Στοιχεία για τα κοινωνικά προβλήματα της Θεσσαλονίκης του 14ου αιώνα μ.Χ.

Σάρωση_20180124

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ο Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης Ισίδωρος Γλαβάς και τα κοινωνικά προβλήματα της εποχής του

Συγγραφέας: Βενιζέλος Χριστοφορίδης

Έκδοση: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (1988)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ο 14ος αιώνας υπήρξε για τη Θεσσαλονίκη όχι μόνο ο «Χρυσός Αιώνας» της, εξαιτίας της πνευματικής άνθησης, που παρατηρήθηκε στην πόλη, αλλά και μια χρονική περίοδος γεμάτη πολιτικές αναταράξεις, εμφύλιες διαμάχες και εξωτερικούς κινδύνους. Μία προσωπικότητα, η οποία έπαιξε σπουδαίο ρόλο την εποχή εκείνη ήταν και ο Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης Ισίδωρος Γλαβάς, για τον οποίο μιλάει το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης.

Η έκδοση είναι απλή χωρίς τίποτα το ιδιαίτερο. Πρόκειται για ανάτυπο της επιστημονικής επετηρίδας της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ. Η βιβλιογραφία είναι στην αρχή του βιβλίου, ενώ υπάρχει και μια περίληψη του κειμένου στα γαλλικά στο τέλος. Στο κάτω μέρος πολλών σελίδων υπάρχουν βιβλιογραφικές αναφορές και σημειώσεις.

Ο συγγραφέας είναι ομότιμος καθηγητής της Θεολογίας και μεγάλο μέρος του έργου του έχει αφιερωθεί στο βίο του Ισίδωρου Γλαβά. Για τον Αρχιεπίσκοπο αυτόν είχαμε δει στο παρελθόν στη Vivlioniki ένα βιβλίο με κάποιες ομιλίες του προς τους Θεσσαλονικείς, γραμμένο από τον Βασίλειος Λαούρδα το 1954.

Ο Ισίδωρος Γλαβάς υπήρξε Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης για δύο περιόδους, η πρώτη από το 1380 έως το 1384 και η δεύτερη από το 1386 έως το 1396, οπότε και πεθαίνει. Υπήρξε προσωπική επιλογή του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Νείλου. Βρισκόμαστε στα τέλη του 14ου αιώνα, το Κίνημα των Ζηλωτών έχει αφήσει τα σημάδια του στην κοινωνική ζωή της πόλης, ενώ η απειλή των Οθωμανών Τούρκων είναι ορατή από τα τείχη της πόλης, καθώς πολιορκούν την πόλη από το 1383 έως το 1387, όταν και η Θεσσαλονίκη παραδίδεται στον Μουράτ Α’. Ο Ισίδωρος μέσα από τα κείμενα και τις ομιλίες του προσπαθεί να τονώσει το ηθικό των Θεσσαλονικέων και παίρνει θέση για τα διάφορα προβλήματα, που απασχολούσαν τους πολίτες εκείνη την περίοδο. Από τα πολλά, που γράφονται στο βιβλίο ξεχωρίζω την προσπάθειά του για καταπολέμηση των γάμων μεταξύ Χριστιανών και Μουσουλμάνων, που αποτελεί ένδειξη ότι στην πόλη κατοικούσαν Οθωμανικοί πληθυσμοί (μικροί σε μέγεθος μάλλον) και πριν την πρώτη άλωση της πόλης από τους Οθωμανούς. Ο Ισίδωρος παίρνει θέση επίσης και για τις κοινωνικές ανισότητες, που υπήρχαν στην πόλη, στηρίζοντας τους αδύναμους, ενώ είναι ενάντια στην προσπάθεια της πολιτικής εξουσίας να απαλλοτριώσει κομμάτι της εκκλησιαστικής περιουσίας. Προσπαθεί να στηρίξει τους Θεσσαλονικείς για τα δεινά, που περνούν λόγω της Οθωμανικής κυριαρχίας και κυρίως για το παιδομάζωμα, ενώ επεμβαίνει στις αντιθέσεις μεταξύ αρχόντων και λαού, οι οποίες μετά το Κίνημα των Ζηλωτών ήταν ιδιαίτερα έντονες. Βέβαια ο Ισίδωρος κατηγορήθηκε ότι παράτησε το ποίμνιό του φοβούμενος τους Οθωμανούς το 1384, για αυτό το γεγονός υπάρχουν αρκετές πληροφορίες στο βιβλίο. Στο Ησυχαστική διένεξη παίρνει ξεκάθαρα το μέρος των Ησυχαστών.

Ο Χριστοφορίδης δίνει λεπτομέρειες για τη ζωή και το έργο του Ισίδωρου. Η γλώσσα του είναι απλή και κατανοητή, με εξαίρεση ίσως τα χωρία των κειμένων του Γλαβά, τα οποία είναι αμετάφραστα και ίσως δυσκολέψουν τον αναγνώστη. Συνολικά πάντως δίνεται με ευκρίνεια η εικόνα της Θεσσαλονίκης και της ζωής και των προβλημάτων των Θεσσαλονικέων λίγο πριν την οριστική κατάρρευση του Βυζαντίου. Τα χρόνια είναι ιδιαίτερα δύσκολα καθώς δεν υπάρχει από κάπου ελπίδα πως τα πράγματα θα πάνε προς το καλύτερο.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο πολύ ενδιαφέρον. Φωτίζει πλευρές μιας εποχής πολύ δύσκολης για την πόλη και εμπλουτίζει τις γνώσεις μας για γεγονότα και πρόσωπα και φυσικά κυρίως για τον Ισίδωρο Γλαβά. Μπορείτε να το βρείτε μόνο σε παλαιοβιβλιοπωλεία.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΙΔΗΣ, Βενιζέλος

Λογοτεχνική και πολιτισμική κίνηση στη Θεσσαλονίκη: Τα πρώτα βήματα

Σάρωση_20180116

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Δημιουργική λογοτεχνία στη Θεσσαλονίκη (1850-1912)

Συγγραφέας: Κωνσταντίνος Πλαστήρας

Έκδοση: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών (2009)

ISBN: 978-960-7265-94-4

Τιμή: Περίπου €10

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Όταν μιλάμε για λογοτεχνία στη Θεσσαλονίκη, κυρίως αναφερόμαστε στην περίοδο μετά το Μεσοπόλεμο και τη γενιά του 1930, με παρουσίες όπως του Πεντζίκη, του Ξεφλούδα, του Γιαννόπουλου και του Δέλιου, οι οποίοι θεωρούνται πρωτοπόροι. Στη συνέχεια εμφανίστηκαν πολλοί ποιητές και πεζογράφοι, οι οποίοι συνέχισαν αυτήν την παράδοση και φτάσαμε μέχρι τις μέρες μας, με τα κείμενα πολλών νέων λογοτεχνών να εμπλουτίζουν διαρκών την κληρονομιά της πόλης μας σε αυτόν τον τομέα. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης θα μας πάει πάνω από έναν αιώνα πίσω, όταν η Θεσσαλονίκη ήταν ακόμη πόλη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και κατά τα μέσα του 19ου αιώνα γίνονταν τα πρώτα βήματα της ελληνικής λογοτεχνίας στη Θεσσαλονίκη.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Το εξώφυλλο είναι έργο της ζωγράφου Θάλειας Φλωρά-Καραβία και απεικονίζει την πόλη το 1913. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν κάποιες λίγες φωτογραφίες, καθώς επίσης ευρετήριο ονομάτων και φυσικά η βιβλιογραφία. Στο κάτω μέρος πολλών σελίδων υπάρχουν σημειώσεις και βιβλιογραφικές αναφορές.

Τον συγγραφέα τον γνωρίσαμε στη Vivlioniki μέσα από ένα μικρό βιβλίο, που είχε κυκλοφορήσει από την ΕΜΣ ως ευχετήριο φυλλάδιο το 2016.

Το θέμα του βιβλίου αποτέλεσε τη διδακτορική διατριβή του συγγραφέα στο τμήμα Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ, οπότε το ύφος ίσως δυσκολέψει κάπως τον αναγνώστη, χωρίς όμως να είναι αδύνατον να διαβαστεί. Ο Πλαστήρας χώρισε το υλικό της έρευνάς του σε δύο μέρη. Το πρώτο καλύπτει το χρονικό διάστημα από το 1850 (χρονιά ίδρυσης του πρώτου ελληνικού τυπογραφείου στη Θεσσαλονίκη) έως το 1897 και το δεύτερο από το 1897 έως το 1912. Το δεύτερο μέρος είναι πολύ μεγαλύτερο και περιέχει περισσότερες λεπτομέρειες, για αυτό κιόλας είναι και χωρισμένο σε 3 κεφάλαια, ένα για τη γενική ατμόσφαιρα και τον πολιτισμό στην πόλη, ένα αφιερωμένο στις εφημερίδες κυρίως και ένα τρίτο, που μιλάει για τη λογοτεχνική κίνηση καθαρά. Πέρα όμως από αυτά, που αποτελούν το κύριο θέμα του βιβλίου, υπάρχει ένα εξαιρετικό επίμετρο, όπου ο αναγνώστης μπορεί να διαβάσει, μαζί με κάποιους πίνακες και συμπληρωματικά στοιχεία, λογοτεχνικά κείμενα αυτών των πρώτων πεζογράφων, που εμφανίστηκαν στη Θεσσαλονίκη και τα οποία πολύ δύσκολα μπορεί να βρει σε άλλα βιβλία.

Προσωπικά απόλαυσα και τα δύο μέρη, αν και το πρώτο μου φάνηκε περισσότερο ενδιαφέρον, καθώς για το δεύτερο είχα ήδη διαβάσει κάποια πράγματα. Σήμερα είναι δύσκολο για κάποιον να φανταστεί το πώς ήταν η Θεσσαλονίκη την περίοδο μεταξύ 1850 και 1912 και πώς αισθάνονταν οι λογοτέχνες εκείνης της εποχής, οι οποίοι παρουσίαζαν το έργο τους σε ένα κοινό, που μάλλον δεν ήταν συνηθισμένο και εκπαιδευμένο σε πεζογραφία και ποίηση. Τα μέσα ήταν ελάχιστα (δύο ήταν οι σημαντικότερες ελληνικές εφημερίδες με μάλλον μικρή κυκλοφορία), υπήρχαν προβλήματα λογοκρισίας, η επικοινωνία με άλλους πνευματικούς κύκλους ήταν περιορισμένη και ο κόσμος, που θα διάβαζε τα έργα τους και θα μπορούσε να τα εκτιμήσει ήταν μάλλον λίγος. Στα πρώτα βήματα τα κείμενα προσπαθούσαν να ακολουθήσουν το ρεύμα του ρομαντισμού, το οποίο όμως εκείνη την εποχή είχε αρχίσει να σβήνει. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, τα περισσότερα κείμενα, που έχουμε από εκείνη την εποχή δεν είχαν κάποια ιδιαίτερη αξία λογοτεχνική, μάλλον είναι περισσότερο σημαντικά για ιστορικούς λόγους. Άλλωστε τα ονόματα της πλειοψηφίας των λογοτεχνών έχουν ξεχαστεί, όπως και αρκετά από τα έργα τους.

Πέρα όμως από τη λογοτεχνία, ο Πλαστήρας μέσα από την έρευνά του μας παρουσιάζει πληροφορίες για την κίνηση στο θέατρο, τη μουσική, τις εφημερίδες, τα βιβλιοπωλεία και τις εκδόσεις. Ειδικά για το χρονικό διάστημα από το 1897 έως το 1912 υπάρχει πολύ υλικό.

Σχετικά θέματα με αυτά του βιβλίου έχουν και τα έργα του Κώστα Τομανά για το θέατρο και την καλλιτεχνική ζωή στη Θεσσαλονίκη, αλλά και τα βιβλία του Χριστιανόπουλου, που είχαν κυκλοφορήσει από τον Ραγιά σχετικά με τη λογοτεχνία και τις παλιές εφημερίδες στην πόλη μας. Τέλος ο Κανδυλάκης έχει πάρα πολύ υλικό σχετικό στα δικά του βιβλία.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικά ενδιαφέρον. Περισσότερο νομίζω ως βιβλίο αναφοράς αξίζει να διαβαστεί, αν και το έργο διαβάζεται και μονορούφι. Μέσα στην επιστημονική αφήγηση υπάρχουν και πολλά ιστορικά στοιχεία για τη Θεσσαλονίκη και για τους Θεσσαλονικείς. Βρήκα συγκινητικό επίσης το να διαβάζω για τις πρώτες προσπάθειες, που έγιναν για τη δημιουργία λογοτεχνίας σε μια πόλη, που για αιώνες φαινόταν να μην κινείται τίποτα. Σήμερα αν κάποιοι διαβάσουν τα ποιήματα εκείνης της περιόδου μπορεί να τους φανούν αστεία. Δεν κατάφεραν να γίνουν κλασσικά, αλλά από μία έννοια ήταν πρωτοπόρα.

Σχολιάστε

Filed under Γενικά, ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ, Κωνσταντίνος

Άγιος Δημήτριος και Θεσσαλονίκη σε μια συνοπτική εξιστόρηση

Σάρωση_20180110

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ο Άγιος Δημήτριος και η Θεσσαλονίκη του

Συγγραφέας: Αθανάσιος Καραθανάσης

Έκδοση: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών (2017)

ISBN: 978-960-9458-17-7

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Για τη σχέση του Αγίου Δημητρίου και της Θεσσαλονίκης έχουν γραφτεί πολλά βιβλία, ιστορικά, θρησκευτικά, λογοτεχνικά κα. Το βιβλιαράκι της σημερινής ανάρτησης (16 σελίδες όλες κι όλες) μιλάει περιληπτικά για αυτήν τη σχέση.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Όμορφο εξώφυλλο, κλασσικό θα έλεγα πολλών εκδόσεων της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, που το κοσμεί εικόνα του Αγίου Δημητρίου.

Πρόκειται για τον πανηγυρικό λόγο, που απεύθυνε ο πρόεδρος της ΕΜΣ Αθανάσιος Καραθανάσης σε εκδήλωση της Εταιρείας στα πλαίσια του εορτασμού της απελευθέρωσης της πόλης και της μνήμης του πολιούχου της στις 21 Οκτωβρίου 2015. Στην ομιλία του αυτή ο συγγραφέας κάνει μια ιστορική αναδρομή από την εποχή, που ο Άγιος Δημήτριος έζησε και μαρτύρησε στην πόλη μας έως τις σύγχρονες ημέρες, αναφέροντας για όλο αυτό το διάστημα τη σχέση του Αγίου με τη Θεσσαλονίκη. Από τη λατρεία του, που ξεκίνησε στον 5ο αιώνα περίπου και την αίσθηση πως ο Άγιος προστατεύει την πόλη από εξωτερικούς εχθρούς, η φήμη τόσο της πόλης όσο και του Δημητρίου ξεπέρασε τα όρια της πόλης και έφθασε τόσο στη Δυτική Ευρώπη, όσο και στις αχανείς εκτάσεις της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Ακόμη και στις δύσκολες στιγμές για τον Ελληνισμό της Θεσσαλονίκης, ο Άγιος ήταν μια ελπίδα για τους χριστιανούς. Το 1912 επιλέχτηκε να αναφέρεται η 26η Οκτωβρίου ως ημέρα απελευθέρωσης της πόλης για να συμπίπτει με την εορτή του πολιούχου.

Δεν έχει νόημα να κοιτάξουμε αν το κείμενο έχει ιστορικά λάθη ή ανακρίβειες, πανηγυρικός λόγος ήταν και δεν εξυπηρετούσε κάποιον ιστορικό εκπαιδευτικό ρόλο. Αν κάποιος θέλει να διαβάσει γενικά κάποια πράγματα για τον Άγιο Δημήτριο και τη Θεσσαλονίκη, νομίζω θα τον ενδιαφέρει.

 

Σχολιάστε

Filed under ΚΑΡΑΘΑΝΑΣΗΣ, Αθανάσιος, Συγγραφείς

Σχετικά με την πυρκαγιά του 1997 στο Σέιχ Σου

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Το περιαστικό δάσος Θεσσαλονίκης πριν και μετά την πυρκαγιά του 1997

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών (2002)

ISBN: 960-7265-46-7

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στην προηγούμενη ανάρτηση είδαμε ένα βιβλίο, το οποίο μιλούσε για τη δημιουργία του περιαστικού δάσους της Θεσσαλονίκης, σε μια εποχή, που οι λόφοι γύρω από την πόλη ήταν γυμνοί και είχαν ξεκινήσει οι πρώτες προσπάθειες για τη δημιουργία του δάσους του Σέιχ Σου. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης έχει να κάνει με τη μεγάλη πυρκαγιά του 1997, η οποία κατάστρεψε μεγάλο μέρος αυτού του δάσους.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Πράσινο εξώφυλλο, κάποιες ενδιαφέρουσες φωτογραφίες, που συνοδεύουν το κείμενο. Το βιβλίο βασίστηκε στο υλικό μιας ημερίδας της ΕΜΣ, που είχε γίνει την 1η Μαρτίου 1999 με ομώνυμο τίτλο.

Υπάρχουν 4 ομιλίες, οι οποίες σχετίζονται με την πυρκαγιά της 6ης και 7ης Ιουλίου 1997 και οι οποίες μιλάνε για την εικόνα του δάσους πριν την καταστροφή, όσο και μετά, για τους κινδύνους, που θα αντιμετώπιζε η πόλη αλλά και για τα απαιτούμενα έργα αποκατάστασης. Ομιλητές ήταν οι Γεώργιος Στεργιάδης, Δημήτριος Κωτούλας, Αναστάσιος Παπασταύρου και Παναγιώτης Ιακώβου.

  • Ο Γεώργιος Στεργιάδης στην ομιλία του δίνει περιληπτικά το ιστορικό της δημιουργίας του δάσους, το οποίο σχεδόν στο σύνολό του είναι τεχνητό, αναφέρει τα αίτια και τις παραλείψεις, οι οποίες οδήγησαν στη μεγάλη καταστροφή και μιλάει για τις κινήσεις, που έπρεπε να γίνουν, βραχυπρόθεσμα και μακρυπρόθεσμα. Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι πρόκειται για την ομιλία-εισαγωγή στην ημερίδα.
  • Ο Δημήτριος Κωτούλας μιλάει για τις πλημμύρες πριν και μετά την πυρκαγιά, οι οποίες αποτελούσαν μεγάλο πρόβλημα για την πόλη και αναφέρει κάποια πολύ σημαντικά στοιχεία σχετικά με την προστασία της Θεσσαλονίκης. Αξίζει να έχει στο νου ο αναγνώστης βέβαια, πως η ομιλία αυτή έγινε δύο χρόνια μετά την πυρκαγιά, δεν γνωρίζω ποια έργα έγιναν στη συνέχεια και ποια όχι.
  • Ο Αναστάσιος Παπασταύρου έκανε, για μένα, την πιο ενδιαφέρουσα ομιλία (χωρίς σε καμία περίπτωση να μειώνω την αξία των υπολοίπων, σε μένα απλά άρεσε περισσότερο) με κύριο θέμα τα αίτια και τις ευθύνες φορέων, που οδήγησαν στην καταστροφή καθώς επίσης προτάσεις για το τι πρέπει να γίνει στο μέλλον.
  • Ο Παναγιώτης Ιακώβου στη δική του ομιλία μιλάει για τα έργα αποκατάστασης του δάσους.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο πολύ ενδιαφέρον. Από την εποχή, που έγινε η πυρκαγιά και παρουσιάστηκαν αυτές οι προτάσεις έχουν περάσει πολλά χρόνια και δεν γνωρίζω τι από όλα αυτά έγινε. Βλέπω όμως ότι το δάσος συνήλθε και η εικόνα η σημερινή είναι πολύ καλύτερη από αυτήν των φωτογραφιών του βιβλίου. Μακάρι να μην χρειαστεί ποτέ ξανά να γραφτεί ένα ανάλογο βιβλίο για μια άλλη παρόμοια καταστροφή.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Αντιλήψεις για τους χειμάρρους και τα δάση της Θεσσαλονίκης από τη δεκαετία του 1950

img056

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η σταυροφορία του πράσινου

Συγγραφέας: Αλέξανδρος Λέτσας

Έκδοση: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών (1953)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν από λίγο καιρό είχε παρουσιαστεί ένα εξαιρετικό βιβλίο σχετικά με την ιστορία των νερών στη Θεσσαλονίκη, όπου αναφέρθηκαν πάρα πολλά πράγματα σχετικά με τους χείμαρρους, οι οποίοι βρίσκονταν γύρω από και μέσα στην πόλη. 64 χρόνια πριν οι χείμαρροι δεν ήταν μια παλιά ανάμνηση, αλλά αποτελούσαν ακόμη κομμάτι της πόλης και δημιουργούσαν αρκετά προβλήματα, με αποτέλεσμα να χρειάζεται να γίνει κάτι για την αντιμετώπιση αυτών. Το σημερινό βιβλίο μας μεταφέρει σε εκείνη την εποχή και παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες, η βιβλιογραφία και κάποιες σημειώσεις. Υπάρχουν επίσης κάποιοι χάρτες πολύ χρήσιμοι για την κατανόηση του κειμένου, αλλά και με συλλεκτική αξία πιστεύω. Το κείμενο είναι στην καθαρεύουσα και εμφανίζει κάποιες δυσκολίες. Ο συγγραφέας αφιερώνει το πόνημά του στον τότε Βασιλέα της Ελλάδος, Παύλο…

Ο Λέτσας υπήρξε από τους πρωτεργάτες της ΕΜΣ. Το πρώτο βιβλίο του, που είδαμε στη Vivlioniki είχε καθαρά ιστορικό χαρακτήρα, ενώ ο ίδιος δεν ήταν ιστορικός, αλλά γεωπόνος. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι πιο κοντά στην επαγγελματική του δραστηριότητα.

Βρισκόμαστε λοιπόν στο 1953, όταν εκδίδεται το έργο αυτό του Λέτσα και η οικολογία αποτελεί μάλλον την τελευταία προτεραιότητα για την πλειοψηφία του πληθυσμού της Θεσσαλονίκης. Ακόμη δεν έχει ξεκινήσει η οικοδομική δραστηριότητα στην πόλη στους ρυθμούς της δεκαετίας του ’60, οι λόφοι γύρω από τη Θεσσαλονίκη έχουν ελάχιστη βλάστηση και οι χείμαρροι περνούνε μέσα από τις γειτονιές της πόλης, προκαλώντας κάποια προβλήματα, που σήμερα δύσκολα μπορούμε να φανταστούμε. Ο Λέτσας λοιπόν εκείνη την εποχή γράφει ένα βιβλίο για να επισημάνει την αξία των δασών και ιδιαίτερα την ανάγκη δημιουργίας του δάσους του Σέιχ Σου.

Αφορμή, όπως φαίνεται από τον πρόλογο, για τη συγγραφή αυτού του βιβλίου, ήταν μια προσπάθεια καταπάτησης μιας έκτασης 1300 στρεμμάτων στην τοποθεσία «Τσεπί Κισλά» από έναν οικοδομικό συνεταιρισμό εργατοϋπαλλήλων με όνομα «Εργατούπολις». Η θέση Τσεπί Κισλά είναι περίπου η σημερινή Κηπούπολη Πυλαίας (βρίσκεται πάνω από τον Περιφερειακό στο ύψος περίπου των Κωνσταντινοπολίτικων), η οποία πριν λίγους μήνες μπήκε τελικά στο σχέδιο πόλεως… Το 1950 πάντως γίνονταν προσπάθεια η έκταση αυτή να γίνει δάσος.

Το βιβλίο αποτελείται από 4 κεφάλαια. Στα 3 πρώτα γίνεται μια λεπτομερής αναφορά στην ιστορία της συνύπαρξης ανθρώπου και δέντρων, στις ευεργετικές συνέπειες των δέντρων και των δασών (από πηγή έμπνευσης για τους ποιητές έως τη σημασία για τη γενική υγεία, τη γεωργία, την κτηνοτροφία κτλ) και στο δασικό πλούτο, που εμφάνιζε η χώρα γενικά και η Θεσσαλονίκη ειδικότερα στο παρελθόν, από την αρχαιότητα και έπειτα. Το πιο ενδιαφέρον όμως κομμάτι του βιβλίου είναι το 4ο κεφάλαιο, με τίτλο «Το ιστορικόν της αναδασωτέας εκτάσεως», στο οποίο γίνεται αναφορά στη δημιουργία του Σέιχ Σου και στα έργα, που προτείνονταν τότε για την αντιμετώπιση των πλημμυρών των χειμάρρων της πόλης.

Σε αυτό το 4ο κεφάλαιο λοιπόν έχουμε πολλά και σημαντικά πράγματα να διαβάσουμε. Από τις πρώτες ουσιαστικές προσπάθειες, που έγιναν για την αναδάσωση του Σέιχ Σου, με κυριότερη αυτήν, που ξεκίνησε το 1935, με την απόφαση αναδάσωσης περίπου 35000 στρεμμάτων. Η αναδάσωση είχε κύριο σκοπό την αντιμετώπιση των προβλημάτων, που είχαν δημιουργηθεί από τις πλημμύρες των χειμάρρων. Η αναδάσωση συνδυάστηκε και με μια σειρά τεχνικών έργων (μεγάλο μέρος χρηματοδοτήθηκε από το σχέδιο Μάρσαλ) με κυριότερο αυτό της κατασκευής της Περιφερικής Τάφρου, στην οποία θα κατέληγαν 7 χείμαρροι. Παρουσιάζεται η επικοινωνία μεταξύ του Δήμου Θεσσαλονίκης και των Υπουργείων Γεωργίας και Δημοσίων Έργων για τα έργα αυτά, μαζί με την κριτική του Λέτσα πάνω σε κάποια ζητήματα. Σε γενικές γραμμές η απόφαση, που πάρθηκε ήταν να γίνει η Περιφερική Τάφρος και το κομμάτι των χειμάρρων κάτω από αυτήν, που βρισκόταν μέσα στην πόλη να μπαζωθεί και τα οικόπεδα να πωληθούν για να καλύψουν μέρος των εξόδων. Αυτό, που αξίζει να σημειωθεί πάντως είναι το ότι και εκείνη την εποχή υπήρχαν φωνές, που έλεγαν πως το μπάζωμα και η Περιφερική Τάφρος δεν είναι οι ενδεδειγμένες λύσεις και θα έπρεπε να διατηρηθούν οι χείμαρροι με κάποιες λίγες εργασίες (διαπλάτυνση, εκβάθυνση κτλ), οι οποίες θα εξασφάλιζαν την προστασία της πόλης από τις πλημμύρες.

Βρήκα το βιβλίο εξαιρετικά ενδιαφέρον, αν και κάπως δύσκολο στην ανάγνωση. Παρουσιάζει, χωρίς να είναι αυτός ο σκοπός του, την αντίληψη, που επικρατούσε στην πόλη σχετικά με τα δάση και τους χειμάρρους. Σήμερα ίσως έχει περισσότερο «συλλεκτική» αξία, αλλά με αφορμή το γεγονός ότι άνοιξε πάλι η κουβέντα για τη διαχείριση των χειμάρρων και των υδάτων γενικότερα, αξίζει να διαβαστεί πάλι.

Σχολιάστε

Filed under ΛΕΤΣΑΣ, Αλέξανδρος, Συγγραφείς

Μικρές καθημερινές ιστορίες στη Θεσσαλονίκη και στα πέριξ

img052

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Όταν ο Θεός έχει χιούμορ – 12 Σαλονικιές ιστορίες

Συγγραφέας: Κώστας Κανάκας

Έκδοση: iWrite (2016)

ISBN: 978-618-5218-39-3

Τιμή: Περίπου €12

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Οφείλω να ομολογήσω, πως τα βιβλία νέων συγγραφέων τα διαβάζω χωρίς να με νοιάζει ιδιαίτερα το αν θα μου αρέσουν ή όχι. Θαυμάζω βλέπετε την προσπάθειά τους να εκφραστούν μέσα από τον γραπτό λόγο και αν το αποτέλεσμα είναι καλό, αυτό είναι ευχάριστο, αν πάλι δεν με συναρπάζει το κείμενο, το θεωρώ ως το πρώτο βήμα απλά και ελπίζω το δεύτερο να είναι καλύτερο. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης ανήκει σε αυτήν την κατηγορία.

Η έκδοση είναι απλή χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Δεν μπορώ να πω ότι με ενθουσίασε το εξώφυλλο. Το κείμενο είναι ευανάγνωστο. Από όσο γνωρίζω, ο εκδοτικός οίκος iWrite κάνει αυτοεκδόσεις, οπότε θα μπορούσε κάποιος να πει ότι πρόκειται για ιδιωτική έκδοση.

Το βιβλίο περιέχει 12 μικρές ιστορίες, εκ των οποίων κάποιες εξελίσσονται μέσα στην πόλη της Θεσσαλονίκης και κάποιες άλλες σε χωριά γύρω από την πόλη. Οι πρωταγωνιστές είναι καθημερινοί άνθρωποι, οι οποίοι αντιμετωπίζουν καταστάσεις έξω από τη ρουτίνα τους, με αποτέλεσμα κάποιες από αυτές να φαίνονται αστείες. Δεν μπορώ να πω ότι ενθουσιάστηκα από το χιούμορ των διηγημάτων, αλλά αυτό είναι κάτι καθαρά υποκειμενικό. Προσωπικά μου άρεσαν η 1η (Ένας ειλικρινής έρωτας), η 2η (93 σειρές), η 5η (Η συνταγή της επιτυχίας) και η 11η (Μικρές αγγελίες). Σε κάποια σημεία φαίνεται πως ο Κανάκας γράφει με μια ζωντάνια και το κείμενο ρέει ομαλά, αλλά προσπαθεί να είναι τόσο ρεαλιστικός στη γραφή του, που ίσως το παρακάνει, όπως για παράδειγμα όταν προσπαθεί να μεταφέρει σε κείμενο τη χωριάτικη προφορά κάποιων πρωταγωνιστών του.

Δεν έχω άλλα πράγματα να πω για το βιβλίο αυτό. Πιστεύω πως το επόμενο έργο του συγγραφέα θα είναι καλύτερο.

 

Σχολιάστε

Filed under ΚΑΝΑΚΑΣ, Κώστας, Συγγραφείς

231482200030727 αναμνήσεις από τη Θεσσαλονίκη του 20ου αιώνα

002

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Τριά δευτερόλεπτα

Συγγραφέας: Σάκης Σερέφας

Έκδοση: Παρατηρητής (2003)

ISBN: 960-374-214-7

Τιμή: Περίπου €12

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το συγγραφικό έργο του Σάκη Σερέφα παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία. Ποίηση, θεατρικά έργα, μυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, έρευνες, λευκώματα, μεταφράσεις, παιδικά βιβλία και στα περισσότερα η Θεσσαλονίκη βρίσκεται στο επίκεντρο. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης δεν θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση.

Η έκδοση είναι απλή και όμορφη. Έντονο εξώφυλλο σε κίτρινο χρώμα, με μαύρους χαρακτήρες ο τίτλος και με κόκκινους τα ονόματα των συντελεστών. Χρησιμοποιήθηκε χαρτί W/F των 120gr. Τα κείμενα συνοδεύουν σκίτσα του ËPΓOC, από τη Biblionet έμαθα πως το πραγματικό του όνομα είναι Γιώργος Κωνσταντίνου. Μοντέρνα έκδοση συνολικά.

Ένας νευροψυχολόγος, ο Νάσος Αγαθονησιώτης, ξεκινάει μια μελέτη να υπολογίσει πόσες αναμνήσεις είχαν συνολικά οι Θεσσαλονικείς κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα. Η μελέτη αυτή ξεκινάει από ένα άρθρο, που είχε διαβάσει και το οποίο έλεγε πως κάθε άνθρωπος έχει 10000 αναμνήσεις κάθε μέρα. Τα γεγονότα, που συμβαίνουν στη ζωή του μοιραία παίζουν σημαντικό ρόλο είτε στο να μείνουν στο μυαλό ως νέες αναμνήσεις, είτε να σβήσουν κάποιες παλαιότερες. Δυστυχώς ο Αγαθονησιώτης σκοτώνεται σε τροχαίο και η μελέτη του περνά στα χέρια του συγγραφέα, ο οποίος μας την παρουσιάζει. Στη μελέτη αυτή αναφέρεται πως κάθε παρούσα στιγμή παραμένει στη συνείδησή μας για 3 δευτερόλεπτα και στη συνέχεια γίνεται ανάμνηση. Ο τίτλος του βιβλίου προέρχεται από αυτά τα 3 δευτερόλεπτα.

Μέσα από αυτήν τη μελέτη, ο Σερέφας βρίσκει τρόπο να σχολιάσει κάποια από τα σημαντικότερα γεγονότα της πόλης μας καθώς να μιλήσει και για τον αντίκτυπο, που αυτά είχαν στη μνήμη των Θεσσαλονικέων. Το βιβλίο δεν είναι ιστορικό βέβαια, αλλά η ιστορία είναι ένας από τους βασικούς μοχλούς, που κινούν την υπόθεση. Η αφήγηση είναι στο γνωστό σουρεαλιστικό ύφος του συγγραφέα, με πολύ χιούμορ και ιδιαίτερη γραφή, που νομίζω ότι είναι χαρακτηριστική πλέον του συγγραφέα. Υπάρχουν κάποια λάθη στο βιβλίο, για παράδειγμα το εστιατόρειο Όλυμπος-Νάουσα δεν έκλεισε το 1984, αλλά το 1994, ενώ επίσης λάθος υπάρχει και στο σημείο, που αναφέρεται στην καταστροφή του Εβραϊκού Νεκροταφείου κατά την Κατοχή, όπου λέει πως καταστράφηκαν 30000 τάφοι, ενώ καταστράφηκαν τουλάχιστον 300000 τάφοι. Βέβαια, όπως είπαμε, το βιβλίο δεν είναι ιστορικό, αλλά αποτέλεσμα μυθοπλασίας και δεν θα πρέπει ο αναγνώστης να μείνει σε αυτά τα σημεία. Μετά από ένα σύντομο ταξίδι στο παρελθόν και βάσει των υπολογισμών της μελέτης, υπολογίζεται πως το σύνολο των αναμνήσεων των Θεσσαλονικέων (και κάποιων άλλων, που ορίζει η μελέτη) για τον 20ο αιώνα ήταν πάνω από 231 τρισεκατομμύρια.

Το βιβλίο μου άρεσε. Δεν θα έλεγα πως είναι το καλύτερο του Σερέφα, αλλά προσωπικά μου αρέσει ο τρόπος γραφής του και το διάβασα ευχάριστα. Η εικονογράφηση νομίζω ότι ταιριάζει με το ύφος του κειμένου.

 

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΕΡΕΦΑΣ, Σάκης

Το εκπληκτικό βιβλίο του Γιάννη Μέγα για την Απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης το 1912

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης 1912-1913

Συγγραφέας: Γιάννης Μέγας

Έκδοση: University Studio Press (2011)

ISBN: 978-960-12-2065-9

Τιμή: Περίπου €45

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το 2012 η Θεσσαλονίκη γιόρτασε τα 100 χρόνια από την απελευθέρωση της πόλης από τους Οθωμανούς και την προσάρτησή της στο ελληνικό κράτος. Για το γεγονός γράφτηκαν πάρα πολλά βιβλία, μερικά εξ αυτών δε ήταν ιδιαίτερα αξιόλογα. Ίσως το πιο πλήρες ιστορικό βιβλίο, το οποίο περιγράφει εκείνη την περίοδο είναι αυτό της σημερινής ανάρτησης.

Η έκδοση είναι πάρα πολύ καλή. Το εξώφυλλο κοσμεί φωτογραφία του πολύ γνωστού πίνακα του Πολύκλειτου Ρέγκου, με την είσοδο του τότε Βασιλέα Γεώργιου Α’ με τον υιό και διάδοχό του Κωνσταντίνο. Οι πηγές και η βιβλιογραφία βρίσκονται στο πίσω μέρος του βιβλίου. Κάποιες σημειώσεις υπάρχουν και στο κάτω μέρος μερικών σελίδων. Ευανάγνωστο κείμενο και άριστα ταξινομημένο υλικό. Οι δε φωτογραφίες είναι πάρα πολλές, μερικές σπάνιες, καθώς δεν τις έχουμε δει σε άλλες εκδόσεις. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών ανήκει στη συλλογή του συγγραφέα.

Το συγγραφικό έργο του Γιάννη Μέγα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την ιστορία της Θεσσαλονίκης, καθώς έχει καταπιαστεί με πάρα πολλά ζητήματα του παρελθόντος και έχει καταφέρει να τα αναλύσει σε βάθος και με αντικειμενικότητα, μετά από πολύχρονες έρευνες. Και όλα αυτά από έναν άνθρωπο, ο οποίος δεν είναι ιστορικός, εργάστηκε ως πολιτικός μηχανικός! Στη Vivlioniki έχουν παρουσιαστεί κάποια από αυτά τα βιβλία (για τους Βαρκάρηδες, την επανάσταση των Νεότουρκων, τις εμπειρίες περιηγητών για τους Εβραίους Θεσσαλονικείς, το λεύκωμα με τις φωτογραφίες του Λυκίδη, το λεύκωμα για τη ζωή της Εβραϊκής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, το λεύκωμα για την επίσκεψη του Σουλτάνου Mehmet Reşat, το βιβλίο για τη Θεσσαλονίκη του 1896), ενώ είναι και επιμελητής της εξαιρετικής σειράς του University Studio Press για τη Θεσσαλονίκη κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το βιβλίο χωρίζεται σε 14 κεφάλαια και τον επίλογο. Ακολουθείται χρονολογική σειρά, ξεκινώντας από την περίοδο λίγο πριν την έναρξη των Βαλκανικών Πολέμων και φτάνει ουσιαστικά έως τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου, με την οποία έληξε επίσημα και ο Β’ Βαλκανικός Πόλεμος. Σε πολλά από αυτά τα κεφάλαια, στο τέλος υπάρχουν κάποια πολύ χρήσιμα ένθετα, στα οποία αναλύονται κάποια επιμέρους ζητήματα, εξαιρετικά σημαντικά και αυτά. Όλο το υλικό περιγράφεται με απλό και κατανοητό τρόπο και αποτελεί προϊόν μεγάλης έρευνας. Θαύμασα το γεγονός ότι ο Μέγας προσεγγίζει το θέμα του χωρίς φανατισμούς, μελετώντας πηγές όχι μόνο ελληνικές. Αν θα έπρεπε κάποια κεφάλαια να ξεχωρίσω, σίγουρα θα ήταν το 5ο και 6ο, που περιγράφουν τα γεγονότα της 26ης και 27ης Οκτωβρίου 1912 αντίστοιχα, το 10ο, που μιλάει για τις προσπάθειες ενσωμάτωσης της Θεσσαλονίκης και της Μακεδονίας στο ελληνικό κράτος, αλλά και το 12ο, που είναι αφιερωμένο στη δολοφονία του Βασιλέως Γεωργίου Α’. Πάντως τονίζω, πως όλο το βιβλίο έχει να πει πολλά πράγματα στον αναγνώστη, καθώς στις σελίδες του υπάρχει υλικό γνωστό, αλλά και άγνωστο στους περισσότερους. Οι φωτογραφικό δε υλικό, που συνοδεύει τα κείμενα είναι μοναδικό και τεκμηριωμένο.

Βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Από τα σημαντικότερα ιστορικά κείμενα για το παρελθόν της Θεσσαλονίκης και από μια περίοδο πολυτάραχη, που όρισε σε πολύ μεγάλο βαθμό την εξέλιξη της πόλης. Σε μια πολύ καλή έκδοση ποιοτικά και ύφος μοντέρνο και κατανοητό από κάθε αναγνώστη, έργο συνολικά αντάξιο του ονόματος του συγγραφέα.

 

Σχολιάστε

Filed under ΜΕΓΑΣ, Γιάννης, Συγγραφείς

Ο βίος του Αγίου Δημητρίου και της Αγίας Ανυσίας μέσα από εγκωμιαστικά κείμενα του 14ου αιώνα

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Φιλόθεος Κόκκινος – Εγκωμιαστικές βιογραφίες αγίων της Θεσσαλονίκης (Άγιος Δημήτριος, Αγία Ανυσία)

Συγγραφέας: Πέτρος Βλαχάκος

Έκδοση: Μπαρμπουνάκης (2017)

ISBN: 978-960-267-242-6

Τιμή: Περίπου €10

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Οι άγιοι, που σχετίζονται με τη Θεσσαλονίκη είναι πάρα πολλοί. Όπως είχαμε δει σε μια παλαιότερη ανάρτηση, είναι περίπου 450. Ο πιο γνωστός από όλους είναι ο Άγιος Δημήτριος, προστάτης και πολιούχος της πόλης. Η σημερινή ανάρτηση μιλάει για ένα βιβλίο, το οποίο παρουσιάζει δύο εγκωμιαστικές βιογραφίες αγίων, που είναι άμεσα συνδεδεμένοι με την πόλη μας, του Αγίου Δημητρίου και της Αγίας Ανυσίας (η οποία γιορτάζει στις 30 Δεκεμβρίου).

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Όμορφο εξώφυλλο, που απεικονίζει το γνωστό ψηφιδωτό με τον Άγιο Δημήτριο. Βραχυγραφίες, πηγές και βιβλιογραφία υπάρχουν στην αρχή του βιβλίου, ενώ στο κάτω μέρος πολλών σελίδων υπάρχουν σημειώσεις και παραπομπές. Ευανάγνωστο κείμενο. Στο βιβλίο υπάρχει μόνο η μετάφραση των αρχικών κειμένων, προσωπικά θα προτιμούσα και την ύπαρξη των πρωτότυπων.

Συγγραφέας είναι ο Πέτρος Βλαχάκος, τον οποίο συναντάμε για πρώτη φορά στη Vivlioniki. Το υλικό όμως για την εργασία του είναι από εγκώμια, που έγραψε ο Φιλόθεος Κόκκινος, ο οποίος διετέλεσε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως από το 1353 έως το 1354 και από το 1364 έως το 1377. Συνέπεσε δηλαδή η θητεία του με μεγάλα και σπουδαία ιστορικά γεγονότα στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, το Κίνημα των Ζηλωτών και τον εμφύλιο πόλεμο μεταξύ Ιωάννη Καντακουζηνού και Ιωάννη Ε’ Παλαιλόγου, την σταδιακή απώλεια εδαφών από εξωτερικούς εχθρούς, την Παλαιολόγεια Αναγέννηση κα. Ο Φιλόθεος γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη και για αυτό ίσως συνέταξε τα δύο αυτά εγκώμια (αν και έχει γράψει και άλλα). Τον Φιλόθεο στη Vivlioniki τον γνωρίσαμε μέσα από το βιβλίο της Βασιλικής Νεράντζη-Βαρμάζη με τα βυζαντινά εγκώμια για τη Θεσσαλονίκη, όπου υπάρχει κομμάτι του εγκωμίου του για την Αγία Ανυσία.

Το βιβλίο χωρίζεται στην εισαγωγή και σε 3 μέρη:

  • Στην εισαγωγή ο συγγραφέας αναλύει θεολογικά τη μορφή των εγκωμίων του Φιλόθεου και τοποθετεί τα κείμενα στο ιστορικό πλαίσιο της εποχής, που γράφτηκαν.
  • Στο 1ο μέρος υπάρχει το βιογραφικό του Φιλόθεου μαζί με μια παρουσίαση του έργου του, το οποίο είναι πλούσιο και ποικίλει σε θεματολογία. Ο Φιλόθεος αναγνωρίστηκε ως άγιος της Εκκλησίας μας λίγο μετά τον θάνατό του, προσθέτοντας το όνομά του στη λίστα αγίων, που σχετίζονται με την πόλη μας. Άτομο με σπουδαία εκπαίδευση, υποστηρικτής του Γρηγορίου Παλαμά, αλλά και γνώστης των αρχαίων κειμένων, συμμετείχε κι αυτός σε αυτό, που σήμερα αποκαλούμε Παλαιολόγεια Αναγέννηση.
  • Στο 2ο μέρος υπάρχει ο εγκωμιαστικός λόγος για τον Άγιο Δημήτριο μαζί με μια σύντομη εισαγωγή. Όπως είπαμε και πριν υπάρχει μόνο το μεταφρασμένο κείμενο. Πρόκειται για ένα έργο με έντονες πολιτικές και κοινωνικές προεκτάσεις, περίτεχνος και με ιδιαίτερη προσοχή γραμμένος, όπου ο βίος του Αγίου μπαίνει σε δεύτερη μοίρα.
  • Στο 3ο μέρος υπάρχει ο εγκωμιαστικός λόγος για την Αγία Ανυσία, πάλι με μια μικρή εισαγωγή. Πιο απλό κείμενο, γράφτηκε χρονικά πριν από αυτό για τον Άγιο Δημήτριο. Εδώ είναι και το σύντομο εγκώμιο για την Θεσσαλονίκη, όπως είπαμε νωρίτερα.

Το βιβλίο μου άρεσε. Έχει και ιστορικό ενδιαφέρον, κυρίως για την εποχή, που γράφτηκαν τα εγκώμια και τον σκοπό, που εξυπηρετούσαν, αλλά επίσης παρουσιάζει εγκώμια γραμμένα με δεξιοτεχνία, ιδίως αυτό του Αγίου Δημητρίου. Και αν για τον πολιούχο της πόλης έχουν γραφτεί πολλά πράγματα, για την Αγία Ανυσία γνωρίζουμε λιγότερα και το βιβλίο εμπλουτίζει τις γνώσεις μας. Εξειδικευμένο θεματικά μεν, αλλά νομίζω κατανοητό σε μεγάλο βαθμό από την πλειονότητα των αναγνωστών.

 

Σχολιάστε

Filed under ΒΛΑΧΑΚΟΣ, Πέτρος, Συγγραφείς

Όταν η Θεσσαλονίκη είχε χειμάρρους, ποτάμια και ρυάκια

img051

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Θεσσαλονίκη των νερών

Συγγραφέας: Γιώργος Μπλιώνης, Μιχάλης Τρεμόπουλος

Έκδοση: Αντιγόνη (2017)

ISBN: 978-618-82604-2-9

Τιμή: Περίπου €20

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν από λίγο καιρό ζήσαμε την τραγωδία στη Μάνδρα με τις πλημμύρες, οι οποίες άφησαν πίσω τους πάνω από 20 νεκρούς και υλικές καταστροφές τεράστιες. Η ευθύνη του ανθρώπινου παράγοντα αποδείχτηκε μεγάλη, όχι τόσο στην αντιμετώπιση της πλημμύρας, όσο στην παρέμβασή του σε χειμάρρους, ρυάκια και ποταμούς, η οποία είχε ως αποτέλεσμα να μην μπορεί η τεράστια ποσότητα νερού να διοχετευθεί με σωστό τρόπο προς τη θάλασσα. Λίγο καιρό πριν τα γεγονότα στη Μάνδρα είχε κυκλοφορήσει το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης, το οποίο μιλάει, όπως γράφει στον υπότιτλο, για την τοπογραφία των χειμάρρων και των υδατικών πόρων της Θεσσαλονίκης από την αρχαιότητα έως τις μέρες μας. Μαζί με το βιβλίο για της κρήνες της πόλης, που επίσης κυκλοφόρησε πριν από λίγο καιρό, μας δίνει μια πολύ καθαρή εικόνα για την αξία και την ιστορία του νερού στη Θεσσαλονίκη.

Η έκδοση είναι πολύ καλή. Στο τέλος υπάρχει η βιβλιογραφία. Πάρα πολλές χρήσιμες και σπάνιες (μερικές εξ αυτών) φωτογραφίες, σχέδια και χάρτες, που βοηθούν τον αναγνώστη να κατανοήσει τα όσα γράφονται στο κείμενο. Υλικό ταξινομημένο σωστά και με γλώσσα κατανοητή στους περισσότερους. Ευανάγνωστο κείμενο, στο τέλος κάποιων σελίδων υπάρχουν σημειώσεις και βιβλιογραφικές παραπομπές. Η έκδοση πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της ΕΥΑΘ, της ΔΕΘ-HELEXPO και του ιδρύματος μελετών Heinrich Böll. Το βιβλίο προλογίζουν οι Πολυξένη Αδάμ-Βελένη, Νίκος Καλογήρου και Παρασκευάς Σαββαΐδης.

Από τους συγγραφείς του βιβλίου, τον Γιώργο Μπλιώνη τον συναντάμε για πρώτη φορά στη Vivlioniki, ενώ τον Μιχάλη Τρεμόπουλο τον έχουμε δει από το εξαιρετικό του βιβλίο αφιερωμένο στην ιστορία της αεροπορίας στη Θεσσαλονίκη. Βέβαια η συμμετοχή του στα οικολογικά κινήματα και τις δράσεις αυτών τον έχουν κάνει πιο γνωστό στο ευρύ κοινό και αυτό το βιβλίο είναι πιο σχετικό με αυτή του τη δραστηριότητα.

Το κυρίως θέμα του βιβλίου χωρίζεται σε 7 κεφάλαια και τον επίλογο. Ακολουθείται χρονική σειρά, αρχίζοντας από τα προϊστορικά χρόνια και φτάνοντας έως τις σύγχρονες ημέρες. Σε αυτά τα κεφάλαια περιγράφεται η πορεία των χειμάρρων, των υπογείων νερών, των ποταμιών γύρω από τη Θεσσαλονίκη ή και μέσα στο χώρο της περίκλειστης από τα τείχη πόλης. Η ιστορία της πόλης και η ανάπτυξή της, αλλά ακόμη και η επιλογή της συγκεκριμένης θέσης από τον Κάσσανδρο για το χτίσιμο της Θεσσαλονίκης, όλα αυτά ήταν άμεσα συνδεδεμένα με την ύπαρξη του νερού. Αυτό είναι κάτι, που δεν μπορούμε ίσως σήμερα να το συνειδητοποιήσουμε, αλλά αν αναλογιστούμε τον αριθμό των λουτρών στην πόλη και τη θέση τους, τα πλατάνια της πόλης και αν κοιτάξουμε σε παλιές φωτογραφίες, μπορούμε να καταλάβουμε ότι σε πολλά σημεία, που σήμερα βλέπουμε άσφαλτο και πανύψηλες πολυκατοικίες, παλαιότερα υπήρχαν ρέματα, χείμαρροι και ρυάκια, τα οποία αποτελούσαν κομμάτι του περιβάλλοντος της παλαιάς πόλης, αλλά και των γύρω περιοχών. Στη λογοτεχνία της πόλης υπάρχουν πολλές αναφορές για αυτά τα θέματα, τα πρώτα βιβλία, που μου έρχονται στο νου είναι του Παπασπύρου, του Σιμώτα, του Ροδοκανάκη και του Θωμαΐδη.

Από τα κεφάλαια του βιβλίου όλα έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, είναι πολύ καλογραμμένα και παρέχουν πολλές και χρήσιμες πληροφορίες στον αναγνώστη. Προσωπικά ξεχωρίζω το πρώτο (Από την προϊστορία, στην πόλη της Θεσσαλονίκης) και το δεύτερο (Η αρχαία ιστορία των χειμάρρων εντός των τειχών) κεφάλαιο, καθώς παρουσιάζουν την εικόνα του περιβάλλοντος της πόλης από τη νεολιθική εποχή έως τα και τα ρωμαϊκά χρόνια με αναφορές σε χειμάρρους, που βρίσκονταν ΜΕΣΑ στην πόλη, όπως αυτή ορίζονταν από τα τείχη της. Ξεχωρίζω επίσης το έβδομο κεφάλαιο (Σκιαγράφηση ενός οικολογικού τρόπου διαχείρισης), γιατί εκεί υπάρχουν προτάσεις συγκεκριμένες, οι οποίες θα άλλαζαν την εικόνα της πόλης προς το καλύτερο, μου φάνηκε δε πολύ ενδιαφέρουσα η πρόταση για την αποκατάσταση ανοικτής κοίτης ή ανάδυση (daylighting) κάποιων χειμάρρων, δηλαδή το «ξεμπάζωμα» ας πούμε των χειμάρρων ή κομματιών τους. Όπως είπα και πριν όλα τα κεφάλαια έχουν ενδιαφέρον, ξεχώρισα τα συγκεκριμένα σύμφωνα με τα δικά μου ενδιαφέροντα.

Σήμερα έχουν μείνει κάποιες ονομασίες να θυμίζουν στους κατοίκους την ύπαρξη αυτών των πραγμάτων. Δενδροπόταμος, ρέμα Υφανέτ, ρέμα Κωνσταντινίδη, ρέμα Στρατηγείου είναι τα πιο γνωστά, που χρησιμοποιούνται ακόμη από τους πολίτες, μηχανικά ίσως, αλλά διατηρώντας την ιστορία της περιοχής.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικά ενδιαφέρον. Μιλάει για την ιστορία της πόλης, αποκαλύπτει πράγματα, που είναι πολύ δύσκολο να φανταστεί ο σύγχρονος κάτοικος σχετικά με την εικόνα της Θεσσαλονίκης στο παρελθόν και προτείνει αλλαγές, που θα μπορούσαν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής και την εικόνα της πόλης. Είναι από τα βιβλία, τα οποία πιστεύω θα συναντήσουμε πολλές φορές στο μέλλον στις σελίδες βιβλιογραφικών πηγών άλλων έργων.

1 σχόλιο

Filed under ΜΠΛΙΩΝΗΣ, Γιώργος, Συγγραφείς, ΤΡΕΜΟΠΟΥΛΟΣ, Μιχάλης