32 μελέτες του Ανδρέα Ξυγγόπουλου για τη Βυζαντινή Θεσσαλονίκη

img012

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Θεσσαλονίκεια μελετήματα (1925-1979)

Συγγραφέας: Ανδρέας Ξυγγόπουλος

Έκδοση: Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου Αίμου (1999)

ISBN: 960-7387-34-1

Τιμή: Περίπου €10

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Από τις σημαντικότερες προσωπικότητες στο χώρο της Βυζαντινολογίας, του οποίου το έργο ανέδειξε πολλές πτυχές του Βυζαντινού παρελθόντος της Θεσσαλονίκης, υπήρξε ο Ανδρέας Ξυγγόπουλος (1891-1979). Η έρευνά του σε μια εποχή ιδιαίτερα δύσκολη για την αρχαιολογία, με μέσα και γνώσεις πολύ περιορισμένα σε σύγκριση με σήμερα, υπήρξε πρωτοποριακή. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης περιέχει μερικές από τις σημαντικότερες μελέτες του Ξυγγόπουλου, οι οποίες έχουν να κάνουν με την πόλη μας.

Η έκδοση είναι πολύ καλή. Στο εξώφυλλο ο Αρχάγγελος Γαβριήλ, από χαρακτικό έργο του Ξυγγόπουλου, ο οποίος ήταν πέρα από αρχαιολόγος και ζωγράφος. Το βιβλίο προλογίζουν οι Ευθύμιος Τσιγαρίδας και Μανόλης Χατζηδάκης. Οι μελέτες είναι ακριβείς ανατυπώσεις των πρωτοτύπων. Υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες, ασπρόμαυρες. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν οι περιλήψεις των μελετών στα γαλλικά.

Οι επιμελητές της έκδοσης επέλεξαν 32 μελέτες του Ξυγγόπουλου, οι οποίες χρονολογούνται από το 1925 η πρώτη έως το 1979 η τελευταία και παρουσιάζονται με χρονολογική σειρά. 3 εξ αυτών είναι στα γαλλικά και δυστυχώς δεν μπόρεσα να τις διαβάσω (η μία μιλάει για μία Βυζαντινή εικόνα στη Μονή Βλαττάδων, η άλλη για τον Άγιο Νικόλαο τον Ορφανό και η τρίτη για τα μωσαϊκά στο ναό των Αγίων Αποστόλων). Η 11η μελέτη είχε παρουσιαστεί στο παρελθόν στη Vivlioniki, καθώς είχε κυκλοφορήσει σε μορφή βιβλίου από την ΕΜΣ και είναι σχετική με την τοπογραφία της Βυζαντινής Θεσσαλονίκης.

Όλες οι μελέτες, που διάβασα έχουν ένα ξεχωριστό ενδιαφέρον, το οποίο μπορεί να το πολλαπλασιάζει η χρονική απόσταση με το σήμερα. Σίγουρα κάποια από τα όσα αναφέρονται μπορεί να μην ισχύουν πλέον, καθώς προχώρησε τόσο η αρχαιολογική έρευνα, όσο και οι γνώσεις μας σχετικά με την Βυζαντινή ιστορία και νέα δεδομένα εμφανίστηκαν, τα οποία δεν υπήρχαν την εποχή, που ζούσε ο Ξυγγόπουλος. Άσχετα όμως από αυτά, δεν μπορεί κάποιος να μην σταθεί στην 3η εργασία από το 1929, η οποία μιλάει για τη Μονή Λατόμου και το παγκοσμίως γνωστό ψηφιδωτό της του οράματος του Ιεζεκιήλ. Ή στην 8η εργασία από το 1940, η οποία αναφέρεται στο Βυζαντινό Λουτρό, το οποίο πριν λίγους μήνες άνοιξε τις πύλες του και έγινε επισκέψιμο (77 χρόνια μετά!). Προσωπικά στάθηκα πολύ στη 13η, 14η, 16η, 23η και 24η εργασία, οι οποίες μιλάνε για την Αχειροποίητο (τυχαίνει να είναι ο αγαπημένος μου ναός στη Θεσσαλονίκη). Για τα περισσότερα Βυζαντινή μνημεία της πόλης μας υπάρχουν μελέτες στο βιβλίο αυτό, χωρίς να σημαίνει πως ο Ξυγγόπουλος δεν ασχολήθηκε με τα υπόλοιπα.

Η γλώσσα είναι καθαρεύουσα, χωρίς όμως αυτό να δημιουργεί ιδιαίτερα προβλήματα στην κατανόηση του κειμένου (με λίγες εξαιρέσεις). Οι τεχνικοί όροι πιθανότατα να δυσκολέψουν κάπως περισσότερο τον αναγνώστη χωρίς πείρα ή ειδικές γνώσεις, άλλωστε ο Ξυγγόπουλος δεν απευθυνόταν σε αυτόν. Πάντως με λίγη υπομονή πιστεύω πως κάθε ένας μπορεί να καταλάβει αρκετά πράγματα και να σχηματίσει μια άποψη, τόσο για τα μνημεία, όσο και για τα αντικείμενα, που περιγράφει. Προσωπικά θαύμασα τα σχέδια, που υπάρχουν σε κάποιες μελέτες, αντικειμένων, ζωγραφιών, ψηφιδωτών, αρχιτεκτονικές όψεις κτλ. Μιλάμε για μία εποχή, που δεν υπήρχαν υπολογιστές και προγράμματα σχεδιασμού, δεν υπήρχε η ψηφιακή φωτογραφία και η απεικόνιση ενός αντικειμένου πρέπει να ήταν εξαιρετικά δύσκολη εργασία.

Βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Δεν είμαι αρχαιολόγος για να κρίνω ποιες απόψεις του Ξυγγόπουλου ισχύουν ακόμη και ποιες όχι. Το βιβλίο έχει σκοπό να παρουσιάσει απλά κάποιο κομμάτι του έργου του συγγραφέα και αυτό το πετυχαίνει άριστα. Το Βυζαντινό παρελθόν της Θεσσαλονίκης ήρθε στην επιφάνεια σε μεγάλο βαθμό εξαιτίας του έργου του Ξυγγόπουλου και για όποιον ενδιαφέρεται για αυτό το παρελθόν, το βιβλίο αυτό είναι σημαντικό πιστεύω. Αν και συνήθως δεν σχολιάζω τις τιμές των βιβλίων, οφείλω να πω εδώ ότι το κόστος αυτού του σημαντικότατου έργου είναι περίπου €10 και μιλάμε για βιβλίο 580 σελίδων. Αυτήν την τιμή έχει ο κατάλογος του ΙΜΧΑ και με 10% έκπτωση το βρήκα στο ΜΙΕΤ με κάτι παραπάνω από €8. Για κάποιο λόγο στον Ιανό το πουλάνε με €30, θέλω να πιστεύω ότι θα αλλάξει αυτή η τιμή. Από τα πιο ενδιαφέροντα βιβλία για το Βυζαντινό παρελθόν της πόλης μας, αφιέρωμα σε έναν από τους σημαντικότερους ερευνητές αυτού.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ΞΥΓΓΟΠΟΥΛΟΣ, Ανδρέας, Συγγραφείς

Οι αναμνήσεις ενός Θεσσαλονικέα Sonderkommando από τα κολαστήρια του Μπίρκεναου

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Από την Ελλάδα στο Μπίρκεναου

Συγγραφέας: Λεών Κοέν

Έκδοση: Κυαναυγή (2017)

ISBN: 978-618-82909-4-5

Τιμή: Περίπου €13

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι μία ακόμη μαρτυρία επιζώντα από τα στρατόπεδα εξόντωσης των Ναζί. Πρόκειται για έναν Εβραίο Θεσσαλονικέα, ο οποίος έζησε από πρώτο χέρι τη βία και τη φρικαλεότητα του Άουσβιτς και μάλιστα από την χειρότερη θέση, αυτή του Sonderkommando.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Συμπαθητικό εξώφυλλο, ευανάγνωστο κείμενο. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν κάποια γράμματα του συγγραφέα προς τον γιο του. Το πρωτότυπο ήταν γραμμένο στα αγγλικά και είχε τίτλο «From Greece to Birkenau: The Crematoria Workers’ Uprising» και είχε κυκλοφορήσει το 1996 στο Τελ Αβίβ. Μετάφραση έκανε η Γαρυφαλιά Μίχα. Η Κυαναυγή είναι ένας νέος εκδοτικός οίκος και αυτό είναι το πρώτο τους βιβλίο, που παρουσιάζεται στη Vivlioniki.

Πριν την αφήγηση του Κοέν υπάρχουν δύο κείμενα, ένα του γιου του συγγραφέα, Ζαν Κοέν, ο οποίος προλογίζει την ελληνική έκδοση και ένα της κόρης του συγγραφέα, της Λίλη Έις Περαχιά, η οποία προλόγιζε την αρχική έκδοση. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Λεών Κοέν δεν είδε καμία από τις δύο εκδόσεις, καθώς πέθανε το 1989.

Ο Κοέν πριν ξεκινήσει την αφήγησή του έχει γράψει μια εισαγωγή στην οποία εξηγεί τους λόγους για τους οποίους έγραψε το βιβλίο αυτό. Πέρα από την ανάγκη να μάθει ο κόσμος τι ήταν τα στρατόπεδα εξόντωσης και να μην περάσει ποτέ η ανθρωπότητα ξανά αυτές τις στιγμές, ο Κοέν γράφει πως θέλει να μάθει ο κόσμος τα γεγονότα της εξέγερσης στο Άουσβιτς, στην οποία εξέγερση ρόλο σημαντικό είχαν παίξει οι Έλληνες Εβραίοι. Αν σκεφτεί κανείς ότι το βιβλίο κυκλοφόρησε αρχικά στα αγγλικά, ευνόητο είναι το πόσο σημαντική είναι η αφήγησή του, καθώς ο περισσότερος κόσμος πιθανότατα αγνοούσε την ύπαρξη του γεγονότος καθώς και τους υπευθύνους της εξέγερσης.

Το κυρίως μέρος της αφήγησης χωρίζεται σε δύο μέρη:

  • Στο πρώτο μέρος ο Κοέν περιγράφει τα όσα έζησε σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα μετά το τέλος του Ελληνο-Ιταλικού πολέμου. Ο Κοέν υπηρέτησε στον Ελληνικό στρατό κατά τη διάρκεια του πολέμου. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής θα φύγει στην Αθήνα μαζί με τη γυναίκα του και τα πεθερικά του κι εκεί θα κρυφτεί μέχρι τη μέρα, που μετά από προδοσία θα συλληφθεί και θα σταλεί στο στρατόπεδο στο Χαϊδάρι, από όπου το 1944 τον στέλνουν, μαζί με τους Εβραίους της Αθήνας, των Ιωαννίνων και άλλων περιοχών, στο Άουσβιτς. Η αφήγηση εδώ είναι αρκετά ζωντανή και χαρακτηρίζεται σε κάποια σημεία και από χιούμορ. Αξιομνημόνευτη η ειλικρίνεια του Κοέν, αφού δεν κρύβει το γεγονός ότι ο μπατζανάκης του ήταν στην Εβραϊκή πολιτοφυλακή, που είχαν σχηματίσει οι Γερμανοί, ώστε να ελέγχεται ο Εβραϊκός πληθυσμός της Θεσσαλονίκης. Μιλάει επίσης και για τους προδότες Εβραίους, οι οποίοι συνεργάστηκαν με τον κατακτητή και συνετέλεσαν στη σύλληψη πολλών Εβραίων, τόσο στη Θεσσαλονίκη, όσο κυρίως στην Αθήνα. Ξεχωριστή μνεία έχει για τον Ναπολέοντα Σουκατζίδη, έναν αντάρτη, ο οποίος βρισκόταν στο Χαϊδάρι και βοήθησε όσο μπορούσε τους Εβραίους κρατούμενους. Ο Σουκατζίδης εκτελέστηκε από τους Γερμανούς, ενώ είχε τη δυνατότητα να σωθεί. Υπάρχουν κάποιες ανακρίβειες στη χρονολογική σειρά κάποιων γεγονότων, που αναφέρει ο Κοέν, αλλά είναι ήσσονος σημασίας.
  • Στο δεύτερο μέρος ο Κοέν περιγράφει το ταξίδι του από την Ελλάδα προς το Άουσβιτς και τα όσα έζησε στο Μπίρκεναου ως μέλος των Sonderkommando. Είναι η τρίτη διήγηση επιζώντα αυτής της ομάδας εργατών στα στρατόπεδα εξόντωσης μετά από αυτήν του Μαρσέλ Νατζαρί και του Σολομών Βενέτσια. Τα Sonderkommando ήταν ίσως το χειρότερο «επάγγελμα», που θα μπορούσε να κάνει κάποιος στα στρατόπεδα εξόντωσης, καθώς δουλειά τους ήταν να «διεκπεραιώνουν» τον θάνατο των Εβραίων, αφού εργάζονταν στα κρεματόρια και τους φούρνους. Ο Κοέν πέρασε από πολλά πόστα, μέχρι και τον «οδοντίατρο» έκανε, αφαιρώντας χρυσές στεφάνες και γέφυρες από τα στόματα των νεκρών Εβραίων. Μεγάλο μέρος της αφήγησής του αφιερώνεται στην εξέγερση, που έγινε στα κρεματόρια και στην ανατίναξη του κρεματορίου 4 (το 3 αναφέρει ο Κοέν ότι ανατινάχτηκε, αλλά κάνει λάθος). Ένα ενδιαφέρον κομμάτι των όσων γράφει ο συγγραφέας είναι η αντιπάθεια, που έτρεφαν για τους Σεφαραδίτες οι Εβραίοι της Βόρειας και Κεντρικής Ευρώπης. Μιλάει επίσης ο Κοέν και για την εξόντωση των Τσιγγάνων στο Άουσβιτς. Υπάρχουν κάποιες ασάφειες και κάποια λάθη, τα οποία όμως δικαιολογούνται από το γεγονός ότι ο Κοέν έγραψε το βιβλίο του σε μεγάλη ηλικία και αρκετά χρόνια μετά τα γεγονότα. Και σε αυτό το βιβλίο πάντως περιγράφονται ρεαλιστικά οι φρικαλεότητες, που συνέβησαν στα στρατόπεδα εξόντωσης. Αν και ο Κοέν πήγε μετά το Μπίρκεναου και σε άλλα στρατόπεδα, η διήγησή του σταματάει στην αναχώρησή του από το Άουσβιτς.

Ο Κοέν, όπως και άλλα μέλη των Sonderkommando, είχε τύχει της καχυποψίας των άλλων Εβραίων, καθώς όσοι δούλεψαν σε αυτό το πόστο είχε θεωρηθεί ότι συνεργάζονταν με τους Γερμανούς. Επίσης ο Κοέν έχει την άποψη ότι ο Κόρετς ήταν προδότης και ότι αυτός ευθύνονταν για το Ολοκαύτωμα των Εβραίων Θεσσαλονικέων, κάτι, που συμμερίζονται και άλλοι επιζώντες Εβραίοι Θεσσαλονικείς, αλλά είναι άδικο, καθώς μπορεί ο Κόρετς να έχει ευθύνες μεν, αλλά δεν υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία για μια τόσο βαριά κατηγορία.

Το βιβλίο το βρήκα ενδιαφέρον, όπως και κάθε μαρτυρία Εβραίου Θεσσαλονικέα, που βγήκε ζωντανός από το Ολοκαύτωμα της Θεσσαλονίκης. Ειδικά επειδή πρόκειται για μαρτυρία ενός Sonderkommando, η μαρτυρία του αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς η συντριπτική πλειοψηφία όσων πέρασαν από εκεί θανατώθηκε, ώστε να μην υπάρχουν μαρτυρίες του τι γινόταν. Μετά τον πόλεμο ο Κοέν έφυγε από την Ελλάδα και πέθανε στο Ισραήλ, αισθανόταν όμως Έλληνας και ήταν περήφανος κιόλας για αυτήν την καταγωγή του. Αξίζει πιστεύω να διαβαστεί το βιβλίο αυτό.

 

Σχολιάστε

Filed under ΚΟΕΝ, Λεών, Συγγραφείς

Εικόνες του κέντρου της Θεσσαλονίκης φτιαγμένες με Photoshop

img010

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Πάμε μια βόλτα – Καφέ, πάρκα, φαγάδικα και περιοχές του κέντρου της Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Δημήτρης Πετρόπουλος

Έκδοση: Παρατηρητής (2004)

ISBN: 960-374-315-1

Τιμή: Περίπου €10

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Νομίζω ότι δεν χωράει αμφισβήτηση, πως η καρδιά της Θεσσαλονίκης είναι το κέντρο της. Πιθανότατα η μαγεία αυτής της πόλης είναι το γεγονός, πως άσχετα πού μένει κάποιος, τα ραντεβού κλείνονται στο κέντρο της πόλης, είτε αυτό είναι στην Καμάρα, στην Αγία Σοφία, στη Ναυαρίνου ή στην «Ωραία» και στον «Άρτο», που συναντιόμασταν με τους φίλους στο παρελθόν (οι παλαιότεροι σίγουρα θα ξέρουν τόσο την Ωραία, όσο και τον Άρτο). Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι ένα ιδιότυπο λεύκωμα, που μας πάει μια βόλτα, όπως λέει και ο τίτλος του, σε σημεία του κέντρου της πόλης μας.

Η έκδοση είναι απλή, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Οι τίτλοι μερικών σχεδίων δεν φαίνονται. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει ένα παράρτημα, στο οποίο εξηγείται πώς έγιναν τα διάφορα σχέδια του έργου. Χορηγοί της έκδοσης του βιβλίου ήταν το καφέ «Διατηρητέο», το «Ντερλικατέσεν», το «Patafritas» και το εστιατόρειο «Κουρδιστό γουρούνι». Μέτρια νομίζω δουλειά, θα μπορούσε να είναι καλύτερη, αλλά αυτό είναι κάτι υποκειμενικό.

Το λεύκωμα αυτό δεν έχει φωτογραφίες, αλλά σχέδια, τα οποία έγιναν με τη βοήθεια του Photoshop. Απεικονίζουν διάφορα σημεία του κέντρου της Θεσσαλονίκης, όπως τουλάχιστον αυτά ήταν το 2004 περίπου. Πολλά από αυτά τα σημεία δεν υπάρχουν πλέον και για τους νεότερους αναγνώστες ίσως είναι εντελώς άγνωστα, τυχαίνει εγώ να ανήκω ηλικιακά σε ομάδα, που τα πρόλαβε και τα έζησε όλα αυτά και τα θυμάμαι.

Το υλικό του βιβλίου ταξινομείται σε 5 κατηγορίες: Τα καφέ του κέντρου, τα φαγάδικα του κέντρου, τις περιοχές του κέντρου, τα πάρκα κοντά στο Λευκό Πύργο και τα μικροκαταστήματα του κέντρου. Τα σχέδια δεν μπορώ να πω ότι με ενθουσίασαν, δεν είναι της αισθητικής μου, αλλά δεν μπορώ να τα κρίνω και παραπάνω. Κάποια μαγαζιά θέλουν αρκετή φαντασία για να καταλάβει ο αναγνώστης ότι είναι αυτά. Πολλά χρώματα, θα το έδινα ίσως για να το διαβάσει ένα παιδί.

Δεν με ενθουσίασε ιδιαίτερα το λεύκωμα αυτό. Σαν ιδέα μου φάνηκε καλή, αλλά δεν μπορώ να πω ότι είναι και του γούστου μου. Στην Πρωτοπορία το έχουν σε προσφορά στα €3,90 για όσους ενδιαφέρονται.

Σχολιάστε

Filed under ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ, Δημήτρης, Συγγραφείς

Κείμενα 13 σπουδαίων πεζογράφων για τη Θεσσαλονίκη

img008

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Θεσσαλονίκη των παλαιότερων συγγραφέων

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Ιανός (1998)

ISBN: 960-7771-18-4

Τιμή: Περίπου €20

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι μια μικρή ανθολογία κειμένων για τη Θεσσαλονίκη από, όπως λέει και ο τίτλος, «παλαιότερους συγγραφείς». Ένα έργο, που σκοπό έχει να κάνει ο αναγνώστης μια πρώτη γνωριμία με κάποιους συγγραφείς και πιο συγκεκριμένα με τα επιλεγμένα κείμενά τους τα οποία αφορούν την πόλη μας.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Το αντίτυπο, που έχω εγώ έχει και ένα μικρό αφιέρωμα στα Εκπαιδευτήρια Μαντουλίδη, τα οποία γίορταζαν την χρονιά κυκλοφορίας του βιβλίου τα 20 χρόνια τους. Δεν γνωρίζω αν ο Μαντουλίδης ήταν και χορηγός της έκδοσης, αλλά το ίδιο βιβλίο κυκλοφορεί με διαφορετικό εξώφυλλο και ISBN στα βιβλιοπωλεία και ίσως αυτό βρείτε πιο εύκολα. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν σύντομα βιογραφικά των συγγραφέων, αλλά και κάποιων ζωγράφων, των οποίων τα έργα κοσμούν το εσωτερικό του βιβλίου.

Δεν έχω κάτι να σχολιάσω για το πρώτο μέρος του βιβλίου, το οποίο μιλάει για τα Εκπαιδευτήρια Μαντουλίδη, φαντάζομαι κάποιος, που πήγε εκεί σχολείο ή δούλεψε στον Μαντουλίδη θα το βρει ενδιαφέρον. Το κύριο θέμα όμως του βιβλίου είναι τα κείμενα των 13 συγγραφέων, που επέλεξε ο Νίκος Καρατζάς. Οι συγγραφείς είναι οι Γιώργος Βαφόπουλος, Μίνως Λαγουδάκης, Γιώργος Ιωάννου, Στέλιος Ξεφλούδας, Τόλης Καζαντζής, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Ανδρέας Καρκαβίτσας, Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Γιώργος Κιτσόπουλος, Κώστας Ταχτσής, Φώτης Κόντογλου, Στρατής Τσίρκας και Νίκος Τσιφόρος. Κάποιοι γεννημένοι στη Θεσσαλονίκη, κάποιοι έζησαν κομμάτι ή και ολόκληρη τη ζωή τους εδώ και κάποιοι άλλοι επισκέφτηκαν κάποια στιγμή την πόλη μας.

Ο Βαφόπουλος περιγράφει το πώς έζησε αυτός και η οικογένειά του τη Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917. Ο Ιωάννου μας πάει μια βόλτα στην πλατεία του «Αγίου Βαρδαρίου» με απόσπασμα από το βιβλίο του «Το δικό μας αίμα«. Ο Καζαντζής μιλάει για την Αγία Σοφία, κείμενο από το βιβλίο του «Το τελευταίο καταφύγιο«. Ο Καρκαβίτσας γράφει για την επίσκεψή του στην Θεσσαλονίκη στις αρχές του 20ου αιώνα. Ο εξαιρετικός και αδικημένος, κατά την άποψή μου, Κιτσόπουλος κάπου στην Άνω Πόλη παρατηρεί μια καθημερινή ιστορία. Ο Κόντογλου μιλάει για τη Βυζαντινή Θεσσαλονίκη. Ο Λαγουδάκης μας πάει στη Θεσσαλονίκη των πρώτων χρόνων της δεκαετίας του 1920, με το απόσπασμά του από το βιβλίο «Ο κύριος Παρλεβού Φρανσαί και η κυρία Ιτσελόγκουε», ίσως το πρώτο ελληνικό λογοτεχνικό έργο, που μιλάει τόσο εκτενώς για τη Θεσσαλονίκη και την κοινωνία της. Ο Ξεφλούδας πρωτοπόρος της γενιάς του ’30 στη Θεσσαλονίκη και εκφραστής του εσωτερικού μονολόγου περιγράφει κομμάτι της ζωής του στην πόλη μας. Ο Παπαδιαμάντης στο διήγημά του «Ο Χαραμάδος» βλέπει το λιμάνι της Θεσσαλονίκης με τους Εβραίους εργάτες του στις αρχές του 20ου αιώνα. Ο Πεντζίκης στον ύμνο του για τη Θεσσαλονίκη «Μητέρα Θεσσαλονίκη» ταξιδεύει χρονικά στο χθες της πόλης, όπως αυτό φαίνεται στη σημερινή της εικόνα. Ο Ταχτσής επισκέπτεται την πόλη, που τον γέννησε μετά από χρόνια απουσίας του. Ο Τσίρκας επιλέγει να τελειώσει την επική τριλογία του «Ακυβέρνητες Πολιτείες» στην πόλη μας. Ο Τσιφόρος, τέλος, μιλάει για την επιστροφή ενός μετανάστη στη Γερμανία και την απόφασή του να παραμείνει στη Θεσσαλονίκη, τον τόπο, που άφησε πριν από χρόνια και να ξεκινήσει στα 60 του από την αρχή τη ζωή του, σε ένα διήγημα από τη συλλογή του «Όμορφη Θεσσαλονίκη«.

Όπως είπαμε και νωρίτερα, εκτός από τα κείμενα υπάρχουν και πίνακες ζωγράφων με θέμα τη Θεσσαλονίκη. Μητράκας, Μπακογιώργος, Παπανάκος, Παπασπύρου, Παραλής, Μαυρομάτης οι πιο γνωστοί από αυτούς σε μένα.

Το βιβλίο μου άρεσε. Μια μικρή ανθολογία με έργα σπουδαίων συγγραφέων. Ειδικά το απόσπασμα από το βιβλίο του Λαγουδάκη είναι σημαντικότατο, καθώς το βιβλίο δεν υπάρχει και είναι εξαιρετικά σπάνιο και κανείς δεν φιλοτιμήθηκε να το επανακυκλοφορήσει.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Ένας αιώνας με λογοτεχνικά περιοδικά στη Θεσσαλονίκη

img004

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Εκατό χρόνια λογοτεχνικού περιοδικού στη Θεσσαλονίκη (1889-1989)

Συγγραφέας: Ντίνος Χριστιανόπουλος

Έκδοση: Δήμος Θεσσαλονίκης (1989)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €20

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Για τα λογοτεχνικά περιοδικά της Θεσσαλονίκης έχουμε αναφερθεί στο παρελθόν σε αρκετές αναρτήσεις. Μερικά από αυτά ήταν ιδιαίτερα αξιόλογα και έπαιξαν τον δικό τους σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της λογοτεχνίας, όχι μόνο της Θεσσαλονίκης (για παράδειγμα τα περιοδικά «Μακεδονικές Ημέρες», «Κοχλίας», «Διαγώνιος», «Νέα Πορεία» κα). Το βιβλίο αυτής της ανάρτησης είναι ένας κατάλογος έκθεσης, στον οποίο αναφέρονται τα περισσότερα λογοτεχνικά περιοδικά, που κυκλοφόρησαν στην πόλη μας κατά την εκατονταετία 1889-1989.

Η έκδοση είναι απλή χωρίς τίποτα το ιδιαίτερο. Χάρτινο εξώφυλλο, στο τέλος υπάρχουν τα βιβλιογραφικά στοιχεία. Η τιμή του βιβλίου αρχικά πρέπει να ήταν κοντά στα €20, πλέον μπορείτε να το βρείτε σε παλαιοβιβλιοπωλεία μόνο σε πολύ χαμηλότερη τιμή (€3-€5).

Όπως είπαμε και νωρίτερα, το βιβλίο είναι ο κατάλογος μιας έκθεσης λογοτεχνικών περιοδικών, που είχε γίνει από 17 Νοεμβρίου έως 3 Δεκεμβρίου 1989 στο Εκθεσιακό Κέντρο του Δήμου Θεσσαλονίκης, που εκείνη την περίοδο βρισκόταν επί της Εθνικής Αμύνης 9Α, λίγο πιο πάνω από τη σημερινή Δημοτική Βιβλιοθήκη. Την επιμέλεια του καταλόγου είχε αναλάβει ίσως ο πιο ιδανικός για αυτήν τη δουλειά, ο Ντίνος Χριστιανόπουλος. Η έκθεση είχε γίνει για να τιμηθούν τα 100 χρόνια από την κυκλοφορία του πρώτου λογοτεχνικού περιοδικού στην πόλη, του «Αριστοτέλη», το οποίο είχε εκδόσει ο Γεώργιος Παπαγεωργίου, αλλά και τα 50 χρόνια από την ίδρυση της Δημοτικής Βιβλιοθήκης, η οποία είναι δημιούργημα του Γιώργου Βαφόπουλου. Όπως σωστά επισημαίνει ο τότε Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Βασίλης Καλφόπουλος στον πρόλογό του, ποιητής κυκλοφόρησε το πρώτο λογοτεχνικό περιοδικό, ποιητής δημιούργησε τη Δημοτική Βιβλιοθήκη και ποιητής οργάνωσε την έκθεση.

Στην εισαγωγή του βιβλίου υπάρχει κείμενο του Ντίνου Χριστιανόπουλου, το οποίο περιγράφει τον τρόπο ταξινόμησης του υλικού. Στη συνέχεια το κύριο θέμα του έργου χωρίζεται στους πίνακες, την καταγραφή και τη βιβλιογραφία. Στους πίνακες γίνεται αναφορά αρχικά όλων των περιοδικών της Θεσσαλονίκης, στη συνέχεια υπάρχει αναφορά μόνο για τα λογοτεχνικά περιοδικά και έπειτα τα λογοτεχνικά περιοδικά ταξινομούνται κατά ενότητα. Η καταγραφή των βιβλίων έχει πολλά και σημαντικά στοιχεία και λεπτομέρειες για την κυκλοφορία των λογοτεχνικών περιοδικών. Καταλαβαίνω βέβαια πως ένας κατάλογος έκθεσης διαβάζεται πολύ πιο εύκολα όταν ο αναγνώστης βρίσκεται στην έκθεση και μπορεί να δει το αντικείμενο, που περιγράφει ο κατάλογος, αλλά και 28 χρόνια μετά τα στοιχεία της καταγραφής έχουν το δικό τους ενδιαφέρον.

Βρήκα το βιβλίο ενδιαφέρον κυρίως γιατί το χόμπι μου είναι τα βιβλία για τη Θεσσαλονίκη. Με δυσκολία θα το συνιστούσα στους περισσότερους, αλλά αν μέσα στα ενδιαφέροντά σας είναι η λογοτεχνία και εάν στο παρελθόν ήσασταν αναγνώστης ενός ή περισσοτέρων τέτοιων περιοδικών ίσως σας ενδιαφέρει. Πιστεύω πως οι συλλέκτες λογοτεχνικών περιοδικών ή βιβλίων θα το εκτιμήσουν περισσότερο.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ, Ντίνος

Πρόσωπα, γεγονότα, σημεία και χαρακτηριστικά της Θεσσαλονίκης μέσα από μικρές ιστορίες

img005

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη, 100 μικρές ιστορίες

Συγγραφέας: Γιάννης Καραμήτσιος

Έκδοση: Ιανός (2017)

ISBN: 978-618-5141-35-6

Τιμή: Περίπου €13

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται το ευχάριστο γεγονός όλο και περισσότεροι Θεσσαλονικείς να εκδηλώνουν ενδιαφέρον για την πόλη τους. Σε αυτό έχει συντελέσει σε μεγάλο βαθμό το διαδίκτυο (αξίζει να επισκεφτείτε τις ομάδες «Άγνωστη Θεσσαλονίκη» και «Παλιές Φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης» στο Facebook), δράσεις ιδιωτικών και δημόσιων φορέων, που φέρνουν τους πολίτες πιο κοντά στην πόλη, αλλά και πάρα πολλά βιβλία, που κυκλοφόρησαν με θέμα την πόλη, την ιστορία της, τον πολιτισμό της κα. Κάποιος ίσως αισθάνεται κάπως χαμένος σήμερα με όλες αυτές τις πληροφορίες και να θέλει έναν μπούσουλα για να ξεκινήσει από κάπου την προσωπική του έρευνα για την Θεσσαλονίκη. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι νομίζω ιδανικό για αυτόν τον σκοπό.

Η έκδοση είναι άριστη. Ευανάγνωστα κείμενα, πολύ ωραίες και σε καλή ανάλυση φωτογραφίες. Χρησιμοποιήθηκε χαρτί Velvet των 150gr. Αξιοπρεπέστατη δουλειά. Στο τέλος υπάρχουν τα βιβλιογραφικά στοιχεία, τα οποία νομίζω για πρώτη φορά προέρχονται τα περισσότερα από το χώρο του διαδικτύου.

Για τον Γιάννη Καραμήτσιο αυτό είναι το πρώτο του βιβλίο. Δεν είναι ιστορικός, ούτε επαγγελματικά σχετίζεται με τον τομέα αυτό, αλλά ωθούμενος από την αγάπη του ερασιτέχνη ερευνητή έφτιαξε ένα έργο αξιολογότατο, καθώς παρουσιάζει μέσα από τα 100 σύντομα κεφάλαια διάφορες πτυχές όχι μόνο της πόλης, αλλά και της ευρύτερης περιοχής. Κάποια από αυτά ομολογώ ότι δεν τα γνώριζα καθόλου, όπως για παράδειγμα τα άγρια άλογα του Αξιού ή την Πικρολίμνη (στα όρια των νομών Θεσσαλονίκης-Κιλκίς).

Θεματολογικά το βιβλίο έχει ιστορικά θέματα, αναφορές σε πρόσωπα και γεγονότα, σύγχρονες εικόνες της πόλης. Κινείται από τις αναφορές στις Αλώσεις της Θεσσαλονίκης έως τον Νίκο Παπάζογλου και από τα μνημεία όπως η Ροτόντα και η Αχειροποίητος έως τους Ολύμπιανς, την Εβραϊκή κουζίνα και τους Ραδιοπειρατές της πόλης. Υπάρχει μια ποικιλία, ο αναγνώστης δεν θα εμβαθύνει σε ένα ζήτημα, αλλά θα πάρει μια πρώτη γεύση για πάρα, μα πάρα πολλά θέματα, που σχετίζονται με την πόλη και την γύρω περιοχή.

Μπορώ να πω ότι διάβασα και τις 100 ιστορίες, όπως τις αποκαλεί ο συγγραφέας, ευχάριστα και με ενδιαφέρον, άσχετα αν γνώριζα πράγματα για τις περισσότερες. Προσπαθώντας να σκεφτώ βιβλία με παρόμοια θεματολογία, μου ήρθε στο μυαλό ένα του Θωμά Κοροβίνη. Ο Καραμήτσιος θέλει να «τσιγκλίσει» τον αναγνώστη περισσότερο και να του ξυπνήσει την περιέργεια να μάθει πράγματα παραπάνω για αυτά, που διαβάζει, να επισκεφτεί μέρη, να κάνει περαιτέρω έρευνα. Νομίζω ότι τα καταφέρνει. Από τα πιο κατάλληλα δώρα για κάποιον, που ξεκινά τώρα την περιήγησή του στο παρελθόν και το παρόν της Θεσσαλονίκης.

Σχολιάστε

Filed under ΚΑΡΑΜΗΤΣΙΟΣ, Γιάννης, Συγγραφείς

Ο Καραγκιόζης στη Θεσσαλονίκη!

img003

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Το στοιχειό της Σαλονίκης

Συγγραφέας: Γιάννης Χατζής

Έκδοση: Μαλλιάρης (1997)

ISBN: 960-239-340-8

Τιμή: Περίπου €7

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στα βιβλία, που έχουν παρουσιαστεί στη Vivlioniki έως τώρα υπάρχουν μυθιστορήματα, διηγήματα, βιβλία ποίησης, μελέτες και δοκίμια, λευκώματα, κόμιξ, ιστορικά έργα και οδηγοί πόλης, μέχρι και μια οπερέτα. Αυτό, που έλειπε ήταν ένα βιβλίο, που θα εκπροσωπούσε το Θέατρο Σκιών της Ελλάδας, τον γνωστό σε όλους μας Καραγκιόζη. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης έρχεται για να καλύψει και αυτό το κενό!

Η έκδοση είναι συμπαθητική με σκληρό εξώφυλλο. Υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες από την παράσταση, ενώ στο τέλος υπάρχουν και λίγες οδηγίες για να στήσει κάποιος έναν μπερντέ και να φτιάξει φιγούρες. Στο βιβλίο δεν αναφέρεται πουθενά το έτος έκδοσης, γεγονός, που δεν μπορώ να καταλάβω γιατί γίνεται, το έχω προσέξει και σε άλλο ένα βιβλίο των εκδόσεων Μαλλιάρη. Ο υπότιτλος του βιβλίου είναι «Σπαραξικάρδια κωμωδία σε πράξεις τρεις και σκηνές όσες θέλετε».

Η υπόθεση του έργου έχει να κάνει με έναν παλιό θρύλο της Θεσσαλονίκης. Σύμφωνα με αυτόν, στην Καμάρα ζούσε παλιά ένα Στοιχειό. Μια μέρα πέρασε κάτω από την Καμάρα μια νεαρή κοπέλα, που σύντομα θα γινόταν νύφη. Το Στοιχειό την έκλεψε και την πήγε στον Λευκό Πύργο, όπου την κρατούσε αιχμάλωτη. Για να την ελευθερώσει έπρεπε να φάει μύτες και αυτιά ανθρώπων. Ο Καραγκιόζης λοιπόν έχει το τσαρδί του απέναντι από τον Λευκό Πύργο, όπου συναντά μια νεαρή κοπέλα και αυτή του διηγείται την ιστορία της. Αμέσως ο Καραγκιόζης προσπαθεί να βρει μια λύση στο πρόβλημα με τη βοήθεια των φίλων του, του Χατζηαβάτη (Χατζατζάρη τον λέγαμε εμείς μικροί), του Μπάρμπα-Γιώργου, του Γιωρίκα του Πόντιου και του Σολομών του Εβραίου. Τελικά τα μάγια λύνονται και αποκαλύπτεται πως το Στοιχειό είναι ένα αρχοντόπουλο, που τον είχε καταραστεί παλαιότερα μια μάγισσα. Στο τέλος η νεαρή κοπέλα θα παντρευτεί το αρχοντόπουλο με τον Καραγκιόζη κουμπάρο. Στο γλέντι θα παρευρεθούν και ο Μέγας Αλέξανδρος με τον Παύλο Μελά.

Το βιβλίο κυκλοφόρησε το 1997 και στην υπόθεση υπάρχουν και στοιχεία της τότε επικαιρότητας, από τον χορό Μακαρένα έως ατάκα για την Πολιτιστική Πρωτεύουσα. Ο Χατζής είναι από τους πιο γνωστούς Καραγκιοζοπαίχτες στη χώρα μας και από την εργογραφία του φαίνεται πως έχει ασχοληθεί και άλλες φορές με την πόλη μας. Αυτό, που αξίζει να σημειωθεί είναι ότι ο συγγραφέας επιλέγει να παρουσιάσει μια Θεσσαλονίκη πολυπολιτισμική, που σίγουρα τα παιδιά εκείνης της εποχής (αλλά και τα σημερινά) δύσκολα θα φανταζόντουσαν. Μέσα όμως από αυτό το λαϊκό θέατρο μπορεί ένα παιδί να προσεγγίσει πιο εύκολα διάφορα ιστορικά θέματα της πόλης. Ο Εβραίος, μαζί με τον πρόσφυγα και τον Καραγκιόζη ενωμένοι προσπαθούν να καταπολεμήσουν το Στοιχειό και στο τέλος μαζί γλεντάνε τη νίκη τους.

Το βιβλίο μου άρεσε. Όταν ήμουν παιδί θυμάμαι, που βλέπαμε Καραγκιόζη στην τηλεόραση, αλλά και σε διάφορες εκδηλώσεις και πανηγύρια. Θυμάμαι επίσης, που στο δημοτικό φτιάχναμε φιγούρες για Καραγκιόζη. Εννοείται πως σε ένα βιβλίο δύσκολα μπορεί να αποδοθεί η ζωντάνια ενός θεατρικού έργου, αλλά ο αναγνώστης πιστεύω μπορεί να μπει στο πνεύμα. Για παιδιά κυρίως, αλλά και για ενηλίκους, που έχουν μια τάση στη νοσταλγία.

 

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΧΑΤΖΗΣ, Γιάννης

Ένα μυθιστόρημα για τις Μαγεμένες ή αλλιώς «Las Incantadas»

img002

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οι Μαγεμένες (Las Incantadas)

Συγγραφέας: Μαίρη Κόντζογλου

Έκδοση: Μεταίχμιο (2017)

ISBN: 978-618-03-0987-4

Τιμή: Περίπου €18

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τα περισσότερα ιστορικά μυθιστορήματα σχετικά με τη Θεσσαλονίκη κινούνται χρονικά στον 20ο αιώνα, ο οποίος υπήρξε γεμάτος με σπουδαία γεγονότα, τόσο για την ιστορία της πόλης, όσο και για της Ελλάδας και των Βαλκανίων γενικότερα. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι μεν ιστορικό μυθιστόρημα, αλλά μας ταξιδεύει χρονικά στο 1864, σε μια Θεσσαλονίκη εντελώς διαφορετική από τη σημερινή, μια Θεσσαλονίκη, που θα αποχαιρετούσε ένα από τα ομορφότερα μνημεία της, που είχαν αντέξει σε σεισμούς, πυρκαγιές και λεηλασίες και τελικά χάθηκαν για χάρη του Γάλλου επιγραφολόγου Emmanuel Miller. Θέμα του βιβλίου, η αρπαγή των Μαγεμένων ή αλλιώς γνωστών ως «Las Incantadas».

Η έκδοση είναι απλή, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο.Στο εξώφυλλο μια κοκκινομάλλα γυναίκα τρέχει μεταξύ κάποιων κιόνων (κοκκινομάλλα είναι μία από τις πρωταγωνίστριες του έργου). Στην αρχή του βιβλίου υπάρχει ένα εισαγωγικό σημείωμα της συγγραφέως, με ιστορικές πληροφορίες για το μνημείο, καθώς επίσης ένας χάρτης της Θεσσαλονίκης εκείνης της εποχής. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει μια σύντομη βιβλιογραφία, έργα, τα οποία βοήθησαν τη συγγραφέα να γράψει το μυθιστόρημα. Εντύπωση κάνει πως από τη βιβλιογραφία λείπει το σημαντικότερο ίσως ιστορικό βιβλίο, που έχει γραφτεί για τις Μαγεμένες, αυτό του Άρη Παπάζογλου. Πάνω από 500 σελίδες, μπαίνει και αυτό δικαιωματικά στην κατηγορία «βιβλία-τούβλα». Μεγάλο τιράζ για πρώτη έκδοση, στα 10000 αντίτυπα.

Όπως είπαμε και πριν, βρισκόμαστε στη Θεσσαλονίκη του 1864 κυρίως. Η πόλη ανήκει στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και διάφοροι δυτικοί αρχαιολόγοι, ιστορικοί και ερευνητές την επισκέπτονται για να δούνε από κοντά τα μνημεία του παρελθόντος, να τα μελετήσουν και, ει δυνατόν, να αποσπάσουν κάποια από αυτά και να τα μεταφέρουν στις πατρίδες τους. Ελάχιστοι Θεσσαλονικείς εκείνη την εποχή γνωρίζουν την αξία των μνημείων ή την ιστορία τους. Σε αυτό το περιβάλλον μια ομάδα ανθρώπων, η οποία έχει απώτερο σκοπό την απελευθέρωση της πόλης και της Μακεδονίας γενικότερα και την προσάρτησή της στο Ελληνικό Κράτος, μαθαίνει για τις προθέσεις του Γάλλου Emmanuel Miller να πάρει στη Γαλλία τις Μαγεμένες. Οι κινήσεις τους και η προσπάθειά τους να αποτραπεί αυτό το γεγονός τελικά δεν θα ευοδώσουν.

Πρωταγωνιστές είναι ο Νικόλας, ένας φτωχός υπάλληλος με Βλάχικη καταγωγή, η Χάννα ή Αννίκα, κόρη εμπόρου και αφεντικού του Νικόλα, ο Αλέξανδρος Δημητριάδης, γλύπτης επίσης Βλάχικης καταγωγής, γεννημένος στη Βιέννη, σπουδαγμένος στο Παρίσι, που τώρα ζει στη Θεσσαλονίκη, ο Περικλής Δημητριάδης, πατέρας του Αλέξανδρου, έμπορος, που δραστηριοποιείται στην πόλη μας, η Απολίν, Βελγικής καταγωγής, ερωμένη του Αλέξανδρου και γυναίκα στη συνέχεια του πατέρα του, κα. Από μια άποψη πρωταγωνιστής του βιβλίου είναι και ο Emmanuel Miller, τον οποίο γνωρίζουμε κυρίως μέσα από επιστολές, που είχε στείλει στην σύζυγό του, αν και παίρνει μέρος και στην εξέλιξη του βιβλίου.

Φυσικά το ιστορικό γεγονός της αρπαγής των Μαγεμένων από μόνο του ίσως δεν ενδιέφερε το αναγνωστικό κοινό, οπότε η Κόντζογλου προσθέτει και δύο απαγορευμένους έρωτες, έναν μεταξύ του Νικόλα και της Αννίκα (χριστιανός αγαπά την εβραία κόρη του αφεντικού του…) και έναν μεταξύ του Αλέξανδρου και της Απολίν (η ερωμένη του γιου αποφασίζει να παντρευτεί τον πατέρα, αλλά μένει έγκυος από τον γιο…). Το τέλος της ιστορίας δραματικό, τόσο για τη μοίρα των γλυπτών, όσο και για τον έρωτα.

Όπως έχω γράψει πολλές φορές, για μένα ένα πετυχημένο ιστορικό μυθιστόρημα εντάσσει την ιστορία στην υπόθεση του έργου με τέτοιο τρόπο, ώστε κανείς να μην καταλαβαίνει ότι μιλάμε για μυθιστόρημα. Η ατμόσφαιρα της εποχής θα πρέπει να δίνεται με σωστό τρόπο, πράγμα, που επιβάλλει την μελέτη της ιστορίας του χώρου, του χρόνου και των ανθρώπων. Με βάση αυτά τα κριτήρια δεν μπορώ να πω ότι το βιβλίο με ενθουσίασε. Σίγουρα ένας συγγραφέας έχει το ελεύθερο να γράφει ό,τι θέλει και να πλάθει τον κόσμο του βιβλίου του όπως αυτός τον φαντάζεται, αλλά όταν θέλει κάποιος να γράψει ιστορικό μυθιστόρημα, μοιραία υπάρχουν περιορισμοί. Η Αννίκα, που ξέρει να μιλάει ελληνικά, ο Ντάβιντ, που είναι μεν Εβραίος έμπορος, αλλά αγαπά την Ελληνική ιστορία και διηγείται την ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας στα παιδιά του, ο Νικόλας, ο Δάσκαλος και τα όνειρά τους για μια Μακεδονία και Θεσσαλονίκη ελληνική είναι κάποια από τα σημεία του βιβλίου, που για μένα δεν έχουν σχέση με την ιστορική πραγματικότητα της κοινωνίας της Θεσσαλονίκης για εκείνη την εποχή. Περιγράφονται μεν σημεία της Θεσσαλονίκης, αλλά δεν υπάρχει η εικόνα μιας πόλης λαβύρινθου, όπως ήταν η πόλη τότε. Δεν ένιωσα να με μεταφέρει η συγγραφέας στη Θεσσαλονίκη του 1864. Πέρα από αυτά, νιώθω ότι η Κόντζογλου «έπρεπε» να γεμίσει σελίδες, για αυτό κάποια πράγματα επαναλαμβάνονται, υπάρχουν περιγραφές ιδιαίτερα κουραστικές και ανούσιες, που δεν εξυπηρετούν την πλοκή του βιβλίου. Προς το τέλος η ροή μου φαίνεται ότι καλυτερεύει κάπως, γίνεται πιο γρήγορη.

Στη Vivlioniki είχε παρουσιαστεί στο παρελθόν άλλο ένα μυθιστόρημα με θέμα τις Μαγεμένες με συγγραφέα τον Μανώλη Γκουνάγια. Ούτε εκείνο το βιβλίο με είχε ενθουσιάσει. Ίσως να φταίει το γεγονός, πως η Κόντζογλου επέλεξε μεν ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον θέμα, αλλά οι πηγές για εκείνη την περίοδο είναι λίγες και δεν βοηθούν ιδιαίτερα κάποιον συγγραφέα. Βέβαια με δεδομένο ότι το βιβλίο θα διαβαστεί από αρκετές χιλιάδες κόσμο, δίνεται η ευκαιρία στους αναγνώστες να μάθουν, αν δεν ξέρουν ήδη, κάποια πράγματα για την αρπαγή των Μαγεμένων, των «Ελγινείων» της Θεσσαλονίκης και αυτό είναι στα θετικά του βιβλίου. Ίσως θα μπορούσε να είναι καλύτερο, αλλά αυτό είναι καθαρά υποκειμενική άποψη, σε πολλούς μπορεί και να αρέσει ο συνδυασμός έρωτα και ιστορίας.

 

Σχολιάστε

Filed under ΚΟΝΤΖΟΓΛΟΥ, Μαίρη, Συγγραφείς

Τα παιδιά ζωγραφίζουν τη Σαλονίκη!

Σάρωση_20170912

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η πόλη…το σπίτι μας

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Σύλλογος Φίλων Νέας Παραλίας (2017)

ISBN: 978-618-81286-3-7

Τιμή: Περίπου €10

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Οι περισσότεροι νομίζω γνωρίζετε το τραγούδι της Τάνιας Τσανακλίδου «Τα παιδιά ζωγραφίζουν» (στίχοι Μιχάλης Μπουρμπούλης, μουσική Γιώργος Χατζηνάσιος). Είναι το τραγούδι, που μου ήρθε στο μυαλό διαβάζοντας το βιβλίο αυτής της ανάρτησης, ένα ξεχωριστό λεύκωμα με έργα μικρών παιδιών και θέμα, τι άλλο, τη Θεσσαλονίκη μας!

Η έκδοση είναι πολύ καλή. Ωραίο εξώφυλλο με μια ζωγραφιά, που ξεχώρισε και καλλιτέχνη τη μικρή Βασιλική Υπερηφάνου! Οι φωτογραφίες των έργων είναι μικρές σε μέγεθος, αλλά δεν θα μπορούσε να γίνει και αλλιώς για λόγους οικονομίας. Πολύ όμορφη δουλειά στο σύνολό της. Χορηγοί της έκδοσης είναι η τράπεζα Eurobank και η ΔΕΘ Hellexpo.

Πρόκειται για ένα λεύκωμα, το οποίο είναι προϊόν ενός διαγωνισμού, που είχε οργανώσει ο σύλλογος «Οι Φίλοι της Νέας Παραλίας» με θέμα «Η πόλη…το σπίτι μας», που είναι και ο τίτλος του λευκώματος. Οι καλλιτέχνες, ηλικίας 6 έως 12 ετών, είναι μαθητές 25 σχολείων της Θεσσαλονίκης, δημόσιων και ιδιωτικών. Αξιολογητές των έργων ήταν οι Μελίνα Γιαλαμά, Αναστασία Παπαδοπούλου, Παντελής Τσάτσης και Bernard Cuomo (ένας εκ των αρχιτεκτόνων της Νέας Παραλίας). Αυτό είναι το τέταρτο βιβλίο του Συλλόγου Φίλων Νέας Παραλίας, που παρουσιάζεται στη Vivlioniki (για τα προηγούμενα μπορείτε να πατήσετε εδώ, εδώ και εδώ).

Τα παιδιά ζωγράφισαν την πόλη όπως αυτά την αντιλαμβάνονται, σημεία, που τους εντυπωσιάζουν ή τους αρέσουν, αλλά και με τρόπο φανταστικό, όπως ίσως αυτά θα ήθελαν να είναι η πόλη. Η παιδική αθωότητα έχει την δική της μοναδική οπτική των πραγμάτων και του περιβάλλοντος. Ο Λευκός Πύργος, η θάλασσα, η Νέα Παραλία, ο Πύργος του ΟΤΕ, τα Τείχη, οι Ομπρέλες του Ζογγολόπουλου, τα ποδήλατα, αλλά και η κίνηση στους δρόμους, οι πολυκατοικίες, όλα παίρνουν μέσω της παιδικής φαντασίας μια άλλη διάσταση.

Στην αρχή παρουσιάζονται κάποια έργα, τα οποία πήραν ένα βραβείο ή μια διάκριση (κάποια από αυτά μου φάνηκαν εξαιρετικά, αλλά δεν είμαι και ειδικός για να τα κρίνω περισσότερο) και στη συνέχεια παρουσιάζονται κάποια έργα ανά σχολείο. Τέτοιες ενέργειες βοηθούν στο να αγαπήσουν οι μικροί Θεσσαλονικείς την πόλη τους, να τη γνωρίσουν καλύτερα και να την προσεγγίσουν με σεβασμό, όχι σαν εχθρό ή σαν κάτι ξένο προς αυτούς, αλλά σαν κάτι οικείο, σαν το σπίτι, που τους φιλοξενεί.

Δεν έχω πολλά πράγματα παραπάνω να πω για το λεύκωμα αυτό. Όταν το είδα στο βιβλιοπωλείο χάρηκα όπως θα χαιρόμουν αν έβρισκα έναν τίτλο, που έψαχνα για καιρό. Είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό να βλέπεις μικρά παιδιά να ασχολούνται με την ζωγραφική και με την Θεσσαλονίκη, είναι η ελπίδα ότι το μέλλον θα φέρει για την πόλη καλύτερους Θεσσαλονικείς από εμάς, οι οποίοι θα αγαπήσουν την πόλη αυτή και θα την κάνουν καλύτερη, πολύχρωμη όπως στις ζωγραφιές τους. Αξίζει νομίζω να στηρίξετε την προσπάθεια αυτή, τόσο για το Σύλλογο Φίλων Νέας Παραλίας, όσο και για τα παιδιά.

Σ’αγαπώ κι ο απέραντος κόσμος πόσο μοιάζει με μικρή πολιτεία

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Θεσσαλονίκη: Από τα χάνια του 19ου αιώνα, στα πολυτελή ξενοδοχεία του 20ου

Σάρωση_20170911

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Χάνια, πανδοχεία, ξενοδοχεία της Θεσσαλονίκης 1875-1917

Συγγραφέας: Αλέξανδρος Γρηγορίου

Έκδοση: University Studio Press (2003)

ISBN: 960-12-1254-X

Τιμή: Περίπου €16

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν κάποιο καιρό είχε παρουσιαστεί στη Vivlioniki το εξαιρετικό βιβλίο του Βασίλη Κολώνα σχετικά με τα ξενοδοχεία της Θεσσαλονίκης και την ιστορία τους από το 1914 έως τις σύγχρονες ημέρες. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης έχει παρόμοιο θέμα, αφού μιλάει για τα χάνια, τα πανδοχεία και τα ξενοδοχεία της πόλης, αλλά χρονικά μας πάει πίσω, στα τέλη του 19ου έως το 1917, τη χρονιά της Μεγάλης Πυρκαγιάς, η οποία άλλαξε την εικόνα της πόλης και έβαλε τέλος στη ζωή πολλών ξενοδοχείων. Πρόκειται για το τρίτο βιβλίο της σειράς της University Studio Press με τίτλο «Άγνωστες εικόνες και πηγές» (τα προηγούμενα δύο μπορείτε να τα δείτε εδώ και εδώ).

Η έκδοση είναι παρόμοια με αυτήν των προηγούμενων δύο βιβλίων της σειράς. Αρκετές φωτογραφίες, αν και εδώ κυριαρχεί το κείμενο. Ευανάγνωστο και σωστά ταξινομημένο υλικό, στο τέλος του βιβλίου υπάρχει η βιβλιογραφία. Στο πλάι των σελίδων υπάρχουν σημειώσεις και βιβλιογραφικές αναφορές.

Τον Αλέξανδρο Γρηγορίου τον έχουμε ξαναδεί στη Vivlioniki μέσα από δύο άλλες εκδόσεις, η μία ήταν αφιερωμένη στην ιστορία της Πλατείας Ελευθερίας και η άλλη μιλούσε για τις εμπειρίες διαφόρων περιηγητών από τη Θεσσαλονίκη στους προηγούμενους αιώνες.

Μετά τον πρόλογο του βιβλίου από τον Ευάγγελο Χεκίμογλου, υπάρχει το κύριο μέρος, το οποίο χωρίζεται σε δύο ουσιαστικά κομμάτια, το πρώτο με τίτλο «Χάνια-Πανδοχεία» και το δεύτερο με τίτλο «Ξενοδοχεία». Στα κομμάτια αυτά γίνονται αναφορές σχετικά με τις πιο γνωστές επιχειρήσεις ή για όσες έχουμε τις περισσότερες πληροφορίες. Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι ο διαχωρισμός είναι και χρονικός, καθώς τα χάνια και τα πανδοχεία κυριάρχησαν έως το τέλος του 19ου αιώνα, ενώ στη συνέχεια τα σκήπτρα πήραν τα ξενοδοχεία. Για όλα υπάρχουν πληροφορίες σχετικά με τη θέση τους, την ιστορία τους, αλλά και με γεγονότα, τα οποία συνέβησαν και σχετίζονται με αυτά τα μέρη. Ο περισσότερος κόσμος πιθανότατα έχει ακούσει τα ονόματα κάποιων ξενοδοχείων και μερικών πανδοχείων, αλλά θα μείνει έκπληκτος με το πόσα πολλά ακόμη υπήρχαν, καθώς μιλάμε χρονικά για μία εποχή, που η Θεσσαλονίκη αποτελεί τη σημαντικότερη πόλη των Βαλκανίων. Προς το τέλος γίνεται πολύ σύντομη αναφορά για ξενοδοχεία, για τα οποία όμως γνωρίζουμε ελάχιστα πράγματα.

Το βιβλίο αν και είναι μελέτη διαβάζεται πάρα πολύ εύκολα, σαν ιστορία. Κατάλληλο για τον αναγνώστη, που δεν είναι συνηθισμένος σε τέτοια έργα, αλλά και για τον ερευνητή ή τον ιστορικό, το βιβλίο του Γρηγορίου φωτίζει πολλές άγνωστες πτυχές της ιστορίας της Θεσσαλονίκης και κυρίως της ιστορίας αυτών των επιχειρήσεων. Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε πάρα πολύ. Φωτίζει μια άγνωστη πτυχή στην ιστορία της πόλης μας και αναδεικνύει όπως πρέπει τις επιχειρήσεις αυτές.

Σχολιάστε

Filed under ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ, Αλέξανδρος, Συγγραφείς