Tag Archives: αρχείο

Διπλωματικά έγγραφα των Ελλήνων Προξένων στη Θεσσαλονίκη (1830-1889)

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οι Έλληνες Πρόξενοι στη Θεσσαλονίκη: Διπλωματικά έγγραφα (1830-1889)

Συγγραφέας: Ιάκωβος Μιχαηλίδης

Έκδοση: Αφοί Κυριακίδη (2013)

ISBN: 978-960-467-410-7

Τιμή: Περίπου €35

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τα αρχεία ενός κράτους αποτελούν μία από τις σημαντικότερες πηγές άντλησης πληροφοριών για τους ιστορικούς και τους μελετητές. Το σημερινό βιβλίο αποτελεί μια συλλογή διπλωματικών εγγράφων, τα οποία έχουν να κάνουν σχέση με την ύπαρξη του Ελληνικού Προξενείου στη Θεσσαλονίκη, κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής Θεσσαλονίκης και έχουν να μας προσφέρουν πολλές και σημαντικές γνώσεις για την εποχή, στην οποία αναφέρονται (1830-1889).

Η έκδοση είναι καλή, αν και θα μπορούσε να είναι άριστη. Σκληρό εξώφυλλο και ευανάγνωστο κείμενο με κάποια λίγα λαθάκια, κυρίως στις ημερομηνίες (πχ 1940 αντί για 1840). Κάποιες λίγες φωτογραφίες στο εσωτερικό και ένα ευρετήριο ονομάτων στο τέλος του βιβλίου. Στις εισαγωγικές σελίδες του βιβλίου αναγράφεται λανθασμένα το ISBN του βιβλίου, ενώ λείπουν οι σελίδες 473 έως 488. Το βιβλίο είχε κυκλοφορήσει στα πλαίσια του εορτασμού για τα 100 χρόνια από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, χορηγός ήταν ο Δήμος Θεσσαλονίκης, ενώ είχε και τη στήριξη του Υπουργείου Εξωτερικών της Ελλάδος και της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών. Για ένα τέτοιο έργο, στα πλαίσια αυτού του εορτασμού και με στήριξη από κρατικούς φορείς, θα περίμενε κάποιος να μην υπάρχει λάθος ούτε σε ένα κόμμα.

Σύμφωνα με τον κατάλογο των εγγράφων, το βιβλίο έχει 220 έγγραφα, τα οποία χρονικά εντάσσονται στη χρονική περίοδο από το 1833 έως το 1889. Επειδή είπαμε νωρίτερα ότι λείπουν κάποιες σελίδες, ο αναγνώστης μπορεί να διαβάσει τα 211 εξ αυτών, με τελευταία χρονολογία το 1880. Το πρώτο έγγραφο είναι η διαταγή ίδρυσης προξενείου στη Θεσσαλονίκη και έχει ημερομηνία 9 Σεπτεμβρίου 1833, με διορισμό του Θεόδωρου Βαλλιάνου στη θέση του προξένου. Αυτός ήταν και ο πρώτος πρόξενος του νεοσύστατου Ελληνικού Κράτους στη Θεσσαλονίκη.

Χρησιμοποιήθηκε η γλώσσα των αρχικών εγγράφων και η ορθογραφία τους, χωρίς όμως το πολυτονικό σύστημα. Αυτό ίσως κάπως δυσκολεύει τους αναγνώστες, χωρίς όμως να αντιμετωπίσει κάποιος ιδιαίτερα προβλήματα στην κατανόηση του κειμένου.

Τον Ιάκωβο Μιχαηλίδη τον έχουμε συναντήσει ξανά στη Vivlioniki, ως συγγραφέα ενός βιβλίου, που μιλούσε για το Κίνημα της Εθνικής Άμυνας, κατά την περίοδο του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Εδώ όμως μελετά μια εντελώς διαφορετική περίοδο, ερευνώντας πρωτότυπο αρχειακό υλικό του Υπουργείου Εξωτερικών. Επιμέλεια του έργου έχει αναλάβει, αλλά τον θεωρώ ως συγγραφέα του βιβλίου.

Στα έγγραφα του βιβλίου παρουσιάζονται πολλά και ενδιαφέροντα στοιχεία, τα οποία έχουν να κάνουν σχέση με τις ελληνο-τουρκικές σχέσεις εκείνη την περίοδο, την επικρατούσα κατάσταση στη Βαλκανική με τη μάστιγα των ληστών και τις εμπορικές συναλλαγές, τα πρώτα βήματα των Πανσλαβιστών για έλεγχο της περιοχής, πολύ πριν «ξυπνήσει» το επίσημο Ελληνικό Κράτος και ξεκινήσει ο Μακεδονικός Αγώνας, τα προβλήματα της Ελληνικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης (μαζί δυστυχώς με τις ενδοκοινοτικές διαμάχες) και πολλά άλλα σημαντικά μικρά και μεγάλα. Κατά την περίοδο, που εξετάζουμε, οι σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μπορούν να χαρακτηριστούν ως καλές, με μεμονωμένες προστριβές, οι οποίες όμως επιλύονται. Είναι ενδιαφέρον πάντως το ότι μετά περίπου το 1860 οι προξενικές αρχές της Θεσσαλονίκης αρχίζουν να ενημερώνουν την Ελληνική Κυβέρνηση ότι ο πραγματικός εχθρός δεν είναι τόσο πολύ η Τουρκία, όσο η Βουλγαρία.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικά ενδιαφέρον. Περιέχει πληροφορίες για τη Θεσσαλονίκη και για γεγονότα, που καθόρισαν το μέλλον της. Τα ντοκουμέντα αυτά μας δείχνουν και τον τρόπο, που η τότε Ελληνική Κυβέρνηση αντιμετώπιζε θέματα, τα οποία είχαν σχέση με τη Θεσσαλονίκη και τη Μακεδονία γενικότερα. Θα μπορούσε ίσως η ποιότητα έκδοσης να είναι καλύτερη και ευελπιστώ πως τα τυπογραφικά λάθη θα διορθωθούν σε μελλοντική επανέκδοση του βιβλίου.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς

Οθωμανικά έγγραφα από το αρχείο Μονής Βλαττάδων, από το 1466 έως το 1839

vivlioniki065

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ιστορικά αρχεία Μακεδονίας: Αρχείον Μονής Βλαττάδων 1466-1839

Συγγραφέας: Ιωάννης Βασδραβέλλης

Έκδοση: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών (1995)

ISBN: 960-7265-28-9

Τιμή: Περίπου €9

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στην προηγούμενη ανάρτηση στη Vivlioniki είδαμε για το πρώτο βιβλίο του Ιωάννη Βασδραβέλλη από την μελέτη του σε Οθωμανικά αρχεία του παρελθόντος, από το αρχείο της Θεσσαλονίκης. Σήμερα θα μιλήσουμε για έγγραφα των αρχείων της Μονής Βλαττάδων, του γνωστού παλαιότερα και ως Τσαούς Μοναστήρι.

Η έκδοση είναι λιτή και όμορφη. Στο τέλος του βιβλίου, εκτός από το ευρετήριο ονομάτων και όρων, υπάρχουν και κάποιες φωτογραφίες από τα φιρμάνια που μεταφράστηκαν και παρουσιάζονται στο βιβλίο. Η πρώτη έκδοση του έργου έγινε το 1955, τρία μόλις χρόνια μετά το πρώτο μέρος της σειράς. Το βιβλίο που έχω στα χέρια μου είναι ανατύπωση.

Στο παρόν κείμενο, εξετάζονται 52 έγγραφα από το Αρχείο της Μονής Βλαττάδων. Το πρώτο χρονολογείται στα 1466 ενώ το τελευταίο είναι του 1839. Η κύρια θεματολογία των εγγράφων αυτών έχει να κάνει με περιουσιακά ζητήματα της Μονής. Είναι γνωστό, ότι από την εποχή της Άλωσης της Θεσσαλονίκης το 1430 και έπειτα, η Μονή είχε ιδιαίτερα προνόμια, σε σχέση όχι μόνο με τις υπόλοιπες Μονές, αλλά και συνολικά με τον χριστιανικό πληθυσμό, γεγονός, που ίσως να είχε σχέση με τη φήμη, ότι οι μοναχοί της είχαν παίξει προδοτικό ρόλο στην άλωση της Θεσσαλονίκης από τους Οθωμανούς. Από τα έγγραφα φαίνεται ότι η περιουσία της Μονής ήταν ιδιαίτερα μεγάλη και δεν περιοριζόταν στη Θεσσαλονίκη ή στα πέριξ αυτής.

Από τα έγγραφα αυτά, τα περισσότερα είναι αυτοκρατορικά φιρμάνια, ενώ υπάρχουν και κάποιες ιεροδικαστικές αποφάσεις. Και εδώ η γλώσσα είναι απλή καθαρεύουσα, που δεν θα δυσκολέψει τον αναγνώστη, πέρα από ελάχιστα σημεία. Η μορφή των κειμένων είναι επίσης ίδια παντού, δηλαδή υπάρχει ένας πρόλογος-προσφώνηση προς τον ιεροδικαστή, το κύριο θέμα, όπου αναφέρεται ο λόγος της επιστολής και η διαταγή στο τέλος. Το ενδιαφέρον σε αυτές τις επιστολές, είναι ότι έχουμε και τα ονόματα των Σουλτάνων. Στα έγγραφα αυτά ο αναγνώστης, πέρα από ιστορικά στοιχεία της εποχής, μπορεί να διαβάσει και κάποια πράγματα για την τοπογραφία της Θεσσαλονίκης, αλλά και να αντιληφθεί την έννοια του δικαίου και την αντίληψη της περιουσίας των χρόνων εκείνων.

Με διαφορά νομίζω το πιο ενδιαφέρον έγγραφο, είναι το πρώτο, το οποίο συντάχθηκε στις 14 Ιανουαρίου του 1446, μόλις 16 χρόνια μετά την Άλωση της Θεσσαλονίκης και το οποίο φέρει την σφραγίδα του Σουλτάνου Μεχμέτ, γνωστού μας ως Μωάμεθ Β’ ο Πορθητής, Σουλτάνος που άλωσε την Κωνσταντινούπολη. Στο έγγραφο αυτό αναφέρεται η περιουσία που δίδεται στη Μονή, ώστε να μπορεί να συντηρηθεί. Όπως σημειώνει και ο Βασδραβέλλης, την εποχή εκείνη η Μονή είχε κρατήσει το Βυζαντινό της όνομα ακόμη. Άλλο ενδιαφέρον έγγραφο, είναι το 37ο, με ημερομηνία 3 Ιουνίου 1705 και αναφέρεται στη διαμάχη μεταξύ της Μητροπόλεως της Θεσσαλονίκης και της Μονής Βλαττάδων, σχετικά με περιουσιακά στοιχεία στη Θεσσαλονίκη και πιο συγκεκριμένα την εκκλησία του Αγίου Αθανασίου και ό,τι ανήκε σε αυτήν…

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικά ενδιαφέρον. Τόσο αυτό, όσο και το βιβλίο του Βασδραβέλλη για το Αρχείο Θεσσαλονίκης πηγαίνουν στις πηγές και εξετάζουν ντοκουμέντα μοναδικά, με τα οποία γράφτηκε η ιστορία. Ίσως κάποιος βρει την θεματολογία αυτού του βιβλίου λιγότερο ενδιαφέρουσα σε σχέση με αυτήν του πρώτου τόμου και θα συμφωνήσω σε αυτό, αλλά δεν παύει να είναι ένα βιβλίο, το οποίο μεταφέρει γνώσεις πολύτιμες για την κατανόηση του παρελθόντος της Θεσσαλονίκης και των κατοίκων της. Πιστεύω θα ενδιαφέρει τόσο τον ιστορικό-ερευνητή, όσο και τον ερασιτέχνη λάτρη του παρελθόντος της Θεσσαλονίκης.

1 σχόλιο

Filed under ΒΑΣΔΡΑΒΕΛΛΗΣ, Ιωάννης, Συγγραφείς