Μία ανθολογία διηγημάτων Θεσσαλονικέων συγγραφέων

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Εχεδώρου διηγήσεις

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Κοινότητα Καλοχωρίου (1995)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι μια συλλογή διηγημάτων Θεσσαλονικέων συγγραφέων, που κυκλοφόρησε το 1995 από την τότε Κοινότητα Καλοχωρίου. Πρόκειται για ένα μικρό ανθολόγιο με έργα μεταπολεμικών πεζογράφων της πόλης μας.

Η έκδοση είναι απλή χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Στο εξώφυλλο υπάρχει φωτογραφία με πίνακα του Πάνου Παπανάκου, ενώ την γραφική επιμέλεια είχε αναλάβει ο Κάρολος Τσίζεκ. Την ανθολόγηση είχε αναλάβει ο Περικλής Σφυρίδης. Το βιβλίο προλογίζει ο Στάθης Παντελίδης, που ήταν Πρόεδρος της Κοινότητας Καλοχωρίου. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν φωτογραφίες των συγγραφέων, σύντομα βιογραφικά σημειώματα αυτών, καθώς και σημείωση με τις πρώτες εκδόσεις των διηγημάτων. Το ότι μία κοινότητα κυκλοφόρησε αυτό το βιβλίο το βρήκα πολύ θετικό πάντως. Εχέδωρος, για όσους δεν το γνωρίζουν, είναι ένα από τα παλιά ονόματα του Γαλλικού Ποταμού.

Πριν τα κείμενα, ο Σφυρίδης έχει γράψει ένα σύντομο κείμενο σχετικά με την έκδοση, την πεζογραφία της Θεσσαλονίκης και τις επιλογές, που έκανε για τη σύνταξη του ανθολογίου. Ενδιαφέρον κομμάτι, ειδικά για κάποιον, που βρίσκεται στην αρχή της έρευνάς του σχετικά με το έργο των Θεσσαλονικέων συγγραφέων.

Επιλέχτηκαν 17 συγγραφείς (16 άντρες και μία γυναίκα). Τα διηγήματα αυτών παρουσιάζονται με χρονολογική σειρά νομίζω, από τον πιο ηλικιωμένο προς τον νεότερο. Πρόκειται για καλλιτέχνες της μεταπολεμικής περιόδου. Για όλους υπάρχουν δύο κείμενά τους, εκτός από τον Ντίνο Χριστιανόπουλο, του οποίου επιλέχτηκαν τέσσερα διηγήματα, επειδή είχαν μικρό μέγεθος. Παρουσιάζονται διηγήματα των: Μπακόλα, Ιωάννου, Χριστιανόπουλου, Σφυρίδη, Μάρκογλου, Λαχά, Καζαντζή, Παπαδημητρίου, Παπασπύρου, Κάτου, Ναρ, Καλούτσα, Ξεξάκη, Κουτσούκου, Σκαμπαρδώνη, Σίμου και Μήττα.

Δεν μπορώ να κρίνω πόσο αντιπροσωπευτικά των συγγραφέων είναι τα κείμενα, που επιλέχτηκαν. Ο Σφυρίδης πάντως προτίμησε να εστιάσει σε ρεαλιστική πεζογραφία, που δεν θα δυσκολέψει ιδιαίτερα τον αναγνώστη, ούτε θα χρειάζεται ιδιαίτερες γνώσεις για να κατανοήσει το κείμενο. Εξαίρεση αποτελούν τα δύο κείμενα του Λαχά και ιδιαίτερα το «Εκ μεταφοράς εις μεταφοράν». Δεν θα πρέπει βέβαια να θεωρηθεί ότι τα διηγήματα είναι «εύπεπτα» ή απλοϊκά, οι επιμελητές απλά θέλησαν να μπορούν να αποτελέσουν ένα ανάγνωσμα ιδανικό για κάποιον, που δεν έχει μεγάλη πείρα στα έργα των συγγραφέων.

Πολλά από τα διηγήματα έχουν παρουσιαστεί σε έργα, που παρουσιάστηκαν στο παρελθόν στη Vivlioniki. Προσωπικά δεν είχα διαβάσει ποτέ έργα του Γρηγόρη Σίμου και της Δήμητρας Μήττα και οφείλω να πω ότι το διήγημα «Διπλή μίσθωση» του Σίμου μου φάνηκε εξαιρετικά έξυπνο.

Βρήκα το βιβλίο ιδιαίτερα ενδιαφέρον. Δεν μπορώ να το κρίνω ως ανθολόγιο, αλλά ως συλλογή διηγημάτων είναι πολύ καλή. Απευθύνεται κυρίως σε νέους αναγνώστες και είναι νομίζω ιδανικό για όσους θέλουν να έχουν μια πρώτη επαφή με τους συγγραφείς της πόλης μας και το έργο τους. Αυτό πρέπει να ήταν και το κριτήριο επιλογής των κειμένων πιστεύω, να μην είναι ιδιαίτερα δύσκολα και απογοητευτεί ο αναγνώστης, που δεν έχει την απαιτούμενη πείρα στη λογοτεχνία. Φυσικά δεν κυκλοφορεί στις μέρες μας και θα μπορέσετε να το βρείτε μόνο σε παλαιοβιβλιοπωλεία.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Βόλτες στη Θεσσαλονίκη του Μαρίνου Χαραλάμπους

img033

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Συνομιλίες με τους ανέμους – Εποχή πρώτη

Συγγραφέας: Μάριος Μαρίνος Χαραλάμπους

Έκδοση: Τα τραμάκια (1991)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ο Μάριος Μαρίνος Χαραλάμπους υπήρξε μια από τις ιδιόμορφες λογοτεχνικές μορφές της Θεσσαλονίκης. Το σύνολο σχεδόν του έργου του είναι αφιερωμένο στην πόλη ή εμπνευσμένο από αυτήν. Ένας ρομαντικός συγγραφέας, γεννημένος ίσως σε μια εποχή, που δεν τον χωρούσε και στην οποία δεν ταίριαζε, άφησε κληρονομιά για την πόλη ποιήματα, πεζά και μελέτες. Το βιβλίο αυτής της ανάρτησης μιλάει για μία συλλογή διηγήσεων του συγγραφεά, με πρωταγωνίστρια τη Θεσσαλονίκη.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή, χωρίς τίποτα το ιδιαίτερο. Κλασσική σε μέγεθος και εικόνα των βιβλίων, που έβγαζαν παλαιότερα τα «Τραμάκια», ουσιαστικά δηλαδή ο εκδοτικός οίκος «Τραμ» του Γιώργου Κάτου.

Το βιβλίο αποτελείται από 30 μικρά διηγήματα. Σε αυτά ο Χαραλάμπους μας παρουσιάζει την πόλη όπως αυτός την έχει δει, με τον μοναδικό, για μένα, και ξεχωριστό του τρόπο. Βόλτες κυρίως στον δυτικό τομέα της Θεσσαλονίκης, από τον Φραγκομαχαλά έως τους δρόμους γύρω από τον παλιό και το νέο σιδηροδρομικό σταθμό. Αλλά και στα στενά της Άνω Πόλης, στους μικρούς δρόμους, οι οποίοι δεν είχαν αναδειχτεί παλαιότερα από άλλους συγγραφείς. Αλλά για τον συγγραφέα η Θεσσαλονίκη είναι περισσότερα πράγματα από τους δρόμους και τις συνοικίες. Είναι ο άνεμος ο Βαρδάρης, γνωστός και τραγουδισμένος, μα και ο Νοτιάς, που σηκώνει τα κύματα και ζεσταίνει την πόλη. Είναι τα χρώματα του ουρανού στα δειλινά και τα ηλιοβασιλέματα, τα οποία τα περιγράφει με μαγευτικό τρόπο. Γοητευμένος ο Χαραλάμπους από τα Κάστρα και την ιστορία τους, από τα Τείχη, που χάθηκαν, μνημονεύει πρόσωπα και γειτονιές, που δεν υπάρχουν πια. Στα κείμενά του αναδεικνύει ιστορικά στοιχεία για τη Θεσσαλονίκη, δοσμένα όμως με έναν λυρισμό μιας άλλης εποχής. Το πρώτο κείμενο με τίτλο «Εισαγωγή στην παλιά Θεσσαλονίκη» είναι ένας ύμνος για την πόλη, ενώ το κείμενο με τίτλο «Θεσσαλονίκη, το μεγάλο θέατρο» μας χαρίζει μια εμπνευσμένη εικόνα της Θεσσαλονίκης, με σκηνή τον Θερμαϊκό Κόλπο και κερκίδες την πόλη. Σε όλα τα κείμενα πεζογραφία και ποίηση παντρεύονται με μοναδικό τρόπο. Βιώματα, ακούσματα και παλιές ιστορίες παρουσιάζονται στις σελίδες και στα μάτια του αναγνώστη εμφανίζεται μια Θεσσαλονίκη μαγική, πλανεύτρα και ερωτική, όχι όμως με τη φτήνια του όρου, όπως την χρησιμοποίησαν τις περισσότερες φορές, αλλά με μια ξεχωριστή αίσθηση.

Ο Χαραλάμπους υπήρξε μια ιδιόμορφη προσωπικότητα. Κινούνταν ανάμεσα στον μύθο και την ιστορία, προσπάθησε να βρει απαντήσεις στα φαντάσματα, που τον κυνηγούσαν στη μεταφυσική και σε κόσμους φαντασιακούς. Έφυγε από τη ζωή και κανείς δεν το πήρε χαμπάρι, στα ανθολόγια και σε συλλεκτικές εκδόσεις τα κείμενά του δεν χωρούσαν, μήτε έτυχε να εκδοθούν ξανά, οπότε τα περισσότερα έργα του, αν όχι όλα, θα πρέπει να τα ψάξετε σε παλαιοβιβλιοπωλεία. Κι όμως, μέσα από τα κείμενά του φανερώνεται μια ειλικρινής αγάπη για την Θεσσαλονίκη και τους ανθρώπους της, για το παρελθόν και την ιστορία της. Το αρχείο, που είχε μαζέψει για την πόλη ήταν τεράστιο, φωτογραφίες, κείμενα και ταινίες, που ο ίδιος είχε φτιάξει. Δυστυχώς σήμερα αγνοείται η τύχη του και λέγεται ότι καταστράφηκε μετά τον θάνατό του. Θεωρώ ότι ο Χαραλάμπους είναι ο πιο αδικημένος από τους συγγραφείς της πόλης μας, με σημαντικό έργο, το οποίο ελπίζω κάποια στιγμή στο μέλλον να αναδειχτεί και να βρει τη θέση, που του αρμόζει στη λογοτεχνική κληρονομιά της πόλης μας.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Από τα ομορφότερα πεζά, που έχουν γραφτεί για την πόλη, με μοναδικές περιγραφές, λυρικό λόγο, ιστορικές αναφορές, αποκαλύπτει μια Θεσσαλονίκη, που δεν μπορεί ο αναγνώστης να μην την ερωτευτεί. Μακάρι να κυκλοφορήσει πάλι από κάποιον εκδοτικό οίκο.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ, Μάριος Μαρίνος

Ένα θεατρικό έργο για το Ολοκαύτωμα της Θεσσαλονίκης, τον έρωτα και τη μνήμη

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Δεν σε ξέχασα ποτέ

Συγγραφέας: Λέων Ναρ

Έκδοση: Ευρασία (2017)

ISBN: 978-618-5027-73-5

Τιμή: Περίπου €13

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Για το Ολοκαύτωμα της Θεσσαλονίκης έχουν γραφτεί τα τελευταία ειδικά χρόνια πολλές μελέτες, αλλά και λογοτεχνικά κείμενα. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι ένα θεατρικό έργο, το οποίο διαδραματίζεται γύρω από το χαμό της Εβραϊκής Κοινότητας της Θεσσαλονίκης και ακουμπά κάποια θέματα, που προέκυψαν μετά από αυτόν.

Η έκδοση είναι λιτή και όμορφη. Ωραίο εξώφυλλο, ευανάγνωστο κείμενο, στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν κάποιες σημειώσεις για την προέλευση και τη μετάφραση των τραγουδιών της παράστασης, τα οποία ο αναγνώστης θα τα βρει στο CD, που συνοδεύει το κείμενο. Το βιβλίο προλογίζουν ο συγγραφέας και οι μουσικοί της παράστασης. Πρόκειται για έργο σε δύο πράξεις.

Η παράσταση ανέβηκε για πρώτη φορά από το ΚΘΒΕ στις 31 Μαρτίου του 2017 στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης (Αίθουσα «Αιμίλιος Ριάδης») σε σκηνοθεσία του Μιχάλη Σιώνα, ενώ τους πρωταγωνιστικούς ρόλους είχαν ο Γιάννης Χαρίσης και η Σοφία Καλεμκερίδου.

Τον συγγραφέα στη Vivlioniki τον γνωρίσαμε μέσα από τρία έργα (μπορείτε να τα δείτε εδώ, εδώ κι εδώ). Στο βιβλίο αυτό όμως αφήνει στην άκρη το ρόλο του μελετητή και ερευνητή και αποκτά αυτόν του θεατρικού συγγραφέα.

Αν εξαιρέσουμε μια σκηνή, όπου συμμετέχουν στο έργο και κάποιοι από τους μουσικούς της παράστασης, το έργο έχει κύριους πρωταγωνιστές τον Ιντό και τη Ζάνα. Ο Ιντό ζει στην Αμερική και είναι ένας πετυχημένος ιδιοκτήτης κινηματογραφικής εταιρείας. Σεφαραδίτικης καταγωγής με τη γιαγιά του να είναι Σαλονικιά, ο Ιντό λαμβάνει ένα email το οποίο τον καλεί σε μια οικογενειακή μάζωξη στη Θεσσαλονίκη, την πόλη καταγωγής του. Με αφορμή την συγκέντρωση αυτή θα βρεθεί με τη γιαγιά του Ζάνα στην πόλη μας. Με τη βοήθεια των μνημών της γιαγιάς του, ο Ιντό θα μάθει πράγματα για το προσωπικό παρελθόν της Ζάνας, για τον μεγάλο της έρωτα, που έμεινε μόνο στις καρδιές των προσώπων (της Ζάνας και του Γκάμπη), για την Εβραϊκή Κοινότητα της πόλης μας, τα τραγούδια της, αλλά και το χαμό της.

Την παράσταση συνοδεύουν, όπως είπαμε και πριν, 9 τραγούδια, εκ των οποίων πολλοί νομίζω γνωρίζουν το 1ο (Primavera en Salonico) από τη φωνή της Σαβίνας Γιαννάτου, ενώ όλοι γνωρίζουν το 5ο (Missirlu). Τα υπόλοιπα ακόμη και αν δεν είναι γνωστά στον αναγνώστη σίγουρα θα του θυμίσουν ήχους από παλιά Σμυρνέικα τραγούδια, καθώς το ανατολίτικο χρώμα σε αυτά είναι ιδιαίτερα έντονο. Όπως είχε δείξει και ο Αριστομένης Καλυβιώτης στο βιβλίο του για τη μουσική στη Θεσσαλονίκη πριν το 1912, τα Ελληνικά, Σεφαραδίτικα και Τουρκικά τραγούδια είχαν πάρα πολλές ομοιότητες στην μουσική.

Τι είναι αυτό όμως, που η Ζάνα δεν ξέχασε ποτέ; Κυρίως είναι ο μεγάλος της έρωτας, ο Γκάμπη, αλλά παράλληλα η Ζάνα δεν ξέχασε την πόλη μας, τους Εβραίους Θεσσαλονικείς, τον χαμό τους και όσα έζησαν οι επιζώντες μεταπολεμικά.

Το βιβλίο μου άρεσε, αν και τα θεατρικά έργα αναδεικνύονται πάνω στη σκηνή και όχι στις σελίδες των βιβλίων. Η υπόθεση και ο τρόπος, που ο Ναρ προσεγγίζει το θέμα του έχουν ενδιαφέρον. Δεν ξέρω πριν 30 χρόνια αν θα μπορούσε να ανέβει ένα θεατρικό έργο με θέμα το Ολοκαύτωμα της Θεσσαλονίκης, το γεγονός ότι γράφτηκε και παίχτηκε στις μέρες μας, εμένα με κάνει αισιόδοξο. Και για τα τραγούδια μόνο του CD του βιβλίου αξίζει να αποκτήσετε το έργο αυτό και φυσικά αν παιχτεί ξανά σε κάποιο θέατρο νομίζω ότι αξίζει να το δείτε και στη σκηνή.

 

2 Σχόλια

Filed under ΝΑΡ, Λέων, Συγγραφείς

Ημερολόγιο για το 2018 με εικόνα και λόγο Θεσσαλονίκης

img034

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ημερολόγιο 2018 – Λογοτεχνικές διαδρομές στη Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Μεταίχμιο (2017)

ISBN: 978-618-03-1223-2

Τιμή: Περίπου €7

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στα διάφορα είδη βιβλίου, που παρουσιάστηκαν στη Vivlioniki δεν είχαμε δει ποτέ κάποιο ημερολόγιο. Όχι γιατί δεν υπήρχαν πριν ημερολόγια με θέμα τη Θεσσαλονίκη, αλλά γιατί εγώ δεν είχα ασχοληθεί με αυτά. Σε μια πρόσφατη βόλτα μου στα βιβλιοπωλεία είδα το θέμα της σημερινής ανάρτησης και μου σκέφτηκα να μπω από τώρα, αν και νωρίς, στο εορταστικό πνεύμα της Πρωτοχρονιάς.

Η έκδοση είναι πολύ όμορφη. Χάρτινο εξώφυλλο με φωτογραφία της Παλιάς Παραλίας σε βροχερή μέρα (της Θεσσαλονίκης της πάει η βροχή άλλωστε). Πολλές και ενδιαφέρουσες φωτογραφίες στο εσωτερικό από τον φακό του Άρι Γεωργίου. Στο τέλος υπάρχουν βιβλιογραφικές παραπομπές των λογοτεχνικών κειμένων, που κοσμούν το ημερολόγιο. Την επιμέλεια του έργου ανέλαβαν οι Ελένη Μπούρα και Ειρήνη Χριστοπούλου, ενώ το βιβλίο προλογίζει ο Άρις Γεωργίου.

Το θέμα του ημερολογίου είναι, όπως καταλάβατε, η Θεσσαλονίκη, σε εικόνα και λόγο. Η εικόνα, όπως είπαμε, είναι έργο του Άρι Γεωργίου, ενώ ο λόγος είναι έργο πολλών σημαντικών λογοτεχνών και άλλων καλλιτεχνών, οι οποίοι κάποιοι έχουν συνδέσει το όνομά τους με την πόλη μας περισσότερο και κάποιοι άλλοι λιγότερο. Τα κείμενά τους όμως έχουν επίκεντρο την Θεσσαλονίκη, είτε αυτά είναι κομμάτια μυθιστορημάτων, είτε διηγήματα, είτε ποιήματα, είτε στίχοι από τραγούδια. Από τον Κωστή Παλαμά, την Άλκη Ζέη, την Πηνελόπη Δέλτα και τον Ναπολέοντα Λαπαθιώτη έως τον Θωμά Κοροβίνη, τον Ισίδωρο Ζουργό, τον Νίκο Παπάζογλου, τις Τρύπες και τα Ξύλινα Σπαθιά, το ημερολόγιο παρέχει μια τεράστια ποικιλία διαφορετικών κειμένων, όλα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Για το ημερολόγιο δεν μπορώ να πω πολλά περισσότερα, καθώς το αν είναι χρηστικό ή όχι για τον κάτοχό του έχει σχέση με τον λόγο, που θα το χρησιμοποιήσει. Κάθε μέρα έχει 6 μικρές γραμμές (οι καθημερινές μεγαλύτερες σε σχέση με αυτές των Σαββάτου και Κυριακής).  Σημειώνονται οι μεγαλύτερες γιορτές αγίων και οι αργίες. Σε μένα κάνει τη δουλειά, που το θέλω, κάποιος άλλος μπορεί να χρειάζεται διαφορετική μορφή. Πέρα όμως από αυτό, ο αναγνώστης αξίζει να το αποκτήσει για τα κείμενα και τις φωτογραφίες. Και αν του αρέσουν αυτά, θα βρει τρόπο να χρησιμοποιήσει και το ημερολόγιο.

 

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Από τα τσιμέντα των γηπέδων στις σελίδες ενός βιβλίου

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Μια εποχή στο τσιμέντο

Συγγραφέας: Νίκος Ιωαννίδης

Έκδοση: Τόπος (2017)

ISBN: 978-960-499-192-1

Τιμή: Περίπου €13

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Κομμάτι της ιστορίας μιας πόλης είναι και οι ομάδες της, οι αθλητικοί σύλλογοι, που γεννήθηκαν σε αυτήν. ΠΑΟΚ, Άρης, Ηρακλής, Απόλλων Καλαμαριάς είναι οι πιο γνωστοί για τη Θεσσαλονίκη, αλλά υπάρχουν πολλοί περισσότεροι, οι οποίοι άφησαν το δικό τους αποτύπωμα στην πόλη. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης έχει πρωταγωνιστή έναν οπαδό του ΠΑΟΚ, ο οποίος έζησε το οπαδικό κίνημα της ομάδας στα τέλη της δεκαετίας του ’80 έως τα τέλη της δεκαετίας του ’90 και μετέφερε στις σελίδες του έργου του την εποχή αυτή, μέσα από τα προσωπικά του βιώματα.

Η έκδοση είναι καλή, λιτή και χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Δυστυχώς δεν υπάρχει φωτογραφικό υλικό, που νομίζω ότι για τέτοιου είδους βιβλία θα ταίριαζε ιδιαίτερα, ελπίζω πως σε μια μελλοντική έκδοση θα προστεθούν κι αυτές.

Ομολογώ πως το βασικό αίτιο για να αποκτήσω το βιβλίο ήταν ότι είμαι κι εγώ οπαδός του ΠΑΟΚ, Βέβαια εγώ ανήκω σε αυτούς, που στο βιβλίο λέει πως θα συμπλήρωνα δυο κόλλες αναφοράς με τις εμπειρίες μου από τον ΠΑΟΚ, αλλά έχοντας περίπου την ίδια ηλικία με τον συγγραφέα, θυμάμαι πολλούς από τους αγώνες, που περιγράφει και έζησα τις καλές και τις άσχημες στιγμές της ομάδας (με τις άσχημες να είναι πολύ περισσότερες).

Ο Ιωαννίδης έζησε από μέσα το οπαδικό κίνημα του ΠΑΟΚ και στο βιβλίο αυτό περιγράφει όσα αυτός έζησε από το 1989, χρονιά, που έκανε την πρώτη του εκδρομή με τον ΠΑΟΚ έως τη νύχτα της 4ης Οκτωβρίου 1999, όταν χάθηκαν σε τροχαίο στα Τέμπη οι 6 οπαδοί του ΠΑΟΚ, γυρνώντας από την Αθήνα μετά από αγώνα με τον Παναθηναϊκό (1-1 είχε λήξει το ματς, είχαμε ισοφαρίσει με τον Νάγκμπε, σαν τώρα θυμάμαι ακόμη και πού είχα δει το ματς αυτό…).

Το βιβλίο περιέχει κατά κύριο λόγο προσωπικές εμπειρίες. Οι εκδρομές, η βδομάδα, που κάποιος θα έψαχνε να βρει λεφτά για το επόμενο ταξίδι, οι απογοητεύσεις, οι στιγμές ακροβασίας μεταξύ ζωής και θανάτου, αυτοί, που έφυγαν, τα επεισόδια, οι κίνδυνοι, ένας κόσμος, που στο μυαλό πολλών έχει συνδυαστεί με βία, αλητεία, μαφιόζικες μεθόδους, τραμπουκισμούς, τα «χουλιγκάνια» κτλ. Δεν έρχεται ο Ιωαννίδης να εξωραΐσει καταστάσεις, ούτε να δικαιολογήσει, ούτε θέλει να κρύψει κάτω από το χαλί καταστάσεις και γνωρίσματα αυτού του χώρου. Εντυπωσιάζει η ειλικρίνεια στις σελίδες και η λεπτομερής περιγραφή ενός κόσμου, του οποίου ο συγγραφέας ήταν μέλος και τον οποίο οι πολλοί τον μάθαμε μέσα από τα πρωτοσέλιδα και τις γραφικές διηγήσεις των δελτίων ειδήσεων. Η αλήθεια, όπως συνήθως, στα αυτιά και στα μάτια μας έρχεται παραποιημένη και ο Ιωαννίδης μοιράζεται τα όσα έζησε αποκαλύπτοντας και την άλλη μεριά, η οποία είχε κι αυτή τα καλά και τα αρνητικά της, όπως κάθε τομέας της ζωής μας. Ζώντας για μεγάλο μέρος της ζωής του σε χωριό της Καβάλας, ο Ιωαννίδης ουσιαστικά έπρεπε να ταξιδεύει για όλα τα ματς του ΠΑΟΚ, είτε αυτός έπαιζε εντός, είτε εκτός έδρας, γεγονός, που ίσχυε και ισχύει για όλους τους φιλάθλους και οπαδούς του ΠΑΟΚ, που ζούνε έξω από τη Θεσσαλονίκη και το οποίο γεγονός δεν συνειδητοποιούσα εγώ, που ζούσα κάποτε στην Τριανδρία και στην Τούμπα πήγαινα με τα πόδια.

Δεν θα διαβάσετε βαθυστόχαστες αναλύσεις για τη βία, ούτε κοινωνιολογικές μελέτες σχετικά με τους οπαδούς. Αλλά θα βρείτε ιστορίες προσωπικές, ιδιαίτερα καλογραμμένες, με πολύ χιούμορ, αρκετές δυσάρεστες στιγμές δυστυχώς με θανάτους κοντινών ανθρώπων του συγγραφέα, επεισόδια, δυσκολίες κα. Και πάρα, μα πάρα πολύ ΠΑΟΚ, για μια εποχή, που η ομάδα στο ποδόσφαιρο δεν πήρε κανέναν τίτλο και κινδύνεψε με αφανισμό. Μεγάλες μορφές του οπαδικού κινήματος του ΠΑΟΚ περνάνε από τις σελίδες του βιβλίου, με πιο γνωστές αυτές του Μάκη του Μανάβη, του Νικόλα, του Λέμι, του Μπέλλου, του Ζοζέ κα. Φαντάζομαι ότι ο Μάκης, στον οποίο αφιερώνει το βιβλίο ο Ιωαννίδης είναι ο Μάκης ο Μανάβης.

Ευνόητο είναι πως το βιβλίο κυρίως απευθύνεται σε οπαδούς του ΠΑΟΚ, μικρούς και μεγάλους σε ηλικία και φυσικά αυτούς, οι οποίοι έζησαν την εποχή, στην οποία αναφέρεται ο Ιωαννίδης. Αλλά και οπαδοί άλλων ομάδων θα βρούνε στις σελίδες του βιβλίου λογικές και αισθήματα, που ένιωσαν αυτοί για τη δική τους ομάδα.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε. Όχι μόνο γιατί υποστηρίζω τον ΠΑΟΚ, αλλά γιατί πρόκειται για ένα καλογραμμένο βιβλίο. Περιμένω να διαβάσω κάποια στιγμή στο μέλλον και εμπειρίες οπαδών άλλων ομάδων για το δικό τους μεράκι και την δική τους αγάπη προς την ομάδα τους.

 

Σχολιάστε

Filed under ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, Νίκος, Συγγραφείς

Ένας μικρός οδηγός για τη Μονή Λατόμου (Όσιος Δαβίδ)

img032

 

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Μονή Λατόμου (Όσιος Δαβίδ)

Συγγραφέας: Ευθύμιος Τσιγαρίδας

Έκδοση: Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου Αίμου (1998)

ISBN: 960-7387-26-0

Τιμή: Περίπου €5

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ο ναός της Μονής Λατόμου, γνωστός στους περισσότερους ως ναός του Όσιου Δαβίδ, αποτελεί ένα ξεχωριστό στολίδι για την πόλη μας. Κρυμμένος στην Άνω Πόλη κοντά στο πέρας της οδού Αγίας Σοφίας, έγινε γνωστός παγκοσμίως για το εξαιρετικό ψηφιδωτό του, που αναπαριστά τη Θεοφανεία. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι ένας μικρός οδηγός αφιερωμένος στο μικρό αυτό εκκλησάκι.

Η έκδοση είναι απλή χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν τα βιβλιογραφικά στοιχεία καθώς και οι φωτογραφίες (όλες ασπρόμαυρες). Πρόκειται για ένα βιβλίο, το οποίο είχε κυκλοφορήσει για πρώτη φορά το 1987 και ξανατυπώθηκε το 1998 στα πλαίσια του θεσμού της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας. Στο εξώφυλλο το πρόσωπο του Προφήτη Ιεζεκιήλ, κομμάτι του πανέμορφου ψηφιδωτού του ναού. Άλλη μια έκδοση, που θα μπορούσε να είναι πολύ καλύτερη ποιοτικά.

Τον Ευθύμιο Τσιγαρίδα τον γνωρίσαμε στη Vivlioniki μέσα από ένα βιβλίο του για τις Χριστιανικές επιγραφές στη Θεσσαλονίκη. Αν και έχει ασχοληθεί κυρίως με βυζαντινή και μεταβυζαντινή τέχνη, εδώ μιλάει για ένα αριστούργημα της πρώτης βυζαντινής περιόδου.

Στην αρχή υπάρχουν κάποια γενικά ιστορικά στοιχεία για τον ναό, καθώς και αναφορές στις αρχαιολογικές έρευνες, που έγιναν, με κυριότερη αυτήν του Ανδρέα Ξυγγόπουλου, ο οποίος υπήρξε ο πρώτος, που αναγνώρισε το κτίσμα ως χριστιανικό ναό (ήταν τζαμί κατά την περίοδο της Οθωμανικής Θεσσαλονίκης) και ο οποίος έκανε τον πρώτο καθαρισμό και φανέρωσε το ψηφιδωτό και τις τοιχογραφίες του ναού (σχετικά μπορείτε να διαβάσετε στον τόμο με τα μελετήματα του Ξυγγόπουλου). Ακολουθεί το κεφάλαιο σχετικά με τη διακόσμηση του ναού, όπου μεγάλο μέρος αυτού είναι αφιερωμένο στο ψηφιδωτό της Θεοφάνειας, το οποίο είναι παγκοσμίως γνωστό και θεωρείται ένα από τα τελειότερα δείγματα αυτής της τέχνης για την πρωτοβυζαντινή περίοδο. Στη συνέχεια γίνεται λόγος και για τις τοιχογραφίες, τις οποίες τις περισσότερες φορές δεν προσέχουμε, εντυπωσιασμένοι από την εικόνα του ψηφιδωτού.

Ο ναός περιέχει φάσεις από όλη τη Βυζαντινή Θεσσαλονίκη, καθώς χτίστηκε στα πρωτοβυζαντινά χρόνια (κάπου στον 5ο αιώνα) και περιέχει διάκοσμο τόσο από τη μεσοβυζαντινή περίοδο, όσο και την Παλαιολόγεια. Στο πέρασμα των χρόνων υπέστη πολλές μετατροπές και η αρχική του αρχιτεκτονική είναι πολύ αλλαγμένη.

Για τον ναό αυτόν έχουν γραφτεί πολλά άλλα βιβλία, κάποια εκ των οποίων παρουσιάστηκαν και στη Vivlioniki, όπως για παράδειγμα αυτό του Πελεκανίδη ή ο οδηγός των Κουρκουτίδου-Νικολαΐδου και Τούρτα, ενώ το ψηφιδωτό του αναλύεται λεπτομερέστατα στο εξαιρετικό έργο «Τα ψηφιδωτά της Θεσσαλονίκης«.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο ενδιαφέρον, παρά το γεγονός ότι περίμενα καλύτερη ποιότητα έκδοσης. Όπως και στους υπόλοιπους οδηγούς της σειράς, ο αναγνώστης καλύτερα είναι να διαβάσει το βιβλίο σε μια επίσκεψή του στον ναό, ώστε να μπορεί να κατανοήσει το κείμενο καλύτερα.

 

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ, Ευθύμιος

Ένας μικρός οδηγός για τη Ροτόντα

x002

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Ροτόντα του Αγίου Γεωργίου στη Θεσσαλονίκη

Συγγραφέας: Θεοχάρης Παζαράς

Έκδοση: Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου Αίμου (1998)

ISBN: 960-7387-22-8

Τιμή: Περιπου €5

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Για πολλούς ίσως το ομορφότερο μνημείο της Θεσσαλονίκης, η Ροτόντα κουβαλάει πάνω της στοιχεία από σχεδόν όλες τις ιστορικές φάσεις της πόλης μας, τη Ρωμαϊκή, τη Βυζαντινή και την Οθωμανική. Ειδικά μετά το πέρας των εργασιών συντήρησης στο εσωτερικό της, ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει μερικά από τα ομορφότερα ψηφιδωτά, που έχουν δημιουργηθεί στον κόσμο. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης αποτελεί έναν μικρό οδηγό για το στολίδι αυτό της πόλης μας.

Η έκδοση είναι απλή χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν τα βιβλιογραφικά στοιχεία και οι φωτογραφίες, οι περισσότερες ασπρόμαυρες. Το βιβλίο είχε κυκλοφορήσει αρχικά το 1974, ακολούθησε αναθεωρημένη έκδοση το 1985 και η έκδοση της παρουσίασης είναι του 1998, όταν επανακυκλοφόρησε με αφορμή τον θεσμό της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας. Στο εξώφυλλο υπάρχει το πρόσωπο του Αγίου Ονησίφορου, ο οποίος μαρτύρησε την εποχή των διωγμών του Διοκλητιανού. Όπως και για τις υπόλοιπες αντίστοιχες εκδόσεις του ΙΜΧΑ, θεωρώ ότι θα μπορούσαν να είναι ποιοτικά πολύ καλύτερες.

Το βιβλίο ξεκινάει με στοιχεία σχετικά με την τοποθεσία, την ιστορία και την ονομασία του μνημείου. Ενδιαφέρον εμφανίζουν οι πληροφορίες για την αρχιτεκτονική του κτιρίου, η οποία έχει μεταβληθεί από την αρχική του μορφή. Στο κεφάλαιο για το διάκοσμο του χριστιανικού ναού ευνόητο είναι πως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι είναι αυτό για τα ψηφιδωτά, φαντάζομαι αν ο συγγραφέας έγραφε το βιβλίο σήμερα θα είχε πολλά να προσθέσει. Τέλος υπάρχει ένα κεφάλαιο για τον περίφημο άμβωνα της Ροτόντας, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου υπάρχει σήμερα στην Κωνσταντινούπολη και ο οποίος περιγράφεται ως αριστούργημα γλυπτικής.

Σήμερα αν θα ήθελα να έχω μαζί μου έναν οδηγό για να επισκεφτώ την Ροτόντα θα προτιμούσα να πάρω το έργο των Kiilerich-Torp, που κυκλοφόρησε φέτος από τις εκδόσεις Καπόν και είναι πολύ καλύτερο ποιοτικά. Αν πάλι ήθελα να έχω μια λεπτομερέστατη περιγραφή αυτών των ψηφιδωτών, θα προτιμούσα το βιβλίο «Τα ψηφιδωτά της Θεσσαλονίκης«, ενώ για την αρχιτεκτονική και την ιστορία της Ροτόντας υπάρχει το πολύ ενδιαφέρον σύγγραμα του Slobodan Ćurčić (αν και είναι στα αγγλικά). Βέβαια αυτό δεν σημαίνει πως αν πέσει στα χέρια σας ο οδηγός του Παζαρά δεν θα σας φανεί βοηθητικός και χρήσιμος σε μια επίσκεψή σας στη Ροτόντα, απλά προσωπικά δεν θα τον είχα για πρώτη επιλογή. Τέτοιου είδους βιβλία καλό θα ήταν να ανανεώνονται τακτικά και να αναθεωρούνται καθώς οι έρευνες και οι μελέτες δίνουν συνεχώς καινούρια στοιχεία και για τη Ροτόντα οι γνώσεις μας συνεχώς πληθαίνουν.

Σχολιάστε

Filed under ΠΑΖΑΡΑΣ, Θεοχάρης, Συγγραφείς

Ένας μικρός οδηγός για τον Άγιο Νικόλαο τον Ορφανό

img031

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ο Άγιος Νικόλαος ο Ορφανός

Συγγραφέας: Χρυσάνθη Μαυροπούλου-Τσιούμη

Έκδοση: Ινστιτούτο Μελετών Χερσονήσου Αίμου (1998)

ISBN: 960-7387-16-3

Τιμή: Περίπου €5

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Συνεχίζοντας τις παρουσιάσεις των μικρών οδηγών, που είχε κυκλοφορήσει το Ινστιτούτο Μελετών Χερσονήσου Αίμου (ΙΜΧΑ) για διάφορα μνημεία της Θεσσαλονίκης, θα αναφερθούμε σήμερα στο έργο σχετικά με ένα ακόμη στολίδι της πόλης μας, τον μικρό ναό του Αγίου Νικολάου του Ορφανού.

Η έκδοση είναι απλή χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει η βιβλιογραφία (4 πηγές…) καθώς και το φωτογραφικό υλικό, ασπρόμαυρες, αλλά και έγχρωμες φωτογραφίες. Το βιβλίο είχε πρωτοβγεί το 1970 και το 1998 στα πλαίσια της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας επανακυκλοφόρησε. Το εξώφυλλο φαντάζομαι άλλαξε μόνο, καθώς το κείμενο είναι ανατύπωση. Φορείς όπως το ΙΜΧΑ και με τη χρηματοδότηση από την Πολιτιστική Πρωτεύουσα λογικά θα μπορούσαν να παρουσιάσουν καλύτερες εκδόσεις και προπάντων αναθεωρημένες και με βάση τα τελευταία στοιχεία της έρευνας για τον ναό. Στο εξώφυλλο υπάρχει φωτογραφία από κομμάτι της τοιχογραφίας του ναού, που σχετίζεται με τα θαύματα του Αγίου Νικολάου.

Η συγγραφέας είναι από τα σπουδαιότερα ονόματα στο χώρο της Βυζαντινής Αρχαιολογίας, με πλουσιότατο έργο σε ανασκαφές και βιβλιογραφία, ενώ θεωρείται κορυφαία στον τομέα της βυζαντινής ζωγραφικής. Στη Vivlioniki έχουν παρουσιαστεί και άλλα έργα της (μπορείτε να τα δείτε εδώ, εδώ, εδώ κι εδώ).

Το βιβλίο αποτελεί έναν μικρό οδηγό, οπότε πρέπει σύντομα και όχι σε μεγάλη έκταση να προσφέρει στον αναγνώστη πληροφορίες για το αντικείμενο του βιβλίου. Ο Άγιος Νικόλαος ο Ορφανός είναι γνωστός για τις τοιχογραφίες, που τον κοσμούν και οι οποίες έμειναν σε πολύ καλή κατάσταση (μετά φυσικά και τη συντήρησή τους) σε πολύ μεγάλη έκταση.

Στην αρχή υπάρχουν κάποια στοιχεία για το μνημείο γενικά, και για τη χρονολόγησή του. Και αυτός ο ναός ανήκει στα κτίρια αυτά, που χτίστηκαν στην πόλη μας κατά το λεγόμενο Χρυσό Αιώνα της Θεσσαλονίκης, αφού οι τοιχογραφίες του υπολογίζονται ότι έγιναν μεταξύ 1310 και 1320. Στα γενικά στοιχεία υπάρχουν επίσης αναφορές για την αρχιτεκτονική του, ενώ ακολουθεί ένα σύντομο κεφάλαιο για το γλυπτό διάκοσμο της εκκλησίας. Το μεγαλύτερο βέβαια κομμάτι του βιβλίου είναι αφιερωμένο στις τοιχογραφίες, οι οποίες είναι εντυπωσιακές και αποτελούν ένα ακόμη παράδειγμα της Παλαιολόγειας Ζωγραφικής, από τα πιο εξαίρετα. Με τον οδηγό ανά χείρας αν ο αναγνώστης επισκεφτεί τον ναό θα μπορέσει να θαυμάσει πραγματικά μερικά από τα πιο όμορφα έργα Βυζαντινής ζωγραφικής. Υπάρχουν λεπτομερείς αναφορές, οι οποίες θα βοηθήσουν τον επισκέπτη του ναού να παρακολουθήσει όλο τον τοιχογραφικό διάκοσμο.

Προσωπικά βρήκα τον οδηγό ιδιαίτερα χρήσιμο. Σίγουρα από το 1970 έχουν βγει νέες απόψεις για το παρελθόν του ναού, για τον κτήτορα, την αρχιτεκτονική, τις τοιχογραφίες, τις οποίες μπορεί να τις βρείτε και σε άλλα έργα, αλλά σε γενικές γραμμές ο οδηγός αυτός παραμένει επίκαιρος. Όπως και για τους υπόλοιπους οδηγούς της σειράς, αξίζει να τον διαβάσετε παράλληλα με μια επίσκεψή σας στον πανέμορφο ναό του Αγίου Νικολάου του Ορφανού.

Σχολιάστε

Filed under ΜΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ-ΤΣΙΟΥΜΗ, Χρυσάνθη, Συγγραφείς

Μικρός οδηγός για τους Αγίους Αποστόλους

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οι Άγιοι Απόστολοι Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Νίκος Νικονάνου

Έκδοση: Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου Αίμου (1998)

ISBN: 960-7387-18-X

Τιμή: Περίπου €5

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ένα από τα πολλά βυζαντινά μνημεία, που κοσμούν τη Θεσσαλονίκη είναι και ο ναός των Αγίων Αποστόλων, ο οποίος βρίσκεται κοντά στα Δυτικά Τείχη της Θεσσαλονίκης, λίγο πιο κάτω από την αρχή της Αγίου Δημητρίου. Είναι γνωστός και ως ναός των 12 Αποστόλων ή και των Αγίων Δώδεκα Αποστόλων. Το βιβλίο αυτής της ανάρτησης αποτελεί έναν μικρό οδηγό για την εκκλησία αυτή.

Η έκδοση είναι πολύ απλή. Στο εξώφυλλο φωτογραφία, που απεικονίζει ένα από τα ψηφιδωτά, που κοσμούν τον ναό, την Ανάσταση. Οι φωτογραφίες είναι μαζεμένες όλες στο πίσω μέρος του βιβλίου (καθόλου πρακτικό στην ανάγνωση, γιατί πρέπει συνεχώς να γυρνάς πίσω για να παρακολουθείς το κείμενο) και κάποιες είναι έγχρωμες, αν και οι περισσότερες είναι ασπρόμαυρες. Στο πίσω μέρος επίσης υπάρχουν και τα βιβλιογραφικά στοιχεία. Το βιβλίο είχε κυκλοφορήσει αρχικά το 1972, το 1986 έγινε μια νέα έκδοση αναθεωρημένη και στα πλαίσια του εορτασμού της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας τυπώθηκε για άλλη μια φορά.

Τον Νικονάνο τον γνωρίσαμε μέσα από ένα παλαιότερο βιβλίο σχετικά με τα μνημεία της Θεσσαλονίκης, καθώς και από τη συμμετοχή του στο δίτομο «Τοις αγαθοίς βασιλεύουσα Θεσσαλονίκη: Ιστορία και Πολιτισμός«, που είχε κυκλοφορήσει επίσης στα πλαίσια της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας.

Στο βιβλίο μετά από ένα εισαγωγικό σημείωμα με γενικά στοιχεία για το ναό υπάρχουν τρία κεφάλαια, ένα, που μιλάει για την αρχιτεκτονική της εκκλησίας, ένα, που μιλάει για τα ψηφιδωτά της και ένα, που αναφέρεται στις τοιχογραφίες. Το κομμάτι για τα ψηφιδωτά είναι το πιο ενδιαφέρον, καθώς αυτά αποτελούν εξαιρετικά δείγματα της μοναδικής αυτής τεχνικής, η οποία στην Παλαιολόγεια περίοδο προσέγγιζε την ανθρώπινη φύση με αναφορές ακόμη και στην ελληνιστική περίοδο. Αν και υπάρχουν πολλές φθορές, ο αναγνώστης αξίζει να διαβάσει και το υπέροχο βιβλίο «Τα ψηφιδωτά της Θεσσαλονίκης» για να κατανοήσει καλύτερα το μεγαλείο αυτών των έργων τέχνης.

Ο ναός χτίστηκε στις αρχές του 14ου αιώνα, του επονομαζόμενου και «Χρυσού Αιώνα» της Θεσσαλονίκης, μια εποχή, που οι τέχνες και τα γράμματα ανθούν στην πόλη μας. Βρισκόμαστε στην περίοδο, που από τον Μεσαίωνα περνάμε στην Αναγέννηση και το Βυζάντιο, παρά τα πολλά προβλήματα, που υπάρχουν, έχει ξεκινήσει το πέρασμα από το σκοτάδι στο φως, το οποίο δυστυχώς σταμάτησε απότομα μετά την υποδούλωση στους Οθωμανούς.

Βρήκα το βιβλίο ενδιαφέρον. Βέβαια για να κατανοήσει κάποιος καλύτερα τα όσα γράφονται στο βιβλίο καλό θα είναι να το έχει μαζί του σε μια επίσκεψη στο ναό των Αγίων Αποστόλων. Για την τιμή του νομίζω πως αξίζει τα λεφτά του, αν και πιστεύω πως το ΙΜΧΑ έχει τη δυνατότητα να βγάλει έναν οδηγό με έγχρωμες μόνο φωτογραφίες.

 

Σχολιάστε

Filed under ΝΙΚΟΝΑΝΟΣ, Νικόλαος, Συγγραφείς

Μια μαρτυρία για τα βασανιστήρια στη Θεσσαλονίκη του Εμφυλίου

Σάρωση_20171025

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ένδεκα ημέρες και τρεις χρονιές του Εμφυλίου

Συγγραφέας: Γιώργος Φαρσακίδης

Έκδοση: Νησίδες (2005)

ISBN: 960-8263-48-4

Τιμή: Περίπου €9

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Μία ακόμη προσωπική μαρτυρία με εμπειρίες από την περίοδο του Εμφυλίου είναι το αντικείμενο του βιβλίου αυτής της ανάρτησης. Συγγραφέας του ο Γιώργος Φαρσακίδης, τον οποίο στη Vivlioniki τον γνωρίσαμε μέσα από ένα πολύ ενδιαφέρον λεύκωμα, που είχε φτιάξει.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Στο εξώφυλλο υπάρχει φωτογραφία ενός πολύ γνωστού πίνακα, την «Αποκαθήλωση» του Άντονι Βαν Ντάικ, αλλά δεν κατάλαβα τη σχέση έχει με το έργο. Ευανάγνωστο κείμενο με κάποιες φωτογραφίες από το προσωπικό αρχείο του συγγραφέα από εκείνη την εποχή.

Ο τίτλος του βιβλίου ορίζει το χρονικό πλαίσιο στο οποίο κινείται το βιβλίο. Ο Φαρσακίδης υπήρξε μέλος της αντίστασης κατά την περίοδο της Κατοχής, συνελήφθη κατά την περίοδο του Εμφυλίου για τα πολιτικά του πιστεύω (μέλος του ΚΚΕ) και αποτελεί κομμάτι της γενιάς, που έζησε ίσως τις πιο μαύρες μέρες στην ιστορία του τόπου κατά τον 20ο αιώνα. Ζούσε στο Ντεπό μαζί με την οικογένειά του στα τέλη του 1946 όταν τον συνέλαβαν και τον μετέφεραν αρχικά στο Α’ Αστυνομικό Τμήμα, το οποίο βρισκόταν εκείνη την εποχή στο κτίριο της Βίλας Χιρς επί της Βασ. Όλγας. Εκεί θα υποστεί το πρώτο μέρος των βασανιστηρίων, με ξυλοδαρμούς και ψυχολογική πίεση. Στη συνέχεια θα μεταφερθεί στα γραφεία της Ειδικής Ασφάλειας Δίωξης Κομμουνισμού (δεν γνωρίζω αν αυτό είναι το επίσημο όνομα της υπηρεσίας), τα οποία στεγάζονταν κάπου στη Λεωφόρο Στρατού σε ένα τριώροφο κτίσμα (επίσης δεν γνωρίζω αν υπάρχει ακόμη αυτό το κτίριο). Εκεί θα συνεχιστούν τα βασανιστήρια και οι πιέσεις, έως την απελευθέρωσή του. Έπειτα υπάρχει ένα χρονικό κενό, καθώς η διήγηση συνεχίζεται για το 1951, χρονιά, που θα δικαστεί, ενώ θα κρατείται στο Επταπύργιο (Γεντί Κουλέ) ως πολιτικός κρατούμενος. Πρέπει να εξορίστηκε το 1948 και να μεταφέρθηκε στη Θεσσαλονίκη για τη δίκη του (είχε κατηγορηθεί για αντεθνική δράση), στην οποία τελικά αθωώθηκε, αν και τον μετέφεραν πάλι στην εξορία.

Το ύφος του Φαρσακίδη είναι αυστηρά προσωπικό, όχι λογοτεχνικό, αλλά με έντονο το συναισθηματικό στοιχείο. Μεταφέρει το κλίμα της εποχής και τις σχέσεις, που επικρατούσαν μεταξύ των δύο αντιπάλων του Εμφυλίου. Οι διάλογοι, που περιγράφονται δεν μου φαίνεται να είναι ακριβής μεταφορά τους και πρέπει να υπεισέρχεται το στοιχείο της υπερβολής, αλλά δεν φαντάζομαι να απέχουν και πολύ από την αλήθεια. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο συγγραφέας χρησιμοποιεί τα αληθινά ονόματα των ατόμων, που αναφέρει με εξαίρεση σε δύο πρόσωπα για «λόγους ηθικής τάξης».

Η μαρτυρία του συγγραφέα έχει σημασία για τον εμπλουτισμό της ιστορικής πορείας της Θεσσαλονίκης κατά την περίοδο του Εμφυλίου, όταν η πόλη δεν θύμιζε σε τίποτα τη σημερινή της εικόνα, καθώς τότε ήταν στην ουσία στρατοκρατούμενη. Οι αναφορές στους τόπους, όπου βασανίστηκαν πολλοί συμπολίτες μας έχουν επίσης τη δική τους σημασία. Κάθε μαρτυρία φυσικά δεν είναι από μόνη της ιστορία, αλλά αποτελεί στοιχείο διερεύνησης για τους ερευνητές και τους μελετητές.

Βρήκα το βιβλίο ενδιαφέρον, καθώς εμπλουτίζει τη βιβλιογραφία για την περίοδο του Εμφυλίου στη Θεσσαλονίκη. Πάντοτε ο αναγνώστης στις προσωπικές μαρτυρίες οφείλει να διαβάζει το κείμενο γνωρίζοντας ότι το υποκειμενικό στοιχείο είναι ιδιαίτερα έντονο, αλλά πέρα από αυτό νομίζω ότι το μικρό αυτό έργο του Φαρσακίδη έχει πράγματα να μας πει.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΦΑΡΣΑΚΙΔΗΣ, Γιώργος