Tag Archives: Διαγώνιος

Η τέταρτη συλλογή διηγημάτων του Περικλή Σφυρίδη

Σάρωση_20181011

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Κούφια λόγια

Συγγραφέας: Περικλής Σφυρίδης

Έκδοση: Διαγώνιος (1984)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Με αφορμή την παρουσίαση της συλλογής διηγημάτων «Χωρίς αντίκρισμα» του Περικλή Σφυρίδη, που έγινε στην προηγούμενη ανάρτηση, εδώ θα δούμε μια ακόμη δουλειά του Θεσσαλονικέα συγγραφέα, η οποία κυκλοφόρησε το 1984, πάλι από τη Διαγώνιο.

Η έκδοση είναι κλασσική της Διαγωνίου. Επιμέλεια είχε αναλάβει ο Κάρολος Τσίζεκ, ο οποίος έχει σχεδιάσει και το εξώφυλλο. Εδώ το τιράζ ήταν στα 1200 αντίτυπα. Κουβερτούρα υπάρχει και εδώ, το βιβλίο είναι αξάκριστο, το κείμενο ευανάγνωστο.

Στο βιβλίο υπάρχουν τρία διηγήματα με πρωταγωνιστή τον έρωτα:

  • Στο πρώτο με τίτλο «Ταξίδι αναψυχής»ένα παράνομο ζευγάρι ταξιδεύει προς την Αθήνα, υποτίθεται για κάποιες δουλειές και για να προχωρήσει τη σχέση του, που βρίσκεται στα πρώτα στάδια. Μέσα από αυτό το ταξίδι και με αναφορές στο παρελθόν των δύο πρωταγωνιστών, ο Σφυρίδης χτίζει τους χαρακτήρες του και με ιδιαίτερη δεξιοτεχνία μιλάει για τον έρωτα στην «απαγορευμένη» του μορφή. Δεν καταδικάζει, ούτε υμνεί, με τον ρεαλιστικό του λόγο περιγράφει με ιδιαίτερη ζωντάνια σχέσεις δύσκολες, κοινωνικά κατακριτέες, που πολλές φορές οδηγούν σε αδιέξοδα. Και λόγω μεγέθους η ιστορία αυτή θα μπορούσε να γίνει μια ταινία μικρού μήκους, καθώς η ροή είναι ιδιαίτερα κινηματογραφική. Από τα τρία διηγήματα του βιβλίου είναι το αγαπημένο μου.
  • Στο δεύτερο με τίτλο «Καρτέλα ασθενούς» βλέπουμε μια ιδιαίτερη σχέση, που αναπτύσσεται μεταξύ ενός ιατρού και μιας νεαρής ασθενούς του. Και εδώ υπάρχει ζωντάνια στην αφήγηση και από ό,τι διάβασα η ιστορία αυτή έγινε τηλεταινία. Η πρωταγωνίστρια, η Ζέτα, μου φάνηκε σαν μια μικρή Λολίτα, με μια αθωότητα και μια αφέλεια, που ο αναγνώστης δεν μπορεί να διακρίνει αν είναι ειλικρινής ή αν είναι κομμάτι μιας αόρατης παγίδας.
  • Στο τρίτο με τίτλο «Κούφια λόγια» (έδωσε και τον τίτλο στο βιβλίο) βλέπουμε μια σχέση ενός ζευγαριού, όπου κυριαρχεί η ζήλια, η απιστία και η σύγκρουση δύο ατόμων, οι οποίοι βρέθηκαν μαζί, χωρίς όμως να ζητάνε τα ίδια πράγματα και να έχουν παρόμοιες προσδοκίες από μια σχέση.

Σε όλες τις ιστορίες κυριαρχεί η ρεαλιστική γραφή του Σφυρίδη, με μια τρομερή δυναμική και ζωντάνια, χωρίς την ανάγκη να στολίσει το κείμενό του με περιττά στολίδια και κοσμήματα. Και αν αυτό για πολλούς φαντάζει εύκολο, για μένα είναι η πιο δύσκολη μορφή πεζογραφίας, το να μπορείς με άμεσο, ρεαλιστικό τρόπο να μεταμορφώσεις μια καθημερινότητα σε λογοτεχνία υψηλού επιπέδου. Ο αναγνώστης δεν χρειάζεται να έχει ζήσει μια παρόμοια κατάσταση για να καταλάβει και να νιώσει τους ήρωες των τριών ιστοριών, είναι τέτοια η ζωντάνια στην αφήγηση, στους διαλόγους και στις περιγραφές, που το διήγημα μετατρέπεται σε ταινία μπροστά στα μάτια του αναγνώστη.

Η Θεσσαλονίκη αποτελεί και εδώ το σκηνικό μεγάλου μέρους των ιστοριών. Και εδώ, όπως και στο «Χωρίς αντίκρισμα», ο πρωταγωνιστής και των τριών ιστοριών είναι κάποιος Πέτρος, με φίλο κάποιον Στέφανο, υπάρχει η Φαίδρα και η Ελένη, αλλά δεν μπορώ να πω αν κάποιες από αυτές είναι βιώματα του συγγραφέα ή όχι. Το βιβλίο κυκλοφόρησε μετά από κάποια χρόνια και από τις εκδόσεις του Καστανιώτη, με την προσθήκη ακόμη ενός κειμένου, αν δεν απατώμαι.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε πάρα πολύ. Δεν θα το βρείτε βέβαια σε ράφι βιβλιοπωλείου, παρά μόνο σε παλαιοβιβλιοπωλείο. Κυκλοφόρησαν πάντως πριν λίγο καιρό κάποιες συλλογές των έργων του Σφυρίδη και πιστεύω θα υπάρχουν εκεί μέσα.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΦΥΡΙΔΗΣ, Περικλής

Μια καταγραφή των λογοτεχνικών εκδόσεων της Θεσσαλονίκης

Σάρωση_20160706 (2)

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Λογοτεχνικές εκδόσεις Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Ντίνος Χριστιανόπουλος

Έκδοση: Διαγώνιος (1997)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €6

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Από τους σημαντικότερους μελετητές και ερευνητές της λογοτεχνίας της Θεσσαλονίκης είναι ο Ντίνος Χριστιανόπουλος. Στο παρελθόν έχουν παρουσιαστεί κάποια από τα έργα του σχετικά με το παρελθόν της λογοτεχνίας στην πόλη μας (μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα εδώ, εδώ κι εδώ). Πριν λίγο καιρό βρήκα σε ένα παλαιοβιβλιοπωλείο αυτό το έργο, το οποίο είναι μια προσπάθεια βιβλιογραφικής ταξινόμησης λογοτεχνικών εκδόσεων (βιβλίων και περιοδικών), που βγήκαν στην Θεσσαλονίκη από το 1850 έως το 1950.

Η έκδοση είναι από τις κλασσικότερες σε μορφή της Διαγωνίου. Το σχέδιο του εξώφυλλου είναι φυσικά έργο του Κάρολου Τσίζεκ. Πρόκειται για τη δεύτερη έκδοση, η πρώτη είχε κυκλοφορήσει το 1980, αυτή, που παρουσιάζουμε εδώ είναι συμπληρωμένη. Υπάρχουν δύο φωτογραφίες, εκ των οποίων η μία δείχνει το εξώφυλλο ενός από τα παλαιότερα λογοτεχνικά έργα, που εκδόθηκαν στην πόλη μας, με ημερομηνία το 1850. Στο τέλος υπάρχει ευρετήριο ονομάτων.

Γενικά βιβλιογραφικοί κατάλογοι δεν ενδείκνυνται προς ανάγνωση όπως ένα λογοτεχνικό κείμενο, αλλά είναι περισσότερο βιβλία αναφοράς. Ο Χριστιανόπουλος εδώ έχει κάνει έναν βασικό διαχωρισμό σε βιβλία και περιοδικά και στη συνέχεια ταξινομεί τα βιβλία σε ποίηση, πεζογραφία, μελέτη/δοκίμιο, θέατρο, παιδικά, αρχαίοι συγγραφείς, καλές τέχνες, μουσική/χορός, διάφορα και προσθήκες ενώ ταξινομεί τα περιοδικά σε λογοτεχνικά, ημιλογοτεχνικά, ημερολόγια, περιοδικά εφημερίδων, νεανικά/παιδικά/μαθητικά/σχολικά και φοιτητικά.

Για κάποιον, που συλλέγει βιβλία και αναζητά παλαιές εκδόσεις τέτοια βιβλία είναι χρήσιμα. Αλλά και το ξεφύλλισμα των σελίδων μπορεί να δώσει αρκετά ενδιαφέρουσες πληροφορίες για μερικά κείμενα. Και μόνο πάντως ότι τυπώθηκε στη Διαγώνιο κάνει το βιβλιαράκι αυτό πολύτιμο. Αν το βρείτε σε κάποιο βιβλιοπωλείο σε τιμή περίπου κοντά στα €3, αποκτήστε το για συλλεκτικούς λόγους.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ, Ντίνος

Καλλιτέχνες μιλούν για τον Χριστιανόπουλο

vivlioniki090

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ντίνος Χριστιανόπουλος: Μικρό πορτραίτο

Συγγραφέας: Ελένη Λαζαρίδου

Έκδοση: – (1987)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €12

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Από τις σημαντικότερες και ίσως πιο παρεξηγημένες μορφές του λογοτεχνικού κόσμου της Θεσσαλονίκης, είναι ο Ντίνος Χριστιανόπουλος. Εκδότης, ποιητής, υπάλληλος βιβλιοθήκης, φιλόλογος, κριτικός, κάποιες από τις πολλές του ιδιότητες. Με θετικά και αρνητικά λόγια για το έργο του, την συμπεριφορά του, ποτέ δεν περνά απαρατήρητος. Κάποιοι λένε ότι προκαλεί εσκεμμένα, αλλά, ακόμη και αν αυτό ισχύει, μπορεί να είναι και για καλό. Το βιβλίο σε αυτήν την ανάρτηση μιλάει για τον Χριστιανόπουλο. Ή μάλλον πιο καλά, μιλάνε για τον Χριστιανόπουλο φίλοι και συνεργάτες του.

Η έκδοση είναι λιτή και όμορφη. Το εξώφυλλο το έχει σχεδιάσει ο σπουδαίος Κάρολος Τσίζεκ. Οι σελίδες ενωμένες μεταξύ τους, χρειάζεστε χαρτοκόπτη. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει ευρετήριο ονομάτων.

Η αφορμή για να γραφτεί αυτό το βιβλίο, ήταν ο εορτασμός των 30 χρόνων του περιοδικού «Διαγώνιος». Οι εκδηλώσεις έγιναν στο Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο, το 1986. Το σπουδαίο αυτό λογοτεχνικό περιοδικό, δεν υπάρχει πλέον. Μέσα από τις σελίδες του αναδείχθηκαν πολλοί από τους σύγχρονους πεζογράφους της Θεσσαλονίκης. Η «Διαγώνιος» είναι το πνευματικό παιδί του Χριστιανόπουλου.

Το βιβλίο ξεκινάει με μια συνέντευξη του Χριστιανόπουλου στην συγγραφέα, που είχε δοθεί στις 3 Δεκεμβρίου του 1986, στον Ραδιοφωνικό Σταθμό Μακεδονίας της ΕΡΤ1. Επίσης, το τελευταίο κείμενο του βιβλίου, είναι το εξαιρετικό «Εναντίον» του Ντίνου Χριστιανόπουλου, που όσο το διαβάζω, τόσο πιο διαχρονικό μου φαίνεται. Το «Εναντίον» είχε κυκλοφορήσει με το περιοδικό «Διαγώνιος» το 1979.

Αυτοί, που γράφουν για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο, είναι από τους σημαντικότερους δημιουργούς της τέχνης στην Θεσσαλονίκη. Σπουδαία ονόματα, με πλούσιο έργο, σε ζωγραφική, μουσική, λογοτεχνία: Κάρολος Τσίζεκ, Νίκος Νικολαΐδης (από τους καλύτερους τυπογράφους της Θεσσαλονίκης), Γ.Θ.Βαφόπουλος, Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Κλείτος Κύρου, Τόλης Καζαντζής, Σάκης Παπαδημητρίου, Περικλής Σφυρίδης, Πάνος Παπανάκος, Φώνης Ζογλοπίτης. Όλοι τους έζησαν τον Χριστιανόπουλο μέσα από την «Διαγώνιο», είχαν προσωπικές και επαγγελματικές σχέσεις μαζί του και μέσα από τον τομέα τους, αναδεικνύουν την δραστηριότητά του. Οι περισσότεροι, αν όχι όλοι, μιλάνε για το ιδιότροπο του χαρακτήρα του, για την ακεραιότητα και την τιμιότητά του και για τις όποιες ιδιορρυθμίες του.

Κάποια από αυτά τα κείμενα είναι από συνεντεύξεις της Λαζαρίδου, κάποια είναι κείμενα, που γράφτηκαν για το βιβλίο. Η συγγραφέας έχει κάνει μια πολύ σημαντική δουλειά, επιλέγοντας κορυφαίους στο είδος τους να μιλήσουν για το έργο του Χριστιανόπουλου. Και άσχετα αν φυσικά υπάρχει υποκειμενικότητα στα λόγια του καθενός, τα κοινά σημεία όλων στο λόγο τους για το έργο και τον χαρακτήρα του Χριστιανόπουλου, μας δίνουν ένα σαφέστατο πορτραίτο για αυτόν.

Το βιβλίο έχει αξία, όχι μόνο γιατί μιλάει για έναν σπουδαίο άνθρωπο της τέχνης για την Θεσσαλονίκη, που να σημειωθεί ότι ποτέ δεν την πρόδωσε και την έχει αγαπήσει βαθύτατα, αλλά και για τα κείμενα όσων μιλάνε για τον Χριστιανόπουλο. Το βιβλίο ίσως το βρείτε σε κάποια βιβλιοπωλεία, αν και δύσκολο. Σε παλαιοβιβλιοπωλείο το βρήκα εγώ, σε άριστη κατάσταση, ολοκαίνουριο με €2.

1 σχόλιο

Filed under ΛΑΖΑΡΙΔΟΥ, Ελένη, Συγγραφείς

Περιήγηση μνήμης στη Σαλονίκη I: Τσιμισκή, Αγίας Σοφίας, Παύλου Μελά, Εθνικής Αμύνης

vivlioniki144

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η διαδρομή της μνήμης: Τσιμισκή, Αγίας Σοφίας, Διαγώνιος

Συγγραφέας: Γιώργος Αναστασιάδης, Ευάγγελος Χεκίμογλου

Έκδοση: University Studio Press (1997)

ISBN: 960-12-0581-0

Τιμή: Περίπου €17

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ένα από τα πλεονεκτήματα που έχουν όσοι μελετούν την σύγχρονη ιστορία της Θεσσαλονίκης, είναι το φωτογραφικό υλικό. Ιδιαίτερα φωτογενής πόλη η Σαλονίκη, λόγω διαφόρων καταστάσεων έτυχε να «ποζάρει» πάρα πολλές φορές μπροστά στην κάμερα ενός φωτογράφου, ερασιτέχνη ή επαγγελματία. Το λεύκωμα αυτό χρησιμοποιεί κάποιες από αυτές τις φωτογραφίες, είτε από την ιδιωτική συλλογή του συλλέκτη Νίκου Πολίτη, είτε από εφημερίδες του παρελθόντος και δίνει τοπογραφικά στοιχεία για την Θεσσαλονίκη του όχι και τόσο μακρινού παρελθόντος.

Η έκδοση είναι πολύ καλή, με ωραίο, πλαστικοποιημένο εξώφυλλο, μεγάλους χαρακτήρες και υψηλή ανάλυση των φωτογραφιών, οι οποίες είναι στο σύνολό τους καθαρές και ευδιάκριτες. Το κιτρινωπό χρώμα του χαρτιού συντελεί και αυτό στο ταξίδι προς το παρελθόν, το οποίο ανάλογα με την ηλικία του αναγνώστη, μπορεί να είναι μεγάλο ή μικρο.

Η περιήγηση ξεκινά από την οδό Τσιμισκή, τον εμπορικότερο δρόμο της Θεσσαλονίκης σήμερα, ο οποίος όμως μέχρι και την πυρκαγιά του 1917 δεν είχε καμία σχέση με την σημερινή του αίγλη. Η παλαιά οδός Τσιμισκή (μέρος της οποίας είναι η σημερινή οδός Αγίου Μηνά) ήταν πολύ πιο στενή και περνούσε δίπλα από κτίρια τα οποία σήμερα είναι κρυμμένα πίσω από τις πολυκατοικίες της σημερινής οδού Τσιμισκή. Η περιήγηση ξεκινά από τα δυτικά και πηγαίνει ανατολικά, αντίθετα δηλαδή με τη ροή των αυτοκινήτων. Το μεγαλύτερο μέρος της σημερινής Τσιμισκή είναι κατασκεύασμα της εποχής του Μεσοπολέμου, αφού ο δρόμος διασχίζει περιοχή που είχε καεί στην πυρκαγιά του 1917. Τα πρώτα μέγαρα που χτίστηκαν απέκτησαν μεγάλη αξία από την πρώτη στιγμή, ήταν το νέο κέντρο της πόλης. Υπάρχουν πάρα πολλές φωτογραφίες και τα κείμενα που τις συνοδεύουν είναι ιδιαίτερα επεξηγηματικά. Σε συνδυασμό με υλικό από εφημερίδες, μαθαίνουμε τι υπήρχε σε κάθε κτίριο, τους ενοίκους και τους επαγγελματίες που στεγάζονταν σε αυτά. Η βόλτα όμως δεν είναι μόνο γεωγραφική, αλλά και μια βόλτα στον χρόνο, καθώς η περιοχή δεν έμεινε αμετάβλητη, κάποιοι φεύγαν, κάποιοι νέοι ερχόντουσαν, μαγαζιά έκλειναν και νέες επιχειρήσεις έπαιρναν την θέση τους. Αλλά και ιστορικά γεγονότα που στιγμάτισαν την πόλη έλαβαν μέρος στο χώμα ή στην άσφαλτο της Τσιμισκή. Την επόμενη φορά λοιπόν που θα την περπατήσετε, ρίξτε μια ματιά προς τα πάνω και δείτε πάνω από το φύλλωμα των δέντρων τις όψεις μερικών κτιρίων, οι οποίες έχουν δει πάρα πολλά και ευτυχώς αρκετές από αυτές είναι ακόμη στη θέση τους και δεν έχουν γίνει θύμα κάποιου εργολάβου.

Άλλος σπουδαίος δρόμος της πόλης μας, που ξεκινά από την παραλία και τελειώνει στην Άνω Πόλη, άσχετα αν πολλοί νομίζουν ότι τερματίζει στην Εγνατία, είναι η οδός Αγίας Σοφίας. Παλαιότερη από την Τσιμισκή, απέκτησε την σημερινή της μορφή επίσης μετά την Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917. Εδώ η περιήγηση ξεκινά από την παραλία και φτάνει μέχρι και την Πλατεία Μακεδονομάχων (είναι η πλατεία μπροστά από την Αχειροποίητο), ενώ δεν θα μπορούσαν να μην γίνουν αναφορές και στην Πλατεία της Αγίας Σοφίας, καθώς και στην Ερμού, περίπου μέχρι την Αριστοτέλους. Και εδώ μερικές φωτογραφίες είναι συγκλονιστικές και σπάνιες, ενώ τα κείμενα παραμένουν διαφωτιστικά των γεγονότων.

Το βιβλίο μιλάει μεν για την Διαγώνιο, αλλά ουσιαστικά πρόκειται για την οδό Παύλου Μελά, η οποία διασχίζει διαγωνίως την πόλη και ξεκινά από την Αγία Σοφία για να καταλήξει στον Λευκό Πύργο. Πρόκειται για εντελώς καινούριο δρόμο, αφού η χάραξή του έγινε μετά την Πυρκαγιά του 1917. Στην σύντομη ιστορία της, έζησε ιδιαίτερα έντονα την Κατοχή, πρωτάκουσε κάποια από τα καλύτερα τραγούδια του Τσιτσάνη από τον ίδιο τον συνθέτη, είδε σινεμά στα Ηλύσια και βίωσε την δολοφονία του καπνεμπόρου Μοσκόφ μπροστά στο ομώνυμο μέγαρο.

Υπάρχει και μια αναφορά στην οδό Εθνικής Αμύνης, η οποία για κάποιο λόγο δεν μπήκε στον τίτλο του βιβλίου. Παλαιότερος των υπολοίπων, η πρώην Χαμιντιέ ήταν δημιούργημα της Οθωμανικής διοίκησης. Ξεκινώντας από τον Λευκό Πύργο, κατέληγε στο Συντριβάνι (το οποίο ήταν σε ελαφρώς διαφορετική θέση από την σημερινή του) και έζησε ουκ ολίγες αλλαγές στα κτίριά της. Από τα παλιά «σουλτανικά» δεν έχει μείνει κανένα πλέον.

Στο βιβλίο υπάρχουν πάρα πολλές λεπτομέρειες, κάποιες μπορεί να σας αρέσουν, άλλες μπορεί να σας βρουν εντελώς αδιάφορους. Αυτό που άρεσε περισσότερο σε μένα, είναι ότι το βιβλίο μιλάει για δρόμους που περπατάμε καθημερινά και αποτέλεσε κίνητρο για να παρατηρήσω τοποθεσίες και ονόματα σε αυτές τις οδούς (πχ λύθηκε η απορία μου σχετικά με το μέγαρο στην Αγίας Σοφίας με το όνομα «Νέα Διονύσια», για το πού και τι ήταν τα «Παλιά Διονύσια). Νομίζω ότι είναι από τις καλύτερες εκδόσεις που κυκλοφορούν, με πολύ καλή ποιότητα. Λεύκωμα με πολύ καλό φωτογραφικό υλικό, αλλά και κείμενα τα οποία δεν μένουν στην απλή αναφορά, αλλά είναι αποτέλεσμα ιστορικής έρευνας. Να το αγοράσετε και να το διαβάσετε περπατώντας την Τσιμισκή, την Αγίας Σοφίας, την Διαγώνιο και την Εθνικής Αμύνης.

2 Σχόλια

Filed under ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ, Γιώργος, Συγγραφείς, ΧΕΚΙΜΟΓΛΟΥ, Ευάγγελος