Εικόνες της Θεσσαλονίκης από τις αρχές του 20ου αιώνα

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Καρτ-ποστάλ της Θεσσαλονίκης στις αρχές του 20ου αιώνα

Συγγραφέας: Ευθύμιος Κίτσης

Έκδοση: University Studio Press (2008)

ISBN: 978-960-12-1690-4

Τιμή: Περίπου €20

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Βρισκόμαστε στο 2018 και αν κάποιος ενδιαφέρεται να δει παλιές φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης, μπορεί να ψάξει μέσα από χιλιάδες, που υπάρχουν αναρτημένες στο διαδίκτυο. Ειδικά στο Facebook οι σελίδες «Άγνωστη Θεσσαλονίκη» και «Παλιές Φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης» έχουν πάρα πολύ υλικό, με σχολιασμό και τεκμηρίωση από ρέκτες του είδους. Πριν 10 χρόνια βέβαια κάτι τέτοιο δεν ήταν τόσο διαδεδομένο, οπότε βιβλία όπως αυτό της σημερινής ανάρτησης κάλυπταν το κενό.

Η έκδοση είναι πάρα πολύ καλή. Οι φωτογραφίες είναι σε πολύ καλή ανάλυση και σε μέγεθος τέτοιο, που να φαίνονται καθαρά λεπτομέρειες. Κείμενα ευανάγνωστα και βιβλιογραφικά στοιχεία στο τέλος του βιβλίου. Μια αξιοπρεπέστατη δουλειά.

Το λεύκωμα περιέχει υλικό από τη συλλογή του συγγραφέα. Πρόκειται για καρτ-ποστάλ της Θεσσαλονίκης από τις αρχές του αιώνα, λίγο πριν και λίγο μετά την απελευθέρωση. Τις περισσότερες ο αναγνώστης μάλλον θα τις έχει δει σε άλλες εκδόσεις ή και στο διαδίκτυο. Δεν είναι βέβαια η σπανιότητα, που ξεχωρίζει αυτές τις φωτογραφίες, αλλά ο τρόπος περιγραφής των. Σε κάθε μία από αυτές δίνονται αρχικά στοιχεία σχετικά με το μέγεθός τους, τον φωτογράφο (όταν αυτός είναι γνωστός), τον εκδότη (πάλι όταν αυτός είναι γνωστός), το πότε μπορεί να τραβήχτηκε, το πότε κυκλοφόρησε και πότε στάλθηκε. Κάτι παρόμοιο είχαμε δει σε ένα άλλο βιβλίο, του Νικόλαου Ζαχαρόπουλου, το οποίο παρουσιάστηκε πριν από καιρό στη Vivlioniki, μόνο, που ενώ το κείμενο ήταν πολύ πιο πλούσιο, η ανάλυση των εικόνων ήταν κακή, με αποτέλεσμα να χάνει σε αξία όλο το βιβλίο.

Ο Κίτσης επιχειρεί να κάνει τεκμηρίωση του υλικού των καρτ-ποστάλ και να φανερώσει στον αναγνώστη διάφορα στοιχεία, τα οποία μπορεί να έχουν χαθεί με το πέρασμα του χρόνου. Ως ένα βαθμό το πετυχαίνει, αν και στη δεκαετία, που ακολούθησε μετά την κυκλοφορία του λευκώματος, η δουλειά αυτή έχει τελειοποιηθεί πλέον και τα κενά ή τα λάθη, που θα δει ο αναγνώστης στο βιβλίο έχουν διορθωθεί. Για να είμαι πάντως δίκαιος με το βιβλίο, αυτό, που ξεχωρίζει είναι η καθαρότητα των εικόνων, πράγμα, που για ένα λεύκωμα είναι εξαιρετικά σημαντικό.

Μετά από μια σύντομη εισαγωγή του συγγραφέα και το προλογικό σημείωμα του Γιώργου Αναστασιάδη για το βιβλίο, ακολουθεί μια ιστορική αναδρομή στο παρελθόν της Θεσσαλονίκης από την ίδρυσή της έως σήμερα και στη συνέχεια ξεκινάει το κυρίως θέμα του λευκώματος. Οι εικόνες ταξινομούνται σε 5 κυρίως κεφάλαια:

  • Απόψεις (από τη θάλασσα και από τα Κάστρα)
  • Δρόμοι-Συνοικίες
  • Μνημεία (Εκκλησίες-Τζαμιά, Λευκός Πύργος, Καμάρα, Διοικητήριο, Σιντριβάνι)
  • Κοινωνική ζωή-επαγγέλματα
  • Μετά την Πυρκαγιά

Όπως έγραψα και νωρίτερα υπάρχουν κάποια λάθη στο βιβλίο και στην τεκμηρίωση, για παράδειγμα η εικόνα στη σελίδα 172, που γράφει μεν «Souvenir de Salonique», έχει αποδειχτεί ότι δεν έχει βγει στην πόλη μας. Αλλά μιλάμε για πολύ μικρές λεπτομέρειες, οι οποίες δεν μπορούν να μειώσουν την αξία της εικόνας. Πέρα από την εικόνα της καρτ-ποστάλ, υπάρχει και μια δεύτερη, η οποία σαν να ζουμάρει σε μια λεπτομέρεια της φωτογραφίας, στοιχείο, που είχαμε δει και σε ένα βιβλίο των Σερέφα-Γιακουμή και προσωπικά μου άρεσε.

Συνολικά βρήκα το βιβλίο ενδιαφέρον. Ίσως αν το είχα διαβάσει τον πρώτο καιρό, που ξεκίνησα την ενασχόλησή μου με τα βιβλία για τη Θεσσαλονίκη, να μου είχε αρέσει πολύ περισσότερο. Πρόκειται για μια όμορφη έκδοση, που έγινε με το μεράκι ενός ανθρώπου, ο οποίος δεν είναι επαγγελματίας ιστορικός, αλλά ήθελε να προσφέρει ένα μικρό κομμάτι κι αυτός στην αναγνώριση και ανάδειξη του παρελθόντος αυτής της πόλης. Σίγουρα θα το πρότεινα σε κάποιον, που τώρα ξεκινάει το δικό του ταξίδι στην ιστορία της Θεσσαλονίκης.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ΚΙΤΣΗΣ, Ευθύμιος, Συγγραφείς

Ιστορικές στιγμές της Θεσσαλονίκης μέσα από θρύλους, δοξασίες και μυστήρια

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Το μυστικό της νύμφης – Ιστορίες & θρύλοι της Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Μαρία Ράπτη

Έκδοση: Αρχέτυπο (2018)

ISBN: 978-960-421-248-4

Τιμή: Περίπου €12

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Με πάνω από 2300 χρόνια ιστορίας, η Θεσσαλονίκη δεν θα μπορούσε να μην έχει ιστορίες και θρύλους σχετικούς με διάφορες φάσεις και γεγονότα του παρελθόντος της. Τίποτα βέβαια δεν γεννιέται από το πουθενά και ένας μύθος συνήθως σχετίζεται με μια πραγματικότητα, την οποία ο ανθρώπινος νους την έπλασε και τη μπόλιασε με μεγάλη δόση φαντασίας. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης μιλάει για τέτοιες ιστορίες και θρύλους της Θεσσαλονίκης.

Η έκδοση είναι απλή και όμορφη. Χάρτινο εξώφυλλο, το οποίο κοσμείται από ένα σκίτσο, που είχε παρουσιαστεί στο περιοδικό Tour de Monde το 1860 με τίτλο «Θεσσαλονικιά». Ευανάγνωστο κείμενο με διάφορα σκίτσα ή παλιές φωτογραφίες να το συνοδεύουν. Στο τέλος υπάρχει η βιβλιογραφία και οι πηγές των φωτογραφιών. Αξίζει να σημειωθεί ότι το διαδίκτυο αποτελεί βασική πηγή τόσο στη βιβλιογραφία, όσο – κυρίως – στις εικόνες του βιβλίου.

Πολλά από τα κείμενα του βιβλίου είχαν παρουσιαστεί στη σελίδα του Εξώστη (http://www.exostispress.gr) και στη στήλη «Αστικοί θρύλοι της Θεσσαλονίκης». Στο βιβλίο ακολουθείται μια χρονική σειρά, ξεκινώντας από την παλαιότερη ιστορία, που σχετίζεται με την ίδρυση της Θεσσαλονίκης και φτάνοντας ως το σήμερα και πιο συγκεκριμένα τη δημιουργία της Νέας Παραλίας.

Κάθε θέμα έχει μια συγκεκριμένη δομή, όπου αρχικά παρουσιάζεται μια διήγηση μυθιστορηματικού χαρακτήρα, με ύφος μυστηρίου, την οποία θα μπορούσε να διηγηθεί μια γιαγιά στα εγγόνια της (τουλάχιστον για κάποιες από αυτές). Χαρακτηριστική η συχνότητα του «λένε» στις διηγήσεις αυτές. Στη συνέχεια δίνονται ιστορικά στοιχεία για το θέμα, το οποίο ποικίλει και μπορεί να είναι ένα κτίριο ή ένα σημείο της πόλης ή ακόμη προσωπικότητες, φυσικά φαινόμενα και γεγονότα, όλα σχετιζόμενα με τη Θεσσαλονίκη.

Ο αναγνώστης έχει πολλά και ενδιαφέροντα πράγματα να μάθει στα μικρά κεφάλαια του βιβλίου. Προσωπικά βρήκα πολύ ενδιαφέροντα τα κεφάλαια για τον Τουρμπέ του Μουσά Μπαμπά στην Πλατεία Τερψιθέας, για το Μεβλεβί Χανέ, για το Μπενσουσάν Χαν στην οδό Εδέσσης (το οποίο ακόμη υπάρχει). Το βιβλίο βέβαια κυρίως απευθύνεται σε άτομα, που τώρα ξεκινούν να ερευνούν το παρελθόν και την ιστορία της Θεσσαλονίκης και νομίζω πως με τον τρόπο, που είναι γραμμένο σίγουρα θα ιντριγκάρει το ενδιαφέρον των αναγνωστών.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε. Τόσο το πρώτο μέρος των κειμένων, με τις αφηγήσεις θρύλων και μύθων, όσο και το δεύτερο μέρος των κειμένων με τα ιστορικά στοιχεία. Η γραφή της Ράπτη έχει τη δυναμική να μεταφέρει τον αναγνώστη στον κόσμο των θρύλων της Θεσσαλονίκης, στον οποίον αναφέρεται και ο τίτλος του βιβλίου και ο οποίος όσο και να περνάνε τα χρόνια, εξακολουθούν να έχουν δυναμική, ενώ πολλά από τα μυστήρια της πόλης παραμένουν ανεξιχνίαστα.

Σχολιάστε

Filed under ΡΑΠΤΗ, Μαρία, Συγγραφείς

Στοιχεία για τη Φράγκικη Κοινότητα της Θεσσαλονίκης

img059

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οι Φράγκοι της Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Γρηγόρης Μπρέντας, Σπύρος Λαζαρίδης, Κώστας Κρικέλης

Έκδοση: Κέντρο Ιστορίας Αμπελοκήπων Θεσσαλονίκης (2017)

ISBN: 978-960-99908-2-0

Τιμή: Περίπου €15

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η πληθώρα βιβλίων, που έχει κυκλοφορήσει για τη Θεσσαλονίκη τα τελευταία χρόνια, έχει ως αποτέλεσμα να μαθαίνουμε όλο και περισσότερα πράγματα για πολλές άγνωστες πτυχές της ιστορίας της πόλης μας. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης κάνει μια εξαιρετική δουλειά, παρουσιάζοντας ένα σημαντικότατο κομμάτι του παρελθόντος της Θεσσαλονίκης, το οποίο για διάφορους λόγους, δεν είχε αποτελέσει πεδίο μελέτης για ιστορικούς και ερευνητές. Ένα βιβλίο για την κοινότητα των Φράγκων της Θεσσαλονίκης.

Η έκδοση είναι πάρα πολύ καλή. Πολύ όμορφο εξώφυλλο με φωτογραφία του οικογενειακού τάφου των Charnaud, που βρίσκεται στο καθολικό νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης. Δεν νομίζω πολλοί Θεσσαλονικείς να γνωρίζουν πού βρίσκεται το καθολικό νεκροταφείο (στους Αμπελόκηπους είναι, πίσω από το συμμαχικό νεκροταφείο του Ζέιτενλικ) και φαντάζομαι πολύ λιγότεροι γνωρίζουν ότι ένα τέτοιο μνημείο, όπως ο οικογενειακός τάφος των Charnaud υπάρχει στη Θεσσαλονίκη (για τους Charnaud ούτε λόγος φυσικά…). Ευανάγνωστο κείμενο, φωτογραφίες σε πολύ καλή ανάλυση, σωστά ταξινομημένο υλικό, ώστε να μην κουράζει τον αναγνώστη. Στις κάτω σελίδες πολλών σελίδων υπάρχουν σημειώσεις και βιβλιογραφικές αναφορές. Με τόσα πολλά ονόματα, που υπάρχουν, θεωρώ πως θα έπρεπε να υπάρχει ένα ευρετήριο ονομάτων. Πάντως συνολικά τη βρήκα μια πολύ προσεγμένη δουλειά και σε πολύ καλή τιμή.

Από τους συγγραφείς, τον Μπρέντα και τον Κρικέλη τους συναντάμε για πρώτη φορά στη Vivlioniki, ενώ τον Σπύρο Λαζαρίδη τον έχουμε δει σε κάποια βιβλία του. Ο Λαζαρίδης είναι ίσως ο σημαντικότερος μελετητής και ερευνητής της ιστορίας της Δυτικής Θεσσαλονίκης, με το έργο του «Η μοναξιά του Ζέιτενλικ» να θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα βιβλία, που έχουν γραφτεί συνολικά για την ιστορία της πόλης μας. Άλλα έργα του, που παρουσιάστηκαν στη Vivlioniki μπορείτε να δείτε εδώ, εδώ και εδώ.

Το βιβλίο χωρίζεται ουσιαστικά σε 4 κεφάλαια, εκ των οποίων το τέταρτο περιέχει φωτογραφικό υλικό από το καθολικό νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης.

  • Το πρώτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Η ιστορία της Καθολικής Κοινότητας της Θεσσαλονίκης» και το υπογράφει ο Γρηγόρης Μπρέντας. Σε αυτό ο συγγραφέας ξεκινά χρονικά από τα πρώτα χρόνια της Εκκλησίας της Θεσσαλονίκης, η οποία μπορεί να υπερηφανεύεται ότι ιδρύθηκε από τον Απόστολο Παύλο. Άλλωστε η πρώτη επιστολή του Παύλου προς τους Θεσσαλονικείς θεωρείται το παλαιότερο γραπτό κείμενο της Παλαιάς Διαθήκης. Λίγοι νομίζω γνωρίζουν ότι η Εκκλησία της Θεσσαλονίκης αρχικά ήταν υπό τη δικαιοδοσία του Πάπα της Ρώμης και όχι υπό τη δικαιοδοσία του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως. Ο λόγος δε, που ο εκάστοτε μητροπολίτης Θεσσαλονίκης ονομάζεται και «Παναγιότατος» έχει τις ρίζες του σε εκείνα τα χρόνια και μπορείτε να τον διαβάσετε στο βιβλίο. Πολύ σημαντικές οι αναφορές, που γίνονται τόσο στην άλωση της πόλης από τους Νορμανδούς, όσο και στο Λατινικό Βασίλειο της Θεσσαλονίκης, για το οποίο είχαμε δει κάποια πράγματα σε προηγούμενη ανάρτηση στη Vivlioniki. Με κείμενα σχετικά με τους Ιησουίτες μοναχούς και την πρώτη εγκατάσταση Φράγκων στη Θεσσαλονίκη φτάνουμε στο χτίσιμο του πρώτου καθολικού ναού, ο οποίος ήταν αφιερωμένος στον Άγιο Λουδοβίκο και η θεμελίωσή του έγινε το 1743, ενώ στη συνέχεια γίνονται αναφορές τόσο για τους Λαζαριστές, όσο και για την καθολική κοινότητα με πολλές λεπτομέρειες τόσο για την ανάπτυξή της, όσο και για τα προβλήματα, που αυτή αντιμετώπιζε. Ακολουθούν κείμενα για την πορεία της κοινότητας στον 20ο αιώνα και στο πόσο αυτή επηρεάστηκε από τη Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917, αλλά και με τους δύο Παγκόσμιους Πολέμους. Συνολικά πρόκειται για ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον κεφάλαιο, όπου ο αναγνώστης μπορεί να βρει πάρα πολύ σημαντικές πληροφορίες για τη Θεσσαλονίκη και για τη Φράγκικη κοινότητά της.
  • Το δεύτερο κεφάλαιο έχει τίτλο «Οι Καθολικοί δυτικά» και το υπογράφει ο Σπύρος Λαζαρίδης. Εδώ ο συγγραφέας επικεντρώνεται στο έργο των Λαζαριστών στη Θεσσαλονίκη, το οποίο ήταν ιδιαίτερα σπουδαίο, αν και για εθνικούς και θρησκευτικούς λόγους έχει υποβαθμιστεί η αξία του. Εδώ επίσης ο αναγνώστης θα βρει πληροφορίες σχετικά με την ιστορία του καθολικού νεκροταφείου. Με πάρα πολλές αναφορές σε ονόματα, ίσως κουράσει λίγο τον αναγνώστη, αλλά ο τρόπος γραφής του Λαζαρίδη προσδίδει στο κείμενο μια συναρπαστική χροιά.
  • Το τρίτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Βιογραφίες επωνύμων» και υπογράφεται πάλι από τον Γρηγόρη Μπρέντα. Εδώ ο συγγραφέας ασχολείται με το έργο μερικών «ενοίκων» του Καθολικού Νεκροταφείου, των πιο επώνυμων εξ αυτών. Μερικούς τους γνωρίζουμε όλοι, όπως τον Pierro Arrigoni και τον Vitaliano Poselli, σπουδαίους αρχιτέκτονες, των οποίων κομμάτι από το έργο κοσμεί ακόμη και σήμερα τη Θεσσαλονίκη. Λιγότερο γνωστός, αλλά με σημαντικό έργο και ο Γάλλος αρχιτέκτονας Joseph Pleyber.
  • Τέλος, το τέταρτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Τα Καθολικά Κοιμητήρια της Θεσσαλονίκης – Φωτογραφικό Λεύκωμα» και μεταφέρει τον αναγνώστη μέσα από το φακό του Κώστα Κρικέλη στον άγνωστο, στους περισσότερους, χώρο του Καθολικού Νεκροταφείου. Αξίζει να σταθούμε στο μαρμάρινο φέρετρο της Ερνεστίνας, αλλά και στον οικογενειακό τάφο των Charnaud, με τα υπέροχα γλυπτά. Πολλά μνήματα δυστυχώς είναι παρατημένα και δύσκολα κάποιος θα βρεθεί να τα προσέξει ή να τα συντηρήσει, αν και αξίζει να σημειωθεί ότι στο νεκροταφείο ακόμη και σήμερα γίνονται ταφές.

Τον κόσμο των Φράγκων της Θεσσαλονίκης τον γνώρισα αρχικά μέσα από τα κείμενα του Μάριου Μαρίνου Χαραλάμπους, ο οποίος γοητευμένος από τον κόσμο αυτόν είχε αφιερώσει πολλές σελίδες για αυτόν, τόσο στα ποιήματα, όσο και στις έρευνές του. Το βιβλίο αυτό της σημερινής ανάρτησης προσεγγίζει τη Φράγκικη Κοινότητα της Θεσσαλονίκης περισσότερο με ιστορικό ύφος, παρά με μυθιστορηματικό και το θεωρώ πάρα πολύ σημαντικό, καθώς, όπως γράφεται και στο οπισθόφυλλο «Η Κοινότητα των «Φράγκων», σαν μια ασήμαντη για τους ιστοριογράφους λεπτομέρεια στον κορμό της Θεσσαλονίκης, λείπει από τις περισσότερες εξιστορήσεις για την πόλη…». Την αδικία αυτή έρχεται να διορθώσει το έργο των Μπρέντα, Λαζαρίδη και Κρικέλη, σε μια πολύ όμορφη έκδοση, αναδεικνύοντας για άλλη μια φορά το πολύχρωμο μωσαϊκό της πόλης μας, το οποίο της έδιδε την ξεχωριστή, αρχοντική ομορφιά της.

 

Σχολιάστε

Filed under ΚΡΙΚΕΛΗΣ, Κώστας, ΛΑΖΑΡΙΔΗΣ, Σπύρος, ΜΠΡΕΝΤΑΣ, Γρηγόρης, Συγγραφείς

Αφιέρωμα της Νέας Εστίας στα πρώτα 50 χρόνια της λογοτεχνικής Θεσσαλονίκης (1912-1962)

Σάρωση_20180131

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη (1912-1962)

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Νέα Εστία (1962)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Μια μικρή παρατυπία θα κάνω σε αυτήν την ανάρτηση, καθώς δεν πρόκειται για ένα βιβλίο, αλλά για ένα τεύχος περιοδικού, το οποίο όμως έχει μέγεθος βιβλίου. Πρόκειται για το τεύχος της Νέας Εστίας, το οποίο κυκλοφόρησε την 1η Δεκεμβρίου 1962 και ήταν αφιερωμένο στη Θεσσαλονίκη και πιο συγκεκριμένα στη λογοτεχνική ζωή της πόλης τα πρώτα 50 χρόνια από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης.

Η έκδοση είναι απλή, στην αισθητική των εντύπων της δεκαετίας του ’60. Από τις περίπου 250 σελίδες του τεύχους, οι 200 είναι κομμάτι του αφιερώματος. Την «επιμέλεια» είχε αναλάβει ο Γιώργος Βαφόπουλος. Υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες, αλλά δεν είναι σε καλή ποιότητα. Διευθυντής και εκδότης της Νέας Εστίας ήταν ο Πέτρος Χάρης.

Στο αφιέρωμα αυτό υπογράφουν κείμενα μερικές από τις σπουδαιότερες λογοτεχνικές μορφές της Θεσσαλονίκης. Γιώργος Βαφόπουλος, Πέτρος Σπανδωνίδης, Γιώργος Δέλιος, Γιώργος Θέμελης, Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Μανώλης Ανδρόνικος, Τηλέμαχος Αλαβέρας, Πάνος Θασίτης, Γιώργος Κιτσόπουλος, Ντίνος Χριστιανόπουλος και πολλοί άλλοι. Παρουσίαση έργου ποιητών, πεζογράφων και δοκιμιογράφων της Θεσσαλονίκης, κείμενα με αναμνήσεις και χαιρετισμούς από Ηλία Βενέζη, Γιώργο Θεοτοκά, Στέλιο Ξεφλούδα, Άγγελο Τερζάκη, Ι.Μ. Παναγιωτόπουλο, αφιέρωμα στην καλλιτεχνική ομάδα «Η Τέχνη», παρουσίαση ανέκδοτου στρατιωτικού ημερολογίου του Κωνσταντίνου Ζωρογιαννίδη σχετικά με την πορεία του Ελληνικού Στρατού προς τη Θεσσαλονίκη. Το υλικό είναι τόσο πολύ και σημαντικό, που το «βιβλίο» διαβάζεται απνευστί. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός να διαβάζει κάποιος κείμενα νέων λογοτεχνών εκείνης της εποχής, οι οποίοι στη συνέχεια άφησαν σπουδαίο έργο.

Προσωπικά το αφιέρωμα αυτό της Νέας Εστίας μου άρεσε πάρα πολύ. Έρχεται από μια εποχή, που η πόλη γνώριζε μια άνθηση στα γράμματα, τόσο σε ποίηση, όσο και σε πεζογραφία. Η εγγύτητα του 1962 με τα πρώτα χρόνια μετά την απελευθέρωση προσφέρει τη δυνατότητα στους συντελεστές του έργου να θυμούνται τα πρώτα βήματα στη λογοτεχνία και τον πολιτισμό. Αν το βρείτε σε κάποιο παλαιοβιβλιοπωλείο, αξίζει πραγματικά να το αποκτήσετε.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Έρωτας, φοιτητική και πολιτική ζωή στη Θεσσαλονίκη του 1963-1964

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Έργα και ημέρες του φοιτητή Αλέξη Τραυλού

Συγγραφέας: Ντίνος Οικονόμου

Έκδοση: Καστανιώτης (2017)

ISBN: 978-960-03-6283-1

Τιμή: Περίπου €16

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η δεκαετία του 1960 είχε πολλά και σημαντικά γεγονότα για τη Θεσσαλονίκη. Γεγονότα, τα οποία επηρέασαν σε πολύ μεγάλο βαθμό και τις πολιτικές εξελίξεις γενικότερα στην Ελλάδα. Από τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη το 1963, τις διάφορες παρακρατικές οργανώσεις και τη δράση τους, την υπόθεση Παγκρατίση κα. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης δεν είναι ιστορικό, αλλά μπλέκει το μυθιστορηματικό λόγο με αληθινά στοιχεία της εποχής.

Η έκδοση είναι απλή χωρίς τίποτα το ιδιαίτερο. Συμπαθητικό εξώφυλλο, αν και προσωπικά μόλις το κοίταξα θεώρησα πως χρονικά το βιβλίο θα κινείται πιο παλιά από το 1963-1964. Ευανάγνωστο κείμενο, από τις κλασσικές εκδόσεις του Καστανιώτη. Στο κάτω μέρος κάποιων σελίδων υπάρχουν σημειώσεις.

Πρωταγωνιστής του έργου, όπως φαίνεται και από τον τίτλο, ο Αλέξης Τραυλός, τεταρτοετής φοιτητής Ιατρικής. Μπλεγμένος στα συνδικαλιστικά του Πανεπιστημίου ως αρχηγικό μέλος της νεολαίας της Ένωσης Κέντρου και ζώντας σε μια εποχή με έντονα πολιτικά πάθη και φανατισμό, λίγους μόλις μήνες μετά τη δολοφονία Λαμπράκη στη Θεσσαλονίκη, ο Τραυλός πιστεύει πως οι εξελίξεις στο μέλλον θα αλλάξουν τα πράγματα προς το καλύτερο, τόσο στο πανεπιστήμιο, όσο και γενικότερα στην κοινωνία, καθώς έρχονται εκλογές και η Ένωση Κέντρου φαίνεται να τις κερδίζει εύκολα. Καθώς όμως ανεβαίνει στην ιεραρχία του κόμματος και έρχεται σε επικοινωνία με τους υψηλά ιστάμενους, καταλαβαίνει πως ο ιδεαλισμός του δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα και η απογοήτευση θα τον οδηγήσει στην ανάγκη εύρεσης μιας διεξόδου. Μέσα σε αυτό το κλίμα θα γνωρίσει και τον έρωτα με τη Ραλλού, μια κοπέλα φαινομενικά τόσο διαφορετική από αυτόν, αλλά ο ένας συμπληρώνει τον άλλον. Υπάρχουν πάρα πολλές αναφορές σε ιστορικά πρόσωπα και η πλοκή ακολουθεί τη ροή των γεγονότων.

Ο Οικονόμου έχει στο μυθιστόρημά του πάρα πολλούς διαλόγους, σε σημείο να νομίζει κάποιος ότι μπορεί να ήθελε να γράψει σενάριο για ταινία. Και αυτό θα μπορούσε να γίνει, καθώς το κείμενο και η ροή του είναι κινηματογραφική. Ρεαλιστικές συζητήσεις μεταξύ των πρωταγωνιστών και των «κομπάρσων» του βιβλίου, έξυπνες ατάκες σε πολλά σημεία και χαρακτήρες, που δομούνται με σωστό τρόπο.

Αναφέρει ο συγγραφέας ότι η ιστορία είναι διανθισμένη με βιογραφικά στοιχεία. Πιστεύω πως ο Γιάννης, ένας ήρωας του βιβλίου, ο οποίος δεν φαίνεται να έχει ιδιαίτερη σχέση με την υπόλοιπη πλοκή του έργου, ίσως είναι ο συγγραφέας, αλλά αυτό θα το μάθουμε μόνο από τον ίδιο τον Οικονόμου.

Η Θεσσαλονίκη είναι ο τόπος, που διαδραματίζεται το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου. Κυρίως το κέντρο της με πάρα πολλές αναφορές σε μαγαζιά και στέκια της νεολαίας εκείνης της εποχής. Ο Τραυλός μένει κάπου στην Άνω Πόλη, στην περιοχή Μουριές, η οποία δεν γνωρίζω πού μπορεί να είναι. Μεταφέρεται νομίζω με σωστό τρόπο το κλίμα της εποχής, με τα επεισόδια μεταξύ των νεολαίων, τον φόβο, αλλά και την προσδοκία του κόσμου για μια αλλαγή.

Για τον αναγνώστη, που θα ήθελε να διαβάσει και άλλα βιβλία, που διαδραματίζονται σε εκείνη την εποχή, θα του πρότεινα το «Ζ» του Βασιλικού, το «Ο γύρος του θανάτου» του Κοροβίνη και το «Πολύ βούτυρο στο τομάρι του σκύλου» του Σκαμπαρδώνη.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε και το διάβασα ευχάριστα. Θα το πρότεινα σίγουρα σε άτομα, τα οποία πέρασαν τη φοιτητική τους ζωή στη Θεσσαλονίκη εκείνη την περίοδο, λίγο πριν ή λίγο μετά.

 

Σχολιάστε

Filed under ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ, Ντίνος, Συγγραφείς

Στοιχεία για τα κοινωνικά προβλήματα της Θεσσαλονίκης του 14ου αιώνα μ.Χ.

Σάρωση_20180124

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ο Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης Ισίδωρος Γλαβάς και τα κοινωνικά προβλήματα της εποχής του

Συγγραφέας: Βενιζέλος Χριστοφορίδης

Έκδοση: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (1988)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ο 14ος αιώνας υπήρξε για τη Θεσσαλονίκη όχι μόνο ο «Χρυσός Αιώνας» της, εξαιτίας της πνευματικής άνθησης, που παρατηρήθηκε στην πόλη, αλλά και μια χρονική περίοδος γεμάτη πολιτικές αναταράξεις, εμφύλιες διαμάχες και εξωτερικούς κινδύνους. Μία προσωπικότητα, η οποία έπαιξε σπουδαίο ρόλο την εποχή εκείνη ήταν και ο Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης Ισίδωρος Γλαβάς, για τον οποίο μιλάει το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης.

Η έκδοση είναι απλή χωρίς τίποτα το ιδιαίτερο. Πρόκειται για ανάτυπο της επιστημονικής επετηρίδας της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ. Η βιβλιογραφία είναι στην αρχή του βιβλίου, ενώ υπάρχει και μια περίληψη του κειμένου στα γαλλικά στο τέλος. Στο κάτω μέρος πολλών σελίδων υπάρχουν βιβλιογραφικές αναφορές και σημειώσεις.

Ο συγγραφέας είναι ομότιμος καθηγητής της Θεολογίας και μεγάλο μέρος του έργου του έχει αφιερωθεί στο βίο του Ισίδωρου Γλαβά. Για τον Αρχιεπίσκοπο αυτόν είχαμε δει στο παρελθόν στη Vivlioniki ένα βιβλίο με κάποιες ομιλίες του προς τους Θεσσαλονικείς, γραμμένο από τον Βασίλειος Λαούρδα το 1954.

Ο Ισίδωρος Γλαβάς υπήρξε Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης για δύο περιόδους, η πρώτη από το 1380 έως το 1384 και η δεύτερη από το 1386 έως το 1396, οπότε και πεθαίνει. Υπήρξε προσωπική επιλογή του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Νείλου. Βρισκόμαστε στα τέλη του 14ου αιώνα, το Κίνημα των Ζηλωτών έχει αφήσει τα σημάδια του στην κοινωνική ζωή της πόλης, ενώ η απειλή των Οθωμανών Τούρκων είναι ορατή από τα τείχη της πόλης, καθώς πολιορκούν την πόλη από το 1383 έως το 1387, όταν και η Θεσσαλονίκη παραδίδεται στον Μουράτ Α’. Ο Ισίδωρος μέσα από τα κείμενα και τις ομιλίες του προσπαθεί να τονώσει το ηθικό των Θεσσαλονικέων και παίρνει θέση για τα διάφορα προβλήματα, που απασχολούσαν τους πολίτες εκείνη την περίοδο. Από τα πολλά, που γράφονται στο βιβλίο ξεχωρίζω την προσπάθειά του για καταπολέμηση των γάμων μεταξύ Χριστιανών και Μουσουλμάνων, που αποτελεί ένδειξη ότι στην πόλη κατοικούσαν Οθωμανικοί πληθυσμοί (μικροί σε μέγεθος μάλλον) και πριν την πρώτη άλωση της πόλης από τους Οθωμανούς. Ο Ισίδωρος παίρνει θέση επίσης και για τις κοινωνικές ανισότητες, που υπήρχαν στην πόλη, στηρίζοντας τους αδύναμους, ενώ είναι ενάντια στην προσπάθεια της πολιτικής εξουσίας να απαλλοτριώσει κομμάτι της εκκλησιαστικής περιουσίας. Προσπαθεί να στηρίξει τους Θεσσαλονικείς για τα δεινά, που περνούν λόγω της Οθωμανικής κυριαρχίας και κυρίως για το παιδομάζωμα, ενώ επεμβαίνει στις αντιθέσεις μεταξύ αρχόντων και λαού, οι οποίες μετά το Κίνημα των Ζηλωτών ήταν ιδιαίτερα έντονες. Βέβαια ο Ισίδωρος κατηγορήθηκε ότι παράτησε το ποίμνιό του φοβούμενος τους Οθωμανούς το 1384, για αυτό το γεγονός υπάρχουν αρκετές πληροφορίες στο βιβλίο. Στο Ησυχαστική διένεξη παίρνει ξεκάθαρα το μέρος των Ησυχαστών.

Ο Χριστοφορίδης δίνει λεπτομέρειες για τη ζωή και το έργο του Ισίδωρου. Η γλώσσα του είναι απλή και κατανοητή, με εξαίρεση ίσως τα χωρία των κειμένων του Γλαβά, τα οποία είναι αμετάφραστα και ίσως δυσκολέψουν τον αναγνώστη. Συνολικά πάντως δίνεται με ευκρίνεια η εικόνα της Θεσσαλονίκης και της ζωής και των προβλημάτων των Θεσσαλονικέων λίγο πριν την οριστική κατάρρευση του Βυζαντίου. Τα χρόνια είναι ιδιαίτερα δύσκολα καθώς δεν υπάρχει από κάπου ελπίδα πως τα πράγματα θα πάνε προς το καλύτερο.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο πολύ ενδιαφέρον. Φωτίζει πλευρές μιας εποχής πολύ δύσκολης για την πόλη και εμπλουτίζει τις γνώσεις μας για γεγονότα και πρόσωπα και φυσικά κυρίως για τον Ισίδωρο Γλαβά. Μπορείτε να το βρείτε μόνο σε παλαιοβιβλιοπωλεία.

 

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΙΔΗΣ, Βενιζέλος

Λογοτεχνική και πολιτισμική κίνηση στη Θεσσαλονίκη: Τα πρώτα βήματα

Σάρωση_20180116

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Δημιουργική λογοτεχνία στη Θεσσαλονίκη (1850-1912)

Συγγραφέας: Κωνσταντίνος Πλαστήρας

Έκδοση: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών (2009)

ISBN: 978-960-7265-94-4

Τιμή: Περίπου €10

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Όταν μιλάμε για λογοτεχνία στη Θεσσαλονίκη, κυρίως αναφερόμαστε στην περίοδο μετά το Μεσοπόλεμο και τη γενιά του 1930, με παρουσίες όπως του Πεντζίκη, του Ξεφλούδα, του Γιαννόπουλου και του Δέλιου, οι οποίοι θεωρούνται πρωτοπόροι. Στη συνέχεια εμφανίστηκαν πολλοί ποιητές και πεζογράφοι, οι οποίοι συνέχισαν αυτήν την παράδοση και φτάσαμε μέχρι τις μέρες μας, με τα κείμενα πολλών νέων λογοτεχνών να εμπλουτίζουν διαρκών την κληρονομιά της πόλης μας σε αυτόν τον τομέα. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης θα μας πάει πάνω από έναν αιώνα πίσω, όταν η Θεσσαλονίκη ήταν ακόμη πόλη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και κατά τα μέσα του 19ου αιώνα γίνονταν τα πρώτα βήματα της ελληνικής λογοτεχνίας στη Θεσσαλονίκη.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Το εξώφυλλο είναι έργο της ζωγράφου Θάλειας Φλωρά-Καραβία και απεικονίζει την πόλη το 1913. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν κάποιες λίγες φωτογραφίες, καθώς επίσης ευρετήριο ονομάτων και φυσικά η βιβλιογραφία. Στο κάτω μέρος πολλών σελίδων υπάρχουν σημειώσεις και βιβλιογραφικές αναφορές.

Τον συγγραφέα τον γνωρίσαμε στη Vivlioniki μέσα από ένα μικρό βιβλίο, που είχε κυκλοφορήσει από την ΕΜΣ ως ευχετήριο φυλλάδιο το 2016.

Το θέμα του βιβλίου αποτέλεσε τη διδακτορική διατριβή του συγγραφέα στο τμήμα Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ, οπότε το ύφος ίσως δυσκολέψει κάπως τον αναγνώστη, χωρίς όμως να είναι αδύνατον να διαβαστεί. Ο Πλαστήρας χώρισε το υλικό της έρευνάς του σε δύο μέρη. Το πρώτο καλύπτει το χρονικό διάστημα από το 1850 (χρονιά ίδρυσης του πρώτου ελληνικού τυπογραφείου στη Θεσσαλονίκη) έως το 1897 και το δεύτερο από το 1897 έως το 1912. Το δεύτερο μέρος είναι πολύ μεγαλύτερο και περιέχει περισσότερες λεπτομέρειες, για αυτό κιόλας είναι και χωρισμένο σε 3 κεφάλαια, ένα για τη γενική ατμόσφαιρα και τον πολιτισμό στην πόλη, ένα αφιερωμένο στις εφημερίδες κυρίως και ένα τρίτο, που μιλάει για τη λογοτεχνική κίνηση καθαρά. Πέρα όμως από αυτά, που αποτελούν το κύριο θέμα του βιβλίου, υπάρχει ένα εξαιρετικό επίμετρο, όπου ο αναγνώστης μπορεί να διαβάσει, μαζί με κάποιους πίνακες και συμπληρωματικά στοιχεία, λογοτεχνικά κείμενα αυτών των πρώτων πεζογράφων, που εμφανίστηκαν στη Θεσσαλονίκη και τα οποία πολύ δύσκολα μπορεί να βρει σε άλλα βιβλία.

Προσωπικά απόλαυσα και τα δύο μέρη, αν και το πρώτο μου φάνηκε περισσότερο ενδιαφέρον, καθώς για το δεύτερο είχα ήδη διαβάσει κάποια πράγματα. Σήμερα είναι δύσκολο για κάποιον να φανταστεί το πώς ήταν η Θεσσαλονίκη την περίοδο μεταξύ 1850 και 1912 και πώς αισθάνονταν οι λογοτέχνες εκείνης της εποχής, οι οποίοι παρουσίαζαν το έργο τους σε ένα κοινό, που μάλλον δεν ήταν συνηθισμένο και εκπαιδευμένο σε πεζογραφία και ποίηση. Τα μέσα ήταν ελάχιστα (δύο ήταν οι σημαντικότερες ελληνικές εφημερίδες με μάλλον μικρή κυκλοφορία), υπήρχαν προβλήματα λογοκρισίας, η επικοινωνία με άλλους πνευματικούς κύκλους ήταν περιορισμένη και ο κόσμος, που θα διάβαζε τα έργα τους και θα μπορούσε να τα εκτιμήσει ήταν μάλλον λίγος. Στα πρώτα βήματα τα κείμενα προσπαθούσαν να ακολουθήσουν το ρεύμα του ρομαντισμού, το οποίο όμως εκείνη την εποχή είχε αρχίσει να σβήνει. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, τα περισσότερα κείμενα, που έχουμε από εκείνη την εποχή δεν είχαν κάποια ιδιαίτερη αξία λογοτεχνική, μάλλον είναι περισσότερο σημαντικά για ιστορικούς λόγους. Άλλωστε τα ονόματα της πλειοψηφίας των λογοτεχνών έχουν ξεχαστεί, όπως και αρκετά από τα έργα τους.

Πέρα όμως από τη λογοτεχνία, ο Πλαστήρας μέσα από την έρευνά του μας παρουσιάζει πληροφορίες για την κίνηση στο θέατρο, τη μουσική, τις εφημερίδες, τα βιβλιοπωλεία και τις εκδόσεις. Ειδικά για το χρονικό διάστημα από το 1897 έως το 1912 υπάρχει πολύ υλικό.

Σχετικά θέματα με αυτά του βιβλίου έχουν και τα έργα του Κώστα Τομανά για το θέατρο και την καλλιτεχνική ζωή στη Θεσσαλονίκη, αλλά και τα βιβλία του Χριστιανόπουλου, που είχαν κυκλοφορήσει από τον Ραγιά σχετικά με τη λογοτεχνία και τις παλιές εφημερίδες στην πόλη μας. Τέλος ο Κανδυλάκης έχει πάρα πολύ υλικό σχετικό στα δικά του βιβλία.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικά ενδιαφέρον. Περισσότερο νομίζω ως βιβλίο αναφοράς αξίζει να διαβαστεί, αν και το έργο διαβάζεται και μονορούφι. Μέσα στην επιστημονική αφήγηση υπάρχουν και πολλά ιστορικά στοιχεία για τη Θεσσαλονίκη και για τους Θεσσαλονικείς. Βρήκα συγκινητικό επίσης το να διαβάζω για τις πρώτες προσπάθειες, που έγιναν για τη δημιουργία λογοτεχνίας σε μια πόλη, που για αιώνες φαινόταν να μην κινείται τίποτα. Σήμερα αν κάποιοι διαβάσουν τα ποιήματα εκείνης της περιόδου μπορεί να τους φανούν αστεία. Δεν κατάφεραν να γίνουν κλασσικά, αλλά από μία έννοια ήταν πρωτοπόρα.

Σχολιάστε

Filed under Γενικά, ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ, Κωνσταντίνος

Άγιος Δημήτριος και Θεσσαλονίκη σε μια συνοπτική εξιστόρηση

Σάρωση_20180110

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ο Άγιος Δημήτριος και η Θεσσαλονίκη του

Συγγραφέας: Αθανάσιος Καραθανάσης

Έκδοση: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών (2017)

ISBN: 978-960-9458-17-7

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Για τη σχέση του Αγίου Δημητρίου και της Θεσσαλονίκης έχουν γραφτεί πολλά βιβλία, ιστορικά, θρησκευτικά, λογοτεχνικά κα. Το βιβλιαράκι της σημερινής ανάρτησης (16 σελίδες όλες κι όλες) μιλάει περιληπτικά για αυτήν τη σχέση.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Όμορφο εξώφυλλο, κλασσικό θα έλεγα πολλών εκδόσεων της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, που το κοσμεί εικόνα του Αγίου Δημητρίου.

Πρόκειται για τον πανηγυρικό λόγο, που απεύθυνε ο πρόεδρος της ΕΜΣ Αθανάσιος Καραθανάσης σε εκδήλωση της Εταιρείας στα πλαίσια του εορτασμού της απελευθέρωσης της πόλης και της μνήμης του πολιούχου της στις 21 Οκτωβρίου 2015. Στην ομιλία του αυτή ο συγγραφέας κάνει μια ιστορική αναδρομή από την εποχή, που ο Άγιος Δημήτριος έζησε και μαρτύρησε στην πόλη μας έως τις σύγχρονες ημέρες, αναφέροντας για όλο αυτό το διάστημα τη σχέση του Αγίου με τη Θεσσαλονίκη. Από τη λατρεία του, που ξεκίνησε στον 5ο αιώνα περίπου και την αίσθηση πως ο Άγιος προστατεύει την πόλη από εξωτερικούς εχθρούς, η φήμη τόσο της πόλης όσο και του Δημητρίου ξεπέρασε τα όρια της πόλης και έφθασε τόσο στη Δυτική Ευρώπη, όσο και στις αχανείς εκτάσεις της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Ακόμη και στις δύσκολες στιγμές για τον Ελληνισμό της Θεσσαλονίκης, ο Άγιος ήταν μια ελπίδα για τους χριστιανούς. Το 1912 επιλέχτηκε να αναφέρεται η 26η Οκτωβρίου ως ημέρα απελευθέρωσης της πόλης για να συμπίπτει με την εορτή του πολιούχου.

Δεν έχει νόημα να κοιτάξουμε αν το κείμενο έχει ιστορικά λάθη ή ανακρίβειες, πανηγυρικός λόγος ήταν και δεν εξυπηρετούσε κάποιον ιστορικό εκπαιδευτικό ρόλο. Αν κάποιος θέλει να διαβάσει γενικά κάποια πράγματα για τον Άγιο Δημήτριο και τη Θεσσαλονίκη, νομίζω θα τον ενδιαφέρει.

 

Σχολιάστε

Filed under ΚΑΡΑΘΑΝΑΣΗΣ, Αθανάσιος, Συγγραφείς

Σχετικά με την πυρκαγιά του 1997 στο Σέιχ Σου

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Το περιαστικό δάσος Θεσσαλονίκης πριν και μετά την πυρκαγιά του 1997

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών (2002)

ISBN: 960-7265-46-7

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στην προηγούμενη ανάρτηση είδαμε ένα βιβλίο, το οποίο μιλούσε για τη δημιουργία του περιαστικού δάσους της Θεσσαλονίκης, σε μια εποχή, που οι λόφοι γύρω από την πόλη ήταν γυμνοί και είχαν ξεκινήσει οι πρώτες προσπάθειες για τη δημιουργία του δάσους του Σέιχ Σου. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης έχει να κάνει με τη μεγάλη πυρκαγιά του 1997, η οποία κατάστρεψε μεγάλο μέρος αυτού του δάσους.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Πράσινο εξώφυλλο, κάποιες ενδιαφέρουσες φωτογραφίες, που συνοδεύουν το κείμενο. Το βιβλίο βασίστηκε στο υλικό μιας ημερίδας της ΕΜΣ, που είχε γίνει την 1η Μαρτίου 1999 με ομώνυμο τίτλο.

Υπάρχουν 4 ομιλίες, οι οποίες σχετίζονται με την πυρκαγιά της 6ης και 7ης Ιουλίου 1997 και οι οποίες μιλάνε για την εικόνα του δάσους πριν την καταστροφή, όσο και μετά, για τους κινδύνους, που θα αντιμετώπιζε η πόλη αλλά και για τα απαιτούμενα έργα αποκατάστασης. Ομιλητές ήταν οι Γεώργιος Στεργιάδης, Δημήτριος Κωτούλας, Αναστάσιος Παπασταύρου και Παναγιώτης Ιακώβου.

  • Ο Γεώργιος Στεργιάδης στην ομιλία του δίνει περιληπτικά το ιστορικό της δημιουργίας του δάσους, το οποίο σχεδόν στο σύνολό του είναι τεχνητό, αναφέρει τα αίτια και τις παραλείψεις, οι οποίες οδήγησαν στη μεγάλη καταστροφή και μιλάει για τις κινήσεις, που έπρεπε να γίνουν, βραχυπρόθεσμα και μακρυπρόθεσμα. Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι πρόκειται για την ομιλία-εισαγωγή στην ημερίδα.
  • Ο Δημήτριος Κωτούλας μιλάει για τις πλημμύρες πριν και μετά την πυρκαγιά, οι οποίες αποτελούσαν μεγάλο πρόβλημα για την πόλη και αναφέρει κάποια πολύ σημαντικά στοιχεία σχετικά με την προστασία της Θεσσαλονίκης. Αξίζει να έχει στο νου ο αναγνώστης βέβαια, πως η ομιλία αυτή έγινε δύο χρόνια μετά την πυρκαγιά, δεν γνωρίζω ποια έργα έγιναν στη συνέχεια και ποια όχι.
  • Ο Αναστάσιος Παπασταύρου έκανε, για μένα, την πιο ενδιαφέρουσα ομιλία (χωρίς σε καμία περίπτωση να μειώνω την αξία των υπολοίπων, σε μένα απλά άρεσε περισσότερο) με κύριο θέμα τα αίτια και τις ευθύνες φορέων, που οδήγησαν στην καταστροφή καθώς επίσης προτάσεις για το τι πρέπει να γίνει στο μέλλον.
  • Ο Παναγιώτης Ιακώβου στη δική του ομιλία μιλάει για τα έργα αποκατάστασης του δάσους.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο πολύ ενδιαφέρον. Από την εποχή, που έγινε η πυρκαγιά και παρουσιάστηκαν αυτές οι προτάσεις έχουν περάσει πολλά χρόνια και δεν γνωρίζω τι από όλα αυτά έγινε. Βλέπω όμως ότι το δάσος συνήλθε και η εικόνα η σημερινή είναι πολύ καλύτερη από αυτήν των φωτογραφιών του βιβλίου. Μακάρι να μην χρειαστεί ποτέ ξανά να γραφτεί ένα ανάλογο βιβλίο για μια άλλη παρόμοια καταστροφή.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Αντιλήψεις για τους χειμάρρους και τα δάση της Θεσσαλονίκης από τη δεκαετία του 1950

img056

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η σταυροφορία του πράσινου

Συγγραφέας: Αλέξανδρος Λέτσας

Έκδοση: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών (1953)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν από λίγο καιρό είχε παρουσιαστεί ένα εξαιρετικό βιβλίο σχετικά με την ιστορία των νερών στη Θεσσαλονίκη, όπου αναφέρθηκαν πάρα πολλά πράγματα σχετικά με τους χείμαρρους, οι οποίοι βρίσκονταν γύρω από και μέσα στην πόλη. 64 χρόνια πριν οι χείμαρροι δεν ήταν μια παλιά ανάμνηση, αλλά αποτελούσαν ακόμη κομμάτι της πόλης και δημιουργούσαν αρκετά προβλήματα, με αποτέλεσμα να χρειάζεται να γίνει κάτι για την αντιμετώπιση αυτών. Το σημερινό βιβλίο μας μεταφέρει σε εκείνη την εποχή και παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες, η βιβλιογραφία και κάποιες σημειώσεις. Υπάρχουν επίσης κάποιοι χάρτες πολύ χρήσιμοι για την κατανόηση του κειμένου, αλλά και με συλλεκτική αξία πιστεύω. Το κείμενο είναι στην καθαρεύουσα και εμφανίζει κάποιες δυσκολίες. Ο συγγραφέας αφιερώνει το πόνημά του στον τότε Βασιλέα της Ελλάδος, Παύλο…

Ο Λέτσας υπήρξε από τους πρωτεργάτες της ΕΜΣ. Το πρώτο βιβλίο του, που είδαμε στη Vivlioniki είχε καθαρά ιστορικό χαρακτήρα, ενώ ο ίδιος δεν ήταν ιστορικός, αλλά γεωπόνος. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι πιο κοντά στην επαγγελματική του δραστηριότητα.

Βρισκόμαστε λοιπόν στο 1953, όταν εκδίδεται το έργο αυτό του Λέτσα και η οικολογία αποτελεί μάλλον την τελευταία προτεραιότητα για την πλειοψηφία του πληθυσμού της Θεσσαλονίκης. Ακόμη δεν έχει ξεκινήσει η οικοδομική δραστηριότητα στην πόλη στους ρυθμούς της δεκαετίας του ’60, οι λόφοι γύρω από τη Θεσσαλονίκη έχουν ελάχιστη βλάστηση και οι χείμαρροι περνούνε μέσα από τις γειτονιές της πόλης, προκαλώντας κάποια προβλήματα, που σήμερα δύσκολα μπορούμε να φανταστούμε. Ο Λέτσας λοιπόν εκείνη την εποχή γράφει ένα βιβλίο για να επισημάνει την αξία των δασών και ιδιαίτερα την ανάγκη δημιουργίας του δάσους του Σέιχ Σου.

Αφορμή, όπως φαίνεται από τον πρόλογο, για τη συγγραφή αυτού του βιβλίου, ήταν μια προσπάθεια καταπάτησης μιας έκτασης 1300 στρεμμάτων στην τοποθεσία «Τσεπί Κισλά» από έναν οικοδομικό συνεταιρισμό εργατοϋπαλλήλων με όνομα «Εργατούπολις». Η θέση Τσεπί Κισλά είναι περίπου η σημερινή Κηπούπολη Πυλαίας (βρίσκεται πάνω από τον Περιφερειακό στο ύψος περίπου των Κωνσταντινοπολίτικων), η οποία πριν λίγους μήνες μπήκε τελικά στο σχέδιο πόλεως… Το 1950 πάντως γίνονταν προσπάθεια η έκταση αυτή να γίνει δάσος.

Το βιβλίο αποτελείται από 4 κεφάλαια. Στα 3 πρώτα γίνεται μια λεπτομερής αναφορά στην ιστορία της συνύπαρξης ανθρώπου και δέντρων, στις ευεργετικές συνέπειες των δέντρων και των δασών (από πηγή έμπνευσης για τους ποιητές έως τη σημασία για τη γενική υγεία, τη γεωργία, την κτηνοτροφία κτλ) και στο δασικό πλούτο, που εμφάνιζε η χώρα γενικά και η Θεσσαλονίκη ειδικότερα στο παρελθόν, από την αρχαιότητα και έπειτα. Το πιο ενδιαφέρον όμως κομμάτι του βιβλίου είναι το 4ο κεφάλαιο, με τίτλο «Το ιστορικόν της αναδασωτέας εκτάσεως», στο οποίο γίνεται αναφορά στη δημιουργία του Σέιχ Σου και στα έργα, που προτείνονταν τότε για την αντιμετώπιση των πλημμυρών των χειμάρρων της πόλης.

Σε αυτό το 4ο κεφάλαιο λοιπόν έχουμε πολλά και σημαντικά πράγματα να διαβάσουμε. Από τις πρώτες ουσιαστικές προσπάθειες, που έγιναν για την αναδάσωση του Σέιχ Σου, με κυριότερη αυτήν, που ξεκίνησε το 1935, με την απόφαση αναδάσωσης περίπου 35000 στρεμμάτων. Η αναδάσωση είχε κύριο σκοπό την αντιμετώπιση των προβλημάτων, που είχαν δημιουργηθεί από τις πλημμύρες των χειμάρρων. Η αναδάσωση συνδυάστηκε και με μια σειρά τεχνικών έργων (μεγάλο μέρος χρηματοδοτήθηκε από το σχέδιο Μάρσαλ) με κυριότερο αυτό της κατασκευής της Περιφερικής Τάφρου, στην οποία θα κατέληγαν 7 χείμαρροι. Παρουσιάζεται η επικοινωνία μεταξύ του Δήμου Θεσσαλονίκης και των Υπουργείων Γεωργίας και Δημοσίων Έργων για τα έργα αυτά, μαζί με την κριτική του Λέτσα πάνω σε κάποια ζητήματα. Σε γενικές γραμμές η απόφαση, που πάρθηκε ήταν να γίνει η Περιφερική Τάφρος και το κομμάτι των χειμάρρων κάτω από αυτήν, που βρισκόταν μέσα στην πόλη να μπαζωθεί και τα οικόπεδα να πωληθούν για να καλύψουν μέρος των εξόδων. Αυτό, που αξίζει να σημειωθεί πάντως είναι το ότι και εκείνη την εποχή υπήρχαν φωνές, που έλεγαν πως το μπάζωμα και η Περιφερική Τάφρος δεν είναι οι ενδεδειγμένες λύσεις και θα έπρεπε να διατηρηθούν οι χείμαρροι με κάποιες λίγες εργασίες (διαπλάτυνση, εκβάθυνση κτλ), οι οποίες θα εξασφάλιζαν την προστασία της πόλης από τις πλημμύρες.

Βρήκα το βιβλίο εξαιρετικά ενδιαφέρον, αν και κάπως δύσκολο στην ανάγνωση. Παρουσιάζει, χωρίς να είναι αυτός ο σκοπός του, την αντίληψη, που επικρατούσε στην πόλη σχετικά με τα δάση και τους χειμάρρους. Σήμερα ίσως έχει περισσότερο «συλλεκτική» αξία, αλλά με αφορμή το γεγονός ότι άνοιξε πάλι η κουβέντα για τη διαχείριση των χειμάρρων και των υδάτων γενικότερα, αξίζει να διαβαστεί πάλι.

Σχολιάστε

Filed under ΛΕΤΣΑΣ, Αλέξανδρος, Συγγραφείς