Tag Archives: Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης

Οι πρώτες αρχαιολογικές έρευνες στη Θεσσαλονίκη

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Αρχαιολογία στα μετόπισθεν

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης (2012)

ISBN: 978-960-9621-10-6

Τιμή: Περίπου €20

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το μακραίωνο παρελθόν της πόλης αποτελεί σήμερα πεδίο μεγάλης έρευνας για αρχαιολόγους και ιστορικούς. Συνεχώς νέα στοιχεία προστίθενται και μεγαλώνουν τις γνώσεις μας σχετικά με τον πολιτισμό, την καθημερινή ζωή των Θεσσαλονικέων και την ιστορία του τόπου. Βέβαια η εξερεύνηση και η μελέτη του παρελθόντος αυτού ξεκίνησε μετά το 1912, όταν και η πόλη μας έγινε κομμάτι του Ελληνικού Κράτους. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης μας μεταφέρει χρονικά στην πρώτη δεκαετία μετά το 1912 και έχει θέμα εκείνες τις πρώτες προσπάθειες ανασκαφών, που έγιναν μέσα σε μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο, που περιείχε 3 πολέμους και μια τεράστια καταστροφή, αυτή της Μεγάλης Πυρκαγιάς του 1917.

Η έκδοση είναι πάρα πολύ καλή. Όμορφο ανάγλυφο εξώφυλλο, πάρα πολλές και ενδιαφέρουσες φωτογραφίες, έκδοση δίγλωσση (ελληνικά και αγγλικά). Το βιβλίο είναι ο κατάλογος της ομώνυμης έκθεσης, που είχε γίνει στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης από 24 Νοεμβρίου 2012 έως 31 Δεκεμβρίου 2013. Το βιβλίο το προλογίζει η Πολυξένη Αδάμ-Βελένη, Διευθύντρια του Αρχαιολογικού Μουσείου. Στο τέλος υπάρχουν βιβλιογραφικά στοιχεία. Εξαιρετική δουλειά συνολικά για κατάλογο έκθεσης.

Το βιβλίο αποτελείται από τρία μέρη, εκ των οποίων το τρίτο έχει τη βιβλιογραφία, το δεύτερο είναι ο κατάλογος των αντικειμένων, που υπήρχαν στην έκθεση και το πρώτο έχει μερικά πάρα πολύ ενδιαφέροντα κείμενα. Κάθε ένα από αυτά είναι πρώτα στα ελληνικά και ακολουθεί η μετάφρασή του στα αγγλικά. Συνολικά υπάρχουν 14 κείμενα, που υπογράφουν διαφορετικοί συγγραφείς:

  • Το 1ο κείμενο είναι της Ευαγγελίας Στεφανή και αναλύει τη σχέση μεταξύ αρχαιολογίας και εθνικής ιδεολογίας. Ειδικά στον ελλαδικό χώρο και πιο συγκεκριμένα στην περίπτωσή μας στη Θεσσαλονίκη των ετών 1912-1922, οι πολιτικές συνθήκες, που επικρατούσαν ήταν τέτοιες, που έπρεπε οπωσδήποτε να αποδειχτεί περίτρανα η «ελληνικότητα» της πόλης και για να γίνει κάτι τέτοιο έπρεπε να βρεθούν οι σύνδεσμοι με το παρελθόν.
  • Το 2ο κείμενο είναι του Γιώργου Τσεκμέ και της Μαρίας Λουκμά και αναφέρεται στη μουσειογραφική μελέτη της έκθεσης.
  • Το 3ο κείμενο υπογράφει ο Βασίλης Δημητριάδης (γνωστός κυρίως από το εξαιρετικό του βιβλίο για την τοπογραφία της Θεσσαλονίκης κατά την Τουρκοκρατία) και μιλάει για την κατάσταση, που επικρατούσε στη Θεσσαλονίκη ιστορικά σε αυτήν την περίοδο, από την είσοδο του Ελληνικού Στρατού έως τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922.
  • Το 4ο κείμενο είναι της Πολυξένης Αδάμ-Βελένη και μιλάει περιληπτικά για τις πρώτες προσπάθειες των αρχαιολόγων να εξερευνήσουν το παρελθόν της Θεσσαλονίκης.
  • Το 5ο κείμενο είναι της Ελευθερίας Ακριβοπούλου και μιλάει για τον Γεώργιο Οικονόμου, τον πρώτο έφορο αρχαιοτήτων στη Θεσσαλονίκη και το έργο του. Για να καταλάβει κάποιος πόσο σημαντικό ήταν για το Ελληνικό Κράτος το να ξεκινήσει η ιστορική μελέτη της πόλης, αξίζει να σημειωθεί πως η Εφορία Αρχαιοτήτων Θεσσαλονίκης ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1912, λίγες μόνο ημέρες μετά την απελευθέρωση της πόλης!
  • Το 6ο κεφάλαιο είναι του Βασίλη Κολώνα και μιλάει για τη Θεσσαλονίκη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.
  • Το 7ο κεφάλαιο είναι του Andrew Shapland και μιλάει για το αρχαιολογικό έργο της Βρετανικής Δύναμης Θεσσαλονίκης κατά τη διάρκεια του Α΄Παγκοσμίου Πολέμου και λίγο μετά από αυτόν.
  • Το 8ο κεφάλαιο είναι του Alexandre Farroux και μιλάει για το αρχαιολογικό έργο της Γαλλικής Στρατιάς κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκκοσμίου Πολέμου.
  • Το 9ο κεφάλαιο είναι της Ευρυδίκης Κεφαλίδου και μιλάει για τις ανασκαφές, που έγιναν εκείνη την περίοδο στο Καραμπουρνάκι (και ακόμη δεν έχουν τελειώσει…).
  • Το 10ο κεφάλαιο είναι της Ουρανίας Πάλλη και μιλάει για τις ανασκαφές, που έγιναν εκείνη την περίοδο στην Τούμπα, τον γνωστό λόφο, που έδωσε το όνομά του στη σημερινή συνοικία.
  • Το 11ο κεφάλαιο είναι της Αγγελικής Κουκουβού και είναι από τα πιο ενδιαφέροντα του βιβλίου καθώς μιλάει για το Σαραπιείο, τον ναό των Αιγυπτίων θεών, που υπήρχε στη Θεσσαλονίκη και βρέθηκε κατά τη διάνοιξη της σημερινής Καραολή και Δημητρίου (πρώην Διοικητηρίου). Ένας τόσο σημαντικός ναός δυστυχώς είναι σήμερα θαμμένος κάτω από τις οικοδομές…
  • Το 12ο κεφάλαιο είναι της Δέσποινας Ιγνατιάδου και μιλάει για μια ανασκαφή στην Τσαουσίτσα, μια περιοχή κάπου στο νομό Κιλκίς, που δεν γνωρίζω ακριβώς πού βρίσκεται.
  • Το 13ο κεφάλαιο το υπογράφει ο Βασίλειος Νικόλτσιος, συλλέκτης, μέρος της συλλογής του οποίου είχε παρουσιαστεί στην έκθεση.
  • Το τελευταίο 14ο κεφάλαιο είναι του Γιάννη Τσούτσα και μιλάει για έναν Γάλλο ζωγράφο, τον Emile Gerlach, ο οποίος αποτύπωσε στα έργα του εικόνες της πόλης από εκείνη την εποχή.

Μερικά από τα κείμενα έχουν εξαιρετικό ενδιαφέρον, όπως αυτό για το Σαραπιείο, για τον Γεώργιο Οικονόμου, για τη σχέση αρχαιολογίας και εθνικής ιδέας. Όλα όμως έχουν κάτι να πούνε και φαντάζομαι πως αν κάποιος τα είχε διαβάσει πριν πάει να δει την έκθεση, θα τα εκτιμούσε καλύτερα. Πάντως και σήμερα, που η έκθεση πλέον δεν υπάρχει, έχουν να πούνε πολλά στον αναγνώστη.

Αυτό, που είναι σίγουρο είναι πως η αρχαιολογία εκείνη την εποχή εξυπηρέτησε και άλλους λόγους, πέρα από αυτούς της επιστημονικής μελέτης της ιστορίας του τόπου. Οι ξένες δυνάμεις δε, που ήρθαν στη Θεσσαλονίκη κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο βρήκαν πάρα πολλά στοιχεία προς εξερεύνηση, καθώς ποτέ στο παρελθόν η Οθωμανική διοίκηση ή ακόμη χειρότερα η Βυζαντινή, δεν είχε ασχοληθεί με τη μελέτη του παρελθόντος της πόλης μας. Σήμερα διαβάζουμε μερικά πράγματα για εκείνη την εποχή και το τι πίστευε ο κόσμος, τα οποία δεν μπορούμε καν να συνειδητοποιήσουμε, για παράδειγμα λίγο καιρό μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης είχε προταθεί να γκρεμιστεί ο Λευκός Πύργος!

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο τρομερά ενδιαφέρον. Αν σκεφτεί δε κανείς ότι μιλάμε για έναν κατάλογο έκθεσης, η αξία του έργου ανεβαίνει ακόμη περισσότερο. Το βιβλίο το είχα βρει στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης μια περίοδο, που είχαν μεγάλες εκπτώσεις, δεν το έχω δει σε βιβλιοπωλεία δυστυχώς, ενώ υποθέτω πως μπορεί να πωλείται σε μουσεία ή σημεία πώλησης βιβλίων από κρατικούς φορείς (σαν το μαγαζάκι δίπλα στο Μπέη Χαμάμ).

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Κομμάτια της Εβραϊκής κληρονομιάς στην Θεσσαλονίκη

vivlioniki121

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οι Εβραίοι στη Θεσσαλονίκη: Ανεξίτηλα σημάδια στον χώρο

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης (2012)

ISBN: 978-960-9621-02-1

Τιμή: Περίπου €6

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Οι Εβραίοι στη Θεσσαλονίκη βρίσκονται σχεδόν με την δημιουργία της πόλης. Δεν πρόκειται για μία ομάδα, η οποία ήρθε ξαφνικά το 1492, όπως ίσως οι περισσότεροι νομίζουν. Η ιστορία και η διαδρομή τους έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της πόλης και συνέβαλαν σε πολύ μεγάλο βαθμό στο να γίνει η Θεσσαλονίκη ένα κέντρο εμπορίου για την Μεσόγειο και την Ευρώπη. Το 2012 είχε γίνει στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης μια έκθεση αφιερωμένη στα σημάδια, που άφησαν οι Εβραίοι στην πόλη μας, όταν η κοινότητά τους ήταν πολυπληθής και δημιουργική, πριν αυτή αφανιστεί κατά την διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής. Το βιβλίο για το οποίο θα μιλήσουμε σε αυτήν την ανάρτηση, είναι ο κατάλογος αυτής της έκθεσης.

Η έκδοση είναι άριστη, με σκληρό εξώφυλλο, πολύ καλή ποιότητα φωτογραφιών, κείμενα ευανάγνωστα. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν κάποια βιβλιογραφικά στοιχεία. Η έκδοση του καταλόγου ήταν χορηγία του Συνδέσμου Φίλων Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, του Εβραϊκού Μουσείου Θεσσαλονίκης και του Γερμανικού Προξενείου Θεσσαλονίκης.

Υπάρχουν συνολικά 6 εισαγωγικά κείμενα, ιδιαίτερα ενδιαφέροντα όλα τους, από τους Δαβίδ Σαλτιέλ (πρόεδρο Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης), Wolfgang Hoelscher-Obermaier (Γενικό Πρόξενο Γερμανίας στη Θεσσαλονίκη), Πολυξένη Αδάμ-Βελένη (Διευθύντρια Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσσαλονίκης), Ευάγγελο Χεκίμογλου (Έφορο Εβραϊκού Μουσείου Θεσσαλονίκης), Ευαγγελία Στεφανή (Προϊστάμενη των εκθέσεων του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης) και Αλκμήνη Πάκα (Επίκουρη Καθηγήτρια στο ΑΠΘ, αρχιτέκτονα).

Ακολουθεί ένα σύντομο χρονολόγιο σχετικά με την άφιξη και τη ζωή των Εβραίων Θεσσαλονικέων.

Το κύριο μέρος του βιβλίου, τουλάχιστον ως προς τα κείμενα, χωρίζεται σε 4 κεφάλαια:

  • Πανεπιστήμιο (με αναφορές στο τεράστιο Εβραϊκό Νεκροταφείο)
  • Άξονας Αριστοτέλους (με αναφορές στην συνοικία Ρόγος, στην Αγορά, τις συναγωγές, το σχολείο της Aliance, το Μέγαρο Stein, τις Στοές Μοδιάνο και Σαούλ κα.)
  • Ανατολική Θεσσαλονίκη (με αναφορές κυρίως στα αρχιτεκτονικά αριστουργήματα της περιοχής των Εξοχών, αλλά και τις βιομηχανικές μονάδες των Αλλατίνι)
  • Παλιός Σιδηροδρομικός Σταθμός (με αναφορές στη συνοικία Χιρς, τον επίλογο της μακραίωνης παρουσίας των Εβραίων στην πόλη μας)

Ακολουθεί στη συνέχεια ένας κατάλογος αντικειμένων, τα οποία είχαν παρουσιαστεί στην έκθεση, κάποια εκ των οποίων είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντα και ο αναγνώστης μπορεί να θαυμάσει σήμερα στο Εβραϊκό Μουσείο της πόλης.

Αν και ένα βιβλίο όπως ο κατάλογος μιας έκθεσης επικεντρώνεται κυρίως στο περιεχόμενο της έκθεσης, το βιβλίο αυτό έχει να δώσει πολλά και σε όσους θα το αποκτήσουν τώρα και δεν μπορούνε φυσικά να δούνε την έκθεση. Σε άτομα, που δεν έχουν καμία ή έχουν μικρή σχέση με το παρελθόν της πόλης μας, είναι πολύ καλό, γιατί τους δείχνει την κληρονομιά, που άφησαν οι Εβραίοι στην Θεσσαλονίκη και σήμερα μεγάλο μέρος αυτής αποτελεί κόσμημα για την πόλη. Αλλά και άτομα, που ασχολούνται πιο πολύ με το παρελθόν της Θεσσαλονίκης, μπορούν να θαυμάσουν μία σειρά από φωτογραφίες αντικειμένων, που πριν όχι πολλά χρόνια, υπήρχαν σε πολλά σπίτια συμπολιτών μας. Σίγουρα το Ολοκαύτωμα στη Θεσσαλονίκη ήταν ένα τεράστιο πλήγμα για τον Εβραϊσμό της πόλης και πολλοί πιστεύουν πως από είναι αδύνατο πλέον να ξαναβρεί την παλαιά του αίγλη, αλλά η Θεσσαλονίκη έχει αποδείξει πολλές φορές ότι μπορεί να αναγεννάει τα τέκνα της από τις στάχτες και οι Εβραίοι είναι παιδιά της.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ