Tag Archives: Άνω Πόλη

Το τελευταίο βιβλίο του Μάριου Μαρίνου Χαραλάμπους

img042

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Χρυσή Πύλη της Δύσης

Συγγραφέας: Μάριος Μαρίνος Χαραλάμπους

Έκδοση: Άγνωστο (2005)

ISBN: 960-88776-3-6

Τιμή: Περίπου €18

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Από τις πιο παρεξηγημένες μορφές του λογοτεχνικού κόσμου της Θεσσαλονίκης υπήρξε ο Μάριος Μαρίνος Χαραλάμπους. Το έργο του υπήρξε σημαντικότατο τόσο στην ποίηση, όσο και στην ιστορική έρευνα και μελέτη, εν τούτοις το ιδιόμορφο του χαρακτήρα του τον έθεσε στο περιθώριο. Τα βιβλία του δύσκολα θα τα βρει κάποιος πλέον στα ράφια των βιβλιοπωλείων. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι το τελευταίο του συγγραφέα, ο οποίος πέθανε δύο χρόνια μετά την κυκλοφορία του.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Εξώφυλλο επηρεασμένο από μεσαίωνα, κοσμείται από ένα σχέδιο της Χρυσής Πύλης των δυτικών τειχών της Θεσσαλονίκης, η οποία βρισκόταν περίπου εκεί, που είναι σήμερα η Πλατεία Βαρδαρίου. Κάποιες φωτογραφίες υπάρχουν στο τέλος του βιβλίου. Το έργο το προλογίζουν ο εκδότης Παντελής Γιαννουλάκης και ένα μέντιουμ (διάμεσο την αποκαλεί ο συγγραφέας), τη Μαρία Καρύδη.

Το βιβλίο αυτό του Χαραλάμπους θα μπορούσε να χαρακτηριστεί το πιο αυτοβιογραφικό του, καθώς όλα τα κείμενα κινούνται γύρω από τη ζωή του, είτε την προσωπική, είτε των γονιών του. Κάποιος θα μπορούσε να πει ότι ο Χαραλάμπους ήθελε να αφήσει μια μαρτυρία σχετικά με το παρελθόν του και το έργο του λίγο πριν πεθάνει. Αν αναλογιστεί κανείς τη μοίρα του τεράστιου αρχείου του, το οποίο όπως λέγεται καταστράφηκε μετά το θάνατό του, το βιβλίο αυτό έχει μια ιδιαίτερη σημασία.

Το κυρίως θέμα του βιβλίου αποτελείται από 13 κεφάλαια και 3 παραρτήματα, τα οποία ο Χαραλάμπους αποκαλεί «Τρεις συμβολές μου». Το ύφος των περισσότερων κειμένων είναι το χαρακτηριστικό ρομαντικό ύφος, που ο Χαραλάμπους παρουσίασε στα υπόλοιπα έργα του, μια εντονότατη λυρική διάθεση βγαλμένη από άλλες εποχές, με έντονες αναφορές στο Βυζάντιο και την Αναγεννησιακή Ευρώπη. Οι αναφορές, που γίνονται στη Θεσσαλονίκη είναι πολλές, ακόμη και όταν το θέμα του κεφαλαίου δεν είναι υποχρεωτικά η πόλη μας. Ο Χαραλάμπους μιλάει κυρίως για το Φραγκομαχαλά, τον Βαρδάρη και τις παραβαρδάριες περιοχές, καθώς και για την Άνω Πόλη. Αυτές ήταν πάντα οι γειτονιές, που γοήτευαν τον συγγραφέα, μαζί με τη θάλασσα, το ηλιοβασίλεμα στο Θερμαϊκό και τη δύναμη του Βαρδάρη του ανέμου. Το 9ο κεφάλαιο διαφέρει κάπως, καθώς είναι μια επιστολή του Κώστα Ταχτσή προς τον Χαραλάμπους. Το 7ο κεφάλαιο είναι μια ξεχωριστή ιστορική περιγραφή του βομβαρδισμού της πόλης από τους Άγγλους τον Σεπτέμβριο του 1944, ενώ το 6ο κεφάλαιο μιλάει για τον Αλκή Πετσά, μια ξεχωριστή φυσιογνωμία της περιοχής της Μπάρας του Μεσοπολέμου. Από το 11ο έως το 13ο κεφάλαιο τα κείμενα αποτελούν έναν συνδυασμό ιστορίας και λογοτεχνίας για τη Θεσσαλονίκη για θέματα, που ελάχιστα πράγματα θα διαβάσετε σε άλλα βιβλία. Αν και αναφέρομαι σε κάποια μόνο κεφάλαια, τα υπόλοιπα έχουν επίσης ενδιαφέρον, αν και εξαιτίας του ιδιαίτερα προσωπικού και οικογενειακού χαρακτήρα τους ίσως κουράσουν κάπως τον αναγνώστη.

Στα παραρτήματα υπάρχουν τρεις μελέτες του συγγραφέα, οι δύο είναι αφιερωμένες στον Φραγκομαχαλά της πόλης, ενώ το τρίτο μιλάει για τον Μαξ Ρούμπενς, έναν από τους σπουδαιότερους αρχιτέκτονες, με πολλά κτίρια της πόλης να φέρουν την υπογραφή του.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε πολύ. Ο Χαραλάμπους υπήρξε ένας άνθρωπος, που αγάπησε βαθιά τη Θεσσαλονίκη και η πόλη επηρέασε πολύ μεγάλο μέρος του έργου του. Λογοτεχνικά και ιστορικά έχει προσφέρει πολλά πράγματα, αλλά ακόμη η συνεισφορά του δεν έχει αξιολογηθεί όπως θα της έπρεπε. Το βιβλίο αυτό δεν κυκλοφορεί πια, θα το βρείτε σε παλαιοβιβλιοπωλεία.

 

Advertisements

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ, Μάριος Μαρίνος

Βόλτες στη Θεσσαλονίκη του Μαρίνου Χαραλάμπους

img033

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Συνομιλίες με τους ανέμους – Εποχή πρώτη

Συγγραφέας: Μάριος Μαρίνος Χαραλάμπους

Έκδοση: Τα τραμάκια (1991)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ο Μάριος Μαρίνος Χαραλάμπους υπήρξε μια από τις ιδιόμορφες λογοτεχνικές μορφές της Θεσσαλονίκης. Το σύνολο σχεδόν του έργου του είναι αφιερωμένο στην πόλη ή εμπνευσμένο από αυτήν. Ένας ρομαντικός συγγραφέας, γεννημένος ίσως σε μια εποχή, που δεν τον χωρούσε και στην οποία δεν ταίριαζε, άφησε κληρονομιά για την πόλη ποιήματα, πεζά και μελέτες. Το βιβλίο αυτής της ανάρτησης μιλάει για μία συλλογή διηγήσεων του συγγραφεά, με πρωταγωνίστρια τη Θεσσαλονίκη.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή, χωρίς τίποτα το ιδιαίτερο. Κλασσική σε μέγεθος και εικόνα των βιβλίων, που έβγαζαν παλαιότερα τα «Τραμάκια», ουσιαστικά δηλαδή ο εκδοτικός οίκος «Τραμ» του Γιώργου Κάτου.

Το βιβλίο αποτελείται από 30 μικρά διηγήματα. Σε αυτά ο Χαραλάμπους μας παρουσιάζει την πόλη όπως αυτός την έχει δει, με τον μοναδικό, για μένα, και ξεχωριστό του τρόπο. Βόλτες κυρίως στον δυτικό τομέα της Θεσσαλονίκης, από τον Φραγκομαχαλά έως τους δρόμους γύρω από τον παλιό και το νέο σιδηροδρομικό σταθμό. Αλλά και στα στενά της Άνω Πόλης, στους μικρούς δρόμους, οι οποίοι δεν είχαν αναδειχτεί παλαιότερα από άλλους συγγραφείς. Αλλά για τον συγγραφέα η Θεσσαλονίκη είναι περισσότερα πράγματα από τους δρόμους και τις συνοικίες. Είναι ο άνεμος ο Βαρδάρης, γνωστός και τραγουδισμένος, μα και ο Νοτιάς, που σηκώνει τα κύματα και ζεσταίνει την πόλη. Είναι τα χρώματα του ουρανού στα δειλινά και τα ηλιοβασιλέματα, τα οποία τα περιγράφει με μαγευτικό τρόπο. Γοητευμένος ο Χαραλάμπους από τα Κάστρα και την ιστορία τους, από τα Τείχη, που χάθηκαν, μνημονεύει πρόσωπα και γειτονιές, που δεν υπάρχουν πια. Στα κείμενά του αναδεικνύει ιστορικά στοιχεία για τη Θεσσαλονίκη, δοσμένα όμως με έναν λυρισμό μιας άλλης εποχής. Το πρώτο κείμενο με τίτλο «Εισαγωγή στην παλιά Θεσσαλονίκη» είναι ένας ύμνος για την πόλη, ενώ το κείμενο με τίτλο «Θεσσαλονίκη, το μεγάλο θέατρο» μας χαρίζει μια εμπνευσμένη εικόνα της Θεσσαλονίκης, με σκηνή τον Θερμαϊκό Κόλπο και κερκίδες την πόλη. Σε όλα τα κείμενα πεζογραφία και ποίηση παντρεύονται με μοναδικό τρόπο. Βιώματα, ακούσματα και παλιές ιστορίες παρουσιάζονται στις σελίδες και στα μάτια του αναγνώστη εμφανίζεται μια Θεσσαλονίκη μαγική, πλανεύτρα και ερωτική, όχι όμως με τη φτήνια του όρου, όπως την χρησιμοποίησαν τις περισσότερες φορές, αλλά με μια ξεχωριστή αίσθηση.

Ο Χαραλάμπους υπήρξε μια ιδιόμορφη προσωπικότητα. Κινούνταν ανάμεσα στον μύθο και την ιστορία, προσπάθησε να βρει απαντήσεις στα φαντάσματα, που τον κυνηγούσαν στη μεταφυσική και σε κόσμους φαντασιακούς. Έφυγε από τη ζωή και κανείς δεν το πήρε χαμπάρι, στα ανθολόγια και σε συλλεκτικές εκδόσεις τα κείμενά του δεν χωρούσαν, μήτε έτυχε να εκδοθούν ξανά, οπότε τα περισσότερα έργα του, αν όχι όλα, θα πρέπει να τα ψάξετε σε παλαιοβιβλιοπωλεία. Κι όμως, μέσα από τα κείμενά του φανερώνεται μια ειλικρινής αγάπη για την Θεσσαλονίκη και τους ανθρώπους της, για το παρελθόν και την ιστορία της. Το αρχείο, που είχε μαζέψει για την πόλη ήταν τεράστιο, φωτογραφίες, κείμενα και ταινίες, που ο ίδιος είχε φτιάξει. Δυστυχώς σήμερα αγνοείται η τύχη του και λέγεται ότι καταστράφηκε μετά τον θάνατό του. Θεωρώ ότι ο Χαραλάμπους είναι ο πιο αδικημένος από τους συγγραφείς της πόλης μας, με σημαντικό έργο, το οποίο ελπίζω κάποια στιγμή στο μέλλον να αναδειχτεί και να βρει τη θέση, που του αρμόζει στη λογοτεχνική κληρονομιά της πόλης μας.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Από τα ομορφότερα πεζά, που έχουν γραφτεί για την πόλη, με μοναδικές περιγραφές, λυρικό λόγο, ιστορικές αναφορές, αποκαλύπτει μια Θεσσαλονίκη, που δεν μπορεί ο αναγνώστης να μην την ερωτευτεί. Μακάρι να κυκλοφορήσει πάλι από κάποιον εκδοτικό οίκο.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ, Μάριος Μαρίνος

Ιστορίες γειτονιάς γύρω από το Γεντί Κουλέ

vivlioniki161

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η τελευταία γειτονιά

Συγγραφέας: Πάνος Ρούτης

Έκδοση: Λιβάνης (2010)

ISBN: 978-960-14-2219-0

Τιμή: Περίπου €15

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Οι γειτονιές της Άνω Πόλης κρύβουν μια μυστική δύναμη, που προέρχεται μάλλον από τις πολλές και διαφορετικές εποχές, που έχουν αφήσει το αποτύπωμά τους πάνω στα μέρη αυτά. Τα Τείχη, το Γεντί Κουλέ, το Τσινάρι, οι Βυζαντινές Εκκλησίες και οι μονές, τα Οθωμανικά μνημεία, μαζί με τα μικρά σπίτια ή τα αρχοντικά, όσα έχουν μείνει, με τα σαχνισιά, φτιάχνουν έναν κόσμο, που παλιότερα είχε έλκυε τους φωτογράφους των συμμαχικών στρατευμάτων, αργότερα τους εικαστικούς και διαχρονικά τους λογοτέχνες. Το βιβλίο αυτής της ανάρτησης είναι «γυρισμένο» σε μία γειτονιά της Άνω Πόλης, γύρω από το Γεντί Κουλέ συγκεκριμένα.

Η έκδοση είναι καλή, με εξώφυλλο ανάγλυφο, έχοντας εικόνα από τα τείχη της πόλης μας. Ογκώδες, κοντά στις 600 σελίδες. Το προλογίζει ο διάσημος αστροφυσικός Δημήτρης Νανόπουλος, ενώ στο οπισθόφυλλο υπάρχει κριτική του έργου από τον Βασίλη Βασιλικό.

Το βιβλίο αν και μυθιστόρημα, χωρίζεται σε 8 ιστορίες, που θα μπορούσαν να είναι διηγήματα. Βέβαια όλες οι ιστορίες έχουν πολλά κοινά σημεία και κινούνται όλες γύρω από την οικογένεια του «Παλιολλαδίτη», Παναγιώτη Ρούτη. Πρόκειται για τον παππού του συγγραφέα, στου οποίου της διηγήσεις βασίστηκε και το μυθιστόρημα.

Πρόκειται για μία ιστορική αναδρομή στα γεγονότα, που συγκλόνισαν την Ελλάδα αλλά και την πόλη, μέσα από τα βιώματα των πρωταγωνιστών του βιβλίου. Ο 20ος αιώνας κυρίως, με τους πολέμους, τις διώξεις, τη φτώχεια και την δυστυχία, αλλά και την πρόοδο των ανθρώπων, μέσα από τις θυσίες και τους αγώνες τους. Οι ελπίδες και τα πιστεύω, αλλά και οι προδοσίες τους, είναι τα κύρια θέματα του έργου.

Αν και το βιβλίο στα λεγόμενα του προλόγου και του οπισθόφυλλου «υμνείται» από διάσημους ανθρώπους, προσωπικά δεν μπορώ να πω ότι μου άρεσε ή μάλλον για να είμαι πιο συγκεκριμένος, μου έχει αφήσει μία περίεργη εντύπωση. Ενώ υπάρχουν σημεία διήγησης με ρεαλισμό, ζωντάνια, που θυμίζουν ίσως μεγάλους πεζογράφους, είναι ιδιαίτερα έντονη η προσπάθεια του συγγραφέα να «χωρέσει» στους πρωταγωνιστές αυτά που ο Ρούτης θέλει να πει, κάνοντας το έργο να μοιάζει ψεύτικο. Οι διάλογοι νομίζω είναι το πολύ αδύναμο σημείο του βιβλίου, φαίνεται ιδιαίτερα έντονα ότι τα λόγια των ηρώων δεν συμβαδίζουν καθόλου με την περιγραφή και το χτίσιμο των χαρακτήρων. Από ένα σημείο και έπειτα το βιβλίο μου φάνηκε ιδιαίτερα κουραστικό και πρόκειται για λίγα βιβλία, που άργησα να τα διαβάσω τόσο πολύ, γιατί προσωπικά το κείμενο δεν μπορούσε να με κρατήσει. Φυσικά δεν είμαι κριτικός και η υποκειμενική μου αντίληψη για την αξία ενός βιβλίου ίσως δεν είναι αξιόλογη, πιθανόν δε ο Βασίλης Βασιλικός, που βρίσκει το βιβλίο εξαιρετικό να έχει περισσότερο δίκιο. Προσωπικά δεν θα το αγόραζα σε κάποιον για δώρο.

Σχολιάστε

Filed under ΡΟΥΤΗΣ, Πάνος, Συγγραφείς

Ένας περίπατος στην Άνω Πόλη

vivlioniki031

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Άνω Πόλη: Ένας περίπατος στην πόλη

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: University Studio Press (2014)

ISBN: 978-960-12-2194-6

Τιμή: Περίπου €4

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν δύο χρόνια, ο Ηρακλής Παπαϊωάννου είχε επιμεληθεί ένα μικρό λεύκωμα, με φωτογραφίες από καλλιτέχνες με αντικείμενο το σημερινό Μπεχ Τσινάρ. Ακολούθησε πέρυσι μια αντίστοιχη δουλειά για την Αρετσού και την Νέα Κρήνη, ενώ φέτος το θέμα ήταν η Άνω Πόλη. Για αυτό το βιβλίο θα μιλήσουμε σε αυτήν την ανάρτηση.

Η έκδοση και εδώ είναι πάρα πολύ καλή ποιοτικά. Χρησιμοποιήθηκε και εδώ χαρτί Magno Satin των 170gr και η εκτύπωση των φωτογραφιών είναι άριστη. Η διαφορά σε σχέση με τις προηγούμενες δύο εκδόσεις, είναι ότι αυτή είναι δίγλωσση (στο μικρό κείμενο που έχει), καθώς και ότι η τωρινή έκδοση στηρίζεται από τον Δήμο Θεσσαλονίκης.

Τα κείμενα είναι δύο, το ένα της Έλλης Χρυσίδου, με την ιδιότητα της Αντιδημάρχου Πολιτισμού του Δήμου Θεσσαλονίκης (ψιλοαδιάφορο) και το δεύτερο του Ηρακλή Παπαϊωάννου, το οποίο είναι και ο ουσιαστικός πρόλογος του λευκώματος, καθώς μας φέρνει σε μία πρώτη επαφή με τους 4 φωτογράφους, οι οποίοι προσέφεραν το έργο τους για την δημιουργία αυτού του λευκώματος.

Οι φωτογράφοι αυτοί είναι οι Γιάννης Παντελίδης, Εύη Γιαννακού, Θόδωρος Ανδρεάδης και Λία Ναλμπαντίδου. Όλοι διάλεξαν την έγχρωμη φωτογραφία για τα θέματά τους. Κάθε ένας από αυτούς, προσεγγίζει την Άνω Πόλη από διαφορετική άποψη.

Ο Γιάννης Παντελίδης κινείται κυρίως περιμετρικά των Κάστρων, τα οποία είναι στενά συνδεδεμένα με την περιοχή της Άνω Πόλης. Η Εύη Γιαννακού επιλέγει την αποτύπωση των «καστρόπληκτων», προσφυγικών δηλαδή σπιτιών, τα οποία χτίστηκαν στην Άνω Πόλη από πρόσφυγες και χρησιμοποίησαν για έναν τοίχο την επιφάνεια των Τειχών. Ο Θόδωρος Ανδρεάδης αποτυπώνει τους ανθρώπους αυτής της ιδιαίτερης πολιτείας, πρόσωπα οικεία και καθημερινά. Τέλος, η Λία Ναλμπαντίδου αποφασίζει να παρουσιάσει απογευματινές και νυχτερινές λήψεις της πόλης από τα Κάστρα, αλλά και της Άνω Πόλης.

Προσωπικά το βρήκα ενδιαφέρον το λεύκωμα, αν και πιστεύω ότι η Άνω Πόλη έχει πολλά πρόσωπα, τα οποία δεν αποτυπώθηκαν στις εικόνες του βιβλίου. Από όλη την σειρά, με διαφορά πιστεύω ότι οι φωτογραφίες του Μπεχ Τσινάρ ήταν πολύ πιο ενδιαφέρουσες, αν και είναι άδικο να συγκρίνουμε έργα διαφορετικών καλλιτεχνών με διαφορετικό θέμα. Η κρίση μου είναι καθαρά υποκειμενική, συγκρίνοντας τα βιβλία κυρίως, όχι τις φωτογραφίες. Πάντως είναι σε πολύ καλή τιμή το βιβλίο, οπότε μπορείτε να το αποκτήσετε, για να στηρίξετε κιόλας τον θεσμό των Περιπάτων στην Πόλη.

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ