Tag Archives: επιστροφή

Μετά την καταστροφή: Τα πρώτα βήματα των επιζώντων Εβραίων Θεσσαλονικέων και της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης

Σάρωση_20181211

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ξανά στη Σαλονίκη – Η μετέωρη επιστροφή των Ελλήνων Εβραίων στον γενέθλιο τόπο (1945-1946)

Συγγραφέας: Λέων Ναρ

Έκδοση: Πόλις (2018)

ISBN: 978-960-435-638-6

Τιμή: Περίπου €14

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τα τελευταία χρόνια έχουν γραφτεί πάρα πολλά και σημαντικά βιβλία για τον Εβραϊσμό της Θεσσαλονίκης, κάποια εκ των οποίων έχουν παρουσιαστεί και από τη Vivlinoiki. Η σημερινή ανάρτηση θα ασχοληθεί με το τελευταίο εξαιρετικό έργο του Λέοντα Ναρ, το οποίο μάλιστα εξετάζει μια άγνωστη πτυχή των Εβραίων Θεσσαλονικέων, καθώς μιλάει για όσα αντίκρισαν αυτοί, που επέζησαν του Ολοκαυτώματος της πόλης μας.

Η έκδοση είναι εξαιρετική, όπως θα περιμέναμε άλλωστε από τις εκδόσεις Πόλις. Ευανάγνωστο κείμενο, λιτό εξώφυλλο, στο τέλος υπάρχουν οι σημειώσεις και οι βιβλιογραφικές αναφορές της έρευνας.

Όπως είπαμε και νωρίτερα, ενώ για την προπολεμική ζωή των Εβραίων Θεσσαλονικέων και για τα όσα συνέβησαν στην Κατοχή έχουν γραφτεί αρκετά βιβλία, λίγα γνωρίζουμε για το τι έγινε με όσους Εβραίους κατάφεραν να επιζήσουν και επέστρεψαν στην πόλη τους. Ο Ναρ ερεύνησε στα αρχεία της Ισραηλίτικης Κοινότητας Θεσσαλονίκης και στο αρχείο της παλιάς εφημερίδας «Ισραηλίτικον Βήμα», που κυκλοφόρησε μεταπολεμικά στην πόλη μας και μάζεψε πληροφορίες σημαντικές, που σχηματίζουν μια πρώτη εικόνα για τα όσα αντιμετώπισαν οι επιζώντες.

Το βιβλίο προλογίζει ο Στράτος Δορδανάς και ουσιαστικά γράφει όλα όσα θα έγραφα εγώ σε αυτήν την παρουσίαση και με καλύτερο τρόπο. Προσωπικά δεν κατάλαβα το διαχωρισμό της ύλης σε δύο μέρη, για μένα ο Ναρ έχει χωρίσει την έρευνά του σε 8 κεφάλαια, κάθε ένα εκ των οποίων αναλύει διαφορετικές πτυχές των δυσκολιών, που αντιμετώπισαν οι Εβραίοι Θεσσαλονικείς στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Ναρ επέλεξε να περιορίσει την έρευνά του στα πρώτα δύο χρόνια μετά την απελευθέρωση, το 1945 και το 1946. Τα βασικά θέματα, που απασχολούν τον συγγραφέα είναι η απόδοση των λεηλατημένων περιουσιών των Εβραίων Θεσσαλονικέων, η οποία τελικά στις περισσότερες περιπτώσεις δεν έγινε, οι εξελίξεις σχετικά με το κατεστραμμένο Εβραϊκό Νεκροταφείο, οι προσπάθειες, που έγιναν για να εξυπηρετηθούν και να αντιμετωπίσουν βασικές δυσκολίες οι επιζώντες, οι εξελίξεις σχετικά με τη μοίρα των προδοτών της κοινότητας και κυρίως του Βιτάλ Χασόν και οι πρώτες εκλογές μεταπολεμικά στην Ισραηλιτική Κοινότητα, οι οποίες είχαν κάποια πολύ ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Ναρ μας παρουσιάζει την κωλυσιεργία του Ελληνικού Κράτους και των μηχανισμών του, στο να βοηθήσει ή μάλλον πιο σωστά να αποδώσει δίκαιο στους ελάχιστους επιζώντες Εβραίους Θεσσαλονικείς. Αλλά και η εν γένει συμπεριφορά του απέναντί τους ήταν μάλλον αδιάφορη, ακόμη και όταν ψηφίζονταν νόμοι υπέρ των Εβραίων, η εφαρμογή τους ήταν κάτι σπάνιο. Τα ντοκουμέντα, που ερεύνησε ο Ναρ είναι πολύ σημαντικά και δεν έχουν ερευνηθεί φαντάζομαι στο σύνολό τους. Στο μυαλό, μου έρχονται δύο βιβλία της Μπενβενίστε, που ασχολούνται επίσης με την μεταπολεμική πραγματικότητα των επιζώντων (δείτε εδώ και εδώ) και αυτό του Ναρ είναι ουσιαστικά μία από τις λίγες δουλειές, που έχουν αυτό το αντικείμενο.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Τόσο για τη θεματολογία του, όσο και για τη δομή και τη γραφή του. Ο Ναρ μας μιλάει για ένα κεφάλαιο σχετικά άγνωστο στη σύγχρονη ιστορία της πόλης, ιδιαίτερα σκοτεινό τόσο για το επίσημο Ελληνικό Κράτος, όσο και για μερίδα του ντόπιου πληθυσμού. Ένας από τους λόγους, που για μένα επικράτησε σιωπή για το Ολοκαύτωμα της Θεσσαλονίκης μεταπολεμικά, ήταν το θέμα των περιουσιών των Εβραίων Θεσσαλονικέων και η συμπεριφορά πολλών επίσημων και ανεπίσημων φορέων απέναντί τους.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ΝΑΡ, Λέων, Συγγραφείς

Επιστρέφοντας στην Θεσσαλονίκη…

vivlioniki221

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη 1990

Συγγραφέας: Michel Butor

Έκδοση: Άγρα (1990)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €9

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στο βιβλίο «Πρωταγωνιστές», ο Τόλης Καζαντζής γράφει για τον ήρωα ενός διηγήματός του: «Δεν έκανε χωρίς αυτή την πόλη. Κι όταν καμιά φορά την εγκατέλειπε, σπρωγμένος κι αυτός από κάποιο συρμό για <<αλλαγή>> ή, όπως τις είπαν, <<διακοπές>> αυτές τις έντρομες φυγές, βιαζόταν να επιστρέψει, να ξαναβρεί τη χαμένη του συνέχεια μέσα στο χρόνο, μέσα στις εδαφικές, ιστορικές στρωματώσεις της πόλης, που τις ένιωθε ζώσες και θερμές κάτω απ’τα πόδια του να κατευθύνουν και να σταθεροποιούν τα βήματά του. Στο τέλος, το κατάλαβε…αυτές οι ανόητες λιποταξίες αξίζανε μονάχα γιατί τελειώνανε με μιαν επιστροφή«. Για μία τέτοια επιστροφή μιλάει και το βιβλίο για το οποίο θα μιλήσουμε σήμερα, μια επιστροφή ίσως όχι από διακοπές ή από ανάγκη για αλλαγή, αλλά μάλλον από νόστο (ή τουλάχιστον έτσι θέλω να πιστεύω). Ήρωας ο Γάλλος συγγραφέας Michel Butor, ο οποίος έζησε και δούλεψε στην πόλη μας κατά τα τέλη της δεκαετίας του 1950.

Η έκδοση είναι πολύ συμπαθητική. Σκληρό εξώφυλλο με κουβερτούρα χάρτινη. Για χαρτί εκτύπωσης χρησιμοποιήθηκε Velvet ευρωπαϊκό 140γρ. Το βιβλίο έχει κείμενα του Butor και στο τέλος φωτογραφίες από τρεις Γάλλους φωτογράφους, τον Bernard Plossu, την Françoise Nunez και τον Pierre Devin. Είναι συνδυασμός λευκώματος και πεζού κειμένου. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν βιογραφικά στοιχεία των συντελεστών.

Δύο διαφορετικά κείμενα, με 32 χρόνια απόσταση το ένα με το άλλο (1958-1990). Το πρώτο είναι οι αναμνήσεις του συγγραφέα από την Θεσσαλονίκη που πρόλαβε. Πράγματα που ακόμη και σήμερα, πολλά από αυτά, μας κάνουν εντύπωση, εικόνες που και σήμερα θαυμάζουμε. Η θέα του Ολύμπου από την Ακρόπολη, η ομίχλη και ο Βαρδάρης, η σχέση των Θεσσαλονικέων με την παραλία, αλλά και της πόλης με το νερό γενικότερα. Ο Butor ζει στην εποχή της αντιπαροχής, όπου τα παλιά γραφικά σπίτια γκρεμίζονται και στην θέση τους υψώνονται πολυκατοικίες. Βρίσκει γελοία τα παλιά αρχοντικά, υποστηρίζοντας ότι αποτελούν κακές αντιγραφές των Ευρωπαϊκών προτύπων, τα οποία δεν ταιριάζουν, κατά αυτόν, στην εικόνα και την ιστορία της πόλης. Αλλά από όλα περισσότερο, έχει εντυπωσιαστεί από το μοναδικό ψηφιδωτό της Μονής Λατόμου και σε αυτό αφιερώνει μεγάλο μέρος αυτού του πρώτου κειμένου το 1958. 32 χρόνια μετά, ειδικά για την έκδοση του βιβλίου, γράφει ένα άλλο κείμενο. Είναι η αγωνία της επιστροφής και πιο συγκεκριμένα τι θα αντικρίσει, τι θα υπάρχει από το παρελθόν και τι θα έχει πια χαθεί.

Ακολουθούν κάποιες φωτογραφίες από τους καλλιτέχνες που αναφέραμε νωρίτερα. Ασπρόμαυρες, δεν αποτυπώνουν τα μνημεία της πόλης, αλλά τις καθημερινές εικόνες στις γειτονιές (μέχρι και φωτογραφία από την Τριανδρία έχουν!), τη ζωή των Θεσσαλονικέων. Χωρίς να μπορώ να πω ότι τις βρίσκω όλες όμορφες, κάποιες από αυτές είναι αρκετά δυνατές.

Είναι ένα σύντομο και ενδιαφέρον βιβλίο. Δεν έχει ιστορικά ή λαογραφικά στοιχεία, αν θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για κύριο θέμα, αυτό είναι κυρίως το δεύτερο κείμενο του Butor. Η ανάμνηση και η προσδοκία ενός ανθρώπου, για μια πόλη, στην οποία χάρισε κάποιες από τις στιγμές του. Ο Ιανός είχε ένα αντίτυπο του βιβλίου, με ελαφρώς «τραυματισμένη» τη ράχη του βιβλίου, το αντίτυπο που βρήκα εγώ δε, το έδινε προσφορά ο «Δαμιανός» στην Καλαμαριά.

Σχολιάστε

Filed under BUTOR, Michel, Συγγραφείς