Tag Archives: Θεσσαλονίκη

Οι αλώβητοι του Τσιράκη

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οι αλώβητοι

Συγγραφέας: Βασίλης Τσιράκης

Έκδοση: Τόπος (2019)

ISBN: 978-960-499-283-6

Τιμή: Περίπου €17

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τα ιστορικά μυθιστορήματα αποτελούν λογοτεχνικά κείμενα, τα οποία γοητεύουν μεγάλο μέρος του αναγνωστικού κοινού. Η κύρια παγίδα τους είναι όταν το ιστορικό κομμάτι υπερκεράζει το λογοτεχνικό ή όταν τα δύο μέρη δεν δένουν μεταξύ τους με σωστό τρόπο. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης ανήκει στην κατηγορία των ιστορικών μυθιστορημάτων, όπου ο συγγραφέας πέτυχε τη σωστή δοσολογία στη συνταγή του και έφτιαξε ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον έργο.

Η έκδοση είναι απλή, λιτή και όμορφη. Το εξώφυλλο μεταφέρει τον αναγνώστη στο χρόνο και στον τόπο όπου διαδραματίζεται το έργο. Ευανάγνωστο κείμενο, που δεν κουράζει. Σωστά ταξινομημένο το υλικό σε κεφάλαια, στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν οι ευχαριστίες του συγγραφέα καθώς και μια ενότητα με τίτλο «Δάνεια-οφειλές», όπου αναφέρονται οι πηγές που χρησιμοποίησε ο συγγραφέας για το βιβλίο του και οι οποίες είναι από βιβλία αλλά και από το διαδίκτυο.

Τον Τσιράκη τον γνωρίσαμε στη Vivlioniki μέσα από δύο βιβλία του, το «Σελανίκ» και το «Τα χρόνια ανάμεσα«. Κάποιος θα μπορούσε να πει ότι το «Οι αλώβητοι» αποτελεί τη συνέχεια αυτών των δύο έργων, μια μορφή τριλογίας, δεν γνωρίζω αν αυτός ήταν ο σκοπός του συγγραφέα ή αν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε εδώ τον όρο τριλογία. Προσωπικά δεν είχα ενθουσιαστεί με αυτά τα έργα και ομολογώ ότι ξεκινώντας το τελευταίο βιβλίο του Τσιράκη το έκανα με αρνητική προδιάθεση και εν τέλει είμαι χαρούμενος που δεν δικαιώθηκα.

Το βιβλίο είναι χωρισμένο σε δύο μέρη. Στο πρώτο τα γεγονότα κινούνται χρονικά από τις 20 Μαρτίου 1947, ημέρα δολοφονίας του Γιάννη Ζεύγου, ηγετικού στελέχους του ΚΚΕ, έως τις 30 Ιανουαρίου 1950. Μιλάμε δηλαδή για την περίοδο του Εμφυλίου και λίγο μετά. Υπάρχουν 18 κεφάλαια όπου αναπτύσσεται η δράση του βιβλίου. Στο δεύτερο τα γεγονότα κινούνται χρονικά από τις 18 Μαρτίου 1963, μία μέρα δηλαδή πριν την επίσκεψη του Στρατηγού Ντε Γκολ στη Θεσσαλονίκη, έως τις 17 Νοεμβρίου 1974, βραδιά των γεγονότων του Πολυτεχνείου, τόσο στο Μετσόβειο Πολυτεχνείο, όσο και σε αυτό του ΑΠΘ. Και εδώ η δράση είναι χωρισμένη σε 18 κεφάλαια.

Οι πρωταγωνιστές του έργου είναι πολλοί και οι ζωές τους εμπλέκονται σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό. Υπάρχει επίσης ποικιλία στους χαρακτήρες, στο οικονομικό τους υπόβαθρο, στις πολιτικές τους αντιλήψεις κτλ. Ο Τσιράκης προσπαθεί να εντάξει στο έργο του αντιπροσώπους από όλη την κοινωνία. Αν και όπως είπαμε χρονικά το βιβλίο κινείται από το 1947 έως το 1974, υπάρχουν πάρα πολλές αναφορές στο παρελθόν, όταν και παρουσιάζονται και δομούνται οι χαρακτήρες. Από τα θετικά του έργου το γεγονός ότι οι πρωταγωνιστές δεν παραμένουν με τα χαρακτηριστικά που είχαν στην αρχή, αλλά μέσα στο πλαίσιο των 27 χρόνων μεταβάλλονται, αλλάζουν και αυτό κάνει το βιβλίο πιο ρεαλιστικό στα μάτια μου.

Κάθε κεφάλαιο ξεκινάει με μία λέξη, που υποδηλώνει τον καιρό και την εποχή, που διαδραματίζεται το κεφάλαιο. Ο Τσιράκης χρησιμοποιεί ως κύριο μέσο την αφήγηση με μεγάλες προτάσεις, γεγονός που κρύβει κινδύνους, καθώς οι μεγάλες προτάσεις μπορεί να κουράζουν τον αναγνώστη. Δεν συμβαίνει όμως κάτι τέτοιο, αντίθετα η χειμαρρώδης γραφή χαρίζει ζωντάνια στο έργο. Όπου χρειάζεται να μπούνε διάλογοι είναι ρεαλιστικοί, χωρίς φιοριτούρες.

Το βιβλίο μπορεί να χαρακτηριστεί ιστορικό, αλλά και πολιτικό και κοινωνικό. Οι επιμέρους ιστορίες και τα επεισόδια στις ζωές των ηρώων εκτυλίσσονται μέσα στα γεγονότα, που πέρασε η Ελλάδα και κυρίως η Θεσσαλονίκη κατά τον Εμφύλιο, την ταραχώδη δεκαετία του ’60 και τη Δικτατορία. Οι ήρωες του μυθιστορήματος έρχονται κοντά με πρωταγωνιστές της ιστορίας χωρίς όμως αυτό να γίνεται με τρόπο επιτηδευμένο, αλλά ως φυσική συνέχεια των δράσεων των πρωταγωνιστών.

Η οπτική γωνία από την οποία ο Τσιράκης γράφει το έργο είναι σαφέστατη, όλα κρίνονται από την πολιτική γραμμή της Αριστεράς. Μπορεί σε κάποια σημεία να νομίζει ο αναγνώστης ότι διαβάζει κείμενο κομματικής μπροσούρας με τη γραφικότητα που αυτά είχαν παλαιότερα, αλλά αυτά είναι λίγα και δεν μπορούν να επηρεάσουν το σύνολο του έργου. Άλλωστε οι ανατροπές που υπάρχουν είναι τόσες πολλές, που σχεδόν τίποτα από αυτά που φαίνονται στην αρχή δεν παραμένει δογματικά στη θέση του στο τέλος του βιβλίου.

Αυτό που μου άρεσε ιδιαίτερα στο βιβλίο είναι το γεγονός ότι εδώ η υπόθεση και η πλοκή του βιβλίου υπερέχει της ιστορίας. Για να το πω πιο απλά, ο Τσιράκης έχει μια υπόθεση η οποία τρέχει παράλληλα με την ιστορική εξέλιξη των γεγονότων και χωράει μέσα σε αυτήν με ευκολία, ρεαλισμό και χωρίς την ανάγκη να στριμωχτούν όλα για να χωρέσουν.

Η Θεσσαλονίκη είναι το κυριότερο μέρος όπου διαδραματίζονται τα γεγονότα και οι αναφορές σε γεγονότα, τοποθεσίες και πρόσωπα είναι πάρα μα πάρα πολλές. Ο Τσιράκης δεν ακολουθεί μόνο την πολιτική ιστορία του τόπου, αλλά και την πνευματική, την κοινωνική, την καλλιτεχνική. Ο αναγνώστης έχει μπροστά του πάρα πολύ υλικό για τη σύγχρονη ιστορία της πόλης, για κτίρια, καφέ, συνήθειες των Θεσσαλονικέων της εποχής. Ίσως από ερευνητικής μεριάς είναι το πιο πλήρες έργο του Τσιράκη σε σύγκριση με τα δύο προηγούμενά του.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε πολύ. Όχι μόνο σε σύγκριση με το «Σελανίκ» και το «Οι χρόνοι ανάμεσα», από τα οποία το θεωρώ πολύ καλύτερο, αλλά γενικά το βρήκα ένα από τα πιο ενδιαφέροντα βιβλία με θέμα την ιστορία της Θεσσαλονίκης. Στα μάτια τα δικά μου ο Τσιράκης εξελίχτηκε και όπως διαβάζω πολλές φορές σε κριτικές βιβλίων, «ωρίμασε». Η γραφή του είναι πιο στρωμένη, η ροή των γεγονότων πιο λογική, το χτίσιμο των χαρακτήρων περισσότερο προσεγμένο, η πλοκή με πολλές ανατροπές, συνολικά το βιβλίο ένα πολύ καλό μυθιστόρημα. Σε περίπου ενάμιση μήνα θα έχουμε Χριστούγεννα, το προτείνω ανεπιφύλαχτα για δώρο στον εαυτό σας.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΤΣΙΡΑΚΗΣ, Βασίλης

Το έκτο τεύχος της Παραφυάδας

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Παραφυάδα – Τεύχος 6ο

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Ιανός (1990)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €1

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στη σημερινή ανάρτηση θα ρίξουμε μια ματιά στο έκτο τεύχος της Παραφυάδας, του λογοτεχνικού περιοδικού (ή βιβλίου) που είχε πρωτοκυκλοφορήσει στα μέσα της δεκαετίας του 80′. Αυτό το έκτο τεύχος ήταν και το τελευταίο που βρέθηκε στα ράφια των βιβλιοπωλείων.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή, όπως και όλες οι προηγούμενες, με καλλιτεχνική επιμέλεια του Κάρολου Τσίζεκ και γενική επιμέλεια του Περικλή Σφυρίδη. Στο τέλος υπάρχουν τα βιογραφικά σημειώματα των συγγραφέων.

Συνολικά στη Vivlioniki παρουσιάστηκαν το 2ο, 3ο, 4ο και 5ο τεύχος της Παραφυάδας, δυστυχώς δεν μπόρεσα να βρω το 1ο, ελπίζω στο μέλλον να το βρω και να παρουσιαστεί και αυτό στο ιστολόγιο.

Σε σχέση με τα προηγούμενα τεύχη, εδώ έχουμε τις λιγότερες συμμετοχές, 18 συγγραφείς προσέφεραν τα κείμενά τους. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι τα διηγήματα δεν έχουν ενδιαφέρον. Σπουδαίες πένες τις εποχής τους ή ταλέντα και νέες παρουσίες εκείνων των χρόνων υπέγραψαν μερικά πολύ ενδιαφέροντα κείμενα. Κιτσόπουλος, Χριστιανόπουλος, Σφυρίδης, Τζανής, Κιζλάρης, Ναρ, Ξεξάκης, Δαμιανίδης, Καλούτσας, Κουτσούκος, Σκαμπαρδώνης, Σίμος, Σατραζάνης, Μακρής, Γεωργιάδης, Μήττα, Γούτας και Χουβαρδάς είναι οι λογοτέχνες που έδωσαν ανέκδοτα κείμενά τους για αυτήν την έκδοση.

Από τα κείμενα ξεχωρίζω το «Ο υπολοχαγός» του Χριστιανόπουλου, το «Σε αναζήτηση ύφους» του Ναρ, το «Σύμφωνα με τη συνθήκη της Γενεύης…» του Κουτσούκου, το «Πέρα απ’το ταβάνι» του Σκαμπαρδώνη και το «Τα σαΐνια του Λας Βέγκας» του Γούτα.

Δεν ξέρω για ποιο λόγο σταμάτησε στο έκτο τεύχος αυτή η προσπάθεια. Ίσως κουράστηκε ο Σφυρίδης, ίσως βαρέθηκε, ίσως δεν πουλούσε το περιοδικό, ίσως δεν βρίσκονταν ύλη. Θεωρώ ότι το γεγονός ότι περιείχε ανέκδοτα κείμενα το έκανε να ξεχωρίζει και θα μπορούσε να είναι ένα έντυπο, που να στηρίζει και νέους λογοτέχνες παράλληλα με την παρουσίαση γνωστών συγγραφέων. Ποιος δεν θα ήθελε για παράδειγμα φέτος τα Χριστούγεννα να αγοράσει ένα βιβλίο με ανέκδοτο υλικό του Ατζακά, του Κοροβίνη, του Ζουργού, της Χουζούρη κα;

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Η Θεσσαλονίκη σε έργα Ελλήνων ποιητών

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Θεσσαλονίκη των ποιητών – Συλλογή ποιημάτων για την πόλη

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Ρώμη (2019)

ISBN: 978-618-5321-86-4

Τιμή: Περίπου €12

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι μια συλλογή ποιημάτων, τα οποία, όπως ισχυρίζεται η ομάδα εργασίας του βιβλίου, μιλάνε για τη Θεσσαλονίκη, άλλα με πιο εμφανή τρόπο, άλλα με ίσως λιγότερο.

Η έκδοση είναι απλή, λιτή και όμορφη. Ευανάγνωστο κείμενο, στην αρχή υπάρχει μια εισαγωγή, ενώ στο τέλος υπάρχει ευρετήριο ονομάτων. Μια συνολικά αξιοπρεπής δουλειά.

Η ομάδα εργασίας η οποία επέλεξε τα ποιήματα της έκδοσης αποτελείται από τους Σταύρο Γκιργκένη, Ξανθίππη Ζαχοπούλου, Δήμητρα Κουβάτα, Τόλη Νικηφόρου, Χρυσούλα Παπακυριάκου και Ρία Φελεκίδου. Όπως αναφέρουν στην εισαγωγή, δεν πρόκειται για μια ανθολογία ποιημάτων, αλλά μια συλλογή έργων, απλά ενδεικτική, από έργα ποιητών, τα οποία έχουν κάποια σχέση με τη Θεσσαλονίκη. Στο βιβλίο ο αναγνώστης θα βρει έργα από περισσότερους από 150 ποιητές, ενώ χρονολογικά τα ποιήματα κυμαίνονται από τις αρχές του 20ου αιώνα έως σήμερα. Οι συντελεστές του βιβλίου επέλεξαν να μπούνε τα ποιήματα με βάση τη χρονολογία γέννησης του ποιητή. Ευνόητο είναι ότι τα ύφη των ποιημάτων ποικίλουν. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι οι συντελεστές επέλεξαν να διαλέξουν ένα μόνο ποίημα από κάθε λογοτέχνη για λόγους οικονομίας χώρου.

Στο παρελθόν έχουν παρουσιαστεί κάποια βιβλία, τα οποία περιείχαν ποιήματα για τη Θεσσαλονίκη. Τα πρώτα που μου έρχονται στο νου είναι του Σάκη Σερέφα, του Τόλη Νικηφόρου, του Μάριου-Μαρίνου Χαραλάμπους (με δύο συλλογές μάλιστα, που μπορείτε να δείτε εδώ και εδώ). Ο Σερέφας είχε επίσης παρουσιάσει μια συλλογή με αλλόγλωσσα ποιήματα για την πόλη μας. Γενικά ομολογώ πως στη Vivlioniki λίγα είναι τα βιβλία ποίησης που έχουν παρουσιαστεί συνολικά.

Για την αξία των ποιημάτων δεν μπορώ να σχολιάσω πολλά πράγματα, η ποίηση είναι ίσως η δυσκολότερη των λογοτεχνικών μορφών και δεν έχω τις απαραίτητες γνώσεις για να την κρίνω. Σε κάποια ποιήματα η Θεσσαλονίκη είναι η πρωταγωνίστρια και το κύριο θέμα του έργου, σε κάποια άλλα αποτελεί το βασικό σκηνικό του ποιήματα, σε άλλα πάλι υπάρχει μια απλή αναφορά σε κάποια γειτονιά ή σε κάποιο σημείο ή χαρακτηριστικό της πόλης.

Προσωπικά έχω δύο ενστάσεις για το βιβλίο. Πρώτον δεν υπάρχουν αναφορές για το πού μπορεί να βρει κάποιος τα ποιήματα αυτά, σε ποιες συλλογές ή σε ποια περιοδικά πρωτοδημοσιεύτηκαν ή αν είναι ανέκδοτα έργα ούτε και το πότε γράφηκαν. Καταλαβαίνω ότι το να μπούνε τα βιογραφικά στοιχεία των ποιητών, που όπως είπαμε είναι πάρα πολλοί, θα αύξανε το κόστος της έκδοσης (σκεφτείτε λίγο βιογραφικά για κοντά 160 λογοτέχνες). Αλλά πιστεύω θα μπορούσε στο τέλος κάθε ποιήματος να υπάρχει η συλλογή στην οποία αυτό συμπεριλαμβάνεται. Δεύτερον υπάρχουν αρκετά ποιήματα στα οποία η πόλη δεν εμφανίζεται με κανέναν τρόπο στο έργο, ούτε στον τίτλο, ούτε στις στροφές, ούτε εμμέσως με κάποιο στοιχείο. Φαντάζομαι ότι οι ποιητές αυτών των έργων μπορεί να είναι Θεσσαλονικείς, αλλά αυτό από μόνο του δεν μπορεί να σημαίνει πως τα έργα τους μιλάνε για την Θεσσαλονίκη.

Από τα ποιήματα του βιβλίου, θα μπορούσα να σταθώ σε πάρα πολλά, όχι απαραίτητα για τους ίδιους λόγους, ούτε γιατί μου άρεσαν όλα. Θα ήθελα όμως να σταθώ στα παρακάτω:

  • Ο Γεώργιος Στρατήγης στο ποίημά του «Λευκός Πύργος» ζητούσε να γκρεμιστεί το έμβλημα της πόλης!
  • Ο Γιώργος Θέμελης έχει γράψει ένα εξαιρετικό ποίημα για την πόλη με τίτλο «Θεσσαλονίκη»
  • Η Ανθούλα Σταθοπούλου-Βαφοπούλου (ποιήτρια της πόλης μας του Μεσοπολέμου και πρώτη σύζυγος του Γιώργου Βαφόπουλου, έφυγε δυστυχώς νέα από τη ζωή) έχει γράψει το πανέμορφο «Θεσσαλονίκη», συγκινητικό, ύμνος για την πόλη μας.
  • Ο Γιώργος Ιωάννου με το «Τα ηλιοτρόπια των Εβραίων» ήταν ο πρώτος ίσως ποιητής, που μίλησε για το Ολοκαύτωμα των Εβραίων Θεσσαλονικεών.
  • Ο Ντίνος Χριστιανόπουλος στην «Εγνατία» μιλάει για την ερωτική όψη τους αγαπημένου μου δρόμου, που πλέον έχει χαθεί.
  • Ο Μάρκος Μέσκος στο «Στου ίσκιου της γης» γράφει ένα πανέμορφο ποίημα, που μεγάλη εντύπωση μου κάνει, που δεν το πήρε κάποιος να το μελοποιήσει.
  • Ο Μάριος-Μαρίνος Χαραλάμπους εκπροσωπείται στη συλλογή με το «Βυζαντινό παραμύθι», ίσως όχι το πιο αντιπροσωπευτικό του έργο για την πόλη μας. Μιλάμε για τον ποιητή ο οποίος ίσως συνέδεσε το έργο του με τη Θεσσαλονίκη όσο κανένας άλλος ποιητής.
  • Ο Τόλης Νικηφόρου στη «Γενέθλια πόλη» περιγράφει εξαιρετικά τη γειτονιά που μεγάλωσε (περιοχή Πλατείας Δικαστηρίων).
  • Ο Γιάννης Καρατζόγλου στο «Θεσσαλονίκη, Παναγιά» φανερώνει μια μεγάλη, βαθιά και ειλικρινή αγάπη για την πόλη.
  • Ο Χάρης Μελίτας στο «Ηρακλής» περιγράφει ιδανικά τη νοσταλγία που νιώθουν για την πόλη όσοι ήρθαν από μακρυά και πέρασαν τα φοιτητικά τους χρόνια στη Θεσσαλονίκη.
  • Η Χαρά Χρηστάρα στο «Έκλεισε και η Πυξίδα» μιλάει για το κλείσιμο ενός από τα πιο ενδιαφέροντα βιβλιοπωλεία που είχε η πόλη, της Πυξίδας, που βρισκόταν πίσω από το ιερό της Αγίας Σοφίας.
  • Ο Σταύρος Ζαφειρίου στο «Το παράδοξο του Ζήνωνα» γράφει για την εκτέλεση του Αριστείδη Παγκρατίδη, γεγονός που είχε συγκλονίσει την κοινωνία της Θεσσαλονίκης και μέχρι και σήμερα πολλοί πιστεύουν ότι τελικά ο Δράκος του Σέιχ Σου δεν ήταν ο Παγκρατίδης,
  • Ο Σάκης Σερέφας επίσης έχει γράψει μερικά υπέροχα ποιήματα για τη Θεσσαλονίκη και προσωπικά θα διάλεγα κάποιο άλλο από το «Χορτιάτης, ημέρα Κυριακή».που τελικά επιλέχτηκε.
  • Ο Πέτρος Γκολίτσης στο «Θεσσαλονίκη 2013 μ.Χ.» θυμίζει λίγο από Καβάφη στις εικόνες και τη ροή του και αυτό μου άρεσε.
  • Το τελευταίο ποίημα της συλλογής έχει τίτλο «Θεσσαλονίκη» και πρόκειται για ένα συλλογικό ποίημα, το οποίο υπογράφουν τα μέλη της Υπερρεαλιστικής Ομάδας Θεσσαλονίκης και έχει το ενδιαφέρον του νομίζω.

Να πω ξανά ότι επέλεξα απλά κάποια έργα που μου κίνησαν περισσότερο το ενδιαφέρον ή μου φάνηκαν πιο όμορφα, εσείς μπορεί να συγκινηθείτε από κάποιο άλλο ποίημα της συλλογής.

Προσωπικά το βιβλίο μου φάνηκε ενδιαφέρον. Πιστεύω θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως βάση ώστε πάνω σε αυτήν να προστίθενται συνεχώς νέες δουλειές από πρωτοεμφανιζόμενους ποιητές και η επόμενη έκδοση να είναι πιο πλήρης. Αν αγαπάτε την ποίηση και τη Θεσσαλονίκη, αξίζει να το διαβάσετε.

Σχολιάστε

Filed under Γενικά

9 διηγήματα από τη Δυτική Θεσσαλονίκη

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ίχνη όζας

Συγγραφέας: Σπύρος Λαζαρίδης

Έκδοση: Ζήτρος (2013)

ISBN: 978-960-463-246-6

Τιμή: Περίπου €10

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το παρελθόν της Θεσσαλονίκης έχει εμπνεύσει πολλούς συγγραφείς ώστε να δημιουργήσουν έργα, όπου η ιστορία του τόπου μπλέκεται με τη λογοτεχνία, είτε με τη μορφή ποίησης, είτε με τη μορφή πεζογραφήματος. Στη σημερινή ανάρτηση θα δούμε μια συλλογή διηγημάτων, στην οποία το πάντρεμα αυτό γίνεται με μεγάλη επιτυχία, ώστε ο αναγνώστης πολλές φορές δεν αναγνωρίζει εύκολα τα διαχωριστικά όρια. Πέρα όμως από τη λογοτεχνική αξία του έργου, υπάρχουν πάρα πολλά ιστορικά στοιχεία για τον τόπο, τα οποία πιστεύω η πλειοψηφία αγνοεί. Ο τόπος είναι η Δυτική Θεσσαλονίκη (στα περισσότερα) και συγγραφέας ο, για μένα, καλύτερος μελετητής της περιοχής, ο Σπύρος Λαζαρίδης.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Έντονο μπλε εξώφυλλο, που το κοσμεί η φωτογραφίας μιας χαμογελαστής γυναίκας από το παρελθόν. Η πρεσβυωπία που άρχισε να με ταλαιπωρεί ίσως ευθύνεται για το γεγονός ότι θα ήθελα οι χαρακτήρες των γραμμάτων να είναι μεγαλύτεροι. Στο βιβλίο υπάρχουν φωτογραφίες, οι περισσότερες από το προσωπικό αρχείο του συγγραφέα, μερικές εκ των οποίων έχουν μεγάλο ενδιαφέρον, καθώς μας παρουσιάζουν στοιχεία για το παρελθόν συνοικιών της Δυτικής Θεσσαλονίκης, τα οποία πιστεύω ούτε οι ίδιοι οι κάτοικοι των γειτονιών αυτών δεν γνωρίζουν. Στο τέλος υπάρχουν κάποιες σημειώσεις χρήσιμες για τον αναγνώστη, ένα βιογραφικό του συγγραφέα και η εργογραφία του. Στο σύνολό της μια πολύ όμορφη δουλειά.

Τον Σπύρο Λαζαρίδη τον είχαμε γνωρίσει στη Vivlioniki μέσα από το εξαιρετικό του έργο «Η μοναξιά του Ζέιτενλικ«, το οποίο θεωρώ το πληρέστερο και σημαντικότερο βιβλίο για το παρελθόν της Δυτικής Θεσσαλονίκης, που έχει γραφεί. Είχε συμμετάσχει επίσης στη συγγραφή ενός πολύ ενδιαφέροντος βιβλίου για τη Φραγκική Κοινότητα της Θεσσαλονίκης, ενώ είχε υπογράψει το 9ο τεύχος της εξαιρετικής σειράς, που είχε κυκλοφορήσει πριν λίγο καιρό για τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο στη Θεσσαλονίκη. Άλλα έργα του που έχουμε δει στη Vivlioniki είναι το «Λεμπέτ«, ίσως το πρώτο βιβλίο για την ιστορία της Δυτικής Θεσσαλονίκης, και ένα έργο «πρόγονο» θα έλεγα της «Μοναξιάς του Ζέιτενλικ».

Το βιβλίο αποτελείται από 9 διηγήματα, τα οποία ακολουθούν χρονολογική σειρά, από το 1914, χρονιά που έφτασαν οι πρώτοι προσφυγικοί πληθυσμοί στη Δυτική Θεσσαλονίκη έως σήμερα. Αφορμή ή έμπνευση για τη συγγραφή τους αποτελούν ιστορικά ντοκουμέντα, φωτογραφίες ή δημοσιεύσεις εφημερίδων. Ο Λαζαρίδης ξεκινά από αυτά και φτιάχνει μικρές ιστορίες, ώστε στα μάτια του αναγνώστη το παρελθόν να αποκτά μια αφήγηση, μια εικόνα και σε πολλά σημεία μια κινηματογραφική ζωντάνια. Αξίζει τον κόπο ο αναγνώστης να χρησιμοποιήσει τα κείμενα ως αρχή για μια περαιτέρω έρευνα, προσωπικά έμαθα πράγματα πολλά, που δεν γνώριζα. Τα διηγήματα είναι τα εξής:

  • Το πρώτο έχει τίτλο «Το ξωτικό του καναλιού» και αφορμή για αυτό είναι δύο φωτογραφίες. Μια πρόσφυγας από την Ανατολική Θράκη έρχεται το 1914 με το παιδί της και εγκαθίσταται στην περιοχή έξω από τα δυτικά τείχη, σε έναν τόπο έρημο, που δεν θυμίζει τίποτα με αυτό που είναι σήμερα. Θα την ερωτευτεί ένας Άγγλος στρατιωτικός, που ήρθε στη Θεσσαλονίκη κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά η δυσκολία συνεννόησης στέκεται εμπόδιο στη σχέση τους.
  • Το δεύτερο έχει τίτλο «Του Σταυρού» και δεν διαδραματίζεται στη Θεσσαλονίκη, αλλά σε κάποιο χωριό κοντά στο Κιλκίς. Μια ιστορία για την προσφυγιά, το μίσος και την εκδίκηση, που δεν λυτρώνει πάντα τις ψυχές, αλλά πολλές φορές τις φυλακίζει.
  • Το τρίτο έχει τίτλο «Άλογα επί αλόγων» και μας μεταφέρει χρονικά στο 1929, σε μια περίοδο όπου το Κράτος είχε ξεκινήσει το συστηματικό κυνηγητό σε μέλη του ΚΚΕ και είχαν αρχίσει οι πρώτες εξορίες. Στρατόπεδο Παύλου Μελά, Ξηροκρήνη και Επτάλοφος αποτελούν τους τόπους δράσης, καθώς και ένα ρέμα, το οποίο δεν νομίζω να υπάρχει σήμερα και το οποίο ένωνε Ξηροκρήνη και Αμπελόκηπους. Αλλά υπάρχει έγκλημα τελικά;
  • Το τέταρτο έχει τίτλο «Καταφανή ίχνη όζας» και όπως καταλαβαίνετε έδωσε και τον τίτλο του βιβλίου. Στην περιοχή του Χαρμάνκιοϊ (σημερινό Κορδελιό) κάποιοι έσκαψαν το νεκροταφείο για τυμβωρυχία. Ένα έγκλημα πρέπει να αποκαλυφθεί και να βρεθούν οι υπεύθυνοι. Βρισκόμαστε στον Μεσοπόλεμο, 1934, επίκεντρο ο Νέος Κουκλουτζάς (σημερινός Εύοσμος). Μια ομολογία, αλλά ο πραγματικός ένοχος δεν θα βρεθεί ποτέ.
  • Το πέμπτο έχει τίτλο «Βολ πλανέ» και είναι η αληθινή ιστορία, όπου μια ομάδα αντιστασιακών βοήθησε στην απόδραση αιχμαλώτων του στρατοπέδου Παύλος Μελάς κατά τη διάρκεια της Κατοχής, το 1944. Κάποιοι ποδοσφαιρικοί αγώνες θα δώσουν την ευκαιρία και τη δυνατότητα να γίνουν αυτές οι παράτολμες πράξεις.
  • Το έκτο έχει τίτλο «Εις θάνατον!» και είναι βασισμένη επίσης σε αληθινά γεγονότα. Στα χρόνια του Εμφυλίου και λίγο πριν το τέλος του, εξαρθρώνεται μια παράνομη ομάδα, η οποία βοηθούσε στο να προωθούνται αντάρτες στο Μπέλες. Με επίκεντρο τον Θεόδωρο Παναγιωτίδη, έναν εκ των συλληφθέντων, μαθαίνουμε στοιχεία για την οργάνωση αυτή.
  • Το έβδομο έχει τίτλο «Εμφύλιος Αγάπη», μας μεταφέρει στο 1959. Δύο άντρες από διαφορετικά στρατόπεδα κατά τον Εμφύλιο θα βρεθούν κοντά, θα γίνουν μέχρι και κουμπαράκια. Στην ιστορία γίνεται λόγος και για μια πώληση ενός βρέφους, τακτική, που γινόταν συχνά εκείνα τα χρόνια (τουλάχιστον αυτό έχω ακούσει).
  • Το όγδοο έχει τίτλο «Οικόπεδα επί της ασφάλτου» και χρονικά είμαστε στο 1965, εποχή, που ξεκίνησε η εντατική ανοικοδόμηση των Δυτικών συνοικιών της Θεσσαλονίκης, αποτέλεσμα της εσωτερικής μετανάστευσης από την επαρχία προς τη Θεσσαλονίκη. Η ζωή πια φαίνεται να βρίσκει έναν φυσιολογικό ρυθμό.
  • Το ένατο έχει τίτλο «Κόκκινη Δύση» και κινείται χρονικά τόσο στο σήμερα, όσο και στο χτες. Μεταπολίτευση, η Αριστερά έχει μια ιδιαίτερη δυναμική, την οποία φαίνεται να εκμεταλλεύεται στις Δημοτικές εκλογές, ειδικά στην περιοχή της Δυτικής Θεσσαλονίκης. Γίνεται παράλληλα όμως και μια σύνδεση με το παρελθόν και πιο συγκεκριμένα με τον Χρήστο Κανάκη, κοινοτάρχη και δήμαρχο Αμπελοκήπων, ο οποίος προέρχονταν από το ΚΚΕ.

Τα διηγήματα διαβάζονται εύκολα, η υπόθεση κυλάει γρήγορα και σε μερικά η πλοκή έχει αρκετό ενδιαφέρον. Δεν γνωρίζω αν πρωταρχικός σκοπός του Λαζαρίδη ήταν να φτιάξει ένα λογοτεχνικό κείμενο ή να μιλήσει για ιστορικά γεγονότα μέσω της λογοτεχνίας. Γεγονός πάντως είναι ότι οι ιστορίες έχουν πράγματα να πούνε στον αναγνώστη και, όπως είπα και νωρίτερα, αξίζει κάποιος να ψάξει περισσότερο σε αυτά που θα διαβάσει στο βιβλίο.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε και ιδιαίτερα τα διηγήματα «Άλογα επί αλόγων», «Καταφανή ίχνη όζας», «Βολ πλανέ» και «Κόκκινη Δύση». Θεωρώ ότι η ιστορία της Δυτικής Θεσσαλονίκης αξίζει να μελετηθεί περισσότερο και ο Λαζαρίδης δίνει τον δικό του αγώνα προς την κατεύθυνση αυτή. Οι κάτοικοι των περιοχών της Σταυρούπολης, της Νεάπολης, της Πολίχνης, της Ξηροκρήνης, των Αμπελοκήπων κτλ πρέπει να μάθουν πράγματα για τις γειτονιές τους και βιβλία όπως αυτό εδώ αποτελούν μια πολύ καλή αφορμή για να ξεκινήσουν τις δικές τους έρευνες και να αγαπήσουν τον τόπο τους περισσότερο.

Σχολιάστε

Filed under ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ, Σπύρος, Συγγραφείς

Μία σύντομη μελέτη για το βιβλίο του Ντίνου Χριστιανόπουλου «Η Κάτω Βόλτα»

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Αλήθεια και βίωμα στα διηγήματα της «Κάτω Βόλτας» του Ντίνου Χριστιανόπουλου

Συγγραφέας: Τάσος Καλούτσας

Έκδοση: Τα τραμάκια (1994)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €3

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το αντικείμενο αυτής της ανάρτησης είναι μια μικρή μελέτη που έγραψε ο συγγραφέας Τάσος Καλούτσας πάνω στην πρώτη συλλογή διηγημάτων του Ντίνου Χριστιανόπουλου με τίτλο «Η Κάτω Βόλτα».

Η έκδοση είναι απλή και λιτή, χαρακτηριστική των εκδόσεων «Τα τραμάκια», που υπήρχαν μέχρι και πριν κάποια χρόνια και τα οποία διεύθυνε ο Γιώργος Κάτος. Στο τέλος υπάρχει ένα σύντομο βιογραφικό σημείωμα του συγγραφέα. Αξιοπρεπής και οικονομική δουλειά.

Αυτό είναι το πρώτο βιβλίο του Καλούτσα που βλέπουμε στη Vivlioniki, αν και ο συγγραφέας έχει δώσει αρκετά βιβλία, είναι Θεσσαλονικέας και σε έργα του ασχολείται με την πόλη μας. Εύχομαι στο μέλλον να παρουσιαστεί κομμάτι της λογοτεχνικής του δουλειάς επίσης.

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο ο Καλουτσάς έχει τη μελέτη του, ενώ στο δεύτερο υπάρχουν τρία διηγήματα από τη συλλογή του Χριστιανόπουλου. Η «Κάτω Βόλτα» είχε κυκλοφορήσει για πρώτη φορά το 1963, ακολούθησε μία άλλη έκδοση του 1971 που ήταν επαυξημένη και την τελική του μορφή το βιβλίο βρήκε το 1980 (ακολούθησαν και άλλες εκδόσεις, με τελευταία αυτήν του 2012 από τον Ιανό). Στο βιβλίο έγινε επιλογή από την έκδοση του 1980.

Ο Καλούτσας στη μελέτη αυτή προσπαθεί να δει το κατά πόσον είναι βιωματικά τα κείμενα στο βιβλίο του Χριστιανόπουλου. Δεν μπορώ να κρίνω την αλήθεια των συμπερασμάτων του (καταλήγει ότι πρόκειται για «άμεσα βιωματική» γραφή), αυτό ίσως καλό είναι να το κάνουν κριτικοί λογοτεχνίας και φιλόλογοι. Προσωπικά θεωρώ ότι όλα τα έργα όλων των λογοτεχνών, είτε πεζά, είτε ποιήματα, κουβαλάνε κομμάτι της ζωής και των βιωμάτων των συγγραφέων, ο τρόπος που αυτά προσφέρονται στον αναγνώστη διαφέρουν και το ποσοστό της μυθοπλασίας στο κείμενο. Τα κείμενα του Χριστιανόπουλου θα μπορούσα να τα χαρακτηρίσω από τα «κλασσικά» του συγγραφέα, εννοώντας ότι αν κάποιος τα διαβάσει χωρίς να του πούνε ποιος τα έγραψε, το μυαλό του θα πάει στον Χριστιανόπουλο.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο ενδιαφέρον. Λίγο δύσκολο να το παρακολουθήσω, αλλά διαβάζεται. Το βρήκα με €1 σε ένα βιβλιοπωλείο, που άνοιξε στη θέση του Ραγιά, αλλά δυστυχώς δεν θυμάμαι το όνομά του (σαν παζάρι βιβλίων είναι, έχει κρατήσει από τον Ραγιά μόνο τη δυσάρεστη οσμή του αποσμητικού χώρου). Αν σας ενδιαφέρουν οι λογοτεχνικές μελέτες και το έργο του Χριστιανόπουλου, ίσως σας ενδιαφέρει.

Σχολιάστε

Filed under ΚΑΛΟΥΤΣΑΣ, Τάσος, Συγγραφείς

Το τρίτο τεύχος της Παραφυάδας

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Παραφυάδα – Τεύχος 3ο

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Ιανός (1987)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €1

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τα Χριστούγεννα του 1987 είχε κυκλοφορήσει το τρίτο τεύχος της Παραφυάδας, ενός δημιουργήματος του Περικλή Σφυρίδη, στο οποίο παρουσιάζονταν ανέκδοτα κείμενα Θεσσαλονικέων λογοτεχνών. Το τεύχος αυτό αποτελεί το αντικείμενο της σημερινής ανάρτησης.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή όπως και οι υπόλοιπες που είδαμε στη Vivlioniki (όποιος θέλει μπορεί να δει το 2ο, 4ο και 5ο τεύχος). Και εδώ την καλλιτεχνική επιμέλεια είχε αναλάβει ο Κάρολος Τσίζεκ. Προσωπικά δεν μου άρεσε το εξώφυλλο.

Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι αυτό το τρίτο τεύχος αποτέλεσε σημείο καμπής για την Παραφυάδα, καθώς ήταν το πρώτο που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις του Ιανού. Υπάρχει μάλιστα και προλογικό σημείωμα του εκδότη Νίκου Καρατζά.

23 συγγραφείς φιλοξενήθηκαν στις σελίδες αυτού του τεύχους, πάλι με χρονολογική σειρά από τον γηραιότερο στον νεότερο. Και εδώ υπάρχει το πάντρεμα γνωστών και καταξιωμένων συγγραφέων της εποχής τους με νέα ονόματα, τα οποία στη συνέχεια έγιναν γνωστά στο αναγνωστικό κοινό. Τα κείμενα εδώ είναι των Μπακόλα, Χριστιανόπουλου, Σφυρίδη, Μάρκογλου, Μέσκου, Λαχά, Καζαντζή, Παπαδημητρίου, Παπασπύρου, Κάτου, Ζήκα, Κοσματόπουλου, Ναρ, Ξεξάκη, Καλούτσα, Κουτσούκου, Κατσώνη, Σκαμπαρδώνη, Σίμου, Αδαμίδη, Δάσιου, Ζαφειρίου και Λαμπαδάριου.

Από τα κείμενα προσωπικά μου άρεσαν του Νίκου Μπακόλα με τίτλο «Προϊστορίας σκιές», του Περικλή Σφυρίδη με τίτλο «Το δίλημμα» (εξαιρετικό το βρήκα), του Πρόδρομου Μάρκογλου με τίτλο «Οι ξένες γλώσσες», του Μάρκου Μέσκου με τίτλο «Ο κόκορας», του Νίκου Παπασπύρου με τίτλο «Το παζάρι», του Γιώργου Κάτου με τίτλο «Η Ποπάρα», του Αλμπέρτου Ναρ με τίτλο «Του Λάκη ο λόγος…», και του Γιώργου Σκαμπαρδώνη με τίτλο «Οι πέτρες-δοκάρια». Όλα όμως έχουν το ενδιαφέρον τους και αποτελούν ιδανική συντροφιά για τα χειμωνιάτικα απογεύματα που έρχονται.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο πολύ ενδιαφέρον και πιστεύω ότι στην ύλη του όλο και θα βρείτε κάποιο κείμενο, που θα σας συγκινήσει.

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Το τέταρτο τεύχος της Παραφυάδας

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Παραφυάδα – Τεύχος 4ο

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Ιανός (1988)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €1

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στη σημερινή ανάρτηση συνεχίζουμε τις παρουσιάσεις παλαιών τευχών του περιοδικού (ή βιβλίου, όπως θέλετε το ονομάζετε) Παραφυάδα. Μετά λοιπόν το 2ο και το 5ο τεύχος, σήμερα θα ρίξουμε μια ματιά στο 4ο, το οποίο είχε κυκλοφορήσει κατά τα Χριστούγεννα του 1988.

Απλή και λιτή έκδοση, με καλλιτεχνική επιμέλεια του Κάρολου Τσίζεκ και γενική επιμέλεια του Περικλή Σφυρίδη. Στο τέλος υπάρχουν κάποια σύντομα βιογραφικά στοιχεία των συγγραφέων.

22 πεζογράφοι της Θεσσαλονίκης προσφέρουν ανέκδοτο υλικό τους (για την εποχή εκείνη τουλάχιστον) και το σύνολο είναι μια εξαιρετική συλλογή διηγημάτων. Και εδώ, πέρα από τους φτασμένους και γνωστούς πεζογράφους, υπάρχουν και νεαροί τότε συγγραφείς, οι οποίοι είχαν τη δυνατότητα να παρουσιάσουν το έργο τους στο κοινό.

Όλα τα κείμενα μου άρεσαν ιδιαίτερα, ίσως οι συγγραφείς της πόλης μας έχουν μεγάλο ταλέντο στο διήγημα. Οφείλω όμως να σταθώ στο «Επίσκεψη παρηγοριάς» της Στέλλας Βογιατζόγλου. Μου άρεσε επίσης το «Αντί «Αντιγόνης» του Γρηγόρη Σίμου, το «Οι αφροί» του Γιώργου Σκαμπαρδώνη. το «Στο Φανάρι» του Μάρκου Μέσκου, το «Το μίασμα» του Περικλή Σφυρίδη και το «Ο γέρος και η ξένη» του Νίκου Κοκάντζη. Συνολικά και με τη σειρά που εμφανίζονται οι συγγραφείς στο βιβλίο (ανάλογα με το έτος γεννήσεώς τους με πρώτο τον γηραιότερο) έχουμε κείμενα των Μπακόλα, Κοκάντζη, Κέντρου-Αγαθοπούλου, Χριστιανόπουλου, Σφυρίδη, Μάρκογλου, Μέσκου, Καζαντζή, Παπαδημητρίου, Κάτου, Ζήκα, Κοσματόπουλου, Ναρ, Δαμιανίδη, Καλούτσα, Κουτσούκου, Βογιατζόγλου, Σκαμπαρδώνη, Σίμου, Ζαφειρίου, Γεωργιάδη και Χουβαρδά.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο πολύ ενδιαφέρον. Ακόμη και αν έχετε βιβλία των συγγραφέων όπου συμπεριλαμβάνονται διηγήματα που υπάρχουν στην Παραφυάδα αυτού του τεύχους, αξίζει να το αποκτήσετε πιστεύω.

2 Σχόλια

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Ο Στέλιος Νέστωρ μιλάει για τη ζωή και τις μνήμες του

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Το συναξάρι μου

Συγγραφέας: Στέλιος Νέστωρ

Έκδοση: Πατάκη (2019)

ISBN: 978-960-16-8077-4

Τιμή: Περίπου €16

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Καιρό είχα να πιάσω ένα βιβλίο και να με κρατήσει σε τέτοιο βαθμό, ώστε να τελειώσω τις 500+ σελίδες του μέσα σε ένα τριήμερο. Ο συγγραφέας του δεν είναι λογοτέχνης (άλλωστε δεν μιλάμε για κάποιο πεζογράφημα), αλλά μια προσωπικότητα η οποία είχε εμπλακεί ιδιαίτερα στα κοινά τόσο της Θεσσαλονίκης αλλά και γενικότερα στην πολιτική ζωή του τόπου. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης μιλάει για τις μνήμες και τη ζωή του Στέλιου Νέστωρα.

Η έκδοση είναι η τυπική του Πατάκη, κοινώς αξιοπρεπέστατη, ευανάγνωστο κείμενο και καλή ποιότητα συνολικά. Υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες, λίγες κατά τη γνώμη μου, από το προσωπικό αρχείο του συγγραφέα. Στο τέλος υπάρχουν δύο παραρτήματα.

Όσοι είναι στην ηλικία μου (43) και μεγαλύτεροι σίγουρα θα θυμούνται στις δημοτικές εκλογές την αφίσα με τον υποψήφιο για το Δήμο Στέλιο Νέστωρ. Υποστηρίζονταν από την προοδευτική αριστερά κατά κύριο λόγο. Έτσι τουλάχιστον τον είχα γνωρίσει και τον θυμάμαι εγώ, ως υποψήφιο δήμαρχο. Βέβαια το έργο του και οι ενασχολήσεις του υπήρξαν πολύ περισσότερες, για μικρό διάστημα ήταν και βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης, για 20 χρόνια εργάζονταν στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, ενώ υπήρξε και από τα πρώτα στελέχη του τμήματος της Διεθνούς Αμνηστείας στη χώρα μας. Το όνομά του βέβαια ακούστηκε για πρώτη φορά ευρέως κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας, όταν και είχε καταδικαστεί για τη συμμετοχή του στην αντιστασιακή οργάνωση «Δημοκρατική Άμυνα».

Το βιβλίο χωρίζεται σε 3 μέρη τα οποία ακολουθούν χρονολογική σειρά και με τη σειρά τους είναι χωρισμένα και αυτά σε κεφάλαια:

  • Το πρώτο μέρος έχει τίτλο «Τα πρώτα τριάντα, 1931-1960» και καλύπτουν τα χρόνια του συγγραφέα από τη γέννησή του έως την επιστροφή του από τις μεταπτυχιακές του σπουδές στις ΗΠΑ. Γεννημένος το 1931, ανήκει σε μια γενιά ανθρώπων, που στα παιδικά της χρόνια γνώρισε τον πόλεμο και την Κατοχή με τις αμέτρητες κακουχίες της, στα εφηβικά της χρόνια έπρεπε να μεγαλώσει στα μετεμφυλιακά χρόνια των διώξεων και των απαγορεύσεων και να σπουδάσει σε ένα πανεπιστήμιο το οποίο στη δεκαετία του ’50 δεν είχε τίποτα να προσφέρει από ανέσεις που έχουν οι σημερινοί φοιτητές και, καλώς ή κακώς, δεν τις αναγνωρίζουν και δεν τις εκτιμούν. Στο μέρος αυτό υπάρχουν πάρα πολλές πληροφορίες για τη Θεσσαλονίκη και μάλιστα αυτές για την περίοδο της Κατοχής έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Αλλά και τα φοιτητικά χρόνια του συγγραφέα ήταν στην Θεσσαλονίκη, σε μια εποχή που το Κυπριακό ήταν αντικείμενο σφοδρών αντιπαραθέσεων και αιτία διαδηλώσεων και διαμαρτυριών. Ο Νέστωρ δίνει μια από τις λίγες διαθέσιμες περιγραφές που έχουμε για τους βομβαρδισμούς της Θεσσαλονίκης.
  • Το δεύτερο μέρος έχει τίτλο «Η τεμαχισμένη δεκαετία, η Δικτατορία, ο «σωφρονισμός», 1960-1973 και προσωπικά θα το χώριζα σε δύο μέρη, με το πρώτο να είναι από το 1960 έως το 1968, χρονιά που καταδικάστηκε ο Νέστωρ και το δεύτερο από το 1968 έως το 1973, όπου ο Νέστωρ είναι πολιτικός κρατούμενος και θα περάσει πεντέμιση χρόνια στις φυλακές του Γεντί Κουλέ, της Αίγινας, της Αλικαρνασσού και του Κορυδαλλού. Εδώ με διαφορά το πιο ενδιαφέρον κομμάτι είναι αυτό για τη δράση των μελών της Δημοκρατικής Άμυνας στη Θεσσαλονίκη, τη σύλληψη των μελών της και τη δίκη-παρωδία που ακολούθησε στο στρατοδικείο. Για τη δίκη αυτή και για τη Δημοκρατική Άμυνα είχαμε δει κάποια πράγματα σε ένα βιβλίο, που είχε παρουσιαστεί παλαιότερα στη Vivlioniki, του Ξενοφώντα Μαυραγάνη. Ο Νέστωρ βασανίστηκε και κυνηγήθηκε, υπήρξε πολιτικός κρατούμενος και υπήρξαν αντιδράσεις για τη δίωξή του στο εξωτερικό.
  • Το τρίτο μέρος έχει τίτλο «Πολιτικές εμπειρίες και κοινωνική δράση, 1973-2013». Σε αυτό το κομμάτι ο αναγνώστης έχει να διαβάσει πολλά για την εμπλοκή του συγγραφέα με την πολιτική. Υπήρξε από τα πρώτα στελέχη του ΠΑΣΟΚ, αν και διαγράφηκε πολύ γρήγορα. Στη συνέχεια βρέθηκε στο χώρο της προοδευτικής Αριστεράς, όπως είπαμε νωρίτερα υπήρξε υποψήφιος Δήμαρχος Θεσσαλονίκης, βουλευτής με τον τότε Συνασπισμό. Η κοινωνική του δράση έχει να κάνει κυρίως με τη Διεθνή Αμνηστεία, τη θητεία του στο ΚΕΘΕΑ και την εργασία του στο Μέγαρο Μουσικής.

Υπάρχουν όπως είπαμε και δύο παραρτήματα, στο πρώτο είναι ένα κείμενο από το βιβλίο «Barbarism in Greece» του James Becket, το οποίο είχε κυκλοφορήσει στην Αμερική το 1970 και μιλάει για τα βασανιστήρια και τη δίωξη του συγγραφέα, ενώ το δεύτερο είναι το πρωτοσέλιδο της Βραδυνής την παραμονή του Δημοψηφίσματος του 1973 για το Πολιτειακό.

Ο Νέστωρ μιλάει με ονόματα, τόσο για αυτούς που τον ευεργέτησαν, όσο και για αυτούς που τον κυνήγησαν ή τον βασάνισαν. Φυσικά στην προσπάθεια καταγραφής αναμνήσεων για μία περίοδο 80 ετών μπορεί να υπάρχουν και παραλείψεις και ίσως και λάθη, αλλά αυτό δεν έχει και πολύ σημασία, καθώς το βιβλίο έχει μεν ιστορικό περιεχόμενο, αλλά δεν είναι ιστορικό σύγγραμμα. Η ανάγνωση είναι πολύ εύκολη και δεν κουράζει καθόλου. Στο βιβλίο του μοιράζεται μαζί μας και προσωπικές στιγμές, αλλά και γεγονότα ιστορικά, που συγκλόνισαν τη χώρα, αλλά και τη Θεσσαλονίκη.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε πολύ. Περιέχει πέρα από τις προσωπικές αφηγήσεις, πάρα πολλά στοιχεία για τη Θεσσαλονίκη, ειδικά το πρώτο μέρος νομίζω ότι μπορεί να προσφέρει πολλά πράγματα στους μελετητές της πόλης μας. Αν και ανήκω σε διαφορετικό πολιτικό χώρο από αυτόν του Νέστωρα, πάντα τον έχω στο νου μου ως έναν άνθρωπο αξιοπρεπή, που πολέμησε για τα πιστεύω του με σεβασμό πάντα στις αρχές της Δημοκρατίας. Πολύ καλή δουλειά.

Σχολιάστε

Filed under ΝΕΣΤΩΡ, Στέλιος, Συγγραφείς

Μια μικρή μελέτη για τη Ροτόντα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Πού γίνεται το λάθος στη Ροτόντα;

Συγγραφέας: Χαράλαμπος Μπακιρτζής, Πέλλη Μάστορα

Έκδοση: Σήμα Εκδοτική (2019)

ISBN: 978-618-83797-4-9

Τιμή: Περίπου €7

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι μια μικρή μελέτη σχετικά με στοιχεία της ιστορίας της Ροτόντας και πιο συγκεκριμένα το πότε χτίστηκε το κτίριο και πότε έγιναν τα ψηφιδωτά της. Τα συμπεράσματά της έρχονται να ταράξουν κυρίαρχες πεποιθήσεις σχετικά με την ταυτότητα του εμβληματικού μνημείου της πόλης μας.

Η έκδοση είναι απλή, λιτή και όμορφη. Μου άρεσε το μοντέρνο εξώφυλλο, αλλά και το εσωτερικό. Το βιβλίο μάλλον απευθύνεται κυρίως στο ευρύ αναγνωστικό κοινό για αυτό και διαβάζεται εύκολα, χωρίς όμως να είναι υπεραπλουστευμένο. Στο τέλος υπάρχουν τα βιβλιογραφικά στοιχεία. Σημαντικό για μένα το γεγονός ότι πρόκειται για μία δίγλωσση έκδοση (ελληνικά-αγγλικά).

Τον Μπακιρτζή τον έχουμε γνωρίσει στη Vivlioniki μέσα από τρία έργα του, έναν οδηγό για τον Άγιο Δημήτριο, το αριστουργηματικό βιβλίο για τα ψηφιδωτά της Θεσσαλονίκης και το εξαιρετικό έργο του για τη ζωή και τα θαύματα του Αγίου Δημητρίου. Την Μάστορα τη γνωρίσαμε με το βαφτιστικό της (Πελαγία) μέσα από ένα βιβλίο για τις τοιχογραφίες της Νέας Παναγίας.

Στο πάνω μέρος του εξώφυλλου γράφει «Κέντρο Σύγχρονης Αρχαιολογίας», για το οποίο δεν ήξερα πολλά πράγματα και μετά από ένα σύντομο googling διάβασα ότι πρόκειται για έναν φορέα, ο οποίος ιδρύθηκε από τον Χαράλαμπο Μπακιρτζή.

Η επικρατούσα άποψη για το παρελθόν της Ροτόντας υποστηρίζει ότι το κτίριο χτίστηκε κατά την περίοδο του Γαλερίου και σχετίζεται αρχιτεκτονικά με το ανακτορικό συγκρότημα που βρίσκεται στη Ναυαρίνου, ενώ για τα ψηφιδωτά του μνημείου πιστεύεται ότι δημιουργήθηκαν κατά τη μετατροπή του κτιρίου σε χριστιανικό ναό. Οι συγγραφείς αυτής της μελέτης υποστηρίζουν ότι αυτές οι απόψεις δεν είναι ορθές λέγοντας πως η Ροτόντα δημιουργήθηκε από τον Μεγάλο Κωνσταντίνο με σκοπό να είναι το μαυσωλείο του ή πιο σωστά ένα από αυτά. Για τα ψηφιδωτά δε λένε πως αυτά δημιουργήθηκαν από την αρχή, ότι περιείχαν κοσμικά θέματα και ότι κατά τη μετατροπή της Ροτόντας σε χριστιανικό ναό κάποια από αυτά καταστράφηκαν εσκεμμένα ώστε να μπορούν να ταιριάζουν με την αισθητική και τη χρήση του μνημείου ως ναός. Μάλιστα για το κομμάτι του τρούλου, το οποίο σήμερα είναι γυμνό από ψηφιδωτά, υποστηρίζουν ότι δεν περιείχε την εικόνα του Ιησού, αλλά αυτήν του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Βάσει αυτών των ισχυρισμών τοποθετούν χρονικά το κτίριο στις αρχές του 4ου αιώνα, όπως επίσης και τον ψηφιδωτό διάκοσμο.

Προσωπικά βρήκα το βιβλιαράκι αυτό ενδιαφέρον. Δεν είμαι ιστορικός για να μπορώ να κρίνω την αλήθεια των ισχυρισμών, ούτε γνωρίζω αν αυτές οι απόψεις υπήρχαν και παλαιότερα. Πάντως φαντάζομαι ότι στην κουβέντα για το παρελθόν της Ροτόντας, έχουν να προσφέρουν αρκετά πράγματα.

Σχολιάστε

Filed under ΜΑΣΤΟΡΑ, Πελαγία, ΜΠΑΚΙΡΤΖΗΣ, Χαράλαμπος, Συγγραφείς

Κρίμα…

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Τα εσώψυχα του Ντίνου Χριστιανόπουλου

Συγγραφέας: Σωτηρία Σταυρακοπούλου

Έκδοση: Ιανός (2019)

ISBN: 978-618-5141-66-0

Τιμή: Περίπου €27

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Είναι μοιραίο να μην ευχαριστιέσαι όλα τα βιβλία που θα διαβάσεις. Είναι μοιραίο επίσης για κάποια βιβλία να τα περιμένεις με αγωνία και τελικά το αίσθημα της απογοήτευσης να είναι τέτοιο, που το «κρίμα» που σκέφτεσαι είναι λίγο. Για λόγους καταγραφής και μόνο γίνεται αυτή η ανάρτηση, για ένα βιβλίο, το οποίο επικεντρώνεται στα κουτσομπολιά. Αν σας αρέσουν τα κουτσομπολιά, υπάρχουν στα περίπτερα πάρα πολλά περιοδικά με τέτοιο περιεχόμενο, πολλές φωτογραφίες και σε καλύτερη τιμή.

Η έκδοση είναι ωραία. Σκληρό εξώφυλλο, ευανάγνωστο κείμενο. Χρησιμοποιήθηκε χαρτί Palatina Fabriano των 85gr.

Κρίμα, πραγματικά κρίμα. Με τόσο υλικό θα μπορούσε να γραφτεί ένα πολύ πιο ενδιαφέρον έργο. Κρίμα…

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΤΑΥΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Σωτηρία