Tag Archives: γεντί κουλέ

Μία ιστορία για τις φυλακές του Γεντί Κουλέ κατά τον Εμφύλιο

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Εφταπύργιο

Συγγραφέας: Χρήστος Σαμουηλίδης

Έκδοση: Δίφρος (1983)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το Επταπύργιο ή Γεντί Κουλέ κουβαλάει στη μακραίωνη ιστορία του πολλές και διαφορετικές φάσεις, συνδυασμένες με τις διαφορετικές χρήσεις αυτού του επιβλητικού φρουρίου. Από τις πιο τραγουδισμένες είναι αυτή, που έχει να κάνει με τον αιώνα, που λειτουργούσε ως φυλακή. Ειδικά κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου και του Εμφυλίου Πολέμου, στις φυλακές του Γεντί Κουλέ διαδραματίστηκαν μερικές από τις τραγικότερες στιγμές της σύγχρονης Ελληνικής ιστορίας, οι οποίες αποτυπώθηκαν τόσο σε τραγούδια, όσο και στη λογοτεχνία. Σχετικό είναι και το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης.

Η έκδοση είναι απλή, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Στο οπισθόφυλλο υπάρχει απόσπασμα φωτογραφίας με θέμα την Άνω Πόλη, όπου φαίνονται κυρίως τα Τείχη, ενώ στο εξώφυλλο υπάρχει έργο του ζωγράφου Γιώργου Γούλα με θέμα το Επταπύργιο.

Βασικός πρωταγωνιστής του έργου μας είναι ο Στάθης Καρσίδης, νεαρός φοιτητής από το Κιλκίς (καταγωγή και του συγγραφέα), που έρχεται στη Θεσσαλονίκη να σπουδάσει στη Νομική Σχολή. Ο χώρος δράσης του μυθιστορήματος είναι η πόλη μας, ενώ χρονικά το έργο εκτείνεται από το 1946 έως το 1949, τα χρόνια δηλαδή του Εμφυλίου Πολέμου.

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο βλέπουμε την δράση του Στάθη στο Πανεπιστήμιο και την προσπάθεια οργάνωσής του στις τάξεις της ΕΠΟΝ, που είχε δημιουργηθεί κατά την περίοδο της Κατοχής και έδρασε και κατά τα χρόνια του Εμφυλίου. Οι συναντήσεις με τους συμφοιτητές του, οι διάλογοι, οι ανησυχίες, αλλά και τα νεανικά ερωτικά του σκιρτήματα. Στο δεύτερο βλέπουμε τη ζωή του μετά την σύλληψή του, όπου κύριοι τόποι δράσης είναι οι φυλακές του Επταπυργίου (ο συγγραφέας επιλέγει να το αποκαλεί «Εφταπύργιο»), τα διάφορα κέντρα κράτησης σε αστυνομικά τμήματα και στο Μεταγωγών αλλά και το στρατοδικείο.

Το έργο λογοτεχνικά είναι εξαιρετικά αδύναμο. Αντί για μυθιστόρημα ίσως θα έπρεπε να μιλάμε για παραμύθι και μάλιστα από τα πιο κακογραμμένα. Ο συγγραφέας επιλέγει να χρησιμοποιεί αφηγηματική γλώσσα, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο, όπως και τα σημεία των διαλόγων, που δεν έχουν καμία δυναμική. Ο πρωταγωνιστής παρουσιάζεται από τον Σαμουηλίδη εξιδανικευμένα. Ξέρει τα πάντα, έχει πάντα δίκιο, έχει ηγετικές ικανότητες, αγαπάει τους φίλους του, είναι έξυπνος, γοητευτικός, ιδεαλιστής, πιστός στις αρχές του κόμματος κτλ. Ένας Superman της εποχής του. «Φωσκολικές» περιγραφές με πρωταγωνιστή τον Πρέκα θα ταίριαζαν στο βιβλίο αν γινόταν ταινία.

Πέρα από το λογοτεχνικό κομμάτι, υπάρχουν αρκετές ιστορικές αναφορές, σχετικές με την πόλη μας, που έχουν κάποιο ενδιαφέρον, αν και μερικές είναι λανθασμένες. Ο βομβαρδισμός της Θεσσαλονίκης από ομάδα ανταρτών τον Φεβρουάριο του 1948, καθώς και η αεροπειρατεία τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους από Θεσσαλονικείς νεαρούς αποτελούν από τα σπουδαιότερα ιστορικά γεγονότα του Εμφυλίου. Ειδικά για την αεροπειρατεία υπάρχει και ένα βιβλίο, που αναφέρεται για αυτήν και έχει παρουσιαστεί από τη Vivlioniki. Υπάρχουν τέλος και αρκετές αναφορές τοπογραφικών σημείων της Θεσσαλονίκης, αν και για κάποιες από αυτές έχω αμφιβολίες αν είναι σωστές.

Προσωπικά το βιβλίο δεν με εντυπωσίασε. Όταν το αγόρασα, φανταζόμουν ότι θα διάβαζα ένα εξαιρετικό κείμενο, δεδομένου του γεγονότος ότι το θέμα, που πραγματεύεται έχει πολύ υλικό να δώσει σε έναν λογοτέχνη. Θυμίζει τελικά περισσότερο μια κακογραμμένη προπαγάνδα, παρά ένα μυθιστορηματικό έργο. Εντύπωση κάνει, που το βιβλίο δεν εμφανίζεται καν στη λίστα του Biblionet στα έργα του συγγραφέα. Αν σας συναρπάζουν κομματικά καθοδηγούμενα κείμενα, πιθανόν να σας αρέσει. Μπορείτε να το βρείτε σε παλαιοβιβλιοπωλεία με τιμή κοντά στα €4.

Advertisements

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, ΣΑΜΟΥΗΛΙΔΗΣ, Χρήστος

Ιστορίες γειτονιάς γύρω από το Γεντί Κουλέ

vivlioniki161

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η τελευταία γειτονιά

Συγγραφέας: Πάνος Ρούτης

Έκδοση: Λιβάνης (2010)

ISBN: 978-960-14-2219-0

Τιμή: Περίπου €15

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Οι γειτονιές της Άνω Πόλης κρύβουν μια μυστική δύναμη, που προέρχεται μάλλον από τις πολλές και διαφορετικές εποχές, που έχουν αφήσει το αποτύπωμά τους πάνω στα μέρη αυτά. Τα Τείχη, το Γεντί Κουλέ, το Τσινάρι, οι Βυζαντινές Εκκλησίες και οι μονές, τα Οθωμανικά μνημεία, μαζί με τα μικρά σπίτια ή τα αρχοντικά, όσα έχουν μείνει, με τα σαχνισιά, φτιάχνουν έναν κόσμο, που παλιότερα είχε έλκυε τους φωτογράφους των συμμαχικών στρατευμάτων, αργότερα τους εικαστικούς και διαχρονικά τους λογοτέχνες. Το βιβλίο αυτής της ανάρτησης είναι «γυρισμένο» σε μία γειτονιά της Άνω Πόλης, γύρω από το Γεντί Κουλέ συγκεκριμένα.

Η έκδοση είναι καλή, με εξώφυλλο ανάγλυφο, έχοντας εικόνα από τα τείχη της πόλης μας. Ογκώδες, κοντά στις 600 σελίδες. Το προλογίζει ο διάσημος αστροφυσικός Δημήτρης Νανόπουλος, ενώ στο οπισθόφυλλο υπάρχει κριτική του έργου από τον Βασίλη Βασιλικό.

Το βιβλίο αν και μυθιστόρημα, χωρίζεται σε 8 ιστορίες, που θα μπορούσαν να είναι διηγήματα. Βέβαια όλες οι ιστορίες έχουν πολλά κοινά σημεία και κινούνται όλες γύρω από την οικογένεια του «Παλιολλαδίτη», Παναγιώτη Ρούτη. Πρόκειται για τον παππού του συγγραφέα, στου οποίου της διηγήσεις βασίστηκε και το μυθιστόρημα.

Πρόκειται για μία ιστορική αναδρομή στα γεγονότα, που συγκλόνισαν την Ελλάδα αλλά και την πόλη, μέσα από τα βιώματα των πρωταγωνιστών του βιβλίου. Ο 20ος αιώνας κυρίως, με τους πολέμους, τις διώξεις, τη φτώχεια και την δυστυχία, αλλά και την πρόοδο των ανθρώπων, μέσα από τις θυσίες και τους αγώνες τους. Οι ελπίδες και τα πιστεύω, αλλά και οι προδοσίες τους, είναι τα κύρια θέματα του έργου.

Αν και το βιβλίο στα λεγόμενα του προλόγου και του οπισθόφυλλου «υμνείται» από διάσημους ανθρώπους, προσωπικά δεν μπορώ να πω ότι μου άρεσε ή μάλλον για να είμαι πιο συγκεκριμένος, μου έχει αφήσει μία περίεργη εντύπωση. Ενώ υπάρχουν σημεία διήγησης με ρεαλισμό, ζωντάνια, που θυμίζουν ίσως μεγάλους πεζογράφους, είναι ιδιαίτερα έντονη η προσπάθεια του συγγραφέα να «χωρέσει» στους πρωταγωνιστές αυτά που ο Ρούτης θέλει να πει, κάνοντας το έργο να μοιάζει ψεύτικο. Οι διάλογοι νομίζω είναι το πολύ αδύναμο σημείο του βιβλίου, φαίνεται ιδιαίτερα έντονα ότι τα λόγια των ηρώων δεν συμβαδίζουν καθόλου με την περιγραφή και το χτίσιμο των χαρακτήρων. Από ένα σημείο και έπειτα το βιβλίο μου φάνηκε ιδιαίτερα κουραστικό και πρόκειται για λίγα βιβλία, που άργησα να τα διαβάσω τόσο πολύ, γιατί προσωπικά το κείμενο δεν μπορούσε να με κρατήσει. Φυσικά δεν είμαι κριτικός και η υποκειμενική μου αντίληψη για την αξία ενός βιβλίου ίσως δεν είναι αξιόλογη, πιθανόν δε ο Βασίλης Βασιλικός, που βρίσκει το βιβλίο εξαιρετικό να έχει περισσότερο δίκιο. Προσωπικά δεν θα το αγόραζα σε κάποιον για δώρο.

Σχολιάστε

Filed under ΡΟΥΤΗΣ, Πάνος, Συγγραφείς

Εκτελέσεις και «θαύματα» στη σύγχρονη Θεσσαλονίκη

Image

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Πτώματα και φαντάσματα στη Θεσσαλονίκη του Εμφυλίου

Συγγραφέας: Σάκης Σερέφας

Έκδοση: Κέδρος (1998)

ISBN: 960-04-1399-1

Τιμή: Περίπου €12

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Προσωπικά ο Σερέφας είναι από τους αγαπημένους μου συγγραφείς, που έχουν ασχοληθεί με την Θεσσαλονίκη. Ομολογώ πως δεν έχω διαβάσει το ποιητικό του έργο, αλλά στα βιβλία για την πόλη στα οποία έχει εμπλακεί, είτε ως συγγραφέας, είτε ως επιμελητής, είτε ως συνεργάτης, έχουν γίνει πολύ καλές δουλειές. Παρουσιάζει ιστορικά κομμάτια της πόλης με έναν πολύ χαρακτηριστικό και δικό του τρόπο, ασχολείται δε με θέματα που σπάνια αγγίζουν τους άλλους.

Ένα τέτοιο βιβλίο είναι και αυτό εδώ. Με κύριο θέμα από τις μαύρες μέρες του Εμφυλίου, αλλά και με ένα παράρτημα στο οποίο μιλάει για αστικούς μύθους παλιούς και νεότερους, γνωστούς και άγνωστους. Η έκδοση είναι προσεγμένη. Πλαστικοποιημένο εξώφυλλο, κάποιες πολύ ενδιαφέρουσες φωτογραφίες, ωραία εκτύπωση και χαρακτήρες γραμμάτων τέτοιοι, που να «συμβαδίζουν» με την εποχή που περιγράφει.

Ουσιαστικά το βιβλίο χωρίζεται σε 3 μέρη. Το 1ο μέρος μιλάει για τις εκτελέσεις στο Γεντί Κουλέ κατά την περίοδο του Εμφυλίου, το 2ο μέρος μιλάει για τα εκκλησιαστικά «θαύματα» τα οποία κυκλοφόρησαν στις εφημερίδες την ίδια περίοδο, ενώ το 3ο μέρος (το οποίο τιτλοφορείται Παράρτημα) μιλάει για κάποιους μύθους που κυκλοφορούν ή κυκλοφορούσαν στην πόλη.

Στο 1ο μέρος, μετά από ένα σύντομο πρόλογο, ο Σερέφας παραθέτει δημοσιεύματα από την εφημερίδα Μακεδονία, τα οποία σχετίζονται με εκτελέσεις που έγιναν στην περιοχή του Γεντί Κουλέ. Πέρα από εκτελέσεις δοσίλογων και ανταρτών, υπάρχει και ένα κείμενο για εκτελέσεις μελών της ΟΧΡΑΝΑ, οργάνωσης που έδρασε στον χώρο της Μακεδονίας κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο με σκοπό την τρομοκράτηση κυρίως των γραικομάνων της περιοχής. Αν εξαιρέσουμε τις εκτελέσεις των μελών της ΟΧΡΑΝΑ, για τις υπόλοιπες παρατηρείται μια συμπάθεια του συντάκτη των δημοσιευμάτων για τα θύματα, ενώ είναι εμφανής η αντίθεσή του στις συνεχείς θανατικές ποινές και εκτελέσεις. Και αυτό είναι αξιοθαύμαστο, αν σκεφτεί κανείς ότι τα δημοσιεύματα ήταν στην Μακεδονία, μέσα σε μια περίοδο όπου τα μίση είχαν κυριαρχήσει όχι μόνο στην πολιτική, αλλά και στην καθημερινή ζωή των Ελλήνων.

Στο 2ο μέρος έχουμε άρθρα τα οποία μιλάνε για διάφορα «θαύματα». Χρονολογούνται από το 1947 και λίγο μετά το τέλος του Εμφυλίου. Από εικόνες που δακρύζουν, μέχρι θεραπείες μακροχρόνιων παθήσεων και από μαρτυρίες ατόμων που άκουσαν το κλάμα του Αποστόλου Παύλου, μέχρι άγιους που επιβιβάζονται σε ταξί, υπήρχε μια ποικιλία μεγάλη με συμβάντα τα οποία ο κόσμος ίσως είχε ανάγκη να πιστέψει σε αυτά. Η επώνυμες μαρτυρίες έδιναν μια περαιτέρω αίσθηση αληθοφάνειας στα δημοσιεύματα. Βέβαια, αν σας φαίνονται αστεία και σκέφτεστε υποτιμητικά για αυτούς τους ανθρώπους που πίστευαν τέτοια δημοσιεύματα, σκεφτείτε μόνο ότι και σήμερα υπάρχουν εφημερίδες που στα πρωτοσέλιδά τους έχουν τέτοια «θαύματα» (αλλά δεν είναι σκοπός του blog να αναλύσει αυτό το θέμα, οπότε το αφήνω στην άκρη).

Το 3ο μέρος έχει κάποιους από τους πιο γνωστούς μύθους της πόλης. Ποιός δεν έχει ακούσει άραγε για το στοιχειωμένο σπίτι στο Ντεπό; Ή για το στοιχειό της Καμάρας, που έκανε τις νύφες να θεωρούν γρουσουζιά το να περάσουν κάτω από την Καμάρα; Ενδιαφέροντα και τα άρθρα που είχαν δημοσιευτεί για τα UFO τα οποία έκαναν τις εμφανίσεις τους στον ουρανό της Θεσσαλονίκης.

Το βιβλίο διαβάζεται πολύ εύκολα (ίσως λίγο να κουράζουν τα άρθρα των «θαυμάτων»). Κάποια από τα άρθρα που δημοσιεύονται αποτελούν ιστορικά ντοκουμέντα. Αυτό που καταφέρνει ο Σερέφας είναι να αποδώσει με τα άρθρα που βρήκε το κλίμα μιας εποχής, που την χαρακτήριζε ο φόβος, οι προκαταλήψεις και πολλοί επιτήδειοι, οι οποίοι πατώντας στην άγνοια του κόσμου, εκμεταλλεύονταν τις καταστάσεις. Και ενώ θα μπορούσαμε να μιλάμε για το σήμερα, αυτά έγιναν πριν 65-70 χρόνια στην όμορφη πόλη μας.

2 Σχόλια

Filed under Συγγραφείς, ΣΕΡΕΦΑΣ, Σάκης