Tag Archives: Εξοχή

Το εξαιρετικό βιβλίο του Κολώνα για τη Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών

Σάρωση_20160729

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών – Εικονογραφία της συνοικίας των Εξοχών (1885-1912)

Συγγραφέας: Βασίλης Κολώνας

Έκδοση: University Studio Press (2014)

ISBN: 978-960-12-2199-1

Τιμή: Περίπου €50

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στη βιβλιογραφία σχετικά με τη Θεσσαλονίκη, τόσο στη λογοτεχνία, όσο και στα υπόλοιπα είδη του γραπτού λόγου, πολλά είναι τα έργα, που ξεχωρίζουν. Από αυτά κάποια λίγα είναι τόσο καλά και τόσο σημαντικά, που προσωπικά τα χαρακτηρίζω μνημειώδη. Η σημερινή ανάρτηση μιλάει για ένα τέτοιο βιβλίο, το οποίο μπορεί να κυκλοφόρησε σχετικά πρόσφατα, αλλά αποτελεί αντικείμενο εργασίας του συγγραφέα για πάνω από 30 χρόνια. Μιλάμε για το ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΟ «Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών» του Βασίλη Κολώνα.

Η έκδοση είναι άριστη. Υπάρχουν αμέτρητες φωτογραφίες, που μεταφέρουν τον αναγνώστη με μοναδικό τρόπο στην εποχή του παρελθόντος και σε μία Θεσσαλονίκη της οποίας την εικόνα νοσταλγούν πολλοί οι παλαιότεροι και θαυμάζουν οι νεώτεροι. Κείμενα ευανάγνωστα. Στο τέλος υπάρχουν οι πηγές των εικόνων, οι οποίες προέρχονται από κρατικά αρχεία, οργανισμούς της Ελλάδος και του εξωτερικού, ιδιωτικές συλλογές, έντυπα κα. Επίσης υπάρχει ευρετήριο ονομάτων. Τα κείμενα είναι σε στήλες. Εξαιρετική και αψεγάδιαστη δουλειά στο σύνολό της.

Τον Κολώνα τον γνωρίσαμε στη Vivlioniki μέσα από άλλα δύο έργα του, ένα για τη σύγχρονη αρχιτεκτονική στη Θεσσαλονίκη και ένα , που μιλούσε για τα ξενοδοχεία της πόλης μας. Αμφότερα είναι σημαντικότατα έργα. Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών ξεκίνησε, υπό μία έννοια, να γράφεται το 1978, όταν ο Κολώνας, φοιτητής τότε της αρχιτεκτονικής, έπρεπε να μελετήσει το Γενί Τζαμί, που εκείνη την εποχή ήταν λιγό πολύ άγνωστο στους περισσότερους. Στη συνέχεια θα ασχοληθεί με το έργο του Βιταλιάνο Ποζέλλι, γεγονός, που μαρτυρά και η εγγονή του Ιταλού αρχιτέκτονα στο βιβλίο της για τον παππού της. Το βιβλίο της ανάρτησής μας βασίζεται στη διδακτορική διατριβή, του Κολώνα, που υποστηρίχθηκε το 1991. Έκτοτε η έρευνά συνεχίστηκε και με τη βοήθεια της τεχνολογίας ολοκληρώθηκε αυτό το σημαντικότατο έργο, που αποκαλύπτει στον αναγνώστη τη μαγευτική Θεσσαλονίκη της περιοχής των Εξοχών ή για να καταλαβαίνουν όλοι, την «περιοχή με τα υπέροχα σπίτια της Βασ. Όλγας». Βέβαια το έργο δεν περιορίζεται μόνο στα κτίρια, που βρίσκονται πάνω στη γνωστή λεωφόρο, αλλά επεκτείνεται σε όλα τα κτίσματα ανατολικά του Λευκού Πύργου έως τη σημερινή Σοφούλη.

Υπάρχουν 4 βασικά κεφάλαια στο βιβλίο:

  • Στο πρώτο κεφάλαιο περιγράφεται η εικόνα της Θεσσαλονίκης στο πέρασμα από τον 19ο προς τον 20ο αιώνα. Οι πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές, που έγιναν εκείνη την περίοδο έπαιξαν σημαντικότατο ρόλο στην ανάπτυξη αυτής της περιοχής, που έμελλε να αλλάξει τη φυσιογνωμία της πόλης, η οποία έμενε περίπου η ίδια για πολλούς αιώνες.
  • Στο δεύτερο κεφάλαιο περιγράφονται όλες εκείνες οι εργασίες, που έπρεπε να γίνουν, ώστε να γεννηθεί η νέα συνοικία. Εξαιρετικό σε αυτό το κεφάλαιο, το κομμάτι, που μιλάει για την εθνοκοινωνική σύνθεση του πληθυσμού, με πληροφορίες, που ο σημερινός κάτοικος της Θεσσαλονίκης ίσως δεν μπορεί να πιστέψει, όπως για παράδειγμα τη συμβίωση στην ίδια περιοχή Εβραίων, Μουσουλμάνων και Χριστιανών.
  • Το τρίτο κεφάλαιο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και το κυρίως μενού του βιβλίου. Εδώ γίνονται λεπτομερείς αναφορές στα κτίσματα, τόσο τα δημόσια, όσο και τα ιδιωτικά. Με πάρα πολλές φωτογραφίες, κάποιες παλιές και κάποιες από τα τελευταία χρόνια ζωής μερικών εξ αυτών των αρχιτεκτονικών στολιδιών. Διαβάζοντας το κείμενο παράλληλα, προσωπικά ένιωσα μια πίκρα, για την εικόνα μίας πόλης, που είναι πλέον σχεδόν αδύνατον να επανέλθει στην παλαιότερη μορφή της. Είναι συγκλονιστικό το να βλέπεις αριστουργήματα να τα έχουν αφήσει να σβήσουν, ώστε να γκρεμιστούν και να χτισθούν τα εκτρώματα, που συναντάμε σήμερα εκατέρωθεν της Βασ. Όλγας ή στις γύρω από αυτήν περιοχές. Ειδικά οι πληροφορίες για τη μοίρα των ιδιωτικών οικιών είναι συγκλονιστικές. Ακόμη και αν δεν θέλετε να διαβάσετε τα όσα γράφει το βιβλίο, αξίζει να δείτε τις φωτογραφίες του.
  • Στο τέταρτο και τελευταίο κεφάλαιο ο Κολώνας μας βάζει και μέσα σε αυτά τα σπίτια, πάλι με τη βοήθεια των φωτογραφιών, με πληροφορίες πολλές για τη διακόσμηση και τη μορφολογία των κτιρίων αυτών.

Ακολουθεί ο εξαιρετικός επίλογος, αν και ο Κολώνας δίνει τον τίτλο «Αντί επιλόγου».

Νομίζω ότι έχει γίνει κατανοητό το πόσο εκτιμώ αυτό το έργο. Σε αξία το τοποθετώ δίπλα στο βιβλίο του Δημητριάδη για την τοπογραφία της Θεσσαλονίκης στην Τουρκοκρατία και στο βιβλίο των Νικολαΐδου-Κουρκουτίδου, Μαυροπούλου και Μπακιρτζή για τα ψηφιδωτά της πόλης μας. Πρόκειται για ένα έργο, το οποίο διαφυλάσσει τη μνήμη μιας περιοχής, που η δημιουργία της πριν πάνω από έναν αιώνα είχε αλλάξει όχι μόνο την εικόνα της πόλης, αλλά και τις σχέσεις μεταξύ των Θεσσαλονικέων κατοίκων της. Για πρώτη φορά πολίτες κάθε θρησκείας της πόλης γινόντουσαν γείτονες και συμβίωναν στην ίδια γειτονιά. Η πόλη αποκτούσε τη μορφή μιας Ευρωπαϊκής μεγαλούπολης, την οποία έχουν θαυμάσει όλοι οι περιηγητές και οι συγγραφείς. Πρέπει αυτό το βιβλίο να διαβαστεί από όλους ή ακόμη και αν δεν διαβαστεί πρέπει να ξεφυλλιστεί από όλους τους κατοίκους της σημερινής πόλης. Αν θέλουμε να αλλάξουμε την εικόνα της Θεσσαλονίκης, το βιβλίο αυτό αποτελεί μία από τις πολλές πυξίδες, που θα χρειαστούν.

Advertisements

1 σχόλιο

Filed under ΚΟΛΩΝΑΣ, Βασίλης, Συγγραφείς