Tag Archives: Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος

Η Θεσσαλονίκη στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο: Τα πρώτα βήματα της αρχαιολογίας στη Θεσσαλονίκη και τη Μακεδονία γενικότερα

img071

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η αρχαιολογία στη γραμμή του πυρός – Αρχαιότητες και αρχαιολογική έρευνα στη Μακεδονία του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου

Συγγραφέας: Στέλιος Ανδρέου, Καλλιόπη Ευκλείδου

Έκδοση: University Studio Press (2018)

ISBN: 978-960-12-2382-7

Τιμή: Περίπου €11

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το 14ο και τελευταίο βιβλίο της σειράς «Η Θεσσαλονίκη στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο» από τις εκδόσεις University Studio Press είναι το αντικείμενο της σημερινής ανάρτησης. Θέμα του οι αρχαιολογικές έρευνες, που έγιναν στο χώρο της πόλης μας, αλλά και της ευρύτερης περιοχής της Μακεδονίας κατά την περίοδο του Μεγάλου Πολέμου και όπως και στα υπόλοιπα βιβλία της σειράς, ο αναγνώστης έχει να διαβάσει και να μάθει πολλά και ενδιαφέροντα πράγματα, τα περισσότερα άγνωστα στους πολλούς.

Η έκδοση ακολουθεί τα υψηλά στάνταρ των υπόλοιπων έργων της σειράς. Πολλές και ενδιαφέρουσες φωτογραφίες, κείμενα ευανάγνωστα και υλικό σωστά ταξινομημένο. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν σημειώσεις και βιβλιογραφικά στοιχεία. Και εδώ υπάρχει ο πρόλογος του Ιωάννη Χασιώτη. Στο εξώφυλλο μία από τις πολλές Τούμπες, που αποτέλεσαν πεδία έρευνας για τις αρχαιολογικές ομάδες των δυνάμεων της Αντάντ, γύρω από την οποία φαίνονται οι σκηνές, που στρατοπέδευαν τα συμμαχικά στρατεύματα.

Από τις πρώτες ενέργειες του ελληνικού κράτους αμέσως σχεδόν μετά από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, ήταν η σύσταση αρχαιολογικής υπηρεσίας για την εξέταση των αρχαιοτήτων στη Θεσσαλονίκη και τον ευρύτερο Μακεδονικό χώρο, κυρίως των Βυζαντινών. Λίγα χρόνια αργότερα και μετά την έλευση των συμμάχων στην πόλη μας, θα έρθουν από Γαλλία και Βρετανία ομάδες αρχαιολόγων, για να ερευνήσουν το άγνωστο έως τότε παρελθόν της περιοχής. Στο βιβλίο υπάρχουν λεπτομέρειες για το προσωπικό, τις ενέργειες, τα ευρήματα αυτών των ομάδων, την τύχη των ευρημάτων, τις διαφωνίες και τις σχέσεις τους με το ελληνικό κράτος. Υπάρχουν όμως και πολλά στοιχεία για τις ενέργειες της ελληνικής εφορείας αρχαιοτήτων, όπου δέσποζε η προσωπικότητα του Γεώργιου Οικονόμου, ο οποίος έχοντας να αντιμετωπίσει μια σωρεία προβλημάτων πάσης φύσεως, κατάφερε να αναδείξει, στο βαθμό, που του επέτρεπαν οι καταστάσεις της εποχής, το αρχαιολογικό παρελθόν τόσο της πόλης, όσο και της Μακεδονίας γενικά, αλλά και να αποτρέψει στο βαθμό του δυνατού την εξαγωγή πολλών ευρημάτων.

Το βιβλίο εξετάζει αρχικά τη σύσταση των αρχαιολογικών αποστολών, Γάλλων και Βρετανών, όπου φαίνεται ο διαφορετικός τρόπος προσέγγισης, που ακολούθησαν, με τους Γάλλους να είναι πολύ πιο οργανωμένοι. Ακολουθεί το κεφάλαιο, που παρουσιάζει την ελληνική ομάδα με σχόλια κυρίως για τις σχέσεις, που αυτή είχε με τις ξένες αποστολές. Στη συνέχεια υπάρχει το κεφάλαιο, όπου αναφέρονται στοιχεία για τη φύλαξη των αρχαιοτήτων, πρόβλημα ιδιαίτερα μεγάλο αν σκεφτεί κανείς το ότι δεν υπήρχαν μουσεία στη Θεσσαλονίκη και η χώρα βρισκόταν σε πόλεμο. Πολύ ενδιαφέρον το κεφάλαιο, που ακολουθεί για τη μεταπολεμική τύχη των ευρημάτων, κάποια από τα οποία κοσμούν σήμερα μουσεία του εξωτερικού. Αξιόλογο και το κεφάλαιο, που μιλάει για τις αρχαιολογικές έρευνες, που έκαναν Βουλγαρικές, Γερμανικές και Αυστρο-ουγγρικές ομάδες.

Οι συγγραφείς παρουσιάζουν στοιχεία για έναν τομέα, για τον οποίο λίγα είναι γνωστά στο ευρύ κοινό. Με γλώσσα απλή και κατανοητή στους περισσότερους, περιγράφονται οι προσπάθειες στα χρόνια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου για να μελετηθεί το παρελθόν τόσο της Θεσσαλονίκης, όσο και της Μακεδονίας γενικότερα. Η Αμφίπολη, οι Τούμπες στον ευρύτερο χώρο της Θεσσαλονίκης, οι αρχαιολογικοί χώροι στην Πέλλα κα, αποτέλεσαν πεδία έρευνας και ανασκαφών. Η ιστορία της περιοχής άρχισε να φωτίζεται χάρη στις ενέργειες αυτών των πρώτων αρχαιολόγων και ιστορικών, που εξέτασαν τόπους και ευρήματα για πρώτη φορά, με μέσα ελάχιστα και δυσκολίες πολλές. Παρά τις διαφωνίες και τις διαμάχες, που υπήρξαν, πιστεύω ότι οφείλουμε πολλά πράγματα σε αυτούς τους πρώτους ερευνητές.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ΑΝΔΡΕΟΥ, Στέλιος, ΕΥΚΛΕΙΔΟΥ, Καλλιόπη, Συγγραφείς

Η Θεσσαλονίκη στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο: Κύπριοι στη Θεσσαλονίκη του «Μεγάλου Πολέμου»

img070

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Κυπριακή παρουσία στην «ένοπλον νύμφην του Θερμαϊκού» – Στα χρόνια του Μεγάλου Πολέμου

Συγγραφέας: Πέτρος Παπαπολυβίου

Έκδοση: University Studio Press (2018)

ISBN: 978-960-12-2381-0

Τιμή: Περίπου €11

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το 2015 οι εκδόσεις University Studio Press είχαν ξεκινήσει την κυκλοφορία μιας σειράς βιβλίων με θέμα τη Θεσσαλονίκη κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Υπεύθυνος της σειράς ήταν ο πολύ γνωστός σε όλους μας για τη συνεισφορά του στην τοπική ιστορία Γιάννης Μέγας. Μέχρι πρόσφατα είχαν κυκλοφορήσει 12 βιβλία, τα οποία έχουν υπογράψει πολλοί γνωστοί ερευνητές και μελετητές της ιστορίας της Θεσσαλονίκης και τα οποία κάλυπταν πολλές και διάφορες πτυχές του «Μεγάλου Πολέμου» στην πόλη μας. Πριν από λίγες μέρες βγήκαν στα ράφια των βιβλιοπωλείων και τα δύο τελευταία τεύχη και η σημερινή ανάρτηση μιλάει για το 13ο βιβλίο της σειράς.

Η έκδοση είναι πάρα πολύ καλή και ακολουθεί αισθητικά και ποιοτικά τα υπόλοιπα βιβλία της σειράς. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν σημειώσεις και βιβλιογραφικές αναφορές. Αρκετές φωτογραφίες, κάποιες από το προσωπικό αρχείο του συγγραφέα, κάποιες άλλες από άλλα αρχεία. Το εξώφυλλο έχει άμεση σχέση με το θέμα του βιβλίου, καθώς βλέπουμε σε παλιά φωτογραφία έναν ημιονηγό (ή αλλιώς μουλαρά) να οδηγεί το συμπαθές τετράποδο σε μια χωμάτινη ανηφόρα. Προλογίζει ο Ιωάννης Χασιώτης, ενώ υπάρχει και ένας επίλογος, όπου υπάρχουν τα συμπεράσματα, ας πούμε, του βιβλίου.

Ο τίτλος του βιβλίου είναι ιδιαίτερα σαφής σχετικά με το τι θα διαβάσει ο αναγνώστης. Και το θέμα ομολογώ πως δεν το γνώριζα σχεδόν καθόλου. Βλέπετε η παρουσία των Κυπρίων στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και πιο συγκεκριμένα στη Θεσσαλονίκη είναι μάλλον άγνωστη, ενώ γνωρίζουμε ότι στην πόλη είχαν έρθει άνθρωποι από σχεδόν όλες τις γωνιές του κόσμου (Αυστραλία, Ασία, Αφρική, Βόρεια Αμερική, Ρωσία κτλ).

Το κυρίως θέμα του βιβλίου ξεκινάει με μια γενική αναφορά στην παρουσία Κυπρίων στη Θεσσαλονίκη από το 1912 έως το 1920, περίοδο στην οποία είχαμε την απελευθέρωση της πόλης από τον Ελληνικό Στρατό, το Κίνημα της Εθνικής Άμυνας και φυσικά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Στη συνέχεια υπάρχει ένα κεφάλαιο για του Κύπριους ημιονηγούς ή μουλαράδες, που βρέθηκαν στη Θεσσαλονίκη ως κομμάτι του Βρετανικού Στρατού κυρίως και οι οποίοι έπαιξαν σημαντικό ρόλο στο κομμάτι των μεταφορών στο Μακεδονικό Μέτωπο. Εδώ υπάρχουν πολλά στοιχεία σχετικά με τον προπαγανδιστικό μηχανισμό, που στήθηκε στη Μεγαλόνησο, ώστε Κύπριοι να καταταχθούν στο στράτευμα. Εν συνεχεία μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει το κεφάλαιο, που μιλάει για τους Κύπριους, που συμμετείχαν στο Κίνημα της Εθνικής Άμυνας, σε μια περίοδο, που η Μεγάλη Ιδέα είχε συνεπάρει μεγάλο μέρος του πληθυσμού και ελληνικοί πληθυσμοί εκτός ελλαδικού χώρου πίστευαν ότι πλησιάζει η ώρα της ενοποίησης των περιοχών τους με την Ελλάδα. Ακολουθεί ένα σύντομο κεφάλαιο σχετικά με τους πεσόντες στα πεδία των μαχών (υπάρχουν στα συμμαχικά νεκροταφεία του Ζέιτενλικ, στον τομέα των Βρετανών Κύπριοι νεκροί του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου). Τέλος υπάρχει και ένα κεφάλαιο, που αναφέρει τον απόηχο της Μεγάλης Πυρκαγιάς του 1917 στην Κύπρο.

Τα περισσότερα πράγματα, που διάβασα στο βιβλίο ομολογώ ότι δεν τα γνώριζα ή τα ήξερα εντελώς επιφανειακά. Ο Παπαπολυβίου δίνει πολλές λεπτομέρειες για τη δράση των Κυπρίων κατά την ταραγμένη δεκαετία του 1910 στη Θεσσαλονίκη. Κάποιοι λίγοι από αυτούς παρέμειναν στη Θεσσαλονίκη. Δυστυχώς η βιβλιογραφία η σχετική είναι μικρή, ενώ τα τελευταία χρόνια άνοιξαν παλιά αρχεία και η επιστημονική μελέτη προχώρησε κάπως.

Το βιβλίο προσωπικά μου άρεσε, γιατί φανέρωσε μια άγνωστη πτυχή του Μεγάλου Πολέμου σε μένα. Η παρουσία Κυπρίων στην πόλη μας μπορεί να μην έπαιξε κάποιο καθοριστικό ρόλο, αλλά μέσα από το υλικό, που μάζεψε ο συγγραφέας αποδεικνύεται ότι δεν ήταν και εντελώς αμελητέα, ειδικά αν λάβει κανείς υπόψη του τον αριθμό των εθελοντών αναλογικά με τον πληθυσμό της Κύπρου εκείνη την περίοδο.

 

Σχολιάστε

Filed under ΠΑΠΑΠΟΛΥΒΙΟΥ, Πέτρος, Συγγραφείς

Εθνικός Διχασμός και Κρίση σε ένα σύγχρονο μυθιστόρημα στη Θεσσαλονίκη του χθες και του σήμερα

img044

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Στο τέλος νικάω εγώ

Συγγραφέας: Σοφία Νικολαΐδου

Έκδοση: Μεταίχμιο (2017)

ISBN: 978-618-03-1236-2

Τιμή: Περίπου €15

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ένας περίπου μήνας μας χωρίζει από τα Χριστούγεννα και μπαίνουμε στην περίοδο, που οι εκδοτικοί οίκοι θα μας χαρίσουν πολλές νέες κυκλοφορίες. Μία τέτοια είναι και το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης. Πρόκειται για το τελευταίο έργο της Σοφίας Νικολαΐδου, εκπροσώπου της νεότερης γενιάς λογοτεχνών της Θεσσαλονίκης.

Η έκδοση είναι απλή, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Μου άρεσε το πορτοκαλί χρώμα στο εξώφυλλο, καθώς και το γεγονός ότι στο πρόσθιο αυτί του βιβλίου η συγγραφέας επέλεξε μια φωτογραφία, όπου χαμογελάει. Χρησιμοποιήθηκε χαρτί Chamois των 100gr. Ευανάγνωστο κείμενο, ύλη ταξινομημένη σωστά, ώστε η ανάγνωση του μυθιστορήματος να μην κουράζει τον αναγνώστη. Το Μεταίχμιο έχει βγάλει αρκετά βιβλία σε αυτό το στιλ, που για λογοτεχνικό κείμενο και δη σύγχρονο μου φαίνεται όμορφο.

Την Νικολαΐδου στη Vivlioniki τη γνωρίσαμε μέσα από δύο άλλα της έργα, το «Απόψε δεν έχουμε φίλους«, που είχε κυκλοφορήσει το 2010 και το «Χορεύουν οι ελέφαντες«, που είχε κυκλοφορήσει το 2012. Υπήρχαν πρωταγωνιστές κοινοί και στα δύο βιβλία, οι οποίοι εμφανίζονται ξανά στο βιβλίο της σημερινής ανάρτησης. Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι η συγγραφέας θέλει να κάνει μια τριλογία (εκτός κι αν υπάρξει και συνέχεια) και ακολουθεί την τακτική, που έχουν κυρίως οι συγγραφείς αστυνομικών μυθιστορημάτων, όπου κρατάνε τον πρωταγωνιστή τον ίδιο και αλλάζουν την ιστορία και την υπόθεση.

Στα προηγούμενα βιβλία, που είδαμε στη Vivlioniki, η Νικολαΐδου εξέταζε κάποιες ιστορικές περιόδους της Θεσσαλονίκης, οι οποίες άφησαν τα σημάδια τους στην πόλη, μέσα από σημαντικά γεγονότα. Στους «Φίλους» έγραφε για το δωσιλογισμό της Κατοχής, στους «Ελέφαντες» έπιασε το θέμα της δολοφονίας του Πολκ. Αλλά δεν μπορεί κάποιος να πει ότι έγραφε ιστορικό μυθιστόρημα, αλλά χρησιμοποίησε τα γεγονότα αυτά για να γράψει το μυθιστόρημά της. Επίσης τόσο στους «Φίλους», όσο και στους «Ελέφαντες» ο χρόνος της ιστορίας ήταν το σήμερα και το χθες, δύο ιστορίες παράλληλες ουσιαστικά, που τέμνονταν σε κάποια σημεία. Το ίδιο ακολούθησε και στο τελευταίο της έργο.

Το «Στο τέλος νικάω εγώ» μας ταξιδεύει χρονικά στο σήμερα, την εποχή της Κρίσης και στο χθες, στη Θεσσαλονίκη της δεκαετίας του 1910 και πιο συγκεκριμένα από το 1912 έως το 1917. Μια παρέα νέων παιδιών, που μόλις τελείωσαν τις σπουδές τους, βρίσκεται στο μεγάλο δίλημμα για το πώς θα συνεχίσουν τις ζωές τους. Η Κρίση έχει επηρεάσει τις ζωές τους, αλλά και των γονιών τους. Πιο συγκεκριμένα βρισκόμαστε στο 2015, χρονιά με μεγάλες δυσκολίες για τη χώρα γενικά. Ένα πρόγραμμα σχετικά με τη Θεσσαλονίκη κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου θα τους φέρει κοντά, την Κορίνα, τον Μηνά, την Εβελίνα και τον Νίκο. Όλους τους είχαμε δει στα προαναφερθέντα έργα της Νικολαΐδου, όπως εκεί είχαμε δει και τον Μαρίνο Σουκιούρογλου, έναν φιλόλογο, του οποίου τη ζωή παρακολουθούμε στα έργα της Νικολαΐδου από τα φοιτητικά του χρόνια έως σήμερα, που είναι πλέον στα 50 του χρόνια. Η συγγραφέας κάνει αναφορές για την Κρίση και το πώς αυτή επιβλήθηκε στη ζωή των ανθρώπων, στην αβεβαιότητα των νέων για το μέλλον, ενώ και εδώ ασχολείται με το χώρο του Πανεπιστημίου και τη βρομιά, που αυτό κρύβει, με τις άδικες κρίσεις προσωπικού, την κατασπατάληση πόρων, την δημοσιοϋπαλληλική νοοτροπία του χώρου. Οι σχέσεις γονέων και παιδιών επίσης αποτελεί θέμα του βιβλίου, με τις εκρήξεις, τις διαφωνίες, το «generation gap» (που λέγαμε και στο χωριό μου).

Πέρα όμως από το σήμερα, υπάρχει μια ιστορία, που διαδραματίζεται στο χθες, σε μια Θεσσαλονίκη, που τα πρώτα χρόνια μετά την απελευθέρωση και έως τη Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917, προσπαθεί να βρει νέα ταυτότητα, έχοντας να βιώσει τον Β’ Βαλκανικό Πόλεμο, την έλευση των στρατευμάτων της Αντάντ για τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και την καταστροφή της πόλης του 1917. Πρωταγωνιστές εδώ είναι πολλοί, ο Γιωργάκης (ζαχαροπλάστης και διάσημος για τις κρέμες του), ο Αναστάσης (ιδιοκτήτης καμπαρέ), η Παρί (από το Παρυσάτιδα, δουλεύει στο καμπαρέ του Αναστάση), ο Ντελαρισύ (Γάλλος γιατρός), ο Μαθιός Φαρούζος (Παλαιοελλαδίτης απότακτος χωροφύλακας), ο Ξενοφών (Κρητικός χωροφύλακας) και άλλοι. Η Θεσσαλονίκη λίγο μετά την απελευθέρωσή της δεν προλαβαίνει να ησυχάσει και έχει να αντιμετωπίσει τον Εθνικό Διχασμό, του οποίου ήταν το επίκεντρο, καθώς εδώ σχηματίστηκε η Προσωρινή Κυβέρνηση του Βενιζέλου με το Κίνημα της Εθνικής Αμύνης. Πέρα από αυτό όμως η Νικολαΐδου μεταφέρει και τον τρόπο, που οι Παλαιοελλαδίτες αντιμετώπιζαν τη Θεσσαλονίκη και τη Νέα Ελλάδα γενικότερα, αντιμετώπιση, που στο πέρασμα των χρόνων σίγουρα έχει αλλάξει, αλλά δεν έχει εξαλειφθεί. Η Νικολαΐδου δεν έχει σκοπό να παρουσιάσει τη Θεσσαλονίκη εκείνης της εποχής όπως πραγματικά ήταν, αφού από το κείμενο λείπουν σχεδόν εντελώς οι Εβραίοι και Οθωμανοί Θεσσαλονικείς.

Η συγγραφέας χρησιμοποιεί διαφορετικό τρόπο γραφής περιγράφοντας το σήμερα και το χθες, με το σήμερα να είναι πιο μοντέρνα η γραφή και το χθες να περιγράφεται με πιο κλασσικό αφηγηματικό τρόπο. Ενδιαφέρον το τέλος του βιβλίου, αν και δεν είναι το πιο δυνατό του κομμάτι. Οι χαρακτήρες της για όσους έχουν διαβάσει τους «Φίλους» και τους «Ελέφαντες» είναι πάνω κάτω γνωστοί και δεν μπαίνει στη διαδικασία να τους χτίσει από την αρχή, οπότε για κάποιον, που δεν έχει διαβάσει τα προηγούμενα έργα αυτό να φαίνεται για μειονέκτημα. Νομίζω πως θα μπορούσε να ανήκει και στα βιβλία για έφηβους.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε. Και εδώ, όπως και στους «Ελέφαντες» η Νικολαΐδου καταπιάνεται νομίζω με πολλά ζητήματα και θα προτιμούσα να αναπτυχθεί περισσότερο το χθες στο βιβλίο, αλλά αυτό είναι υποκειμενική κρίση. Το διάβασα πάντως ευχάριστα και ξεκούραστα, ίσως επειδή είχα γνώση των προηγούμενων έργων της. Θα το συνιστούσα για κάποιον, που είναι μεταξύ 16 και 22 ετών (αυθαίρετα τα όρια).

 

Σχολιάστε

Filed under ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ, Σοφία, Συγγραφείς

Αποχαιρετισμός στη Θεσσαλονίκη από έναν Μουσουλμάνο Θεσσαλονικιό

Σάρωση_20170810

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Αντίο, γλυκιά πατρίδα

Συγγραφέας: Ahmet Ümit

Έκδοση: Πατάκη (2017)

ISBN: 978-960-16-6756-0

Τιμή: Περίπου €19

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης μας έρχεται από τη γειτονική Τουρκία. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον και όμορφο μυθιστόρημα από τον Αχμέτ Ουμίτ, ένας από τους γνωστότερους σύγχρονους Τούρκους συγγραφείς (οι πωλήσεις των βιβλίων του έχουν ξεπεράσει τα δύο εκατομμύρια).

Η έκδοση ακολουθεί τα πρότυπα των τελευταίων εκδόσεων του Πατάκη, όμορφες δουλειές, καλής ποιότητας. Στο εξώφυλλο μια εικόνα του Λευκού Πύργου με το παλιό καφέ, που υπήρχε έξω από αυτόν, ενώ στο οπισθόφυλλο η Πόλη. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει ένα σύντομο χρονολόγιο, που μιλάει για γεγονότα σχετικά με την υπόθεση του βιβλίου. Τη μετάφραση την έκανε ο Θάνος Ζαράγκαλης.

Ας ξεκινήσουμε με τη μετάφραση του βιβλίου καθώς σε έργα ξένων συγγραφέων παίζει σημαντικότατο ρόλο. Δεν υπάρχει σημείο στο κείμενο, που να νομίζει ο αναγνώστης ότι το βιβλίο είναι μεταφρασμένο. Η απόδοση του κειμένου είναι τέτοια, που κυλάει ομαλότατα η υπόθεση. Φαντάζομαι τις τεράστιες δυσκολίες, που έχει το να πρέπει όχι μόνο να μεταφράσεις μια λέξη ή μια φράση, αλλά ταυτόχρονα να μεταφέρεις τη λογοτεχνική χροιά του πρωτότυπου κειμένου, το ύφος, την αγωνία και τα συναισθήματα. Ο Ζαράγκαλης κεντάει πραγματικά τη γλώσσα με μοναδική μαεστρία. Και είναι ευτυχία για το μυθιστόρημα, που μεταφέρεται τόσο καλά στη γλώσσα μας.

Πρωταγωνιστής της ιστορίας μας είναι ο Σεχσουβάρ Σαμί, ένας Θεσσαλονικιός, που το 1906-1907 αποφάσισε να γίνει μέλος της Οργάνωσης «Ένωση και Πρόοδος», η οποία ήταν υπεύθυνη για το Κίνημα των Νεότουρκων το 1908, Κίνημα, το οποίο είναι άμεσα συνδεδεμένο με την πόλη μας, καθώς η διακήρυξη της νίκης του Κινήματος έγινε στη Θεσσαλονίκη και πιο συγκεκριμένα στην Πλατεία Ελευθερίας (έτσι απέκτησε άλλωστε και η Πλατεία το όνομά της). Χρονικά βρισκόμαστε βέβαια αρκετά χρόνια μετά, φθινόπωρο του 1926 και ο Σεχσουβάρ από το δωμάτιο ενός ξενοδοχείου αρχίζει να γράφει κάποιες επιστολές στη μεγάλη του αγάπη, την Έστερ, μια Εβραία Θεσσαλονικιά. Στις επιστολές αυτές καταγράφει τη ζωή του από το 1907 περίπου έως το 1926, τις περιπέτειες, που πέρασε, τα όσα έζησε ως μέλος της Οργάνωσης, εξιστορεί τα όσα πέρασε η πατρίδα του (από την προσωπική του φυσικά σκοπιά) και εξομολογείται τον μεγάλο του έρωτα προς την Έστερ. Μέσα σε όλα αυτά υπάρχει και μια υπόθεση μυστηρίου, που κινείται παράλληλα με τις αναμνήσεις και τις ερωτικές εξομολογήσεις.

Ο Σεχσουβάρ βρίσκεται σε μια φάση αποδοχής της ήττας, τόσο σε προσωπικό, όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Σε προσωπικό έχει χάσει τη γυναίκα, που αγάπησε περισσότερο από κάθε άλλη γυναίκα. Σε πολιτικό επίπεδο η Οργάνωση «Ένωση και Πρόοδος» μετά από μια δεκαετία κυριαρχίας, έχει διαλυθεί, τα μέλη της από εκεί, που κυβερνούσαν πλέον είτε δολοφονούνται, είτε κρύβονται για να μην συλληφθούν. Οι αξίες στις οποίες πίστεψε ο Σεχσουβάρ έχουν χαθεί, μαζί με την πόλη, που αγάπησε, τους φίλους και τους συντρόφους του.

Χρονικά το μυθιστόρημα κινείται σε διάφορους χρόνους. Το «σήμερα» για το βιβλίο είναι το φθινόπωρο του 1926, λίγο καιρό μετά την απόπειρα δολοφονίας του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ στη Σμύρνη από μέλη της οργάνωσης «Ένωση και Πρόοδος». Το «χθες» για το βιβλίο είναι από το 1907 έως το 1918, δηλαδή από τις πρώτες μέρες της Οργάνωσης έως το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και τη διάλυσή της, μαζί με το τέλος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Η βάση του έργου είναι η Κωνσταντινούπολη και διάφορα σημεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, από τη Λιβύη έως την Αίγυπτο, το Ιράκ, τα Βαλκάνια κα. Η Θεσσαλονίκη δεν φαίνεται με την πρώτη ματιά να είναι πρωταγωνίστρια, αλλά παίζει σπουδαιότατο ρόλο στην ιστορία μας. Είναι ο τόπος, που γεννήθηκε και μεγάλωσε ο Σεχσουβάρ, εδώ ερωτεύθηκε, εδώ έγινε μέλος της Οργάνωσης, εδώ είχε τους γονείς και τους φίλους του. Η πόλη μας εκφράζει την αθωότητα, την ανιδιοτέλεια, τα οράματα, την πίστη και την ελπίδα. Από τη στιγμή, που θα χαθεί το 1912, όλα φαίνονται να αλλάζουν στη ζωή του Σεχσουβάρ. Γίνονται πολύ λίγες αναφορές σε σημεία της πόλης, πέρα από τον Λευκό Πύργο και τον κήπο με το καφέ, που βρισκόταν έξω από αυτόν. Δεν είναι όμως σκοπός του συγγραφέα η παράθεση της τοπογραφίας της πόλης, όσο το να μας δώσει τον αέρα της και τον χαρακτήρα της.

Έχοντας να επιλέξει μεταξύ μιας ζωής με την αγαπημένη του Έστερ στο Παρίσι και μιας ζωής με αγώνες για την ελευθερία της πατρίδας του, ο Σεχσουβάρ επιλέγει το δεύτερο. Ηρωικό ίσως θα σκεφθεί κάποιος, αλλά οι προδοσίες, οι ήττες, οι προσδοκίες, που έμειναν ανεκπλήρωτες θα φέρουν τον ήρωά μας σε τραγική κατάσταση, κυνηγημένο και αναγκασμένο να κρύβεται κι αυτός. Σαν να μην έφταναν όμως όλα αυτά, μπλέκεται και σε μια ιστορία μυστηρίου, με δολοφονίες, παρακολουθήσεις, κατασκόπους και ένα τέλος ανατρεπτικό και απροσδόκητο.

Ο Ουμίτ χτίζει τους χαρακτήρες του με μεγάλη προσοχή, χωρίς να θέλει να τους παρουσιάσει υπερήρωες, ούτε να έχουν το αλάθητο του Πάπα. Ανθρώπινοι πρωταγωνιστές, οι οποίοι συμμετέχουν στη διαμόρφωση της Ιστορίας και δεν την παρακολουθούν απλά. Παράλληλα με τα φανταστικά πρόσωπα του έργου, ιστορικές μορφές, που έχουν επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τη σύγχρονη ιστορία όχι μόνο της Τουρκίας, αλλά και των Βαλκανίων. Από όλα τα πρόσωπα, που εμφανίζονται στο έργο δεν έχω καταλάβει τη χρησιμότητα αναφοράς της Αγκάθα Κρίστι, η οποία δεν μου φαίνεται να κολλάει πουθενά. Άλλο σημαντικό ατού της γραφής του Ουμίτ είναι η ευκολία με την οποία μεταφέρεται στο χρόνο χωρίς να κουράζει τον αναγνώστη και δένοντας με προσοχή τα κομμάτια της αφήγησής του.

Το βιβλίο είναι ιστορικό και πολιτικό. Αναφέρεται σε μια πάρα πολύ ταραγμένη περίοδο της Τουρκίας, στην οποία έφτασε κοντά στο χείλος της πλήρους καταστροφής. Είναι ενδιαφέρον και χρήσιμο να διαβάσει ο Έλληνας αναγνώστης μια αφήγηση για το πώς έζησαν οι Τούρκοι αυτά τα πρώτα 20 χρόνια του 20ου αιώνα και πιο συγκεκριμένα την περίοδο μεταξύ 1907 και 1918. Ο Σεχσουβάρ είναι γεννημένος και μεγαλωμένος στη Θεσσαλονίκη και η απώλεια της πόλης είναι πολύ δυνατό χτύπημα. Εκεί είναι οι μνήμες του, οι φίλοι του, οι τάφοι των προγόνων του, είναι η πατρίδα του. Μοιραία γίνονται παραλληλισμοί με τους Έλληνες πρόσφυγες, που ήρθαν μετά την ανταλλαγή πληθυσμών, οι οποίοι επίσης άφησαν πίσω τους τις δικές τους πατρίδες. Ο Ουμίτ κάνει αναφορά και για τη Γενοκτονία των Αρμενίων, αν και δεν την αποκαλεί Γενοκτονία.

Το βιβλίο μου άρεσε ιδιαίτερα. Τόσο το ιστορικό του κομμάτι, όσο και αυτό του μυστηρίου με κράτησαν σε αγωνία έως το τέλος. Κοντά 700 σελίδες, αλλά διαβάζονται εύκολα. Και στο τέλος, όπως και νωρίτερα, θα ήθελα να επισημάνω την άριστη μετάφραση του Ζαράγκαλη, που κατάφερε να παρουσιάσει ένα έργο ζωντανό, που να κυλάει χωρίς καμία δυσκολία. Από τα μυθιστορήματα, που αξίζει να διαβάσετε.

 

Σχολιάστε

Filed under ÜMIT, Ahmet, Συγγραφείς

Ένας ακόμη απαγορευμένος έρωτας στη Θεσσαλονίκη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου

Σάρωση_20170626

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ζιλ και Νικόλ

Συγγραφέας: Φρειδερίκη Φαντίδου-Σιδηροπούλου

Έκδοση: Νησίδες (2016)

ISBN: 978-960-9488-94-5

Τιμή: Περίπου €12

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Φαίνεται πως η μαγική συνταγή για να γράψει κάποιος ένα βιβλίο είναι να πιάσει μια ιστορική περίοδο και να προσθέσει μπόλικο έρωτα, κυρίως με τη μορφή της απαγορευμένης αγάπης. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης ακολουθεί πιστά τις οδηγίες, με ένα αποτέλεσμα το οποίο έχει κάποιο ενδιαφέρον.

Η έκδοση είναι απλή χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Συμπαθητικό εξώφυλλο, ευανάγνωστο κείμενο, τίποτα άλλο άξιο λόγου.

Τη συγγραφέα τη συναντάμε για πρώτη φορά στη Vivlioniki. Στο έργο της αυτό μας ταξιδεύει κυρίως στη Θεσσαλονίκη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, μια πόλη εντελώς διαφορετική σε σχέση με αυτό, που ζούμε σήμερα, τόσο τοπογραφικά, όσο και πληθυσμιακά.

Πρωταγωνιστές, όπως εύκολα γίνεται αντιληπτό και από τον τίτλο, ο Ζιλ και η Νικόλ. Ο Ζιλ είναι ένας Γάλλος στρατιώτης, που έχει έρθει στη Θεσσαλονίκη με τα Γαλλικά στρατεύματα κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ η Νικόλ ή Νίκη είναι μια Ελληνίδα Θεσσαλονικιά, που μεγαλώνει κάπου κοντά στον Άγιο Αθανάσιο και δουλεύει ως βοηθός σε μαγαζί, που ράβει ρούχα και φτιάχνει καπέλα. Τυχαία μια μέρα ο Ζιλ θα τη δει να περνάει από την Πλατεία Ελευθερίας, θα την ερωτευτεί κεραυνοβόλα, θα τη βρει και θα αρχίσει ένας μεγάλος έρωτας με άδοξο όμως τέλος. Καρπός αυτού του έρωτα θα είναι ένα παιδί, η Όλγα. Περίπου 80 χρόνια έπειτα μια Ελληνίδα φοιτήτρια θα πάει στο Παρίσι για μεταπτυχιακές σπουδές, θα ερωτευτεί έναν Γάλλο, του οποίου οι οικογένεια είναι απόγονοι του Ζιλ και θα ξετυλιχτεί ένα κουβάρι γεγονότων με απροσδόκητο τέλος (μην τα πούμε και όλα στην ανάρτηση, να έχετε περιέργεια να διαβάσετε και το βιβλίο).

Η πλοκή προχωρά με πολλούς τρόπους. Ένας είναι μέσω των όσων θυμάται η γιαγιά Νίκη όταν μιλάει στην εγγονή της. Ένας άλλος είναι τα γράμματα του Ζιλ και το ημερολόγιό του, ενώ υπάρχουν επίσης και οι αφηγήσεις της δισέγγονης της Νίκης και της φίλης της της Κατερίνας, που σπουδάζει στο Παρίσι. Βοήθειες δίνουν η κόρη της γιαγιάς Νίκης, η Όλγα και ο σύζυγός της ο Δημήτρης.

Η ιστορία εκτυλίσσεται στο μεγαλύτερο βαθμό στη Θεσσαλονίκη και λιγότερο στο Παρίσι. Για την πόλη μας υπάρχουν πάρα πολλές αναφορές σε τοποθεσίες και γεγονότα, που συνέβησαν κυρίως κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αν και δεν περιορίζεται χρονικά σε αυτήν τη περίοδο, κυρίως μέσω των αφηγήσεων της γιαγιάς Νίκης. Υπάρχουν περιγραφές της πόλης, μέσω πολλών από τις καρτ ποστάλ, που είχαν κυκλοφορήσει στη Θεσσαλονίκη, αλλά και από όσα έχουν γραφτεί σε ιστορικά βιβλία. Ο Ζιλ στις περιγραφές του μιλάει για το πώς έβλεπε τη Θεσσαλονίκη κάποιος ξένος, ενώ η γιαγιά Νίκη μιλάει για την καθημερινότητα, που βίωναν οι Θεσσαλονικείς εκείνης της εποχής.

Το μοτίβο αυτό με το συνδυασμό του απαγορευμένου έρωτα και των ιστορικών εξελίξεων προσωπικά δεν με συναρπάζει, αλλά αυτό έχει να κάνει μόνο με τα προσωπικά μου γούστα και δεν θα έπρεπε να επηρεάζει κάποιον. Το βιβλίο το διάβασα σε γενικές γραμμές ευχάριστα, αν και κάποια σημεία με κούρασαν, περισσότερο γιατί, όπως είπα και πριν, δεν μου αρέσουν ιδιαίτερα αυτού του είδους τα βιβλία. Περισσότερο απόλαυσα τις στιγμές, που η γιαγιά Νίκη θυμόταν πράγματα και μιλούσε για αυτά στη δισέγγονή της.

Εκτίμησα το γεγονός ότι το βιβλίο δεν χρειάζεται 700 σελίδες για να ολοκληρωθεί και η συγγραφέας δεν το τραβάει από τα μαλλιά για να γίνει το κείμενο πιο ογκώδες. Για το καλοκαίρι πιστεύω πως μπορεί να είναι μια καλή συντροφιά, ως ένα ανάγνωσμα, που δεν έχει φιοριτούρες και γίνεται εύκολα κατανοητό.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΦΑΝΤΙΔΟΥ-ΣΙΔΗΡΟΠΟΥΛΟΥ, Φρειδερίκη

Οι πρώτες αρχαιολογικές έρευνες στη Θεσσαλονίκη

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Αρχαιολογία στα μετόπισθεν

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης (2012)

ISBN: 978-960-9621-10-6

Τιμή: Περίπου €20

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το μακραίωνο παρελθόν της πόλης αποτελεί σήμερα πεδίο μεγάλης έρευνας για αρχαιολόγους και ιστορικούς. Συνεχώς νέα στοιχεία προστίθενται και μεγαλώνουν τις γνώσεις μας σχετικά με τον πολιτισμό, την καθημερινή ζωή των Θεσσαλονικέων και την ιστορία του τόπου. Βέβαια η εξερεύνηση και η μελέτη του παρελθόντος αυτού ξεκίνησε μετά το 1912, όταν και η πόλη μας έγινε κομμάτι του Ελληνικού Κράτους. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης μας μεταφέρει χρονικά στην πρώτη δεκαετία μετά το 1912 και έχει θέμα εκείνες τις πρώτες προσπάθειες ανασκαφών, που έγιναν μέσα σε μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο, που περιείχε 3 πολέμους και μια τεράστια καταστροφή, αυτή της Μεγάλης Πυρκαγιάς του 1917.

Η έκδοση είναι πάρα πολύ καλή. Όμορφο ανάγλυφο εξώφυλλο, πάρα πολλές και ενδιαφέρουσες φωτογραφίες, έκδοση δίγλωσση (ελληνικά και αγγλικά). Το βιβλίο είναι ο κατάλογος της ομώνυμης έκθεσης, που είχε γίνει στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης από 24 Νοεμβρίου 2012 έως 31 Δεκεμβρίου 2013. Το βιβλίο το προλογίζει η Πολυξένη Αδάμ-Βελένη, Διευθύντρια του Αρχαιολογικού Μουσείου. Στο τέλος υπάρχουν βιβλιογραφικά στοιχεία. Εξαιρετική δουλειά συνολικά για κατάλογο έκθεσης.

Το βιβλίο αποτελείται από τρία μέρη, εκ των οποίων το τρίτο έχει τη βιβλιογραφία, το δεύτερο είναι ο κατάλογος των αντικειμένων, που υπήρχαν στην έκθεση και το πρώτο έχει μερικά πάρα πολύ ενδιαφέροντα κείμενα. Κάθε ένα από αυτά είναι πρώτα στα ελληνικά και ακολουθεί η μετάφρασή του στα αγγλικά. Συνολικά υπάρχουν 14 κείμενα, που υπογράφουν διαφορετικοί συγγραφείς:

  • Το 1ο κείμενο είναι της Ευαγγελίας Στεφανή και αναλύει τη σχέση μεταξύ αρχαιολογίας και εθνικής ιδεολογίας. Ειδικά στον ελλαδικό χώρο και πιο συγκεκριμένα στην περίπτωσή μας στη Θεσσαλονίκη των ετών 1912-1922, οι πολιτικές συνθήκες, που επικρατούσαν ήταν τέτοιες, που έπρεπε οπωσδήποτε να αποδειχτεί περίτρανα η «ελληνικότητα» της πόλης και για να γίνει κάτι τέτοιο έπρεπε να βρεθούν οι σύνδεσμοι με το παρελθόν.
  • Το 2ο κείμενο είναι του Γιώργου Τσεκμέ και της Μαρίας Λουκμά και αναφέρεται στη μουσειογραφική μελέτη της έκθεσης.
  • Το 3ο κείμενο υπογράφει ο Βασίλης Δημητριάδης (γνωστός κυρίως από το εξαιρετικό του βιβλίο για την τοπογραφία της Θεσσαλονίκης κατά την Τουρκοκρατία) και μιλάει για την κατάσταση, που επικρατούσε στη Θεσσαλονίκη ιστορικά σε αυτήν την περίοδο, από την είσοδο του Ελληνικού Στρατού έως τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922.
  • Το 4ο κείμενο είναι της Πολυξένης Αδάμ-Βελένη και μιλάει περιληπτικά για τις πρώτες προσπάθειες των αρχαιολόγων να εξερευνήσουν το παρελθόν της Θεσσαλονίκης.
  • Το 5ο κείμενο είναι της Ελευθερίας Ακριβοπούλου και μιλάει για τον Γεώργιο Οικονόμου, τον πρώτο έφορο αρχαιοτήτων στη Θεσσαλονίκη και το έργο του. Για να καταλάβει κάποιος πόσο σημαντικό ήταν για το Ελληνικό Κράτος το να ξεκινήσει η ιστορική μελέτη της πόλης, αξίζει να σημειωθεί πως η Εφορία Αρχαιοτήτων Θεσσαλονίκης ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1912, λίγες μόνο ημέρες μετά την απελευθέρωση της πόλης!
  • Το 6ο κεφάλαιο είναι του Βασίλη Κολώνα και μιλάει για τη Θεσσαλονίκη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.
  • Το 7ο κεφάλαιο είναι του Andrew Shapland και μιλάει για το αρχαιολογικό έργο της Βρετανικής Δύναμης Θεσσαλονίκης κατά τη διάρκεια του Α΄Παγκοσμίου Πολέμου και λίγο μετά από αυτόν.
  • Το 8ο κεφάλαιο είναι του Alexandre Farroux και μιλάει για το αρχαιολογικό έργο της Γαλλικής Στρατιάς κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκκοσμίου Πολέμου.
  • Το 9ο κεφάλαιο είναι της Ευρυδίκης Κεφαλίδου και μιλάει για τις ανασκαφές, που έγιναν εκείνη την περίοδο στο Καραμπουρνάκι (και ακόμη δεν έχουν τελειώσει…).
  • Το 10ο κεφάλαιο είναι της Ουρανίας Πάλλη και μιλάει για τις ανασκαφές, που έγιναν εκείνη την περίοδο στην Τούμπα, τον γνωστό λόφο, που έδωσε το όνομά του στη σημερινή συνοικία.
  • Το 11ο κεφάλαιο είναι της Αγγελικής Κουκουβού και είναι από τα πιο ενδιαφέροντα του βιβλίου καθώς μιλάει για το Σαραπιείο, τον ναό των Αιγυπτίων θεών, που υπήρχε στη Θεσσαλονίκη και βρέθηκε κατά τη διάνοιξη της σημερινής Καραολή και Δημητρίου (πρώην Διοικητηρίου). Ένας τόσο σημαντικός ναός δυστυχώς είναι σήμερα θαμμένος κάτω από τις οικοδομές…
  • Το 12ο κεφάλαιο είναι της Δέσποινας Ιγνατιάδου και μιλάει για μια ανασκαφή στην Τσαουσίτσα, μια περιοχή κάπου στο νομό Κιλκίς, που δεν γνωρίζω ακριβώς πού βρίσκεται.
  • Το 13ο κεφάλαιο το υπογράφει ο Βασίλειος Νικόλτσιος, συλλέκτης, μέρος της συλλογής του οποίου είχε παρουσιαστεί στην έκθεση.
  • Το τελευταίο 14ο κεφάλαιο είναι του Γιάννη Τσούτσα και μιλάει για έναν Γάλλο ζωγράφο, τον Emile Gerlach, ο οποίος αποτύπωσε στα έργα του εικόνες της πόλης από εκείνη την εποχή.

Μερικά από τα κείμενα έχουν εξαιρετικό ενδιαφέρον, όπως αυτό για το Σαραπιείο, για τον Γεώργιο Οικονόμου, για τη σχέση αρχαιολογίας και εθνικής ιδέας. Όλα όμως έχουν κάτι να πούνε και φαντάζομαι πως αν κάποιος τα είχε διαβάσει πριν πάει να δει την έκθεση, θα τα εκτιμούσε καλύτερα. Πάντως και σήμερα, που η έκθεση πλέον δεν υπάρχει, έχουν να πούνε πολλά στον αναγνώστη.

Αυτό, που είναι σίγουρο είναι πως η αρχαιολογία εκείνη την εποχή εξυπηρέτησε και άλλους λόγους, πέρα από αυτούς της επιστημονικής μελέτης της ιστορίας του τόπου. Οι ξένες δυνάμεις δε, που ήρθαν στη Θεσσαλονίκη κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο βρήκαν πάρα πολλά στοιχεία προς εξερεύνηση, καθώς ποτέ στο παρελθόν η Οθωμανική διοίκηση ή ακόμη χειρότερα η Βυζαντινή, δεν είχε ασχοληθεί με τη μελέτη του παρελθόντος της πόλης μας. Σήμερα διαβάζουμε μερικά πράγματα για εκείνη την εποχή και το τι πίστευε ο κόσμος, τα οποία δεν μπορούμε καν να συνειδητοποιήσουμε, για παράδειγμα λίγο καιρό μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης είχε προταθεί να γκρεμιστεί ο Λευκός Πύργος!

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο τρομερά ενδιαφέρον. Αν σκεφτεί δε κανείς ότι μιλάμε για έναν κατάλογο έκθεσης, η αξία του έργου ανεβαίνει ακόμη περισσότερο. Το βιβλίο το είχα βρει στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης μια περίοδο, που είχαν μεγάλες εκπτώσεις, δεν το έχω δει σε βιβλιοπωλεία δυστυχώς, ενώ υποθέτω πως μπορεί να πωλείται σε μουσεία ή σημεία πώλησης βιβλίων από κρατικούς φορείς (σαν το μαγαζάκι δίπλα στο Μπέη Χαμάμ).

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Η Θεσσαλονίκη στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο: Οι τελευταίες κατοικίες των νεκρών

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η μνήμη του Μεγάλου Πολέμου: Κοιμητήρια του Μακεδονικού Μετώπου στη Θεσσαλονίκη

Συγγραφέας: Βλάσης Βλασίδης

Έκδοση: University Studio Press (2017)

ISBN: 978-960-12-2278-3

Τιμή: Περίπου €9

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στην προηγούμενη ανάρτηση στη Vivlioniki είχαμε ασχοληθεί με ένα βιβλίο της σειράς «H Θεσσαλονίκη στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο» από τις εκδόσεις University Studio Press με θέμα τη χαρτογραφική δραστηριότητα. Στην ίδια σειρά ανήκει και το βιβλίο αυτής της ανάρτησης με θέμα τα κοιμητήρια των νεκρών του Μεγάλου Πολέμου, τα οποία βρίσκονται ή βρίσκονταν στην πόλη μας.

Και σε αυτήν την έκδοση ισχύουν όσα έχουμε πει στα προηγούμενα βιβλία της σειράς. Πολύ καλή δουλειά, ενδιαφέρουσες φωτογραφίες, ευανάγνωστα κείμενα. Βιβλιογραφικά στοιχεία υπάρχουν στο τέλος του βιβλίου.

Από τη στιγμή, που μιλάμε για πόλεμο, σημαίνει ότι θα μιλάμε και για νεκρούς. Και μπορεί για τους περισσότερους από εμάς το θέμα να σταματάει εκεί, που χάνεται η ζωή, υπήρχε όμως συνέχεια για τις δυνάμεις, που πολεμούσαν, καθώς έπρεπε με κάποιο τρόπο να διαχειριστούν τα κράτη τα χιλιάδες πτώματα, τόσο στις μάχες, όσο και εξαιτίας των ανθυγιεινών συνθηκών.

Το βιβλίο θα μπορούσε να χωριστεί σε δύο μέρη με βάση την ύλη του:

  • Στο πρώτο ο αναγνώστης θα δει τον τρόπο Βρετανοί, Γάλλοι, Σέρβοι, Ιταλοί, Ρώσοι αλλά και Γερμανοί διαχειρίστηκαν τους νεκρούς και τις ενέργειες, που έκαναν για την ταφή των πτωμάτων. Οι προσπάθειες οργάνωσης νεκροταφείων για την τίμηση των νεκρών ξεκίνησαν με το τέλος του πολέμου. Και αν κάποιος μπορεί να καταλάβει για ποιο λόγο οι Σύμμαχοι της Αντάντ ήθελαν οι νεκροί να είναι θαμμένοι στην Ελλάδα, εντύπωση κάνει, που και οι Γερμανοί είχαν ζητήσει χώρο ταφής των δικών τους νεκρών στη Θεσσαλονίκη και μάλιστα τους είχε παραχωρηθεί έκταση στο Ζέιτενλικ.
  • Στο δεύτερο μέρος παρουσιάζονται οι τόποι ανάπαυσης των νεκρών, που βρίσκονται πέριξ της Θεσσαλονίκης, σε κοντινή ή λίγο πιο μακρινή απόσταση από το κέντρο της πόλης μας. Οι περισσότεροι φαντάζομαι γνωρίζετε το «Συμμαχικό Στρατιωτικό Κοιμητήριο Ζέιτενλικ», που βρίσκεται επί της οδού Λαγκαδά, λίγο πιο πάνω από τα μνήματα της Αγίας Παρασκευής και εκεί είναι θαμμένοι στρατιώτες Βρετανοί, Γάλλοι, Σέρβοι, Ιταλοί και Ρώσοι. Αλλά προσωπικά μου φάνηκε εξαιρετικά ενδιαφέρουσα η παρουσίαση άλλων τριών νεκροταφείων με νεκρούς εκείνης της εποχής, για τα οποία ομολογώ πως γνώριζα ελάχιστα πράγματα έως καθόλου. Μιλάμε για το «Κοινοπολιτειακό Στρατιωτικό Κοιμητήριο Μίκρας», για το «Κοινοπολιτειακό Στρατιωτικό Κοιμητήριο Εξοχής-Χορτιάτη» και για το «Κοινοπολιτειακό Ινδικό Στρατιωτικό Κοιμητήριο» στην οδό Μοναστηρίου.

Ο σεβασμός των νεκρών, ανεξάρτητα από εθνικότητα, ιδιότητα κα, αποτελεί βασικό στοιχείο πολιτισμού. Καταλαβαίνω βέβαια ότι κάτι τέτοιο δεν είναι πάντα εύκολο. Η βεβήλωση ενός τάφου, άσχετα με τον «κάτοχο» του τάφου είναι μια πράξη βαρβαρότητας. Ο συγγραφέας αναφέρει πως μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι Γερμανικοί τάφοι δεν είχαν υποστεί καμία επίθεση από τους κατοίκους των γύρω περιοχών, ενώ μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο παρατηρήθηκαν καταστροφές σε τάφους Γερμανών στρατιωτών.

Τα νεκροταφεία, που προαναφέραμε, έχουν χαρακτηριστικό ότι είναι ιδιαίτερα προσεγμένα. Αυτό οφείλεται στο γεγονός, ότι για αυτά υπεύθυνες είναι οι χώρες των συμμάχων και όχι το Ελληνικό Κράτος…

Βρήκα το βιβλίο εξαιρετικά ενδιαφέρον. Δεν διαβάζουμε συχνά για αυτό το κομμάτι της ιστορίας της πόλης και πιθανότατα δεν του δίνουμε την προσοχή, που θα τους άρμοζε. Οι αναφορές ειδικά στα συμμαχικά κοιμητήρια, που βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης είναι μια αφορμή επίσκεψης αυτών των χώρων, όσων τουλάχιστον επιτρέπεται η επίσκεψη.

 

Σχολιάστε

Filed under ΒΛΑΣΙΔΗΣ, Βλάσης, Συγγραφείς

Η Θεσσαλονίκη στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο: Οι χάρτες

002

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η χαρτογραφική παραγωγή στο μέτωπο της Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Παρασκευάς Σαββαΐδης, Σάββας Δεμερτζής

Έκδοση: University Studio Press (2017)

ISBN: 978-960-12-2298-1

Τιμή: Περίπου €13

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το 2015 οι εκδόσεις University Studio Press είχαν ξεκινήσει μια σειρά βιβλίων σχετικά με τη Θεσσαλονίκη κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Συνολικά είχαν κυκλοφορήσει 10 έργα, με το τελευταίο να βγαίνει τον Μάιο του 2016. Μετά λοιπόν από διάλειμμα 6-7 μηνών έχουμε στα χέρια μας το 11ο βιβλίο της σειράς, που μελετά τους χάρτες, που κυκλοφόρησαν κατά την περίοδο του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και σχετίζονται με την πόλη μας με κάποιο τρόπο.

Όπως και στα υπόλοιπα βιβλία της σειράς, η έκδοση είναι πάρα πολύ καλή. Πάρα πολλές φωτογραφίες με πληθώρα χαρτών σε πολύ καλή ανάλυση. Ευανάγνωστο κείμενο, στο τέλος υπάρχει η βιβλιογραφία. Οι χάρτες προέρχονται από τα αρχεία των συγγραφέων και άλλες πηγές.

Τους συγγραφείς στη Vivlioniki τους είχαμε γνωρίσει μέσα από ένα ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΟ βιβλίο, που είχε θέμα τη σχέση της Θεσσαλονίκης με τους χάρτες στο παρελθόν. Αμφότεροι είναι συλλέκτες χαρτών και το υλικό τους είναι σπουδαίο και σημαντικότατο για την ιστορική μελέτη της πόλης, αλλά και γεγονότων, που συνέβησαν έξω από αυτήν, αλλά έμμεσα σχετίζονται.

Στο βιβλίο υπάρχουν συνολικά 7 κεφάλαια. Ξεχώρισα το 4ο, 5ο και 6ο κεφάλαιο, που αναφέρονται στους χάρτες, που συντάχθηκαν πριν, κατά τη διάρκεια και μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Οι περισσότεροι έγιναν από τις Βρετανικές και Γαλλικές δυνάμεις, αφού αυτοί ήταν οι κύριοι εμπλεκόμενοι στις πολεμικές επιχειρήσεις. Παρουσιάζονται πάντως και χάρτες της Ελληνικής, Σέρβικης, Ιταλικής και Ρωσικής μεριάς. Κάθε χάρτης έχει επεξήγηση με λεπτομέρειες, που μπορεί ίσως να κουράζουν τον αναγνώστη, αλλά δεν γίνεται και αλλιώς. Θα μπορούσαν οι συγγραφείς να παρουσιάσουν ένα βιβλίο σαν λεύκωμα, απλά παραθέτοντας τις εικόνες, αλλά τότε ο αναγνώστης θα είχε πολλά κενά. Δεν πρόκειται για ένα βιβλίο, που κάποιος θα το διαβάσει με τη μία, αλλά είναι ιδανικό ως βιβλίο αναφοράς.

Ευνόητο είναι πως πολλοί χάρτες δεν έχουν επίκεντρο την πόλη μας, αλλά την περιοχή βόρεια αυτής, όπου γίνονταν και οι μάχες. Η παρουσία όμως του στίγματος της πόλης αποδεικνύει την αξία της και αποτελεί και ιστορικό τεκμήριο για το μέλλον. Βέβαια δεν υπήρχαν μόνο χάρτες για τις μάχες, αλλά και χάρτες με την τοπογραφία της Θεσσαλονίκης, που έχουν επίσης ενδιαφέρον.

Το γιατί  είχαμε τόσο μεγάλη παραγωγή χαρτών εκείνη την περίοδο έχει να κάνει με τη φύση του πολέμου, με τα χαρακώματα, την ανάγκη βομβαρδισμών συγκεκριμένων περιοχών κτλ. Οι ήδη υπάρχοντες χάρτες δεν είχαν την ακρίβεια, που χρειαζόταν, ενώ η αεροφωτογραφία άνοιξε νέους δρόμους στην καταγραφή των γεωγραφικών τοπίων, των πόλεων και φυσικά των πολεμικών πεδίων.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Δύσκολο μεν και θέλει προσοχή καθώς το διαβάζει κάποιος, αλλά οι πληροφορίες, που μας δίνει δεν τις συναντάμε πουθενά αλλού. Το μεράκι κάποιων ανθρώπων έχει ως αποτέλεσμα την παραγωγή ενός βιβλίου, που πιστεύω θα συναντήσουμε στις βιβλιογραφίες πολλών βιβλίων του μέλλοντος.

 

Σχολιάστε

Filed under ΔΕΜΕΡΤΖΗΣ, Σάββας, Συγγραφείς, ΣΑΒΒΑΪΔΗΣ, Παρασκευάς

Φωτογραφικό υλικό του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου για τη Θεσσαλονίκη

%cf%83%ce%ac%cf%81%cf%89%cf%83%ce%b7_20161228

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη: Στιγμές ιστορίας

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος (2016)

ISBN: 978-960-6812-57-6

Τιμή: Περίπου €80

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ένα λεύκωμα είναι το αντικείμενο της σημερινής ανάρτησης, το οποίο κυκλοφόρησε από το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο στην Αθήνα πριν από λίγο καιρό. Συνεργάστηκαν για το βιβλίο αυτό ο Δήμος Θεσσαλονίκης και το Ιστορικό Κέντρο Θεσσαλονίκης και ένας από τους σημαντικότερους ερευνητές της ιστορίας της πόλης μας, ο Αντώνης Σατραζάνης (βιβλία του, που παρουσιάστηκαν στη Vivlioniki είναι αυτό κι αυτό κι αυτό).

Η έκδοση ποιοτικά είναι άριστη. Σκληρό λευκό εξώφυλλο, οι φωτογραφίες είναι σε υψηλή ανάλυση με τεκμηρίωση και σχολιασμό. Στο πίσω μέρος του βιβλίου υπάρχει η βιβλιογραφία, ελληνική και ξενόγλωσση. Το μεγαλύτερο μέρος του φωτογραφικού υλικού ανήκει στην Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, ενώ ένα κομμάτι έχει προσφέρει και ο Αντώνης Σατραζάνης.

Το βιβλίο ξεκινάει με τα εισαγωγικά σημειώματα, που υπογράφουν οι Ιωάννης Κ. Μαζαράκης-Αινιάν (γενικός γραμματέας της Εταιρείας) και Αντώνης Σατραζάνης (προϊστάμενος του Κέντρου Ιστορίας Θεσσαλονίκης). Στη συνέχεια υπάρχουν 9 κεφάλαια, όπου έχουν ταξινομηθεί οι φωτογραφίες του λευκώματος:

  • Το πρώτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Ο Λευκός Πύργος και τα τείχη» και νομίζω όλοι καταλαβαίνετε το περιεχόμενό του. Ενδιαφέρον υλικό, τόσο από το έμβλημα της πόλης μας, όσο και από τα τείχη, που κύκλωναν παλαιότερα τη Θεσσαλονίκη. Το σημείωμα έχει ένα χτυπητό λάθος σχετικά με την επιγραφή, που βρισκόταν πάνω από την είσοδο του Λευκού Πύργου και δυστυχώς καταστράφηκε. Την επιγραφή αυτήν στο σημείωμα διαβάζουμε ότι βρισκόταν στο προτείχισμα του Λευκού Πύργου (γκρεμίστηκε στις αρχές του 20ου αιώνα). Τέτοια λάθη για τέτοιες εκδόσεις δεν επιτρέπονται.
  • Το δεύτερο κεφάλαιο έχει τίτλο «Θεσσαλονίκη και Μακεδονικός Αγώνας» και περιέχει πάρα πολλές φωτογραφίες κυρίως από τους πρωταγωνιστές του Αγώνα, άτομα, που μέσα από τη λειτουργία του Ελληνικού Προξενείου (το νυν Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα) έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην έκβαση της διαμάχης με τους Βούλγαρους για τη Μακεδονία.
  • Το τρίτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Η εκπαίδευση» και ο αναγνώστης μπορεί να δει πολλές φωτογραφίες από τα σχολεία και τους μαθητές στις αρχές του 20ου αιώνα. Το σημείωμα αυτού του κεφαλαίου επίσης δίνει σημαντικές πληροφορίες, κυρίως για τα ελληνικά σχολεία. Δεν είναι πάντως αντιπροσωπευτικά τα κείμενα και οι φωτογραφίες για το τι συνέβαινε στον τομέα της εκπαίδευσης στη Θεσσαλονίκη, καθώς το βάρος έχει πέσει σχεδόν ολόκληρο στην ελληνική πλευρά, ενώ υπήρχαν πολλά και σημαντικά σχολεία κυρίως από την Εβραϊκή Κοινότητα, αλλά και σπουδαία ξενόγλωσσα σχολεία.
  • Το τέταρτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Το Κίνημα των Νεότουρκων» και επίσης ο αναγνώστης καταλαβαίνει τι θα διαβάσει εδώ. Στο σύντομο σημείωμα γίνεται μία εξήγηση για το πώς δημιουργήθηκε, πώς επικράτησε και πώς κατέληξε το Κίνημα αυτό, το οποίο ήταν τελικά καταστροφικό για τους λαούς των Βαλκανίων, άσχετα αν στις αρχές στηρίχθηκε σχεδόν από όλους. Πολύ ενδιαφέρον το φωτογραφικό υλικό, παρουσιάζει μια Θεσσαλονίκη να γιορτάζει. Για το Κίνημα αξίζει να διαβάσετε το μοναδικό βιβλίο του Γιάννη Μέγα.
  • Το πέμπτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Απελευθέρωση-Η Θεσσαλονίκη στους Βαλκανικούς Πολέμους» και μας πάει χρονικά στα χρόνια του 1912 και 1913, όταν στον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο η Θεσσαλονίκη έγινε κομμάτι της Ελληνικής επικράτειας και στον Β’ Βαλκανικό Πόλεμο ολόκληρη η Μακεδονία έγινε μέρος του Ελληνικού Κράτους. Στο φωτογραφικό υλικό υπάρχει και το πρωτόκολλο παράδοσης της πόλης από τον Χασάν Ταχσίν Πασά στον Ελληνικό Στρατό. Εκ μέρους των Ελλήνων υπέγραψαν οι Βίκτωρ Δούσμανης και Ιωάννης Μεταξάς. Εξαιρετικές οι φωτογραφίες, μερικές δεν τις έχουμε ξαναδεί ποτέ, κυρίως αυτές με τον Βασιλέα Γεώργιο και τη Βασίλισσα Όλγα. Υπάρχει επίσης και μία φωτογραφία με το θωρηκτό «Αβέρωφ» στο λιμάνι της πόλης μας. Γενικά από τα ενδιαφέροντα κεφάλαια του βιβλίου.
  • Το έκτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Το Ανατολικό Μέτωπο» και εξιστορεί τα χρόνια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η Θεσσαλονίκη αποτέλεσε ένα τεράστιο στρατόπεδο για τα στρατεύματα των δυνάμεων της Αντάντ. Ενδιαφέρον εισαγωγικό σημείωμα και φωτογραφίες, που παρουσιάζουν τη Θεσσαλονίκη τόσο ως στρατόπεδο, όσο και ως μια πόλη ζωντανή, γεμάτη κόσμο και κίνηση.
  • Το έβδομο κεφάλαιο έχει τίτλο «Το Κίνημα της Εθνικής Άμυνας» και μιλάει για το πώς φτάσαμε στη δημιουργία της Προσωρινής Κυβέρνησης Θεσσαλονίκης, για την Τριανδρία (Βενιζέλος, Κουντουριώτης, Δαγκλής) και για τη σημασία αυτού του Κινήματος, για το οποίο οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν ότι ξεκίνησε καιρό πριν ο Βενιζέλος το ακολουθήσει. Το φωτογραφικό υλικό μας παρουσιάζει τους πρωταγωνιστές, τις κινητοποιήσεις των Θεσσαλονικέων εκείνη την εποχή και τη συγκρότηση των πρώτων στρατιωτικών σωμάτων της Εθνικής Άμυνας. Αν ο αναγνώστης θέλει να διαβάσει περισσότερα για την Εθνική Άμυνα, έχουν παρουσιαστεί δύο βιβλία στη Vivlioniki με τον ίδιο τίτλο μάλιστα (εδώ και εδώ).
  • Το όγδοο κεφάλαιο έχει τίτλο «Η Πυρκαγιά του 1917» και ευνόητο είναι ότι μιλάει για την καταστρεπτική Πυρκαγιά του Αυγούστου του 1917, η οποία έμελλε να αλλάξει ολοκληρωτικά την εικόνα της πόλης. Ενδιαφέρον φωτογραφικό υλικό, καθώς και το σημείωμα. Αν κάποιος θέλει να δει περισσότερες λεπτομέρειες τόσο σε κείμενο, όσο και σε εικόνες μπορεί να ρίξει μια ματιά στα βιβλία της Καραδήμου-Γερόλυμπου ή του Πετρόπουλου.
  • Το ένατο κεφάλαιο έχει τίτλο «Η καθημερινή ζωή 1915-1918» και αφήνει πίσω τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα και επικεντρώνεται στο βίο και τις δραστηριότητες των Θεσσαλονικέων, τις γειτονιές τους, το πού κινούνταν, τι φορούσαν, τις θρησκευτικές τους εορτές κοκ. Πολύ ενδιαφέρουσες φωτογραφίες από το αρχείο του Σατραζάνη, σωστά για μένα μπήκε το κεφάλαιο αυτό στο τέλος, για να μην ξεχνάμε ότι όλα όσα διαβάζουμε για το παρελθόν της πόλης έχουν συμβεί με μάρτυρες τους κατοίκους αυτής της πόλης, των οποίων τη θέση τώρα έχουμε εμείς και αύριο κάποιοι άλλοι.

Σε γενικές γραμμές το βιβλίο μου έχει αφήσει μία περίεργη αίσθηση. Δεν μπορώ να πω ότι δεν είναι καλό, αλλά ούτε με έχει εντυπωσιάσει κιόλας. Υπάρχουν κάποια κομμάτια του, που είναι πολύ ενδιαφέροντα, ποιοτικά η έκδοση είναι άρτια, οι φωτογραφίες έχουν τυπωθεί σωστά και με κατάλληλη επεξεργασία για να έχουν μια ζωντάνια σύγχρονη, αλλά κάτι με χαλάει. Είναι ίσως το γεγονός ότι όταν βλέπω μια έκδοση ενός τόσο σημαντικού κρατικού φορέα, τότε οι προσδοκίες μου είναι πολύ υψηλές. Πιθανόν να είμαι εγώ ο υπερβολικός. Αξιόλογη δουλειά, που νομίζω θα ικανοποιήσει τον αναγνώστη. Γιορτές έχουμε, στην τιμή, που είναι νομίζω ότι αποτελεί ένα όμορφο δώρο.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Η Θεσσαλονίκη στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο: Η πόλη μέσα από τα πινέλα και τα μολύβια ζωγράφων-στρατιωτών

Σάρωση_20160517

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Τέχνη στα χρόνια του «πολέμου των χαρακωμάτων»

Συγγραφέας: Μαρία Καμπούρη-Βαμβούκου

Έκδοση: University Studio Press (2016)

ISBN: 978-960-12-2265-3

Τιμή: Περίπου €11

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν από λίγες μέρες κυκλοφόρησε το 10ο βιβλίο της σειράς «Η Θεσσαλονίκη στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο» από τις εκδόσεις University Studio Press. Αντικείμενο αυτό του έργου είναι η αναφορά στο έργο ζωγράφων, που βρέθηκαν στην πόλη μας κατά την περίοδο του Μεγάλου Πολέμου και είτε επηρεάστηκαν από αυτόν, είτε (κυρίως) αποτύπωσαν στα έργα τους την πόλη μας.

Η έκδοση, όπως και στα προηγούμενα βιβλία της σειράς, είναι πολύ καλή. Στο εξώφυλλο υπάρχει φωτογραφία με έργο του Jacques Touchet. Πάρα πολλές φωτογραφίες με έργα ζωγραφικής. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν σημειώσεις και παραπομπές του κειμένου. Ουσιαστικά εδώ υπάρχουν και οι βιβλιογραφικές πηγές.

Κατά τη διάρκεια ενός πολέμου, μοιραία η Τέχνη μπορεί να μπει στο περιθώριο, καθώς οι ανάγκες και οι προτεραιότητες είναι διαφορετικές. Εν τούτοις ο πόλεμος από μόνος του αποτελεί για τους καλλιτέχνες (και στην περίπτωση αυτού του βιβλίου τους ζωγράφους) ένα από τα σημαντικότερα πεδία έμπνευσης, γεγονός, που αποδεικνύεται από την πληθώρα έργων με πολεμικό περιεχόμενο. Στην περίπτωση της Θεσσαλονίκης την περίοδο του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, όπου εδώ στρατοπέδευσε η Στρατιά της Ανατολής, μπορεί οι πολεμικές μάχες να μην ήταν πολλές, αλλά η εικόνα της πόλης για πολλούς στρατιώτες ήταν κάτι πρωτόγνωρο και αυτή η εικόνα αποτυπώθηκε στα έργα πολλών καλλιτεχνών και στη συνέχεια, μέσα από αυτά τα έργα, έγινε γνωστή και στον υπόλοιπο κόσμο.

Το βιβλίο ασχολείται κυρίως με τους Γάλλους και τους Άγγλους ζωγράφους, αν και υπάρχουν αναφορές για Ρώσους, Ιταλούς και Σέρβους καλλιτέχνες. Πέρα από την καλλιτεχνική ανάλυση των έργων όμως, υπάρχουν και σημαντικές αναφορές σε ιστορικά γεγονότα, άγνωστα στους περισσότερους. Ποιος ξέρει ότι κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Θεσσαλονίκη είχε διοργανωθεί έκθεση ζωγραφικής των Γάλλων καλλιτεχνών; Ή για τα έργα, που έγιναν για να κοσμούν τις καρτ ποστάλ, που έστελναν οι στρατιώτες στα σπίτια τους;

Δεν μπορώ να κρίνω το έργο των ζωγράφων, αλλά μόνο να αναφέρω κάποια από αυτά, που υπάρχουν στο βιβλίο, τα οποία μου έκαναν ιδιαίτερη εντύπωση. Με πρώτο τον πίνακα του Κωνσταντίνου Μαλέα με τίτλο «Ηλιοβασίλεμα στη Θεσσαλονίκη» (σελ. 27), τα έργα των Pierre Douillard (σελ. 43) και William T. Wood (σελ. 72) καθώς και του Alberto Savinio (σελ. 92, 93). Ειδικά του Savinio (ψευδώνυμο του Αντρέα Ντε Κίρικο) με τίτλο «Πέρασμα ενός αγγέλου», αν και είναι έργο του 1930, δείχνει την επιρροή, που άσκησε η πόλη μας στον ζωγράφο.

Στο κείμενο υπάρχουν πάρα πολλά ονόματα καλλιτεχνών, που κάποιοι, που ασχολούνται με τα εικαστικά θα τα έχουν ακούσει. Αν ο αναγνώστης δεν έχει τέτοιες εξειδικευμένες γνώσεις, μπορεί απλά να απολαύσει τα έργα των ζωγράφων και να δει πώς ήταν η Θεσσαλονίκη εκείνη την περίοδο ή πιο σωστά πώς την είδαν οι στρατιώτες-ζωγράφοι κατά το πέρασμά τους από την πόλη μας.

1 σχόλιο

Filed under ΚΑΜΠΟΥΡΗ-ΒΑΜΒΟΥΚΟΥ, Μαρία, Συγγραφείς