Tag Archives: Γιάννης Μέγας

Το εκπληκτικό βιβλίο του Γιάννη Μέγα για τη Σφαγή των Προξένων στη Θεσσαλονίκη το 1876

Σάρωση_20190109

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η σφαγή των προξένων – Θεσσαλονίκη 1876

Συγγραφέας: Γιάννης Μέγας

Έκδοση: University Studio Press (2018)

ISBN: 978-960-12-2413-8

Τιμή: Περίπου €20

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Νέα χρονιά μπήκε, νέα βιβλία για τη Θεσσαλονίκη θα κυκλοφορήσουν, νέα πράγματα θα μάθουμε για το παρελθόν της πόλης μας, νέες ιστορίες θα εμπνευστούν οι λογοτέχνες από το γκρίζο τοπίο της ομίχλης και τον ήχο του Βαρδάρη στα στενά. Η Vivlioniki θα προσπαθήσει να παρουσιάσει όσο το δυνατόν περισσότερες δουλειές και θα ψάξει να βρει παλαιότερα έργα, τα οποία θα μιλάνε για αυτόν τον τόπο. Ως πρώτη παρουσίαση για το 2019 επέλεξα το τελευταίο έργο του Γιάννη Μέγα, το οποίο κυκλοφόρησε λίγο πριν τις γιορτές και είναι και αυτό, όπως και τα υπόλοιπα βιβλία του συγγραφέα, μια εξαιρετική δουλειά.

Η έκδοση είναι άριστη. Μου άρεσε πολύ το εξώφυλλο, μια γκραβούρα, που περιγράφει, με τη φαντασία του δημιουργού της βέβαια, το γεγονός της σφαγής των δύο προξένων, της Γαλλίας και της Γερμανίας, το Μάιο του 1876 στη Θεσσαλονίκη. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει γλωσσάριο, η πλούσια βιβλιογραφία και το ευρετήριο. Σε κάποια σημεία υπάρχουν σημειώσεις και επεξηγήσεις στο κάτω μέρος της σελίδας. Το φωτογραφικό υλικό είναι μοναδικό, πλουσιότατο, σε πολύ καλή ανάλυση και μεγάλο μέρος φαντάζομαι θα ανήκει στη συλλογή του συγγραφέα. Εξαιρετική δουλειά, άξια της ποιότητας του περιεχομένου και των βιβλίων, που υπογράφει ο Μέγας.

Όπως είναι ευνόητο, ο Μέγας καταπιάστηκε με τη σφαγή του Γάλλου και του Γερμανού πρόξενου στις 6 Μαΐου του 1876, ένα γεγονός, που σημάδεψε την ιστορία της Θεσσαλονίκης και, ως έναν βαθμό, επέφερε εξελίξεις ακόμη και στην ίδια την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ο μύθος και η πραγματικότητα για τα όσα συνέβησαν εκείνες τις μέρες μπλέκονται σε πολλά σημεία, οι πληροφορίες μας για μερικά πράγματα είναι ασαφείς ή και ανύπαρκτες και το πρώτο επίτευγμα του Μέγα είναι ότι ξεμπλέκει το κουβάρι και μας φανερώνει και το μύθο, αλλά και την ιστορική αλήθεια μέσα από ντοκουμέντα. που προέρχονται από διάφορες πηγές.

Όποιος έχει διαβάσει κάποια παλαιότερα βιβλία του Μέγα (όπως για παράδειγμα αυτό για τους Βαρκάρηδες της Θεσσαλονίκης ή αυτό για την απελευθέρωση της πόλης το 1912 ή αυτό για το κίνημα των Νεότουρκων), θα αναγνωρίσει τη δομή, που έχει επιλεχτεί για το βιβλίο και είναι αυτή της παράθεσης των γεγονότων με βάση τη χρονική σειρά. Το άριστα ταξινομημένο υλικό χωρίζεται σε 8 κεφάλαια, ενώ υπάρχει στο τέλος και ένα επίμετρο.

  • Το πρώτο κεφάλαιο είναι η εισαγωγή, με κάποια γενικά στοιχεία για τους δολοφονηθέντες, το γεγονός, ενώ γίνεται και αναφορά στις σημαντικότερες πηγές πληροφοριών, οι οποίες είναι συμπληρωματικές στα βιβλιογραφικά στοιχεία, που αναφέρονται στο τέλος.
  • Το δεύτερο κεφάλαιο έχει τίτλο «Η Θεσσαλονίκη το 1876» και δίνει την εικόνα της πόλης εκείνη την χρονική περίοδο. Ξεχωρίζω την επιστολή, που παρουσιάζεται, από κάποιον ανώνυμο Αθηναίο, η οποία είχε δημοσιευτεί το 1875 στην εφημερίδα «Ερμής» της Θεσσαλονίκης.
  • Το τρίτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Ιστορικό υπόβαθρο» και είναι από τα πιο ενδιαφέροντα του βιβλίου, καθώς η ανάλυση, που γίνεται βοηθά τον αναγνώστη να καταλάβει και να ξεχωρίσει την ιστορική πραγματικότητα, η οποία οδήγησε στο τραγικό γεγονός της σφαγής των Προξένων. Ο Μέγας γράφει απλά και κατανοητά, χωρίς όμως να μειώνει την αξία του κειμένου ως ιστορικό έργο.
  • Το τέταρτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Η αρχή του κακού (3-5 Μαΐου 1876)» και εδώ περιγράφονται τα γεγονότα της αφορμής, που οδήγησε στη δολοφονία των Προξένων, δηλαδή την προσπάθεια αποτροπής εξισλαμισμού της νεαρής Στεφάνας. Με ύφος μεταξύ μυθιστορηματικής και ιστορικής γραφής, ο Μέγας καταφέρνει να παρουσιάσει ένα εξαιρετικό κείμενο, στο οποίο ο αναγνώστης θα διαβάσει πολλά πράγματα, που ήδη ίσως γνωρίζει, καθώς και πολύ περισσότερα, που θα του είναι άγνωστα.
  • Το πέμπτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Η σφαγή (6 Μαΐου 1876)» και εδώ περιγράφονται με πάρα πολλές λεπτομέρειες τα όσα συνέβησαν τη μέρα της σφαγής, ενός γεγονότος, το οποίο θα μπορούσε να αποφευχθεί, αλλά φαίνεται πως όλα λειτουργούσαν, είτε τυχαία, είτε εσκεμμένα, ώστε να συμβεί αυτό το τραγικό γεγονός. Το φωτογραφικό υλικό στο κεφάλαιο αυτό είναι μοναδικό.
  • Το έκτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Τα παρεπόμενα της σφαγής (7 Μαΐου-21 Αυγούστου 1876)» και εδώ περιγράφονται όσα ακολούθησαν, από τα δικαστήρια, που έγιναν, την παρέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων, τις κηδείες των δύο αξιωματούχων, τις εκτελέσεις των «υπευθύνων» και πολλά άλλα. Γίνεται δε λόγος για το Γάλλο συγγραφέα Πιέρ Λοτί, του οποίου το έργο «Αζιγιαντέ» μιλάει για τη Σφαγή των Προξένων και πιο συγκεκριμένα για τις εκτελέσεις, που έγιναν.
  • Το έβδομο κεφάλαιο έχει τίτλο «Επίλογος-Επιπτώσεις» και ουσιαστικά κλείνει το κυρίως θέμα του βιβλίου. Οι επιπτώσεις της Σφαγής των Προξένων παρουσιάστηκαν τόσο σε τοπικό, όσο και σε ευρύτερο επίπεδο. Ουσιαστικά από τότε θα αρχίσει ο κατακερματισμός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ο οποίος θα ολοκληρωθεί περίπου 40 χρόνια μετά, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι η δολοφονία των δύο Προξένων προκάλεσε αυτές τις εξελίξεις.
  • Το όγδοο κεφάλαιο είναι και το τελευταίο και μιλάει για τους απόγονους των δύο προξένων σήμερα.

Όπως είπαμε και στην αρχή, υπάρχει και ένα επίμετρο, το οποίο δίνει πληροφορίες για τη γιορτή του Hidirellez, μουσουλμανική γιορτή, που εορτάζονταν τη μέρα του Αγίου Γεωργίου.

Το βιβλίο είναι εξαιρετικό. Μιλάει για ένα γεγονός, που στιγμάτισε την πόλη και δίνει πολλές και σημαντικές λεπτομέρειες. Όπως και με το βιβλίο του για τους Βαρκάρηδες, ο Μέγας καταφέρνει να μας παρουσιάσει ένα έργο, το οποίο σίγουρα θα συναντήσουμε σε πολλές βιβλιογραφίες στο μέλλον. Κυκλοφόρησε μέσα στις γιορτές των Χριστουγέννων και για μένα είναι ίσως το σημαντικότερο ιστορικό βιβλίο, που κυκλοφόρησε μέσα στο 2018.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ΜΕΓΑΣ, Γιάννης, Συγγραφείς

Η Εβραϊκή Κοινότητα της Θεσσαλονίκης σε μαρτυρίες μη Θεσσαλονικέων για διάστημα περίπου 1900 ετών.

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης – Μαρτυρίες μη Θεσσαλονικέων 50 μ.Χ. – 1912

Συγγραφέας: Γιάννης Μέγας, Τζέκυ Μπενμαγιόρ

Έκδοση: University Studio Press (2017)

ISBN: 978-960-12-2310-0

Τιμή: Περίπου €37

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η Θεσσαλονίκη από την εποχή, που δημιουργήθηκε έως και σήμερα ήταν μια πόλη μεγάλη, από την οποία περνούσαν για διάφορους λόγους πολλοί άνθρωποι. Η πόλη τους άφηνε άλλες φορές θετική και άλλες φορές αρνητική εντύπωση, την οποία, κάποιοι από αυτούς τους επισκέπτες της Θεσσαλονίκης, την κατέγραψαν, για καλή μας τύχη, σε βιβλία ή άρθρα, γράμματα ή αναφορές. Από αυτά τα κείμενα ο ιστορικός σήμερα μπορεί να βγάλει σημαντικά συμπεράσματα για το παρελθόν της πόλης. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης έχει να κάνει με ένα σημαντικότατο έργο, στο οποίο μαζεύτηκαν μαρτυρίες μη Θεσσαλονικέων (όπως αναφέρει και ο τίτλος) για τους Εβραίους Θεσσαλονικείς, μαρτυρίες, που ξεκινάνε από το 50 μ.Χ. και φτάνουν έως το 1912.

Η έκδοση είναι καλή. Υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες στο κείμενο. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν σημειώσεις και επεξηγήσεις, η βιβλιογραφία και ένα χρησιμότατο ευρετήριο. Το έργο το χαιρετίζει ο πρόεδρος της Ισραηλίτικης Κοινότητας Θεσσαλονίκης κ. Δαυίδ Σαλτιέλ. Στο κάτω μέρος κάποιων σελίδων υπάρχουν επίσης μερικές σημειώσεις. Για μία τέτοια έκδοση, που έχει 550 σελίδες θα προτιμούσα να υπάρχει σκληρό εξώφυλλο ή καλύτερης ποιότητας μαλακό εξώφυλλο, είναι τόσο βαρύ, που το εξώφυλλο τσακίζει σχετικά εύκολα.

Από τους συγγραφείς τον Γιάννη Μέγα τον έχουμε γνωρίσει μέσα από μια πληθώρα έργων του, πολλά εκ των οποίων έχουμε παρουσιάσει στη Vivlioniki. Μέσα από τις συλλογές του και την έρευνά του έχει προσφέρει σημαντικό έργο στη μελέτη του παρελθόντος της πόλης μας. Τον Τζέκυ Μπενμαγιόρ τον συναντάμε πρώτη φορά στη Vivlioniki.

Το βιβλίο περιέχει 342 λήμματα, τα οποία χωρίστηκαν σε 5 περιόδους με χρονικά κριτήρια:

  • Η πρώτη περίοδος εκτείνεται χρονικά από το 50 μ.Χ. έως το 1492, από την εποχή δηλαδή, που ο Απόστολος Παύλος επισκέφτηκε τη Θεσσαλονίκη και μίλησε στη συναγωγή της πόλης μας για τον Χριστιανισμό έως τη χρονιά, που έγινε ο διωγμός των Εβραίων από την Ισπανία, μετά τον οποίο εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλονίκη οι χιλιάδες των Σεφαραδιτών. Αν και μιλάμε για μία περίοδο 1500 χρόνων, δυστυχώς οι γραπτές μαρτυρίες για αυτήν την περίοδο είναι πολύ λίγες, για αυτό ίσως και πολύ σημαντικές.
  • Η δεύτερη περίοδος εκτείνεται χρονικά από το 1492 έως το 1750, μία περίοδο, όπου συναντάμε τον Χρυσό Αιώνα των Εβραίων Θεσσαλονικέων, αλλά και την παρακμή της κοινότητας, αποτέλεσμα της οποίας ήταν και η εμφάνιση του Σαμπετάι Σεβί.
  • Η τρίτη περίοδος εκτείνεται από το 1750 έως το 1850, όπου η Εβραϊκή Κοινότητα ανακάμπτει και αρχίζει να πατάει πιο γερά στα πόδια της, έχοντας ξεπεράσει πολλά από τα προβλήματα του παρελθόντος.
  • Η τέταρτη περίοδος εκτείνεται από το 1850 έως το 1897 και καλύπτει χρονικά τα χρόνια των μεγάλων μεταρρυθμίσεων, που προσπάθησε να εισάγει η Οθωμανική Αυτοκρατορία και οι οποίες βοήθησαν στον εξευρωπαϊσμό της Εβραϊκής Κοινότητας και της πόλης μας μαζί.
  • Η πέμπτη και τελευταία περίοδος εκτείνεται από το 1897 έως το 1912, μία περίοδο όπου κυριάρχησαν οι εθνικισμοί στα Βαλκάνια και οι εξελίξεις δεν θα μπορούσαν να μην επηρεάσουν την Εβραϊκή Κοινότητα της πόλης μας.

Όπως είναι ευνόητο, οι περισσότερες πηγές προέρχονται από τον 19ο αιώνα και έπειτα, δηλαδή στην τέταρτη και πέμπτη περίοδο, όταν οι μετακινήσεις είναι πλέον πιο εύκολες, η πόλη συνδέεται με τρένο με άλλες πόλεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά και της Ευρώπης, οι εφημερίδες κυκλοφορούν και γενικά η πόλη είναι πλέον πιο εύκολα επισκέψιμη, ενώ επίσης μιλάμε και για μία περίοδο, που οι ιστορικές εξελίξεις είναι τέτοιες, που κινούν το ενδιαφέρον τόσο των περιηγητών, όσο και των δημοσιογράφων.

Κάθε λήμμα ξεκινάει με κάποια βιογραφικά στοιχεία του περιηγητή ή του δημοσιογράφου ή γενικά αυτού, που άφησε τη μαρτυρία, ακολουθεί η πηγή στην οποία δημοσιεύτηκε η μαρτυρία και στη συνέχεια υπάρχει το κείμενο. Οι περισσότερες μαρτυρίες ήταν, όπως είναι ευνόητο, σε γλώσσα άλλη από την ελληνική, οπότε είναι μεταφρασμένες. Οι πηγές ήταν σε ελληνικά, αγγλικά, γαλλικά, ολλανδικά, τούρκικα, λατινικά, ρώσσικα, βουλγάρικα, εβραϊκά, γοτθικά (!), γερμανικά, σέρβικα, ενώ η έρευνα έγινε σε βιβλία, εφημερίδες, κρατικά αρχεία, δημοσιεύσεις, αναφορές, αλληλογραφία κα.

Η έρευνα ενός τέτοιου υλικού φυσικά χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς η υποκειμενικότητα αυτού, που αφηγείται παίζει πρωτεύοντα ρόλο. Υπάρχουν πολλές ανακρίβειες στις μαρτυρίες, οι οποίες ιδιαίτερα σε παλαιότερα κείμενα δυσκολεύουν σε μεγάλο βαθμό τον ερευνητή, για παράδειγμα τα όσα αναφέρει ο Jacob Frank, ένας ψευδομεσίας του ψευδομεσία Σαμπετάι Σεβί, που βρέθηκε στη Θεσσαλονίκη μεταξύ 1753 και 1754 μόνο σαν παραμύθι μπορούν να διαβαστούν. Από την άλλη η ανάγνωση τέτοιων κειμένων έχουν μια ιδιαίτερη γοητεία, καθώς μεταφέρουν τον αναγνώστη σε χρόνους παλιούς, όχι με την «άκαμπτη» ιστορική γλώσσα, αλλά με τη ματιά ενός τουρίστα ή ενός δημοσιογράφου μιας άλλης εποχής. Σημαντικό είναι επίσης το γεγονός ότι στα κείμενα αυτά παρουσιάζεται η καθημερινότητα των ανθρώπων, πέρα από κάποια ιστορικά στοιχεία.

Στο βιβλίο αναφέρεται ότι η έρευνα είναι ανοιχτή, δηλαδή πιθανότατα σε μια νέα έκδοση να υπάρχει νέο υλικό, το οποίο δεν είχε βρεθεί από τους μελετητές και τους συγγραφείς. Πάντως το υλικό του βιβλίου προσφέρει πάρα πολλές πληροφορίες για την πόλη και τους Εβραίους Θεσσαλονικείς. Το ότι μαζεύτηκε όλο αυτό το υλικό σε ένα βιβλίο είναι ιδιαίτερα χρήσιμο και για μελλοντικές εκδόσεις, πιστεύω ότι θα συναντήσουμε αυτόν τον τίτλο σε βιβλιογραφίες.

Δεν πρόκειται πάντως για βιβλίο, που μπορεί να διαβαστεί ως λογοτεχνικό κείμενο, περισσότερο είναι βιβλίο αναφοράς. Αυτό βέβαια δεν αφαιρεί τίποτα ως προς την αξία και τη σημασία του. Ο διαχωρισμός της ύλης σε χρονικές περιόδους βοηθά τον αναγνώστη να επιλέξει αυτός τι θα διαβάσει.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Στη Vivlioniki είναι αν θυμάμαι καλά το τρίτο βιβλίο τέτοιου είδους (πρώτο ήταν των Γρηγορίου-Χεκίμογλου και το δεύτερο της Ταμπάκη). Μπορεί μεν οι συγγραφείς να επικεντρώθηκαν στις μαρτυρίες σχετικά με τον Εβραϊκό πληθυσμό της πόλης, αλλά στο κείμενο υπάρχουν πάρα πολλά και σημαντικά στοιχεία για την ιστορική εξέλιξη της πόλης μας. Θεωρώ πως είναι και σε πολύ καλή τιμή.

1 σχόλιο

Filed under ΜΕΓΑΣ, Γιάννης, ΜΠΕΝΜΑΓΙΟΡ, Τζέκυ, Συγγραφείς

Η Θεσσαλονίκη του Γιώργου Λυκίδη

%cf%83%ce%ac%cf%81%cf%89%cf%83%ce%b7_20170217-3

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Θεσσαλονίκη μέσα από τον φακό του Γιώργου Λυκίδη

Συγγραφέας: Γιάννης Μέγας, Νίκος Χόρμπος

Έκδοση: Ιανός (2006)

ISBN: 960-7771-71-0

Τιμή: Περίπου €30

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ένα ακόμη λεύκωμα είναι το αντικείμενο αυτής της ανάρτησης, με θέμα το έργο ενός από τους πιο γνωστούς φωτογράφους, που πέρασαν από την πόλη μας και το οποίο έργο αποτελεί σήμερα μια σημαντική ιστορική πηγή για τη Θεσσαλονίκη του Μεσοπολέμου και των πρώτων μεταπολεμικών χρόνων. Πρόκειται για τις φωτογραφίες του Γιώργου Λυκίδη.

Η έκδοση είναι άριστη. Σκληρό εξώφυλλο με αεροφωτογραφία της Πλατείας Αριστοτέλους. Στο τέλος υπάρχουν κάποια βιβλιογραφικά στοιχεία. Το έργο το προλογίζει ο Ντίνος Χριστιανόπουλος. Το βιβλίο είχε κυκλοφορήσει για πρώτη φορά το 2002, στη συνέχεια τυπώθηκε ξανά το 2006 και το 2011. Εγώ έχω την έκδοση του 2006, ενώ του 2011 έχει διαφορετικό εξώφυλλο. Δεν γνωρίζω αν υπάρχουν αλλαγές στις διάφορες εκδόσεις.

Κάθε βιβλίο, που υπογράφει ή συμμετέχει ο Γιάννης Μέγας είναι εγγύηση για την ποιότητά του. Τον Νίκο Χόρμπο δεν τον γνώριζα και είναι η πρώτη φορά, που βλέπουμε έργο του στη Vivlioniki. Ο Μέγας απέκτησε το αρχείο του Λυκίδη και σε συνεργασία με τον Χόρμπο το παρουσιάζει σε αυτό το λεύκωμα.

Το βιβλίο χωρίζεται σε 16 ενότητες. Οι δύο πρώτες έχουν να κάνουν με τον άνθρωπο Λυκίδη, το βιογραφικό και την πορεία του από την Κρώμνη του Πόντου έως τη Θεσσαλονίκη. Γεννήθηκε το 1886 και πέθανε το 1967. Μέσα σε αυτά τα χρόνια αποτύπωσε μνημεία, ιστορικά γεγονότα, ασχολήθηκε με το αθλητικό ρεπορτάζ, τις καρτ ποστάλ και άλλους τομείς της φωτογραφίας. Η Θεσσαλονίκη ήταν σίγουρα η αγαπημένη του μούσα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο φακός του δεν βρέθηκε και σε άλλα μέρη της Ελλάδας.

Στα υπόλοιπα 14 κεφάλαια έχει γίνει μια εξαιρετική ταξινόμηση του υλικού του Λυκίδη με τοπογραφικά κριτήρια. Έτσι λοιπόν η παραλία και το λιμάνι, ο Λευκός Πύργος, η Ερμού, η Εγνατία, η Αγίου Δημητρίου, η Βενιζέλου και η Πλατεία Ελευθερίας, η Αριστοτέλους, η Άνω Πόλη, η Τσιμισκή, η Αγίας Σοφίας, η ΔΕΘ και η extra muros Θεσσαλονίκη παρουσιάζονται με τρόπο ρεαλιστικό και με λεπτομέρειες, που αποτελούν απαραίτητα στοιχεία για το σύγχρονο ερευνητή και ιστορικό. Δίπλα στις φωτογραφίες υπάρχουν επεξηγήσεις για το τι βλέπει ο αναγνώστης και πραγματικά νομίζω θα εκπλαγείτε σε πάρα πολλά σημεία με αυτά, που θα δείτε. Το τελευταίο κεφάλαιο έχει να κάνει με μία επίσκεψη του Ελευθέριου Βενιζέλου στην πόλη μας το 1928.

Χρονικά κινούμαστε στον Μεσοπόλεμο και περίπου μέχρι το 1960, εποχή, που ο Λυκίδης αποσύρθηκε από το επάγγελμά του. Δεν με εντυπωσίασαν τόσο αυτά, που άλλαξαν στην πόλη μας, όσο αυτά, που παρέμειναν ίδια, καθώς αντιστάθηκαν στις μεταβολές και τη φθορά του χρόνου. Αν το βιβλίο ήταν πιο βολικό, θα μπορούσε ο σύγχρονος κάτοικος της πόλης να το έχει μαζί του και να περπατά στην πόλη παρατηρώντας τα κοινά σημεία της παλιάς και της σύγχρονης πόλης.

Βρήκα τη δουλειά εξαιρετική. Δεν είναι μόνο το υλικό του Λυκίδη, το οποίο οι περισσότεροι σίγουρα έχουμε δει στο παρελθόν, χωρίς να γνωρίζουμε σε ποιον ανήκουν οι φωτογραφίες, αλλά και ο τρόπος, που αυτό το υλικό παρουσιάστηκε από τους συγγραφείς. Η ιδέα να ταξινομηθούν γεωγραφικά οι φωτογραφίες είναι εξαιρετική και βοηθά τον αναγνώστη να τις μελετήσει. Κλασσικό βιβλίο πλέον, από τα κοσμήματα της βιβλιογραφίας για την πόλη μας.

2 Σχόλια

Filed under ΜΕΓΑΣ, Γιάννης, Συγγραφείς, ΧΟΡΜΠΟΣ, Νίκος

Το εκπληκτικό βιβλίο του Γιάννη Μέγα για το Κίνημα των Νεότουρκων

Σάρωση_20160527

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η επανάσταση των Νεότουρκων στη Θεσσαλονίκη

Συγγραφέας: Γιάννης Μέγας

Έκδοση: University Studio Press (2003)

ISBN: 960-12-1205-1

Τιμή: Περίπου €58

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης έχει να κάνει με ένα γεγονός, το οποίο έμελλε να παίξει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά και στο μοίρασμα των ευρωπαϊκών της εδαφών κατά τη δεκαετία του 1910. Μιλάμε για την επανάσταση των Νεότουρκων, στην οποία η Θεσσαλονίκη ήταν πρωταγωνίστρια. Συγγραφέας του βιβλίου ένας από τους σπουδαιότερους μελετητές του παρελθόντος της πόλης μας, ο οποίος μπορεί να μην είναι επαγγελματίας ιστορικός, αλλά η αγάπη του για τη Θεσσαλονίκη τον οδήγησαν να γράψει αυτό το εκπληκτικό έργο, μοναδικό στην ελληνική βιβλιογραφία. Φυσικά μιλάμε για τον Γιάννη Μέγα.

Η έκδοση είναι άριστη. Σκληρό, χοντρό εξώφυλλο, αναρίθμητες φωτογραφίες από το τεράστιο υλικό του συγγραφέα, κάποιες από αυτές δεν έχουν φανεί σε κανένα άλλο βιβλίο. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν βιογραφικά σημειώματα των σημαντικότερων συντελεστών, που πήραν μέρος έμμεσα ή άμεσα στο Κίνημα των Νεότουρκων. Επίσης υπάρχει η πλουσιότατη βιβλιογραφία, ελληνική και ξένη καθώς και ευρετήριο ονομάτων.  Πολυτελέστατη έκδοση, βιβλίο κόσμημα, δεν χρειάζεται να πω κάτι παραπάνω.

Πριν μιλήσουμε για το περιεχόμενο του βιβλίου, αξίζει να σημειωθεί η πληθώρα πηγών του Μέγα. Έχει ψάξει αρχεία προξενικά, εφημερίδες,  παλαιά βιβλία, αρθρογραφία και όχι μόνο ελληνική, αλλά και αγγλική, γαλλική, τουρκική κα. Και μιλάμε για έναν άνθρωπο, ο οποίος επαναλαμβάνω ΔΕΝ είναι ιστορικός, αλλά δουλεύει από μεράκι και αγάπη για αυτό, που κάνει. Παλαιότερα ένα από τα έργα του, που είδαμε στη Vivlioniki ήταν αυτό για τους Βαρκάρηδες και τα γεγονότα του 1903 και μέχρι σήμερα αυτό το έργο του αποτελεί ό,τι σημαντικότερο υπάρχει για εκείνη την περίοδο. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με το βιβλίο του αυτό για την επανάσταση των Νεότουρκων.

Μετά από δύο προλογικά σημειώματα, ένα του Μέγα και ένα του Ιωάννη Χασιώτη, ακολουθεί το κύριο μέρος του βιβλίου, το οποίο αποτελείται από 10 κεφάλαια και 10 επίμετρα, τα οποία ορθά για μένα ο Μέγας δεν προσπαθεί να τα χωρέσει στο βασικό κείμενο, αλλά τα παρουσιάζει αυτόνομα. Αυτό βοηθά τον αναγνώστη ιδιαίτερα στην κατανόηση του κειμένου, το οποίο από τη φύση του, λόγω των πολλών ονομάτων χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.

Τα κεφάλαια του βιβλίου είναι τα εξής:

  • Το πρώτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Το σκηνικό στις αρχές του 20ου αιώνα», όπου περιγράφεται η κατάσταση, που επικρατούσε πριν την Επανάσταση, η οποία φυσικά δεν ξεκίνησε από το πουθενά.
  • Το δεύτερο κεφάλαιο έχει τίτλο «Παράγοντες, που συνέβαλαν στην εκδήλωση της Επανάστασης» και εδώ ο Μέγας αναλύει το πώς φτάσαμε στο ξέσπασμα του Κινήματος, τους λόγους δηλαδή, που ώθησαν μία ομάδα αξιωματικών του στρατού κυρίως να αντισταθούν στο σουλτανικό καθεστώς.
  • Το τρίτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Το κίνημα των Νεότουρκων έως τις αρχές του 1908» και μιλάει για τις πρώτες οργανώσεις, που δημιουργήθηκαν και σκοπό είχαν θεωρητικά τη διάσωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μέσα από μία σειρά μεταρρυθμίσεων με κύρια ίσως την επαναφορά του Συντάγματος του 1876.
  • Το τέταρτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Η προετοιμασία της Επανάστασης (Ιανουάριος – 23 Ιουλίου 1908) και πλέον το κείμενο αποκτά μορφή ημερολογίου, όπου τα διάφορα γεγονότα περιγράφονται με χρονολογική σειρά, γεγονός, που βοηθά ιδιαίτερα την ανάγνωση. Επίτηδες εδώ φτάνουμε έως την παραμονή της επίσημης έναρξης της Επανάστασης, η οποία θεωρείται η 24η Ιουλίου του 1908.
  • Το πέμπτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Η επικράτηση» και χρονολογικά κινείται μεταξύ 24 και 31 Ιουλίου 1908. Εδώ γίνεται αναλυτικότατη αναφορά στα γεγονότα του Κινήματος, όπου η Θεσσαλονίκη είναι το επίκεντρο. Αξίζει να διαβάσει κάποιος τις πρώτες αντιδράσεις στην Επανάσταση από την Ελληνική και Εβραϊκή Κοινότητα, καθώς και το πώς αντιμετώπισαν οι Μεγάλες Δυνάμεις την αλλαγή αυτή, που ερχόταν. Και σε αυτό το κεφάλαιο υπάρχει ημερολογιακή μορφή στο κείμενο.
  • Το έκτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Οι γιορτές της συμφιλίωσης» και περιγράφονται οι στιγμές εορτασμού, που ακολούθησαν της επικράτησης των Νεότουρκων. Από τα πιο ενδιαφέροντα κεφάλαια, ο σημερινός Θεσσαλονικέας θα έχει δυσκολία στο να συνειδητοποιήσει ότι υπήρξε μία σύντομη περίοδος, όπου οι όλοι οι κάτοικοι της πόλης είχαν ελπίσει πως κάτι μπορεί να αλλάξει και ότι θα επικρατήσει η ειρήνη μεταξύ των διαφόρων λαών της Αυτοκρατορίας. Η διάψευση των προσδοκιών όλων δεν άργησε να έρθει δυστυχώς.
  • Το έβδομο κεφάλαιο έχει τίτλο «Αύγουστος και Σεπτέμβριος 1908» και περιγράφονται διάφορα γεγονότα σε αυτούς τους δύο μήνες, με κορυφαίο για μένα την αναφορά στην επίσκεψη του τότε Έλληνα Πρωθυπουργού Δημήτριου Ράλλη, ο οποίος είχε χαιρετήσει την επανάσταση και την επικράτηση των Νεότουρκων, προσπάθησε δε να πείσει τους Έλληνες της πόλης ότι πλέον θα είναι ασφαλείς στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και θα ζούνε ελεύθεροι…
  • Το όγδοο κεφάλαιο έχει τίτλο «Οκτώβριος, Νοέμβριος και Δεκέμβριος 1908» και μιλάει για το τι συνέβη τους τελευταίους μήνες του 1908, όπου το νέο καθεστώς είχε αρχίσει ήδη να δείχνει το πραγματικό του πρόσωπο με μια σειρά κινήσεων ενάντια στο χριστιανικό πληθυσμό της Αυτοκρατορίας και γενικά στις διάφορες μειονότητες.
  • Το ένατο κεφάλαιο έχει τίτλο «Το τέλος των Νεότουρκων (1909-1918)» και μιλά για τη δεκαετία, στην οποία οι Νεότουρκοι έχοντας αναλάβει πλήρως τη διακυβέρνηση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας οργάνωσαν και εξετέλεσαν το εθνικιστικό τους σχέδιο του παντουρκισμού, το οποίο συμπεριλάμβανε τη γενοκτονία των Αρμενίων, τον διωγμό των Ελληνικών πληθυσμών σε Πόντο και Μικρά Ασία, σειρά βιαιοπραγιών κα. Πολλά από τα γεγονότα αυτής της δεκαετίας έχουν μείνει στην σκιά άλλων σημαντικότερων (οι Βαλκανικοί Πόλεμοι, ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος). Πρόκειται πάντως για την περίοδο, όπου κατέρρευσε κάθε αυταπάτη εκσυγχρονισμού της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία στο τέλος του 1918 είχε χάσει όλα τα Ευρωπαϊκά της εδάφη.
  • Το δέκατο κεφάλαιο έχει τίτλο «Επίλογος» και υπάρχουν κάποια ενδιαφέροντα συμπεράσματα με σημαντικότερο για μένα το κομμάτι με τίτλο «Ο ελληνισμός και η νεοτουρκική επανάσταση».

Στη συνέχεια υπάρχουν 10 επίμετρα, τα οποία άνετα θα μπορούσαν να αποτελούν ξεχωριστά άρθρα. Εν συντομία το περιεχόμενό τους είναι το εξής:

  • Το πρώτο επίμετρο μιλάει για τις μεταρρυθμίσεις, που επιχειρήθηκαν να γίνουν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία κυρίως μετά τη συνθήκη του Βερολίνου του 1878
  • Το δεύτερο επίμετρο εξετάζει τις σχέσεις των Εβραίων Θεσσαλονικέων και των Ντονμέδων με τη Νεοτουρική Επανάσταση. Ο ρόλος των δύο αυτών κοινοτήτων δεν έχει ακόμη πλήρως διευκρινισθεί, αν και είναι σίγουρο ότι μέλη τους υπήρξαν στις ηγετικές ομάδες των Νεότουρκων.
  • Το τρίτο επίμετρο μιλάει για τις επιπτώσεις της Επανάστασης στην κοινωνία και τον πολιτισμό.
  • Το τέταρτο επίμετρο είναι αφιερωμένο στο εργατικό και συνδικαλιστικό κίνημα της Θεσσαλονίκης, το οποίο υποστήριξε και αυτό την Επανάσταση ελπίζοντας σε κάτι καλύτερο.
  • Το πέμπτο επίμετρο θα μπορούσε να είναι και συνέχεια του τέταρτου, αφού μιλά για τις απεργίες του 1908, οι οποίες αποτέλεσαν ίσως την πρώτη οργανωμένη αντίδραση των εργατών για καλύτερη διαβίωση και συνθήκες εργασίας.
  • Το έκτο επίμετρο έχει μία επιστολή, που είχε στείλει ο Δημήτριος Δίγκας, γνωστή προσωπικότητα της Θεσσαλονίκης και της Ελληνικής Κοινότητας προς το Πατριαρχείο.
  • Το έβδομο επίμετρο μιλάει για τις διαπραγματεύσεις του Κομιτάτου με τους Έλληνες και τους Βούλγαρους εν όψει των εκλογών, που έγιναν για τη σύσταση της νέας Βουλής.
  • Το όγδοο επίμετρο μιλάει για τρία θέματα, που αποτελούσαν κομμάτια του Ανατολικού Ζητήματος, την προσάρτηση της Βοσνίας στην Αυστροουγγαρία, την ανεξαρτητοποίηση της Βουλγαρίας και το Κρητικό ζήτημα ένωσης της νήσου με την Ελλάδα.
  • Το ένατο επίμετρο αναφέρεται σε μία εντελώς άγνωστη πτυχή των γεγονότων της εποχής, το μποϊκοτάζ, που η Οθωμανική Κυβέρνηση επέβαλε σε Βουλγαρικά και Αυστροουγγρικά προϊόντα τον Οκτώβριο του 1908 ως απάντηση στην ανεξαρτητοποίηση της Βουλγαρίας και την προσάρτηση της Βοσνίας στην Αυστροουγγαρία.
  • Το δέκατο επίμετρο τέλος αναφέρεται στην αποτυχημένη αντεπανάσταση του Αβδούλ Χαμίτ, που οδήγησε στην καθαίρεσή του και την εξορία του στη Θεσσαλονίκη, στη βίλα Αλλατίνη (περισσότερα για αυτό μπορείτε να διαβάσετε στο βιβλίο του Βασίλη Τζανακάρη «Ο Κόκκινος Σουλτάνος«).

Το βιβλίο έχει πάρα πολλές λεπτομέρειες, πολλά ονόματα και τοποθεσίες καθώς και μία σειρά διαφορετικών γεγονότων. Ο Μέγας καταφέρνει να χρησιμοποιεί τέτοια γλώσσα, που το κείμενο να γίνεται κατανοητό και να κουράζει όσο το δυνατόν λιγότερο. Η δομή του περιεχομένου είναι τέτοια πάντως, που μπορεί κάποιος να το διαβάσει και ως βιβλίο αναφοράς.

Η έρευνα του συγγραφέα και τα αποτελέσματά της έδωσαν ένα εκπληκτικό βιβλίο, το οποίο εξετάζει σε βάθος τα γεγονότα, μακρυά από φανατισμούς και προκαταλήψεις. Η Επανάσταση των Νεότουρκων, που έπαιξε σημαντικό ρόλο στη συνολική ιστορία των Βαλκανίων και άρα και της Ελλάδας, που ευθύνεται για τις σφαγές και τον χαμό εκατομμυρίων ανθρώπων και που είχε ως έδρα την πιο προοδευτική πόλη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, την Θεσσαλονίκη φανερώνεται στα μάτια του αναγνώστη. Ένα βιβλίο, που δεν αρκείται στην αναφορά των γεγονότων, αλλά εξετάζει τα αίτια, τις επιπτώσεις, τα κίνητρα και τις συνέπειες, το πριν και το μετά. Από τα βιβλία, που ξεχωρίζουν στη βιβλιογραφία και σίγουρα αποτελούν σημαντικό εφόδιο για τον ιστορικό του μέλλοντος. Από όσα έργα του Μέγα έχω διαβάσει μέχρι τώρα, νομίζω είναι το καλύτερο.

3 Σχόλια

Filed under ΜΕΓΑΣ, Γιάννης, Συγγραφείς

Η Θεσσαλονίκη στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο: Ζέπελιν πάνω από την πόλη!

βιβλιονίκη036

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η κατάρριψη του Ζέπελιν (Μάιος 1916)

Συγγραφέας: Γιάννης Μέγας

Έκδοση: University Studio Press (2015)

ISBN: 978-960-12-2236-3

Τιμή: Περίπου €9

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι Θεσσαλονικείς ήρθαν αντιμέτωποι με πολλές και διαφορετικές καταστάσεις, με τις οποίες δεν είχαν καμία εμπειρία ή εξοικείωση στο παρελθόν. Ουσιαστικά ένας νέος κόσμος από άτομα, αντικείμενα και τεχνολογίες παρουσιάστηκαν στους κατοίκους, οι οποίοι έμεναν πολλές φορές με το στόμα ανοιχτό. Για μία τέτοια περίπτωση μιλάει το 6ο βιβλίο της σειράς για την Θεσσαλονίκη στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και πιο συγκεκριμένα για την κατάρριψη του Γερμανικού Ζέπελιν τον Μάιο του 1916.

Και εδώ η έκδοση είναι πολύ καλή με πάρα πολλές φωτογραφίες, πολύ καλή εκτύπωση, ευκολοδιάβαστο κείμενο. Στο τέλος υπάρχει μία σύντομη βιβλιογραφία, ενώ το μεγαλύτερο μέρος των εικόνων ανήκει στη συλλογή του Γιάννη Μέγα, ο οποίος είναι και συγγραφέας του βιβλίου.

Το βιβλίο έχει 5 μικρά κεφάλαια, τα οποία όμως παρέχουν σημαντικότατες ιστορικές πληροφορίες. Στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται λόγος για τις αεροπορικές επιθέσεις, που δέχτηκε η πόλη κατά τον Α΄Παγκόσμιο Πόλεμο. Στο δεύτερο κεφάλαιο μαθαίνουμε πράγματα για την ταυτότητα του Ζέπελιν (LZ-85). Το τρίτο κεφάλαιο είναι ας πούμε το κύριο μέρος του βιβλίου, αφού αναφέρει τα γεγονότα της κατάρριψης του Ζέπελιν, με πολλές αφηγήσεις αυτόπτων μαρτύρων και φωτογραφικό υλικό. Το τέταρτο κεφάλαιο ασχολείται με το show που ακολούθησε στον Λευκό Πύργο με την έκθεση του σκελετού του πολύτιμου λάφυρου ή καλύτερα ό,τι είχε μείνει από αυτό. Το πέμπτο κεφάλαιο είναι ο επίλογος, ο οποίος ακολουθείται από μια σειρά φωτογραφιών από ενθύμια, που φτιάχτηκαν από το Ζέπελιν.

Όπως σε όλες τις δουλειές του Μέγα, έτσι και εδώ το κείμενο ρέει πολύ εύκολα παρά το γεγονός ότι υπάρχουν πολλές ιστορικές λεπτομέρειες. Για την κατάρριψη του Ζέπελιν υπάρχουν πάρα πολλές φωτογραφίες και υλικό, το οποίο ο Μέγας μάζεψε και παρουσίασε με πολύ καλό τρόπο.

Προσωπικά το βιβλίο είναι από τα αγαπημένα μου, έως τώρα, της σειράς, άσχετα αν μιλάμε για ένα μεμονωμένο γεγονός, το οποίο δεν επηρέασε την πορεία του πολέμου, αλλά έπαιξε θετικό ρόλο στην ψυχολογία κατοίκων και στρατευμάτων.

1 σχόλιο

Filed under ΜΕΓΑΣ, Γιάννης, Συγγραφείς

Η Θεσσαλονίκη στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο: Οι φυλές των στρατευμάτων

βιβλιονίκη026

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Τα συμμαχικά στρατεύματα: Η Βαβέλ των φυλών

Συγγραφέας: Γιάννης Μέγας

Έκδοση: University Studio Press (2015)

ISBN: 978-960-12-2233-2

Τιμή: Περίπου €13

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στην μακραίωνη ιστορία της Θεσσαλονίκης, υπάρχουν κάποιες περίοδοι, που συνέβαλαν τα μέγιστα στην αλλαγή της εικόνας και της προσωπικότητας της πόλης. Μία από τις σημαντικότερες και σχετικά κοντά σε εμάς ιστορικά, είναι η περίοδος του Α΄Παγκοσμίου Πολέμου. Την περίοδο αυτήν εξετάζει μια νέα σειρά βιβλίων, που κυκλοφόρησε πρόσφατα, με την επιμέλεια του Γιάννη Μέγα. Σε αυτήν την ανάρτηση θα μιλήσουμε για το πρώτο βιβλίο της σειράς.

Η έκδοση είναι εκπληκτική. Πολλές φωτογραφίες, έγχρωμες και ασπρόμαυρες, σε άριστη ποιότητα εκτύπωσης. Άριστη είναι βέβαια στο σύνολό της η δουλειά. Τα κείμενα είναι ευανάγνωστα και συνδυάζονται σωστά με τις εικόνες. Στο τέλος υπάρχουν οι πηγές της εικονογραφίας. Εξαιρετικό εξώφυλλο επίσης.

Το βιβλίο μιλάει για τις διαφορετικές εθνικότητες στρατευμάτων, που εγκαταστάθηκαν στην πόλη μας κατά την περίοδο του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον μωσαϊκό. Τα κεφάλαια, μετά την εισαγωγή, έχουν έτσι τους εξής τίτλους:

  1. Γαλλία (συμπεριλαμβάνονται στρατεύματα από την Αφρική και την Ινδοκίνα)
  2. Βρετανική Κοινοπολιτεία (συμπεριλαμβάνονται εδώ Ινδία, Καναδάς, Νέα Ζηλανδία, Αυστραλία, Κύπρος και Μάλτα)
  3. Σερβία
  4. Ελλάδα
  5. Ιταλία
  6. Ρωσία
  7. Αλβανία
  8. Μαυροβούνιο
  9. ΗΠΑ

Εύκολα μπορεί να φανταστεί ο αναγνώστης την εικόνα της πόλης, με τόσο πολλές διαφορετικές ομάδες, προερχόμενες από κάθε γωνιά του πλανήτη. Ο Μέγας παρουσιάζει τους ανθρώπους αυτούς με απλό τρόπο και με πάρα πολλές φωτογραφίες, ώστε να γίνεται το κείμενο κατανοητό από όλους. Άλλωστε τα βιβλία δεν προορίζονται για ιστορικούς και ερευνητές, αλλά για τον μέσο αναγνώστη, ο οποίος μπορεί να μην έχει ειδικές γνώσεις στο θέμα, αλλά ενδιαφέρεται να μάθει κάποια βασικά πράγματα. Ευτυχώς το κείμενο δεν γίνεται παιδιάστικο, διατηρώντας την επιστημονική εγκυρότητά του.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό, τόσο από άποψη ποιότητας έκδοσης, όσο και από άποψη περιεχομένου. Ο Μέγας καταφέρνει να μεταφέρει τον αναγνώστη στην εποχή εκείνη, με τις πάρα πολλές φωτογραφίες του αρχείου του, κάποιες ιδιαίτερα σπάνιες. Όπως είπαμε, όλη η σειρά απευθύνεται σε ένα κοινό, που δεν είναι επιστημονικό. Απευθύνεται στον κάτοικο αυτής της πόλης, που μπορεί έτσι να μάθει πράγματα για την Θεσσαλονίκη και να σκαλίσει το παρελθόν αυτού του τόπου, μαθαίνοντας συναρπαστικά πράγματα για αυτόν. Στην σημερινή Θεσσαλονίκη, που αποτελεί προϊόν μακρόχρονου εξελληνισμού και αφανισμού του διαφορετικού, πριν από έναν αιώνα, οι ίδιοι σχεδόν δρόμοι, που υπάρχουν και σήμερα, ήταν γεμάτοι από χιλιάδες ανθρώπους, που κουβαλήθηκαν εδώ από σχεδόν όλη τη γη. Ο Μέγας μεταφέρει τον αναγνώστη σε αυτήν την εποχή, την τόσο συναρπαστική, με τρόπο κατανοητό για τον καθένα. Από εκεί και πέρα, αν κάποιος επιθυμεί να εμβαθύνει τις γνώσεις του, υπάρχουν πολλά πιο εξειδικευμένα κείμενα.

Σχολιάστε

Filed under ΜΕΓΑΣ, Γιάννης, Συγγραφείς

Ο τελευταίος Σουλτάνος που είδε την Θεσσαλονίκη

Image

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Εκατό χρόνια από την επίσκεψη του σουλτάνου Mehmet Reşat στη Θεσσαλονίκη (1911-2011)

Συγγραφέας: Γιάννης Μέγας

Έκδοση: University Studio Press (2011)

ISBN: 978-960-12-2066-6

Τιμή: Περίπου €13

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ο Γιάννης Μέγας είναι από τους γνωστότερους συγγραφείς βιβλίων με θέμα την Θεσσαλονίκη. Εκτός από συγγραφέας όμως, είναι και συλλέκτης καρτών, πολλές από τις οποίες έχουμε δει σε βιβλία ιστορικά για την πόλη. Στο συγκεκριμένο βιβλίο, αφορμή για την παρουσίαση της Θεσσαλονίκης έναν χρόνο μόλις πριν την απελευθέρωσή της από τους Οθωμανούς είναι η επίσκεψη ενός από τους τελευταίους Σουλτάνους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, του Mehmet Reşat (Μωάμεθ Ε’).

Η έκδοση είναι πολύ καλή, με πλαστικοποιημένο εξώφυλλο και πάρα πολλές φωτογραφίες σε καλή ποιότητα, οι οποίες δείχνουν μια ακριβή εικόνα τόσο της πόλης, όσο και των πρωταγωνιστών της επίσκεψης αυτής.

Το λεύκωμα χωρίζεται σε 5 κεφάλαια, ενώ υπάρχει και ένα ένθετο για την επίσκεψη του Abdülmecit (Αμπντούλ Μεσίτ) στην πόλη το 1859.

Στο πρώτο κεφάλαιο, που είναι και ο πρόλογος του βιβλίου, υπάρχει μια φωτογραφία του Σουλτάνου Μωάμεθ Ε’ και ο τουγράς του, δηλαδή το καλλιτεχνικό του μονόγραμμα, που έπαιζε τον ρόλο της υπογραφής κάθε Σουλτάνου. Ο τουγράς του βρίσκεται και στο εξώφυλλο του βιβλίου.

Το επόμενο κεφάλαιο περιγράφει το ιστορικό υπόβαθρο της επίσκεψης. Η επανάσταση των Νεότουρκων, που είχε ως αποτέλεσμα την εξορία του Σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ και την άνοδο στον θρόνο του Μωάμεθ Ε’, οι εθνικιστικές τάσεις Τούρκων, Βουλγάρων, Αλβανών, Ελλήνων και γενικότερα όλων των πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και ο αναβρασμός που επικρατούσε για το Ανατολικό Ζήτημα, έκαναν επιτακτική την επίσκεψη του Σουλτάνου στις Βαλκανικές επαρχίες της Αυτοκρατορίας. Μια επίσκεψη καθαρά προπαγανδιστική, με στόχο την τόνωση των σχέσεων των διαφορετικών λαών του Οθωμανικού κράτους μεταξύ τους.

Ακολουθεί ένα κεφάλαιο το οποίο μιλάει για την περιοδεία του Μωάμεθ Ε’ με λεπτομέρειες. Όλο το ταξίδι περιγράφεται από την ημερομηνία αναχώρησής του στις 5 Ιουνίου του 1911 από την Κωνσταντινούπολη, μέχρι την επιστροφή στις 26 του ίδιου μήνα. Η περιγραφή είναι ζωντανή και δίνονται όλες οι λεπτομέρειες μιας επίσκεψης που την χαρακτήριζε η απόλυτη πολυτέλεια και η προσπάθεια να δοξαστεί ο Σουλτάνος μιας αυτοκρατορίας, η οποία όμως έσβηνε κάθε μέρα και περισσότερο.

Στην συνέχεια υπάρχει το κεφάλαιο με όσα έγιναν κατά την παραμονή του Σουλτάνου στην Θεσσαλονίκη, αλλά και αναφορά στα όσα προηγήθηκαν, δηλαδή στα έργα καλλωπισμού της πόλης, έργα τα οποία ίσως να μην είχαν γίνει χωρίς την αφορμή της επίσκεψης. Υπάρχουν λεπτομέρειες για κάθε μέρα ξεχωριστά, ενώ οι φωτογραφίες βοηθούν ιδιαίτερα στην κατανόηση του κειμένου, καθώς ο συγγραφέας μιλάει για μια εποχή, όπου η πόλη είχε εντελώς διαφορετικό πρόσωπο από το σημερινό.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το επόμενο κεφάλαιο, το οποίο μιλάει για τον διάκοσμο της πόλης και πιο συγκεκριμένο τις πολλές αψίδες που φτιάχτηκαν προς τιμήν του Σουλτάνου από τις εθνικές κοινότητες της πόλης, από εταιρείες, λέσχες και από τον Δήμο. Επίσης υπάρχουν φωτογραφίες από τα κτίρια στα οποία συντελέστηκαν έργα εξωραϊσμού. Κάποιες από αυτές τις φωτογραφίες είναι αρκετά σπάνιες και δεν θα τις δείτε εύκολα σε άλλες εκδόσεις.

Τέλος, υπάρχει ένα ένθετο από την επίσκεψη του Αμπντούλ Μεσίντ στην Θεσσαλονίκη, πατέρα του Μωάμεθ Ε’, το 1859.

Βρήκα το βιβλίο ιδιαίτερα ενδιαφέρον, όχι μόνο για τις φωτογραφίες, αλλά και για τις λεπτομέρειες που δίνει για την πόλη, σε μια εποχή όπου οι αλλαγές ήταν συνεχείς και απότομες. Μόλις έναν χρόνο μετά, αυτοί που έφτιαχναν αψίδες για να υποδεχτούν τον Σουλτάνο, θα ήταν απέναντί του ως αντίπαλοι του Α’ Βαλκανικού Πολέμου. Νομίζω ότι είναι μια πολύ καλή αγορά και οικονομική, αν σκεφτείτε ότι πρόκειται για λεύκωμα.

3 Σχόλια

Filed under ΜΕΓΑΣ, Γιάννης, Συγγραφείς

Η Θεσσαλονίκη κατά τους πρώτους Ολυμπιακούς Αγώνες

Image

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη 1896 – Η χρονιά των Ολυμπιακών Αγώνων

Συγγραφέας: Γιάννης Μέγας, Μανώλης Ανδριωτάκης

Έκδοση: Ζήτρος (2004)

ISBN: 960-8437-24-5

Τιμή: Περίπου €56

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το 2004, μέσα στα τόσα και τόσα βιβλία που βγήκαν με αφορμή τους Ολυμπιακούς αγώνες, κυκλοφόρησε και αυτό το βιβλίο. Βέβαια το αντικείμενό του δεν έχει να κάνει παρά ελάχιστα με τους Αγώνες, αλλά ήταν μια αφορμή για την δημιουργία ενός πολύ ενδιαφέροντος λευκώματος, σχετικά με την Θεσσαλονίκη κατά τα τέλη του 19ου αιώνα. Η συμμετοχή του Γιάννη Μέγα άλλωστε στην συγγραφική ομάδα, αποτελεί από μόνο του κίνητρο για κάποιον να το διαβάσει.

Η έκδοση είναι ιδιαίτερα προσεγμένη, το εξώφυλλο είναι μαλακό και πλαστικοποιημένο, ενώ η ποιότητα χρωμάτων και εκτύπωσης είναι άριστες. Ίσως σε αυτό έπαιξε ρόλο και η συμμετοχή στην έκδοση του Δήμου Θεσσαλονίκης (υπάρχει και μήνυμα του πρώην Δημάρχου Θεσσαλονίκης κ. Βασίλη Παπαγεωργόπουλου…) και του Συλλόγου Φίλων Κέντρου Ιστορίας Θεσσαλονίκης.

Το λεύκωμα αρχίζει με το κεφάλαιο με τίτλο «Θεσσαλονίκη», όπου παρουσιάζεται σε γενικές γραμμές η πόλη και ο πληθυσμός της κατά το 1896.

Το υπόλοιπο λεύκωμα είναι σαν ημερολόγιο. Τα κεφάλαια έχουν για τίτλο τα ονόματα των μηνών. Υπάρχει αναφορά σε γεγονότα που συνέβησαν εκείνους τους μήνες και με αφορμή αυτά τα γεγονότα, υπάρχουν κείμενα σχετικά με πρόσωπα, κτίρια ακόμη και «κουτσομπολιά» της πόλης. Τα κείμενα είναι μικρά και δεν κουράζουν τον αναγνώστη κάνοντας το βιβλίο ευκολοδιάβαστο, γεγονός στο οποίο βοηθά και η μεγάλη πληθώρα φωτογραφιών και σχεδίων. Υπάρχει δε τέτοια ποικιλία θεμάτων, που νομίζω πως όλοι έχουν να διαβάσουν κάτι που τους ενδιαφέρει.

Για λόγο που δεν μπορώ να καταλάβω, το βιβλίο αυτό υπήρχε σε όλα τα παζάρια βιβλίων που έχω επισκεφτεί στην τιμή των €16,50 μόνο. Προφανώς δεν έκανε τις πωλήσεις που κάποιοι θα περίμεναν και είχε μεγάλο στοκ το οποίο έπρεπε να φύγει (ευτυχώς για τον αναγνώστη). Πραγματική ευκαιρία για κάθε έναν που θέλει να διαβάσει κάτι για την Θεσσαλονίκη και δεν ξέρει από πού να αρχίσει. Απαραίτητο ανάγνωσμα για αυτούς που ενδιαφέρονται για την ζωή στην πόλη κατά το τέλος του 19ου αιώνα.

2 Σχόλια

Filed under ΜΕΓΑΣ, Γιάννης, Συγγραφείς