης θα ακολουθήσει τη ζωή του μέχρι το τέλος της στη δεκαετία του ’50. Πέρα όμως από την προσωπική ζωή του Ανδρέα, παρακολουθούμε και πολλά στοιχεία για την ιστορία της πόλης, μέσα από διαλόγους του Ανδρέα με φίλους και συνεργάτες.

Προσωπικά το βιβλίο δεν μου άρεσε καθόλου. Ούτε ως λογοτεχνικό κείμενο, ούτε ως ιστορικό, άλλωστε στο εξώφυλλο αναφέρει ότι πρόκειται για ένα ιστορικό μυθιστόρημα. Λογοτεχνικά οι διάλογοι δεν κολλάνε καθόλου με το κείμενο και δεν δείχνουν καθόλου ρεαλιστικοί, η υπόθεση δεν μου άρεσε, καθώς ουσιαστικά η γυναίκα με το κρυμμένο πρόσωπο φεύγει πριν καν τα μέσα του βιβλίου, ο έρωτας με την Αγγέλα μοιάζει να μην έχει κανένα πάθος, οι χαρακτήρες δεν στήνονται σωστά, το τέλος μοιάζει να είναι απότομο, ο χρόνος και η εξιστόρηση των γεγονότων μοιάζει να βιάζονται. Και αν λογοτεχνικά ο καθένας μπορεί να προσεγγίζει ένα κείμενο όπως αυτός θέλει, οπότε κάτι, που αρέσει σε κάποιον, μπορεί να μην αρέσει στον διπλανό του, το ιστορικό κομμάτι του έργου επίσης δεν πείθει. Δεν δικαιολογείται σε ένα βιβλίο, στο οποίο έχει γίνει επιμέλεια, αναγράφονται και ιστορικές πηγές έρευνας, να αναφέρεται ότι από τη Μεγάλη Πυρκαγιά κάηκε ο Άγιος Νικόλας ο Ορφανός (που βρίσκεται στην Άνω Πόλη) και να τον μπερδεύει η συγγραφέας με τον Άγιο Νικόλαο τον Τρανό (που βρισκόταν περίπου στη θέση, που σήμερα βρίσκεται μια μικρή εκκλησία του Αγίου Νικολάου, επί της Μητροπολίτου Γενναδίου, στην Πλατεία Αριστοτέλους). Ή δεν γίνεται να έχει κάνει κάποιος έρευνα και να γράφει ότι στο Μαύρο Σάββατο της πόλης, τον Ιούλιο του 1942, όταν οι Γερμανοί κατά την Κατοχή είχαν μαζέψει τους Εβραίους Θεσσαλονικείς στην Πλατεία Ελευθερίας, ότι φορούσαν το κίτρινο αστέρι (η διαταγή βγήκε τους πρώτους μήνες του 1943). Και αν λογοτεχνικά ο συγγραφέας έχει την «ποιητική αδεία», στις ιστορικές αναφορές χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή.

Δεν μπορώ να πω ότι θα συνιστούσα το βιβλίο αυτό σε κάποιον. Από την άλλη η παρουσίαση των βιβλίων στη Vivlioniki έχει καθαρά υποκειμενικό χαρακτήρα, όπως είπα και πριν μπορεί κάτι, που να μην άρεσε σε εμένα, να συναρπάσει κάποιον άλλον.

Advertisements

2 Σχόλια

Filed under Συγγραφείς, ΤΣΙΛΙΓΚΙΡΟΓΛΟΥ-ΦΑΧΑΝΤΙΔΟΥ, Άννα

Ένα από τα πρώτα βιβλία για το χαμό των Εβραίων της Ελλάδας

20080712 (3)

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οι διωγμοί των Εβραίων εν Ελλάδι 1941-1944

Συγγραφέας: Πολυχρόνης Ενεπεκίδης

Έκδοση: Παπαζήση (1969)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €7

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τα τελευταία χρόνια είχαμε την τύχη να διαβάσουμε μερικά εξαιρετικά ιστορικά συγγράμματα σχετικά με το Ολοκαύτωμα των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, αλλά και της Ελλάδας γενικότερα. Ιστορικοί και μελετητές κατάφεραν να έχουν πρόσβαση σε νέο υλικό, αλλά κυρίως είχαν τη διάθεση να ασχοληθούν με αυτό το θέμα. Όμως τα πράγματα δεν ήταν πάντοτε έτσι, έπρεπε να περάσουν πάρα πολλά χρόνια μετά την Κατοχή για να μελετηθεί ο χαμός των Εβραίων της Ελλάδας και πιο ειδικά ο χαμός των Εβραίων Θεσσαλονικέων, σαν να μην ενδιαφερόταν κανείς για το γεγονός ότι μέσα σε διάστημα ούτε ενός έτους στάλθηκαν στα στρατόπεδα εξόντωσης περίπου 50000 συμπολίτες μας και χάθηκε περίπου το 96% αυτών. Μία από τις ελάχιστες εξαιρέσεις είναι το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης, το οποίο μας ταξιδεύει στο μακρινό 1969.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Το εξώφυλλο είναι χάρτινο και συμβαδίζει με την αισθητική εκείνης της εποχής. Αξάκριστο βιβλίο. Προλογίζει το έργο ο Χρυσός Ευελπίδης, πρόεδρος του Συνδέσμου Ελλάς-Ισραήλ. Το ίδιο βιβλίο, με κάποιες προσθήκες, κυκλοφόρησε και από την Εστία το 1996 και πιο πιθανό είναι να βρείτε τη μεταγενέστερη έκδοση σε κάποιο βιβλιοπωλείο. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει ευρετήριο όρων και ονομάτων, καθώς επίσης και η βιβλιογραφία του συγγραφέα.

Τον Ενεπεκίδη στη Vivlioniki τον γνωρίσαμε μέσα από ένα μοναδικό βιβλίο, το οποίο φώτιζε τα τελευταία χρόνια του 19ου αιώνα στη Θεσσαλονίκη, μια εποχή για την οποία λίγα πράγματα γνωρίζουμε ακόμη και σήμερα.

Όπως λέει στον πρόλογό του ο συγγραφέας, η εργασία αυτή είχε δημοσιευτεί αρχικά στην εφημερίδα «Το Βήμα» σε συνέχειες από τις 21 Αυγούστου έως τις 23 Σεπτεμβρίου του 1966. Γενικά στον πρόλογο έχει αρκετά ενδιαφέροντα στοιχεία, όπως για παράδειγμα γίνονται αναφορές σε κάποια βιβλία, τα οποία μιλάνε για το Ολοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων, αλλά επίσης ο συγγραφέας λέει ότι η συγγραφή αυτού του βιβλίου είχε ως αποτέλεσμα να δυσαρεστήσει αρκετούς στην Ελλάδα.

Το βασικό κομμάτι του βιβλίου χωρίζεται σε 20 κεφάλαια και σε ένα επίμετρο, το οποίο χωρίζεται με τη σειρά του σε 3 μέρη. Αν και ο Ενεπεκίδης μιλάει γενικά για το χαμό των Εβραίων της Ελλάδας, το μεγαλύτερο κομμάτι του βιβλίου έχει να κάνει με τους Εβραίους Θεσσαλονικείς, καθώς στην πόλη μας έγινε ο μεγαλύτερος διωγμός και φυσικά εδώ υπήρχε η σημαντικότερη Εβραϊκή κοινότητα της χώρας και μία από τις σπουδαιότερες σε όλη την Ευρώπη.

Δεν θα κάτσω να αναλύσω όλα τα κεφάλαια του βιβλίου, θα σταθώ μόνο σε κάποια, που μου έκαναν ιδιαίτερη εντύπωση. Για παράδειγμα στο 1ο κεφάλαιο υπάρχει κομμάτι της κατάθεσης του Βισλιτσένι, ενός από τους βασικούς συντελεστές του Ολοκαυτώματος της Θεσσαλονίκης, στη δίκη της Νυρεμβέργης. Από το 2ο έως και το 6ο κεφάλαιο διαβάζουμε λεπτομέρειες τόσο για τη μεθόδευση του χαμού των Εβραίων Θεσσαλονικέων από τις Γερμανικές δυνάμεις, όσο και για κάποιες κινήσεις, που έγιναν από την πολιτική ηγεσία των Κατοχικών Κυβερνήσεων, αλλά και την επέμβαση του τότε Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος Δαμασκηνού. Αξίζει εδώ να σταθούμε ότι ο Ενεπεκίδης αναφέρει για τις προσπάθειες του αρχιραββίνου Κόρετς για τη διάσωση των Εβραίων Θεσσαλονικέων, οι οποίες όμως όχι μόνο δεν ήταν πετυχημένες, αλλά δεν αναγνωρίστηκαν από μεγάλη μερίδα του Εβραϊκού πληθυσμού, με αποτέλεσμα για πολλούς να θεωρείται προδότης. Ενδιαφέρον έχουν τα κεφάλαια, όπου αναφέρονται οι ενέργειες των διαφόρων πρεσβειών άλλων χωρών για τη διάσωση των Εβραίων υπηκόων τους (πχ Ιταλία, Ισπανία, Ελβετία, Τουρκία, Ουγγαρία κα). Τέλος αξίζει να σταθούμε και στο 20ο και τελευταίο κεφάλαιο (πριν το επίμετρο) το οποίο μιλάει για την Υπηρεσία Διαχείρισης Εβραϊκών Περιουσιών, ένα θέμα, που την εποχή, που βγήκε το βιβλίο πρέπει να ήταν ένα από τα μεγαλύτερα ταμπού για την κοινωνία της Θεσσαλονίκης και ακόμη και σήμερα, ενώ ξέρουμε ότι περιουσίες άλλαξαν χέρια με αισχρό τρόπο κατά την Κατοχή, λίγοι θέλουν να μιλήσουν για το θέμα.

Το επίμετρο, όπως είπαμε, χωρίζεται σε τρία μέρη. Το πρώτο μιλάει για το χαμό των Εβραϊκών κοινοτήτων στα Γιάννενα και την Κέρκυρα. Το δεύτερο έχει μια επιστολή με ημερομηνία 23 Μαρτίου 1943 με αποδέκτη τον τότε Κατοχικό Πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Λογοθετόπουλο και αποστολείς μια σειρά από φορείς, όπως τον Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό, τον τότε Πρόεδρο της Ακαδημίας Αθηνών Σπυρίδωνα Δοντά, Προέδρους Επιμελητηρίων και Συλλόγων κα. Υπάρχουν και δύο πίνακες, που δείχνουν στατιστικά στοιχεία για τις απώλειες των Εβραίων σε Ελλάδα και Ευρώπη. Το τρίτο μέρος τέλος έχει κάποιες μαρτυρίες επιζώντων Εβραίων της Ελλάδας από μια εργασία της Miriam Novitch.

Ποιες όμως είναι οι πηγές του Ενεπεκίδη; Ο συγγραφέας κυρίως βρήκε υλικό από μυστικά αρχεία των Ες-Ες, όπως γράφει και στον υπότιτλο του βιβλίου. Μέσα από επιστολές, διαταγές και αλληλογραφία, που διασώθηκε, προσπάθησε να φωτίσει πτυχές του Ολοκαυτώματος των Εβραίων στη χώρα μας. Τα στοιχεία, που βρήκε πρέπει να ήταν σοκαριστικά για την εποχή, που κυκλοφόρησαν και πιθανότατα να ξεσήκωσαν αντιδράσεις. Το ύφος του βιβλίου έχει έναν έντονο υποκειμενικό χαρακτήρα, κυρίως στα σημεία, που κρίνει κάποιες από τις πηγές του. Σήμερα η έρευνα έχει προχωρήσει σε πολύ μεγάλο βαθμό και συνεχώς βγαίνουν νέες μελέτες, είναι και ο τρόπος αναζήτησης υλικού πιο εύκολη πλέον. Πάντως για το 1969, που κυκλοφόρησε το βιβλίο, σίγουρα ήταν πρωτοποριακό και ανατρεπτικό. Η γλώσσα του κειμένου δεν είναι ακριβώς δημοτική, αλλά δεν νομίζω ότι θα δυσκολέψει κανέναν.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο πολύ ενδιαφέρον. Ίσως δεν είναι το πιο πλήρες βιβλίο, ίσως έχει κάποια λάθη και μερικά από τα συμπεράσματά του να μην συμφωνούν με τις σημερινές αντιλήψεις, αλλά σε μια περίοδο βαθιάς σιωπής γύρω από το χαμό των Εβραίων Θεσσαλονικέων, το βιβλίο αυτό ήταν μια λαμπρή εξαίρεση, που μιλούσε για πράγματα και καταστάσεις, που πολλοί ήθελαν να ξεχαστούν. Η Ρένα Μόλχο έχει γράψει ένα εξαιρετικό βιβλίο σχετικά με το Ολοκαύτωμα των Εβραίων της Ελλάδας και σίγουρα με πιο επιστημονικό ύφος και τρόπο, αλλά η αξία του έργου του Ενεπεκίδη είναι διαφορετική, έχει να κάνει με την προσπάθεια ενός ανθρώπου να ανοίξει ένα θέμα, για το οποίο ελάχιστοι μιλούσαν ή ασχολούνταν με αυτό.

2 Σχόλια

Filed under ΕΝΕΠΕΚΙΔΗΣ, Πολυχρόνης, Συγγραφείς

Λόγοι για τους οποίους θα έπρεπε η Ροτόντα να λειτουργεί ως εκκλησιαστικός ναός

20080712 (1)

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Άγιος Γεώργιος-Ροτόντα: Λατρευτικός ή μνημειακός χώρος;

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (1999)

ISBN: 960-243-571-2

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Για πολλούς θεωρείται ως το σημαντικότερο μνημείο της Θεσσαλονίκης. Εδώ και πάνω από 1500 (!) χρόνια δεσπόζει στο κέντρο της πόλης. Μυστήριο καλύπτει το λόγο κτίσης του. Με στοιχεία από τη Ρωμαϊκή, τη Βυζαντινή, την Οθωμανική, αλλά και τη νεότερη Θεσσαλονίκη, συνδυάζει σχεδόν όλες τις ιστορικές στιγμές της πόλης μας. Η Ροτόντα, όπως είναι γνωστή στους περισσότερους, είναι τα τελευταία χρόνια αντικείμενο διαμάχης μεταξύ της Εκκλησίας και του Κράτους σχετικά με το αν θα πρέπει να είναι λατρευτικός ή μνημειακός χώρος. Στο βιβλίο της σημερινής ανάρτησης θα δούμε επιχειρήματα από ανθρώπους, που πιστεύουν ότι η Ροτόντα θα πρέπει να γίνει πάλι ναός.

Η έκδοση είναι απλή, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Πρόκειται για τα πρακτικά μιας επιστημονικής ημερίδας, που είχε γίνει στις 21 Μαρτίου του 1997 από το Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ. Υπάρχουν κάποιες λίγες φωτογραφίες στο κείμενο. Ως προλογικά σημειώματα υπάρχουν οι χαιρετισμοί της ημερίδας από τον τότε Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Παντελεήμονα Β’, τον τότε Πρύτανη του ΑΠΘ Αντώνη Μάντη και τον Πρόεδρο του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας Βασίλειο Φανουργάκη. Στην αρχή του βιβλίου υπάρχει επίσης και το πρόγραμμα της ημερίδας.

Το κυρίως θέμα του βιβλίου αποτελείται από 12 εισηγήσεις, οι οποίες σκοπό έχουν να αποδείξουν ότι η Ροτόντα θα πρέπει να είναι πρώτιστα ένας λατρευτικός χώρος και κατά δεύτερο λόγο ένα μνημείο πολιτισμού (για κάποιους θα πρέπει να είναι μόνο ναός):

  • Οι δύο πρώτες εισηγήσεις των Αθανάσιου Αγγελόπουλου και Ηλία Νικολακάκη θα μπορούσε κανείς να πει ότι έχουν εισαγωγικό χαρακτήρα, καθώς μιλάνε για την ιστορία της Ροτόντας και τη σχέση του μνημείου με τη Θεσσαλονίκη, από τη δημιουργία της έως τις σύγχρονες ημέρες. Αμφότεροι οι εισηγητές δηλώνουν Καθηγητές Πανεπιστημίου.
  • Ακολουθούν τρία κείμενα, τα οποία επιχειρούν να προσεγγίσουν νομικά το ζήτημα της χρήσης της Ροτόντας ως ναού, γραμμένα από τον Μητροπολίτη Τυρολόης και Σερεντίου Παντελεήμων Ροδόπουλου, τον τότε Αντιπρόεδρο του Συμβουλίου Επικρατείας Αναστάσιο Μαρίνο και τον τότε Πρόεδρο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών Κωνσταντίνο Βαβούσκο.
  • Στη συνέχεια υπάρχει η εισήγηση του Βλάσιου Φειδά, Καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο οποίος μιλάει για τις σχέσεις μεταξύ της Εκκλησίας και της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και πιο συγκεκριμένα στις αρμοδιότητες του κάθε ενός φορέα σε θέματα όπως οι ναοί, οι εικόνες, τα κειμήλια κτλ. Και εδώ κυριαρχεί η νομική προσέγγιση του ζητήματος, ενώ μια θεολογική προσέγγιση υπάρχει στην εισήγηση του Θεόδωρου Ζήση. επίσης Καθηγητή Πανεπιστημίου. Ο Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Λέκτωρας του ΑΠΘ εμπλέκει την ελευθερίας της λατρείας με το θέμα της χρήσης της Ροτόντας.
  • Ενδιαφέρον παρουσιάζει η εισήγηση του Θεολόγου Αλιπράντη, ο οποίος είναι αρχαιολόγος, ο οποίος επισημαίνει το λατρευτικό χαρακτήρα της Ροτόντας, ενώ στην εισήγησή του στο βιβλίο υπάρχει και ένα επίμετρο, απάντηση σε μελέτη του επίσης αρχαιολόγου Αριστοτέλη Μέντζου.
  • Η λιγότερο ίσως φανατισμένη εισήγηση είναι αυτή του Αθανάσιου Παλιούρα, ο οποίος υποστηρίζει τη διττή λειτουργία του χώρου, τόσο ως λατρευτικός ναός, όσο και ως μνημείο πολιτισμού.
  • Οι τελευταίες δύο εισηγήσεις είναι από τον Αρχιμανδρίτη Ιωάννη Τασσιά, ο οποίος μιλάει για τις πρωτοβουλίες του Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης για το θέμα και του Αντώνιου Παπαδόπουλου, ο οποίος μιλάει για αποφάσεις και κείμενα, που γράφτηκαν από ιδιώτες και διάφορους φορείς, υπέρ της χρήσης της Ροτόντας ως εκκλησιαστικού ναού. Στα κείμενα αυτά ξεχωρίζω αυτά της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, την επιστολή της Ιεράς Κοινότητας του Αγίου Όρους προς τον τότε Υπουργό Πολιτισμού Θάνο Μικρούτσικο, την επιστολή του Μητροπολίτη Δημητριάδος και μετέπειτα Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος Χριστόδουλου προς τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης, την επιστολή του Πρύτανη του ΑΠΘ Αντώνιου Μάντη προς τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης, την ανακοίνωση των Υπαλλήλων του Υπουργείου Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη και την επιστολή του Απόστολου Βακαλόπουλου.

Όπως είναι ευνόητο, στην ημερίδα ουσιαστικά προσπάθησαν να δείξουν για ποιους λόγους η Ροτόντα πρέπει να αποδοθεί στην τοπική Εκκλησία και να λειτουργεί ως ναός. Άσχετα από την άποψη, που έχει ο καθένας για το θέμα, τα επιχειρήματα αυτής της πλευράς έχουν το δικό τους ενδιαφέρον. Για το θέμα στη Vivlioniki έχουμε δει δύο βιβλία, ένα, που υποστήριζε ότι η Ροτόντα πρέπει να έχει κυρίως μνημειακό χαρακτήρα και ένα, που υποστήριζε ότι η Ροτόντα θα πρέπει να λειτουργήσει ως ναός.

Βρήκα το βιβλίο ενδιαφέρον, παρά το γεγονός ότι για το θέμα χρήσης της Ροτόντας έχω σχηματισμένη άποψη και αντίθετη από αυτήν, που έχουν οι εισηγητές του βιβλίου. Προσπαθώ στη Vivlioniki να μην παρουσιάζω βιβλία με τα οποία συμφωνώ μόνο, αλλά γενικά έργα, που έχουν σχέση με την πόλη μας. Αν και το βιβλίο κυκλοφόρησε το 1999, έχουν περάσει 20 χρόνια και ακόμη το θέμα δεν έχει λυθεί οριστικά. Θέλω να πιστεύω ότι δεν θα χρειαστεί να περάσουν άλλα 20 χρόνια μέχρι να λήξει και αυτό το ζήτημα.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Αντισημιτισμός στη Θεσσαλονίκη του Μεσοπολέμου: Ο εμπρησμός του συνοικισμού Κάμπελ

20080712 (2)

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Τα τρία Ε (ΕΕΕ) και ο εμπρησμός του Κάμπελ – Το πογκρόμ του 1931 στη Θεσσαλονίκη

Συγγραφέας: Μιχάλης Τρεμόπουλος

Έκδοση: Αντιγόνη (2018)

ISBN: 978-618-82604-4-3

Τιμή: Περίπου €20

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν λίγες μέρες είχαμε δύο επιθέσεις αντισημιτικού χαρακτήρα στη Θεσσαλονίκη. Η πρώτη στο μνημείο για τα θύματα του Ολοκαυτώματος της πόλης μας, το οποίο βρίσκεται στην Πλατεία Ελευθερίας και η δεύτερη στο μνημείο, που ανεγέρθηκε πρόσφατα στο χώρο του ΑΠΘ για τους Εβραίους συμπολίτες μας. Οι άθλιες αυτές κινήσεις καθιστούν επίκαιρο όσο ποτέ άλλοτε το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης, το οποίο κυκλοφόρησε πριν από λίγο καιρό και το οποίο περιγράφει με πάρα πολλές λεπτομέρειες την επίθεση, που είχε γίνει τον Ιούνιο του 1931 στον Εβραϊκό συνοικισμό του Κάμπελ με αποτέλεσμα τον εμπρησμό του.

Η έκδοση είναι καλή. Δεν με ενθουσίασε το εξώφυλλο προσωπικά. Το βιβλίο προλογίζουν η ιστορικός Ρένα Μόλχο και δύο εκπρόσωποι του Ιστορικού Αρχείου Προσφυγικού Ελληνισμού (ΙΑΠΕ), ο Σωτήρης Γεωργιάδης και ο Ανανίας Τσιραμπίδης. Βιβλιογραφία και ευρετήριο όρων και ονομάτων βρίσκονται στο τέλος του βιβλίου, ενώ στο κάτω μέρος των σελίδων υπάρχουν σημειώσεις και βιβλιογραφικές αναφορές. Αρκετές φωτογραφίες συνοδεύουν το κείμενο, εκ των οποίων τις περισσότερες μάλλον δύσκολα θα βρείτε σε άλλα βιβλία. Η έκδοση έγινε με την υποστήριξη του Ιδρύματος Heinrich Böll.

Θα σταθώ αρχικά στα προλογικά σημειώματα των εκπροσώπων του ΙΑΠΕ, καθώς προσωπικά βρήκα την κίνηση αυτή σπουδαία, αν σκεφτεί κανείς ότι όλοι οι κατηγορούμενοι για την υπόθεση ήταν πρόσφυγες. Το να κοιτάς την αλήθεια κατάματα και χωρίς φόβους και προκαταλήψεις αποτελεί πιστεύω ό,τι πιο σημαντικό για έναν ιστορικό ή έναν μελετητή.

Το βιβλίο αποτελείται από 11 κεφάλαια, τα οποία με τη σειρά τους χωρίζονται σε μικρότερες ενότητες, με αποτέλεσμα το έργο να διαβάζεται εύκολα:

  • Τα δύο πρώτα κεφάλαια ουσιαστικά περιγράφουν το ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναδύθηκε και ανδρώθηκε η ΕΕΕ (Εθνική Ένωση Ελλάς), αλλά και άλλες οργανώσεις παρόμοιου χαρακτήρα στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου. Το ότι η Θεσσαλονίκη υπήρξε η πόλη, όπου οι περισσότερες από αυτές εμφανίστηκαν δεν είναι κάτι τυχαίο και έχει να κάνει με την ιδιαιτερότητα της πόλης στην πληθυσμιακή της σύνθεση, αλλά και με τα πρόσφατα (εκείνη την εποχή) γεγονότα των Βαλκανικών Πολέμων, της έλευσης των χιλιάδων προσφύγων κτλ.
  • Το 3ο και 4ο κεφάλαιο είναι από τα πιο σημαντικά του βιβλίου, καθώς μιλάει για την οργάνωση της ΕΕΕ, το πώς γεννήθηκε, από ποιους, σε ποιους απευθυνόταν, ποιοι την στήριξαν και γιατί, με ποιες άλλες οργανώσεις συνδέθηκε και πολλά ακόμη λίγο ή και περισσότερο άγνωστα στοιχεία για την οργάνωση αυτή.
  • Εξαιρετικά σημαντικό και το 5ο κεφάλαιο, το οποίο περιγράφει λεπτομερώς τα γεγονότα του Ιουνίου του 1931, τα οποία δεν περιλαμβάνουν μόνο την επίθεση του Κάμπελ, αλλά και άλλες επιθέσεις σε Εβραϊκούς συνοικισμούς, καθώς επίσης και το τι ειπώθηκε στη Βουλή και τι γράφτηκε στις εφημερίδες της εποχής και κυρίως σε αυτές της Θεσσαλονίκης.
  • Το 6ο κεφάλαιο επικεντρώνεται στην επίθεση στο Κάμπελ, με τις προετοιμασίες, τα γεγονότα και τις πρώτες πρώτες αντιδράσεις, που είχαμε. Αξίζει να σημειωθεί ότι αναφέρονται δύο νεκροί από τον εμπρησμό στο Κάμπελ, ο ένας μάλιστα ήταν ο χριστιανός φούρναρης του συνοικισμού Λεωνίδας Παπάς.
  • Πολύ σημαντικό το 7ο κεφάλαιο με αναφορές στις αντιδράσεις τόσο του πολιτικού κόσμου της χώρας, όσο και των εφημερίδων. Είναι δύσκολο για τον σημερινό αναγνώστη να καταλάβει με τα σημερινά δεδομένα το τι είχε ειπωθεί και το τι γραφόταν εκείνες τις μέρες.
  • Το 8ο κεφάλαιο μιλάει για το πώς γιγαντώθηκε η ΕΕΕ μετά τα γεγονότα του Κάμπελ. Αν σκεφτεί κάποιος ότι μιλάμε για τον Μεσοπόλεμο, μια περίοδο, όπου στην Ευρώπη είχαν κυριαρχήσει οι φασιστικές και εθνοσοσιαλιστικές ιδέες σε πολλές χώρες, το γεγονός αυτό δεν κάνει και τόσο εντύπωση. Βέβαια δεν γίνεται να μην γίνουν και παραλληλισμοί με τη γιγάντωση του πολιτικού εξαμβλώματος της Χρυσής Αυγής, αν και προσωπικά πιστεύω ότι υπάρχουν και πολλές διαφορές.
  • Από τα πιο ενδιαφέροντα κεφάλαια του βιβλίου είναι το 9ο, όπου ο αναγνώστης θα διαβάσει για τις συζητήσεις, που έγιναν στη Βουλή για τα γεγονότα του Κάμπελ, υλικό παρμένο από τα πρακτικά των συνεδριάσεων.
  • Ακόμη πιο ενδιαφέροντα όμως μου φάνηκαν το 10ο και 11ο κεφάλαιο, τα οποία μιλάνε για τη δίκη των πρωταιτίων, που έγινε τον Απρίλιο του 1932 στη Βέροια και από την οποία ουσιαστικά αθωώθηκαν σχεδόν όλοι οι υπεύθυνοι του εμπρησμού.
  • Το 12ο κεφάλαιο επιχειρεί μια σύνδεση του χθες με το σήμερα στον τομέα της ανόδου της ακροδεξιάς στην Ευρώπη και στην Ελλάδα.

Περισσότερο από την έρευνα του Τρεμόπουλου σε βιβλιογραφικές πηγές κάνει θετικότατη εντύπωση η πρωτογενής έρευνά του σε αρχειακό υλικό κρατικών φορέων, όπως η έρευνά του στη δικογραφία της υπόθεσης, τα πρακτικά της Βουλής και φυσικά το αρχείο των εφημερίδων. Το υλικό του βιβλίου έχει συνταχτεί με τέτοιο τρόπο, ώστε ο αναγνώστης σε πολλά κεφάλαια να ακολουθεί το χρόνο μέσα από τα ρεπορτάζ και την αρθρογραφία της εποχής. Η γλώσσα διατηρήθηκε όπως ήταν, αλλά δεν νομίζω να προκαλεί προβλήματα κατανόησης σε κάποιον, μιλάμε για μια απλή μορφή καθαρεύουσας (στα κείμενα των εφημερίδων και των πρακτικών εννοείται, όχι στο κείμενο του συγγραφέα). Αξίζει ίσως να σχολιαστεί ιδιαίτερα ότι για πρώτη φορά γίνεται τέτοια έρευνα στο υλικό της δικογραφίας, τις καταθέσεις μαρτύρων, κατηγορουμένων κτλ από τη δίκη της Βέροιας, όπου φανερώνεται η πολιτική σκοπιμότητα της αθωωτικής απόφασης.

Τον Τρεμόπουλο στη Vivlioniki τον έχουμε γνωρίσει μέσα από άλλα δύο βιβλία του, ένα για την ιστορία της αεροπορίας της Θεσσαλονίκης και ένα για τα ρέματα και τους χειμάρρους της πόλης μας. Σε αμφότερα, άσχετα από το αν κάποιος συμφωνεί ή διαφωνεί με τις απόψεις του, υπάρχει βαθιά έρευνα στο αντικείμενο, που εξετάζει και ο αναγνώστης σίγουρα έχει να μάθει πάρα πολλά και σημαντικά πράγματα.

Για τον εμπρησμό του Κάμπελ έχουν γραφτεί πλέον αρκετά πράγματα και σε πολλά βιβλία. Εδώ όμως έχουμε συγκεντρωμένο υλικό για το πώς οδηγηθήκαμε στο γεγονός αυτό, τους υπευθύνους, τη στάση της πολιτικής σκηνής, τη δίκη κτλ. Δεν γνωρίζω κάποιο άλλο έργο, που να έχει ασχοληθεί σε τέτοιο βαθμό με τον εμπρησμό του Κάμπελ, ένα γεγονός, το οποίο μπορεί να μοιάζει μεμονωμένο, αλλά αποτέλεσε καταλύτη για πολλά πράγματα, που επακολούθησαν, όπως για παράδειγμα τη φυγή πολλών Εβραίων από τη Θεσσαλονίκη από φόβο για νέες επιθέσεις.

Το βιβλίο μου άρεσε. Και μου άρεσε γιατί πέρα από την έρευνα, μπορεί να ανοίξει συζητήσεις για πάρα πολλά θέματα και αυτός είναι ίσως ο πρωταρχικός σκοπός μιας ιστορικής μελέτης. Οφείλω να ομολογήσω ότι έχω απορίες για κάποια από τα γραφόμενα, αλλά και ενστάσεις για κάποια άλλα, όμως στο σύνολό του το βιβλίο είναι σημαντικό για όσους εξετάζουν τη νεώτερη ιστορία της πόλης μας. Εξαίρετη, λεπτομερής, τεκμηριωμένη δουλειά.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΤΡΕΜΟΠΟΥΛΟΣ, Μιχάλης

Αναμνήσεις από το σεισμό του 1978: 40 χρόνια μετά

Σάρωση_20180622

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Σεισμογραφίες

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Ιανός (2018)

ISBN: 978-678-5141-47-9

Τιμή: Περίπου €5

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Έχουν περάσει ήδη 40 χρόνια από την ημέρα, που η Θεσσαλονίκη τραντάχτηκε από τον καταστροφικό σεισμό της 20ης Ιουνίου. Ήταν ένα καλοκαιρινό βράδυ του 1978, το οποίο έμελλε να αλλάξει τις ζωές χιλιάδων συμπολιτών μας. Δυστυχώς το πέρασμα του σεισμού δεν άφησε πίσω του μόνο υλικές ζημιές, αλλά χάθηκαν και ανθρώπινες ζωές. Τις αναμνήσεις τους από εκείνη την ημέρα, αλλά και από ό,τι επακολούθησε μοιράζονται μαζί μας 34 άνθρωποι, σε ένα βιβλίο, που κυκλοφόρησε πριν λίγες ημέρες και αποτελεί το θέμα αυτής της ανάρτησης.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Στο εξώφυλλο μια φωτογραφία από το ρολόι στη Στοά Μαλακοπής, το οποίο σταμάτησε στην ώρα του σεισμού, λίγο μετά τις 11 το βράδυ και ακόμη και σήμερα όποιος περνάει μπορεί να το δει. Χρησιμοποιήθηκε απλό χαρτί εκτύπωσης των 100gr. Στο βιβλίο υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες, ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες, παραχώρηση του πολύ γνωστού φωτογράφου της πόλης μας Μιχάλη Παππού.

Το υλικό του βιβλίου συλλέχτηκε στα πλαίσια μιας εκδήλωσης, που έγινε στις 19 Ιουνίου στην Νέα Παραλία, υπό την αιγίδα του συλλόγου «Φίλοι Νέας Παραλίας» με αφορμή ακριβώς αυτά τα 40 χρόνια από το σεισμό. Όσοι βρίσκονταν στην πόλη ή στις γύρω περιοχές εκείνη τη στιγμή δύσκολα μπορούν να ξεχάσουν το τι έκαναν ή το πώς αισθάνθηκαν.  Ήταν κάτι πρωτόγνωρο για την πόλη, άσχετα από το γεγονός ότι δυστυχώς η Θεσσαλονίκη έχει περάσει αρκετούς σεισμούς στο παρελθόν και μάλλον θα αντιμετωπίσει και πολλούς στο μέλλον. Οι αφηγήσεις είναι προσωπικές, χωρίς την ανάγκη λογοτεχνικού καλλωπισμού. Η τηλεόραση είχε αρχίσει να μπαίνει στα σπίτια εκείνη την περίοδο και πολλοί θυμούνται να βλέπουν είτε τον Μουντιαλικό αγώνα μεταξύ Ιταλίας και Αυστρίας (στο Μουντιάλ της Αργεντινής), είτε τον Γιώργο Φούντα σε μια τηλεοπτική αστυνομική σειρά. Αλησμόνητη επίσης είναι σε όσους ήταν στη Θεσσαλονίκη η εικόνα της πόλης με τους κατοίκους να έχουν γεμίσει τους ελεύθερους χώρους, τα πάρκα, τις πλατείες και γενικά όποια ανοιχτωσιά υπήρχε τότε στη Θεσσαλονίκη. Οι μέρες, που ακολούθησαν χαρακτηρίστηκαν από φόβο και αγωνία, αν θα σταματούσαν οι σεισμοί, αν άντεξαν τα σπίτια και δεν θα έβλεπαν το κόκκινο χαρτί της πολεοδομίας στην είσοδο κτλ. Δυστυχώς με το σεισμό βρέθηκε και η αφορμή να γκρεμιστούν κάποια σπίτια-στολίδια της Θεσσαλονίκης, αλλά για αυτό το θέμα και για πολλά άλλα δεν θα μιλήσουμε μέσα από αυτό το ιστολόγιο.

Δεν ξεχώρισα κάποια από τις αφηγήσεις, μου φάνηκαν όλες εξαιρετικά ενδιαφέρουσες, άσχετα αν οι συγγραφείς μοιράστηκαν προσωπικές στιγμές τους. Ίσως αυτή του Δημήτρη Παπαγρηγορίου, ο οποίος ήταν νεαρός δημοσιογράφος στη Μακεδονία, έκανε από τα πρώτα ρεπορτάζ για το γεγονός. Στο δικό του κείμενο κρατάω την αντίδραση του σπουδαίου Κώστα Δημάδη, διευθυντή τότε της εφημερίδας, ο οποίος αμέσως με το, που τελείωσε ο σεισμός βγήκε και είπε «Εντάξει, αρκετά, ώρα για δουλειά…».

Οι φωτογραφίες του βιβλίου είναι πάρα πολύ ενδιαφέρουσες, με την πιο συγκλονιστική ίσως να είναι αυτή της σελίδας 28, όπου ο φωτογραφικός φακός αποτύπωσε λίγη ώρα μετά τον σεισμό, ανθρώπους στα χαλάσματα της «πολυκατοικίας του Νίκου», όπως έμεινε γνωστή η πολυκατοικία, που έπεσε στην Ιπποδρομίου, να προσπαθούν να βρούνε ζωντανούς ανάμεσα στα τσιμέντα και τους γκρεμισμένους τοίχους.

Το βιβλίο μου άρεσε πολύ. Ήταν και οι μέρες τέτοιες, που μου φάνηκε ιδιαίτερα επίκαιρο. Εγώ ήμουν τότε μόλις 2 ετών και δεν θυμάμαι τι έγινε, από ακούσματα των δικών μου ξέρω ότι καθόμασταν στο μπαλκόνι, ο πατέρας είχε φέρει κοτόπουλο από το Βάσο και απολαμβάναμε τη ζεστή καλοκαιρινή βραδιά. Αν και δεν έχω, όπως είπα, αναμνήσεις, κάθε φορά, που τρώω κοτόπουλο από τον Βάσο, κοιτάω μην τυχόν κουνιέται πάλι η γη…

 

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Ένας περίπατος στην Πυλαία


Σάρωση_20180621

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Πυλαία: Ένας περίπατος στην πόλη

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: University Studio Press (2017)

ISBN: 978-960-12-2376-6

Τιμή: Περίπου €4

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Έχουμε στο παρελθόν δει στη Vivlioniki κάποια μικρά λευκώματα, που ανήκουν στη σειρά «Ένας περίπατος στην πόλη». Συνήθως κυκλοφορούσαν λίγο πριν τις γιορτές των Χριστουγέννων και μου είχε κάνει εντύπωση, που δεν είδα την συνέχειά τους φέτος. Έτσι λοιπόν χάρηκα όταν είδα την 6η συνέχεια της σειράς στο περίπτερο των εκδόσεων του University Studio Press στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Θεσσαλονίκης, τον Μάιο, που μας πέρασε.

Η έκδοση είναι πολύ καλή, όπως και οι υπόλοιπες της σειράς. Έχει χρησιμοποιηθεί χαρτί Magno Satin των 170gr. Πολύ καλή ποιότητα εκτύπωσης των φωτογραφιών, στο εξώφυλλο ένα έργο του Νάσου Αβδαρμάνη, ο οποίος είναι και ένας από τους φωτογράφους, που συμμετέχουν στο λεύκωμα. Δίγλωσση έκδοση (ελληνικά – αγγλικά), τουλάχιστον στο προλογικό σημείωμα.

Και σε αυτό το λεύκωμα επιμέλεια ανέλαβε ο Ηρακλής Παπαϊωάννου, ο οποίος στην εισαγωγή παρουσιάζει το έργο των φωτογράφων. Εδώ οι δημιουργοί είναι ο Νάσος Αβδαμάνης (Αβδαρμάνη τον αναφέρει το προλογικό σημείωμα, δεν ξέρω ποιο είναι το σωστό), ο Ανδρέας Τσανίδης, η Ελένη Παπαϊωάννου και ο Διονύσης Μεταξάς.

Όλα τα έργα είναι έγχρωμα και αναδεικνύουν κάποιες γωνιές από το ιδιαίτερα μεγάλο δημοτικό διαμέρισμα της Πυλαίας, το οποίο εκτείνεται από την περιοχή του οικισμού της Πυλαίας και φτάνει έως το εμπορικό κέντρο Κόσμος. Επειδή δεν έχω γνώση της περιοχής, οι περισσότερες φωτογραφίες μου φάνηκαν εντελώς άγνωστες. Όλοι οι δημιουργοί πάντως φαίνεται να επικεντρώθηκαν στην συνύπαρξη του φυσικού χώρου και της ανθρώπινης δημιουργίας καθώς και στην αντίθεση του παλιού με το νέο. Καλλιτεχνικά δεν είμαι αρμόδιος να κρίνω τα έργα.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε. Ίσως μου άρεσε περισσότερο το γεγονός ότι υπήρξε συνέχεια στη σειρά. Πάντως είναι καλό, που υπάρχουν τέτοιες εκδόσεις, όπου νέοι δημιουργοί και φωτογράφοι μπορούν να παρουσιάζουν το έργο τους. Για την αστεία τιμή των €4, νομίζω ότι αξίζει να στηριχτεί αυτή η προσπάθεια.

 

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Η ανατολίτικη όψη της Θεσσαλονίκης και το τέλος της μέσα από την πένα του Θωμά Κοροβίνη

Σάρωση_20180619 (2)

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ο θρύλος του Ασλάν Καπλάν

Συγγραφεάς: Θωμάς Κοροβίνης

Έκδοση: Άγρα (2018)

ISBN: 978-960-505-333-8

Τιμή: Περίπου €18

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης μας ταξιδεύει πίσω στις ημέρες της Μεγάλης Πυρκαγιάς του 1917 στη Θεσσαλονίκη. Σε μια πόλη εντελώς διαφορετική από τη σημερινή, όχι μόνο ρυμοτομικά, αλλά και εθνολογικά. Στη Θεσσαλονίκη, που συγκρινόταν με τη Βαβέλ, από τους χιλιάδες ανθρώπους διαφορετικών φυλών και εθνών, οι οποίοι βρέθηκαν για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα να συνυπάρχουν στην πόλη μας. Αφορμή για αυτό το ταξίδι ο μεγάλος έρωτας ενός Τουρκαλβανού Θεσσαλονικέα με μια Σεφαραδίτισα συμπολίτισσά μας, ο έρωτας του Ασλάν Καπλάν για τη γοητευτική Σαλώμη.

Η έκδοση είναι άριστη, έχω βαρεθεί να γράφω για το πόσο όμορφα, καλαίσθητα και προσεγμένα βιβλία κάνει ο εκδοτικός οίκος του Άγρα (ίσως καλό θα ήταν να συμβαδίσει και το site τους σε ποιότητα και καλαισθησία με τις εκδόσεις τους). Χρησιμοποιήθηκε χαρτί Palatina των 100gr. Ωραίο εξώφυλλο, ευανάγνωστο κείμενο, γυρνάς τις σελίδες και δεν φοβάσαι ότι θα μείνει το μισό μελάνι στα δάχτυλά σου. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει η βιβλιογραφία, που χρησιμοποίησε ο Κοροβίνης για τη συγγραφή του έργου. Στο κάτω μέρος των σελίδων υπάρχουν πάρα πολλές σημειώσεις, μεταφράσεις των λέξεων, που χρησιμοποιήθηκαν κυρίως από την τουρκική, τη λαντίνο και την εβραϊκή γλώσσα.

Ο Κοροβίνης χαρακτηρίζει το έργο του ως «Λαϊκό ρομάντζο τον καιρό της φωτιάς του ’17 στη Θεσσαλονίκη», δίνοντας ως έναν βαθμό στον αναγνώστη έναν μπούσουλα για το τι πρόκειται να διαβάσει. Η ιστορία διαδραματίζεται στις μέρες ακριβώς της πυρκαγιάς και πιο συγκεκριμένα μέσα στις 32 ώρες της μεγάλης καταστροφής, που έμελλε να αλλάξει ριζικά την εικόνα της πόλης μας (για τη Μεγάλη Πυρκαγιά αν θέλετε μπορείτε να διαβάσετε τα βιβλία της Αλέκας Καραδήμου-Γερόλυμπου και του Ηλία Πετρόπουλου). Πρωταγωνιστής του έργου ο Ασλάν Καπλάν, όπου «Ασλάν» είναι το λιοντάρι και «Καπλάν» είναι η τίγρης (το ήξερα το τελευταίο από το κλασσικό έργο της Άλκης Ζέης «Το καπλάνι της βιτρίνας»), ένας Τουρκαλβανός Θεσσαλονικέας, ένας ήρωας της εποχής του. Γόης, δυνατός, θαρραλέος, τολμηρός, πιστός στους φίλους του, ειλικρινής, έχει θαρρείς όλες τις αρετές ενός ανθρώπου. Για αυτόν η Θεσσαλονίκη είναι κάτι παραπάνω από μια πόλη, που αγαπά, είναι η πατρίδα του, την οποία δεν θέλει να αποχωριστεί για κανέναν λόγο. Έχει μεγαλώσει σε μια πόλη, όπου οι φυλές των ανθρώπων μπλέκονταν μεταξύ τους, μπορεί να μην είχαν πάντα τις καλύτερες σχέσεις, αλλά ήξεραν να συνυπάρχουν. Το άλλο πρωταγωνιστικό πρόσωπο του έργου είναι η Σαλώμη, μια Εβραία καλλονή, της οποίας η γοητεία είναι απαράμιλλη και για την οποία μιλάνε όλοι στην πόλη. Μεταξύ τους δημιουργείται μια σχέση πάθους χωρίς όρια, η οποία μοιραία θα εκτροχιαστεί κάποια στιγμή και θα τύχει ενός τραγικού τέλους. Γύρω από αυτά τα δύο πρόσωπα ο Κοροβίνης τοποθετεί μια πλειάδα άλλων ατόμων με καταλυτικό ρόλο τόσο για τη ροή της ιστορίας, όσο και για τη δημιουργία των χαρακτήρων των πρωταγωνιστών.

Ο Κοροβίνης τοποθετεί τους ήρωές του στη λαϊκή τάξη, στους απλούς ανθρώπους, τους ανώνυμους, οι οποίοι κατά κύριο λόγο ζούσαν στη Θεσσαλονίκη. Η χρονική περίοδος του έργου βρίσκει μια πόλη στην οποία επικρατεί ακόμη το ανατολίτικο χρώμα και εδώ οι γνώσεις του συγγραφέα στην τουρκική γλώσσα και στον πολιτισμό τον βοηθούν σε μεγάλο βαθμό για να πλάσει το σκηνικό του. Κυριαρχεί η ένταση σε όλο το έργο, είτε μιλάει για τον έρωτα, το μίσος, την αγάπη, το πάθος, τη φιλία, τον φόβο. Σαν όλα να έχουν μεγεθυνθεί σε μια στιγμή, που η απόλυτη καταστροφή ήταν μπροστά στα μάτια των ανθρώπων.

Προσωπικά πιστεύω ότι ο Κοροβίνης δεν ήθελε τόσο πολύ να μιλήσει για μια ερωτική ιστορία, αλλά την χρησιμοποιεί για να φτιάξει στα μάτια του αναγνώστη την εικόνα της Θεσσαλονίκης όπως ήταν την περίοδο της Μεγάλης Πυρκαγιάς. Μεγάλα κομμάτια άλλωστε του βιβλίου δεν σχετίζονται καθόλου με τη φλογερή σχέση του Ασλάν και της Σαλώμης (δεν πιστεύω ότι διάλεξε τυχαία το όνομα αυτό για την πρωταγωνίστριά του, κάνοντας παραλληλισμό με τη Σαλώμη της Καινής Διαθήκης), αλλά χρησιμοποιούνται για να φτιαχτεί η εικόνα της πόλης (για παράδειγμα οι διάλογοι του Ασλάν με τη γιαγιά του ή με τον καφετζή στο καφενείο «Το Σουφλί» κα). Η Θεσσαλονίκη της Μεγάλης Πυρκαγιάς είναι μια πόλη με τεκέδες, πορνεία, καφενέδες, μεγάλα ξενοδοχεία και κέντρα διασκέδασης, ένας τόπος με Εβραίους, Χριστιανούς και Μουσουλμάνους και ένα τεράστιο στρατόπεδο με κάθε καρυδιάς καρύδι, όπως παρουσιάζεται στο δεύτερο κιόλας κεφάλαιο, με την επίσκεψη του Ασλάν στο καφέ-αμάν του Σαμπρή Μπέη. Ο αναγνώστης περισσότερο θα γνωρίσει τη Θεσσαλονίκη της Ανατολής και λιγότερο θα ασχοληθεί με την υπόθεση του έργου. Λογοτεχνικά δεν νομίζω ότι μπορεί το βιβλίο να συγκριθεί με παλαιότερα έργα του Κοροβίνη, αλλά δεν νομίζω ότι είχε τέτοιο σκοπό ο συγγραφέας.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε. Ο Κοροβίνης καταφέρνει με επιτυχία να αναπαραστήσει τον κόσμο της πόλης, αλλά και την πόλη την ίδια στη δύση της Θεσσαλονίκης της Ανατολής. Η εικόνα, που έχουμε για την πόλη στα τέλη της δεύτερης δεκαετίας του 20ου αιώνα νομίζω ότι αποκτά μια ευκρίνεια και περισσότερες λεπτομέρειες.

 

Σχολιάστε

Filed under ΚΟΡΟΒΙΝΗΣ, Θωμάς, Συγγραφείς

Οι Εβραίοι Θεσσαλονικείς στη μετάβαση από την Οθωμανική στη Ελληνική Θεσσαλονίκη

Σάρωση_20180619

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Θεσσαλονίκη των Εβραίων – Ανάμεσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και τη νεότερη Ελλάδα

Συγγραφέας: Devin Naar

Έκδοση: Αλεξάνδρεια (2018)

ISBN: 978-960-221-750-4

Τιμή: Περίπου €25

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν κάποιον καιρό παρουσιάστηκαν 3 βιβλία από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια, που υπάγονται στην πολύ ενδιαφέρουσα σειρά του εκδοτικού οίκου με τίτλο «Θέματα Εβραϊκής Ιστορίας». Πρόκειται για τις δύο επανεκδόσεις των έργων των Μαρσέλ Νατζαρή και Ισαάκ Ματαράσσο, καθώς και για τη δουλειά του Λεόν Σαλτιέλ. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης ανήκει στην ίδια σειρά και πρόκειται για τη μετάφραση ενός πολύ γνωστού έργου, που κυκλοφόρησε πριν λίγα χρόνια στην αγγλική, από έναν σύγχρονο μελετητή της Σεφαραδίτικης ιστορίας, του Αμερικανού Devin Naar.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Υπάρχουν κάποιες, λίγες κατ’εμέ εικόνες από διάφορα αρχεία. Πλουσιότατη βιβλιογραφία, βρίσκεται στο τέλος του βιβλίου, μαζί με τις σημειώσεις και είναι περίπου 50 σελίδες. Στο τέλος υπάρχει και ευρετήριο ονομάτων. Τη μετάφραση την έκανε από τα αγγλικά ο Χρήστος Γεμελιάρης και κρίνοντας από τον τρόπο, που ρέει η ανάγνωση την βρίσκω πολύ καλή. Το βιβλίο πρωτοκυκλοφόρησε το 2016 με τον τίτλο «Jewish Salonica: Between the Ottoman Empire and Modern Greece» από τις εκδόσεις Stanford University Press.

Μετά το προοίμιο, που υπογράφει ο Δήμαρχος Θεσσαλονίκης κ. Γιάννης Μπουτάρης, δύο προλογικά σημειώματα και ένα σημείωμα για τη μεταγραφή ξένων όρων, ξεκινάει το κυρίως θέμα του βιβλίου, το οποίο χωρίζεται στην εισαγωγή και 5 κεφάλαια:

  • Η εισαγωγή ουσιαστικά προετοιμάζει τον αναγνώστη για το τι θα διαβάσει στη συνέχεια. Το ερώτημα, στον τίτλο «Είναι η Θεσσαλονίκη εβραϊκή;» σίγουρα δεν απαντάται στο κομμάτι αυτό του βιβλίου.
  • Το 1ο Κεφάλαιο έχει τίτλο «Σαν δήμος και κράτος: Η Κοινότητα» και αναφέρεται στις εξελίξεις μέσα στην Ισραηλιτική Κοινότητα από τα τελευταία χρόνια της Οθωμανικής Θεσσαλονίκης έως και το Ολοκαύτωμα της πόλης το 1943. Ουσιαστικά μιλάμε για μία περίοδο μεγάλων αλλαγών όχι μόνο για την πόλη. Οι Εβραίοι Θεσσαλονικείς αποτέλεσαν το πιο προοδευτικό ίσως κομμάτι της Θεσσαλονίκης και ήταν οι πρώτοι, που προσπάθησαν να ξεφύγουν στην κοινότητά τους από την θρησκευτική κυριαρχία και να οργανώσουν μια κοσμική δομή, η οποία θα εξυπηρετούσε τα συμφέροντα των μελών της. Μετά το 1912 η κοινότητα έπρεπε να διαμορφώσει νέα χαρακτηριστικά στην ταυτότητά της, ώστε να μπορεί να ενταχθεί στο ελληνικό όραμα του νέου κράτους, στο οποίο ανήκε η πόλη. Όταν για πολλούς αιώνες η Εβραϊκή Κοινότητα ήταν κυρίαρχη στην πόλη, η μεταβολή, που έγινε ιδίως μετά την Μικρασιατική Καταστροφή με την μετατροπή της σε μειοψηφία, προκάλεσε αναταράξεις. Το πλαίσιο στο οποίο λειτουργούσε πια η Ισραηλιτική Κοινότητα της Θεσσαλονίκης δεν ήταν αυτό μιας προνομιακής ομάδας, κομματιού της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά μιας θρησκευτικής μειονότητας του ελληνικού κράτους. Όλα αυτά αναπτύσσονται με πολλές λεπτομέρειες στο κεφάλαιο αυτό.
  • Το 2ο Κεφάλαιο έχει τίτλο «Ποιος θα σώσει τον Σεφαραδίτικο Ιουδαϊσμό;» και αναλύει με λεπτομέρειες τις εξελίξεις στον τομέα της αρχιρραβινείας στη Θεσσαλονίκη, από τα τέλη της Οθωμανικής Θεσσαλονίκης έως το Ολοκαύτωμα του 1943. Ακολουθείται χρονολογική σειρά παρουσιάζοντας τη δράση και το έργο των αρχιρραβίνων της πόλης μας, από τον Ιακώβ Κόβο, ο οποίος διαδέχτηκε ουσιαστικά την τελευταία τριανδρία ραβίνων, οι οποίοι ήταν η θρησκευτική, αλλά και κοινοτική εξουσία των Εβραίων Θεσσαλονικέων έως τον Σέβη Κόρετς, τον τελευταίο της προς εξέταση περιόδου. Το κεφάλαιο έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον, καθώς αναλύεται το έργο και η προσωπικότητα αυτών των ανθρώπων, οι διαδικασίες εκλογής τους, οι διαφωνίες μέσα στην Κοινότητα κτλ. Πολύ χρήσιμο το κομμάτι του κεφαλαίου, που αναφέρεται στον αρχιρραβίνο Ιακώβ Μεΐρ, μια σπουδαία προσωπικότητα, που πέρασε από την πόλη μας. Προσωπικά κράτησα από αυτό το κεφάλαιο το γεγονός ότι ενώ παλαιότερα η Θεσσαλονίκη ήταν ξακουστή για τους ραβίνους, που έβγαζε, οι οποίοι είχαν φήμη και όνομα και αναλάμβαναν θέσεις σε εβραϊκές κοινότητες σε όλη την Ευρώπη, από τον Κόβο και έπειτα δεν μπόρεσε να βρεθεί ένας Θεσσαλονικιός ραβίνος να αναλάβει τη θέση, για διάφορους λόγους, υπήρξε μάλιστα και μια μεγάλη περίοδος, που η κοινότητα δεν είχε αρχιρραβίνο. Το δεύτερο, που σημείωσα είναι ότι η θέση της αρχιρραβινείας στη Θεσσαλονίκη είχε τόσο κύρος, ας αντανάκλαση του κύρους της εβραϊκής κοινότητας της πόλης μας, ώστε υποψήφιος για τη θέση υπήρξε μέχρι και ο Ισαάκ Χέρτσογκ, ο πρώτος αρχιρραβίνος του Ισραήλ μετά τη δημιουργία του κράτους. Τέλος αξίζει ο αναγνώστης να διαβάσει το κεφάλαιο για τον Κόρετς, καθώς σε αντίθεση με την πλειοψηφία όσων έχουν γραφτεί στα βιβλία, ο Κόρετς δεν παρουσιάζεται ως προδότης του ποιμνίου του.
  • Το 3ο κεφάλαιο έχει τον τίτλο «Πιο ιερό και από συναγωγή» και μιλάει για τη δημιουργία των σχολείων και τις προσπάθειες της Εβραϊκής Κοινότητας να οργανώσει την παιδεία των μελών της. Εδώ κυριαρχεί η ύπαρξη της Αλιάνς και της Ταλμούδ Τορά, μαζί με κάποια ιδιωτικά σχολεία, που έγιναν. Το ενδιαφέρον σε αυτό το κεφάλαιο είναι ότι βλέπουμε τις προσπάθειες, που έγιναν κυρίως μετά το 1912 για την ενσωμάτωση των εβραιοπαίδων σε ένα ελληνικό σύστημα εκπαίδευσης ή μάλλον καλύτερα την προσπάθεια προσέγγισης, που έγινε. Πολλές λεπτομέρειες εκπαιδευτικού χαρακτήρα, με πολλές μεταβολές, που συντελέστηκαν κυρίως κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου. Ο τίτλος του κεφαλαίου φανερώνει και το πόσο σημαντική θεωρούσε η Εβραϊκή Κοινότητα την εκπαίδευση των νεαρών μελών της. Προβληματισμοί γύρω από τον άξονα κατεύθυνσης της παιδείας, διαμάχες μεταξύ των υπέρμαχων της αφομοίωσης και των σιωνιστών και άλλα πολλά αναλύονται σε αυτό το κεφάλαιο.
  • Το 4ο Κεφάλαιο έχει τίτλο «Προετοιμάζοντας το έδαφος για καλύτερες μέρες» και μιλάει για τους ιστορικούς της περιόδου, οι οποίοι ασχολήθηκαν με τη μελέτη του παρελθόντος των Εβραίων Θεσσαλονικέων. Το εξαιρετικό αυτό κεφάλαιο, που μιλάει για πράγματα άγνωστα στους περισσοτέρους μας ουσιαστικά αναλύει το έργο 5 ιστορικών, οι οποίοι επίσης παρουσιάζονται με κάποια χρονολογική σειρά. Οι ιστορικοί αυτοί ήταν ο Μερκάδο Κόβο, Μπαρούχ Μπεν-Ιακώβ, Ιωσήφ Νεχαμά (ίσως ο πιο γνωστός από όλους), Ισαάκ Εμμανουήλ και Μιχαήλ Μόλχο. Στη Vivlioniki έχουμε δει δύο έργα του Νεχαμά (δείτε εδώ και εδώ), ενώ από τον Μόλχο έχουμε δει το In Memoriam, το οποίο όμως γράφτηκε μεταπολεμικά.
  • Το 5ο Κεφάλαιο έχει τίτλο «Πέτρες με λαλιά», είναι το τελευταίο του βιβλίου και έχει θέμα το Εβραϊκό Νεκροταφείο και πιο συγκεκριμένα για τις προσπάθειες, που έγιναν κυρίως από το Ελληνικό Κράτος για αλλαγή χρήσης του χώρου του Εβραϊκού Νεκροταφείου και πιο συγκεκριμένα να μετατραπεί ο ιερός αυτός χώρος των Εβραίων Θεσσαλονικέων στη σημερινή Πανεπιστημιούπολη. Υπάρχουν πάρα πολλές λεπτομέρειες για τη σύγκρουση μεταξύ φορέων του Ελληνικού Κράτους και της Ισραηλίτικης Κοινότητας Θεσσαλονίκης για το μέλλον του Νεκροταφείου, το οποίο τελικά καταστράφηκε κατά την περίοδο της Κατοχής.

Στο βιβλίο, όπως καταλάβατε, κύριο αντικείμενο μελέτης είναι οι διαδικασίες σε διάφορους τομείς και φορείς, οι οποίες συντέλεσαν στις αλλαγές της Εβραϊκής Κοινότητας Θεσσαλονίκης κατά τη μετάβαση από κομμάτι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σε μειονότητα του Ελληνικού Κράτους. Η μετάβαση αυτή δεν ήταν ούτε εύκολη, ούτε γρήγορη και δυστυχώς ούτε αναίμακτη, αν θυμηθεί κανείς τον εμπρησμό του συνοικισμού Κάμπελ το 1931. Αλλά παρά τα εμπόδια φαινόταν να υπάρχει μια προσέγγιση μεταξύ Ελληνικού και Ισραηλίτικου στοιχείου, η οποία όμως διεκόπη κατά την περίοδο της Κατοχής με το χαμό των 50000 περίπου συμπολιτών μας.

Η γλώσσα του Ναρ είναι κατανοητή, αν και υπάρχουν πολλά ονόματα και λεπτομέρειες, που ίσως κουράσουν τον μέσο αναγνώστη. Υπάρχουν και κάποια λάθη, τα οποία όμως δεν αλλοιώνουν την ουσία των πραγμάτων. Κάποια από τα πράγματα, που υπάρχουν στο βιβλίο ίσως ενοχλήσουν κάποιους. Το ύφος είναι ένας συνδυασμός λογοτεχνικής ιστορικής αφήγησης τύπου Mazower και πανεπιστημιακής διατριβής. Μην ξεχνάμε ότι το βιβλίο γράφτηκε αρχικά για να διαβαστεί από μη Έλληνες. Με λίγη προσπάθεια πάντως γίνεται κατανοητό από τον καθένα.

Βρήκα το βιβλίο αρκετά ενδιαφέρον. Δεν έχω τις γνώσεις να το συγκρίνω με αντίστοιχα έργα άλλων συγγραφέων, όπως πχ η Ρένα Μόλχο, ο Mark Mazower και η Μερόπη Αναστασιάδου, αλλά θεωρώ ότι μας δίνει πολύ υλικό για μια κρίσιμη περίοδο των Εβραίων Θεσσαλονικέων και βοηθάει στο να κατανοήσουμε πολλά γεγονότα της εποχής, όπως τουλάχιστον τα έβλεπαν οι Εβραίοι συμπολίτες μας.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, NAAR, Devin

Το τελευταίο βιβλίο του Τάσου Χατζητάτση

Σάρωση_20180614 (2)

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ακροτελεύτιοι εσπερινοί

Συγγραφέας: Τάσος Χατζητάτσης

Έκδοση: Πόλις (2009)

ISBN: 978-960-435-238-8

Τιμή: Περίπου €14

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης έχει να κάνει με το τελευταίο έργο του Τάσου Χατζητάτση, ενός από τους πιο αγαπημένους μου συγγραφείς. Κυκλοφόρησε μετά το θάνατο του συγγραφέα (πέθανε στις 7 Νοεμβρίου του 2008) και περιλαμβάνει 9 διηγήματα.

Η έκδοση είναι απλή και όμορφη, χαρακτηριστική των εκδόσεων του οίκου Πόλις. Το εξώφυλλο κοσμείται από ένα έργο του A.R. Penck, γερμανού ζωγράφου με τίτλο «Die Zukunft des Emigranten» (Το Μέλλον του Μετανάστη). Το έργο βέβαια είναι σαν να καθρεφτίζεται και στο βιβλίο αναφέρεται ότι ο τίτλος του είναι σκέτο «Die Zukunft». Αξιοπρεπέστατη δουλειά για ένα λογοτεχνικό βιβλίο.

Ο τίτλος του βιβλίου συνδέεται με τον τίτλο του πρώτου έργου του Χατζητάτση, του «Έντεκα Σικελικοί Εσπερινοί«, που είχε κυκλοφορήσει το 1997. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο συγγραφέας γνώριζε ότι σε κάποιο σύντομο χρονικό διάστημα θα πέθαινε, η συγγραφή των διηγημάτων αυτών έγινε το 2007 και το 2008. Μέσα σε αυτή τη δεκαετία η γραφή του Χατζητάτση ωρίμασε, απέκτησε δικό της ξεχωριστό χαρακτήρα, γεγονός, που φαίνεται κυρίως στο αριστουργηματικό του μυθιστόρημα «Σα σπασμένα φτερά«. Νοσταλγία, έρωτας, σχέσεις ανθρώπων, αλλά και των δύο φύλων, ο ρόλος της ιστορίας στην εξέλιξη της προσωπικής ζωής του καθενός μας είναι κάποια από τα θέματα, που βρίσκει κανείς στα κείμενα του Χατζητάτση.

Από τα 9 διηγήματα του βιβλίου, ξεχωρίζω το «Απολυμένη Πέτρα» (για μένα το καλύτερο από όλα), το «Ένας καταδικασμένος σε θάνατο δραπέτευση», το «Κατίνα ή Κάθριν» και το «Οι φράουλες» αν και οφείλω να πω ότι όλα τα διάβασα με μεγάλη ευχαρίστηση. 3 από τα 9 διηγήματα είχαν δημοσιευτεί παλαιότερα στον τύπο.

Η Θεσσαλονίκη είναι μια μεγάλη αγαπημένη του Χατζητάτση, αν και σπάνια είναι πρωταγωνίστρια στα έργα του. Όπως και πολλοί άλλοι όμως, ενώ θα μπορούσαν οι ιστορίες του να διαδραματίζονται σε διάφορα μέρη, ο συγγραφέας επιλέγει να τις τοποθετήσει στην πόλη μας, με αναφορές σε δρόμους, γεγονότα, περιοχές, πρόσωπα, μαγαζιά της Θεσσαλονίκης.

Το βιβλίο μου άρεσε πολύ. Το διάβασα με μια λύπη γνωρίζοντας ότι πρόκειται για το τελευταίο έργο του Χατζητάτση, το οποίο ο ίδιος δεν πρόλαβε να το δει τυπωμένο. Αν και δεν έχω γνώσεις κριτικής λογοτεχνίας, πιστεύω μέσα μου πως ο Χατζητάτσης είχε πάρα πολλά να δώσει στην πεζογραφία όχι μόνο της πόλης μας, αλλά της χώρας γενικά. Μακάρι τα έργα του να συνεχίσουν να διαβάζονται.

 

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΧΑΤΖΗΤΑΤΣΗΣ, Τάσος

Ο πεζογραφικός και καλλιτεχνικός κόσμος της Θεσσαλονίκης μέσα από τα μάτια του Περικλή Σφυρίδη

Σάρωση_20180614

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος; Σε πρώτο πρόσωπο

Συγγραφεάς: Περικλής Σφυρίδης

Έκδοση: Μπιλιέτο (1999)

ISBN: 960-7805-09-7

Τιμή: Περίπου €8

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τον Περικλή Σφυρίδη νομίζω τον γνωρίζουν όλοι όσοι έχουν ασχοληθεί με την λογοτεχνία στη Θεσσαλονίκη ή τις εικαστικές τέχνες της πόλης. Με έργο τόσο στην πεζογραφία, όσο και σε μελέτες πάνω στη ζωγραφική, αλλά και με τη συνδρομή του στα λογοτεχνικά περιοδικά της πόλης, έχει αφήσει το αποτύπωμά του στον καλλιτεχνικό κόσμο της Θεσσαλονίκης σε πολλούς τομείς και με διάφορους τρόπους. Πριν λίγο καιρό είχε παρουσιαστεί στη Vivlioniki ένα βιβλίο, όπου ο Παναγιώτης Γούτας έπαιρνε μια συνέντευξη από τον Σφυρίδη. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι μια – ας την πούμε – αυτοβιογραφία του Σφυρίδη με αναφορές στο λογοτεχνικό του βίο, από τα πρώτα του βήματα έως τις σημερινές ημέρες (όπου ως σημερινές να έχετε στο νου ότι μιλάμε για το 1999).

Η έκδοση είναι απλή, λιτή και όμορφη. Συμπαθώ ιδιαίτερα τα βιβλία του Μπιλιέτου για κάποιο λόγο. Υπάρχει χάρτινη κουβερτούρα, που καλύπτει το εξώφυλλο. Αξάκριστο βιβλίο, όπως και τα περισσότερα νομίζω από αυτόν τον εκδοτικό οίκο (αν όχι όλα). Το βρήκα στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου και μου έκανε εντύπωση αρνητική, ότι ο υπεύθυνος του περιπτέρου το πουλούσε στην τιμή των €10, ενώ στο Biblionet η αναγραφόμενη τιμή είναι στα €8 περίπου και προσπαθούσε να με πείσει ότι πρόκειται για ευκαιρία. Είναι κρίμα να αντιμετωπίζονται τα βιβλία ως προϊόντα μαναβικής και να πωλούνται με αυτόν τον τρόπο, ειδικά όταν αυτό γίνεται από τον ίδιο τον εκδοτικό οίκο, που τα παράγει.

Στα 11 μικρά κεφάλαια του βιβλίου ο Σφυρίδης περιγράφει την πορεία του μέσα στο λογοτεχνικό και καλλιτεχνικό κόσμο της Θεσσαλονίκης, από τα πρώτα του βήματα ως μαθητής έως τις μέρες μας (είπαμε, μιλάμε για το 1999). Ο λόγος του είναι όπως η γραφή του, ρεαλιστική, ειλικρινής, ωμή (αλλά όχι με άσχημο και χυδαίο τρόπο). Μιλάει με ονόματα, δεν φοβάται συγκρούσεις, περιγράφει τη λογοτεχνική κοινότητα της Θεσσαλονίκης ακριβώς με τον τρόπο, που αυτός τη γνώρισε, χωρίς προσπάθεια εξωραϊσμού ή αγιοποίησης. Ούτε το έργο του προσπαθεί να το διαφημίσει, ασκεί κριτική και στα δικά του κείμενα και σε δικές του πράξεις και αντιδράσεις. Πολλά από αυτά, που θα διαβάσει ο αναγνώστης στο βιβλίο αυτό τα έχει δει και στο βιβλίο του Γούτα, για το οποίο μιλήσαμε νωρίτερα.

Ενδιαφέρον έχουν αυτά, που λέει για την ενασχόλησή του με τη ζωγραφική και τις μελέτες, που έκανε για τους ζωγράφους της Θεσσαλονίκης (δύο τέτοια βιβλία παρουσιάστηκαν στη Vivlioniki και μπορείτε να τα δείτε εδώ και εδώ). Γενικά ο Σφυρίδης ασχολήθηκε ιδιαίτερα με καλλιτέχνες της πόλης μας και προσπάθησε να αναδείξει το έργο τους μέσα από μελέτες, ανθολόγια και παρουσιάσεις σε περιοδικά. Δεν υπάρχουν και πολλοί, που να επικεντρώθηκαν σε αυτόν τον τομέα και για αυτό το έργο του αυτής της φύσης αποκτά ιδιαίτερη αξία. Από εκεί και πέρα η εργογραφία του στο διήγημα κυρίως, αλλά και στο μυθιστόρημα νομίζω τον κατατάσσουν δικαίως ως έναν από τους σημαντικότερους πεζογράφους της γενιάς του. Δεν έχω διαβάσει ποιήματά του και δεν έχω άποψη για αυτά.

Το βιβλίο προσωπικά μου άρεσε. Ο Σφυρίδης ανοίγεται και βοηθάει τον αναγνώστη να καταλάβει κάποια στοιχεία από τη γραφή του, τους λόγους για τους οποίους επέλεξε να ασχοληθεί με τα συγκεκριμένα θέματα, ακόμη και γιατί ήταν πάντα υπέρ της ρεαλιστικής γραφής. Αν δεν έχετε διαβάσει έργα του, πιθανότατα θα θέλετε να ξεκινήσετε μετά την ανάγνωση αυτού του βιβλίου.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΦΥΡΙΔΗΣ, Περικλής