Category Archives: Συγγραφείς

Ένας χρήσιμος οδηγός για τη δράση και την προσφορά των Οθωμανών Θεσσαλονικέων

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Θεσσαλονίκη των Οθωμανών

Συγγραφέας: Χρίστος Ζαφείρης

Έκδοση: Επίκεντρο (2019)

ISBN: 978-960-458-896-1

Τιμή: Περίπου €15

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν 3 χρόνια, στη 13η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου, είχε παρουσιαστεί και κυκλοφορήσει ένα εξαιρετικό βιβλίο του Χρίστου Ζαφείρη, το οποίο με τη μορφή τουριστικού και ιστορικού οδηγού, μιλούσε για την κληρονομιά, που άφησαν στη Θεσσαλονίκη οι Εβραίοι συμπολίτες μας. Φέτος, πάλι στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου, κυκλοφόρησε το νέο έργο του Ζαφείρη, πάλι ένας «ιστορικός και περιηγητικός οδηγός», αφιερωμένος αυτή τη φορά στους Οθωμανούς Θεσσαλονικείς και στο τι άφησαν αυτοί κληρονομιά στη Θεσσαλονίκη.

Η έκδοση είναι πολύ καλή για οδηγό, όμοια με αυτήν του πρηγούμενου έργου του συγγραφέα για τη Θεσσαλονίκη των Εβραίων. Και εδώ έχουμε πολύ φωτογραφικό υλικό. Ίσως επειδή μεγάλωσα και πλέον έχω να αντιμετωπίσω και την πρεσβυωπία, μου φάνηκαν τα γράμματα μικρά. Στο τέλος υπάρχουν οι βιβλιογραφικές πηγές, ένα γλωσσάρι και κατάλογος ονομάτων. Χρησιμοποιήθηκε χαρτί Velvet των 90gr. Ενδιαφέρον έχει ο χάρτης, στο τέλος του βιβλίου, ο οποίος θα σας φανεί ιδιαίτερα χρήσιμος αν αποφασίσετε να κάνετε μια περιήγηση στην πόλη για να δείτε τα υπάρχοντα Οθωμανικά μνημεία (τα οποία είναι πολύ περισσότερα από ό,τι θα περιμένατε).

Η φόρμα του βιβλίου είναι η ίδια με αυτήν του «Η Θεσσαλονίκη των Εβραίων», προτιμήθηκε εδώ το πράσινο χρώμα στο εξώφυλλο. Μετά τις ευχαριστίες του συγγραφέα, ξεκινάνε οι 9 ενότητες, που αποτελούν το βιβλίου:

  • Η πρώτη με τίτλο «Οι συγκάτοικοι λαοί της Θεσσαλονίκης» θα μπορούσε να είναι και πρόλογος του βιβλίου, καθώς κάνει μια γενική αναφορά στα χρόνια, που Εβραίοι, Μουσουλμάνοι και Χριστιανοί συγκατοικούσαν στην πόλη μας, όχι πάντα χωρίς φασαρίες, αλλά σε γενικές γραμμές χωρίς προβλήματα.
  • Η δεύτερη με τίτλο «Χρονολόγιο Θεσσαλονίκης 1430-1912» δίνει εν συντομία κάποιους σταθμούς στα περίπου 500 χρόνια Οθωμανικής κυριαρχίας στην πόλη, γεγονότα, που επηρέασαν ως έναν βαθμό την εξέλιξη της πόλης.
  • Η τρίτη έχει τίτλο «Ιστορικοί σταθμοί της Οθωμανικής Θεσσαλονίκης» και περιγράφει συνοπτικά γεγονότα και καταστάσεις, που συνέβησαν στην πόλη μας από την άλωση της Θεσσαλονίκης το 1430 από τους Οθωμανούς έως το 1924 και την αναχώρηση των μουσουλμάνων Θεσσαλονικέων κατά την ανταλλαγή πληθυσμών. Όσο και αν μας είναι δύσκολο να το κατανοήσουμε, ο πόνος της φυγής δεν ήταν αποκλειστικότητα των ελληνικών πληθυσμών, που ξεριζώθηκαν από Μικρά Ασία και Πόντο, αλλά τον ένιωσαν και οι Μουσουλμάνοι Θεσσαλονικείς, που άφησαν την πόλη μας για το ταξίδι τους προς την Ανατολή.
  • Η τέταρτη έχει τίτλο «Οθωμανική πόλη, κοινωνία και κουλτούρα» και είναι από τα πιο ενδιαφέροντα κομμάτια του βιβλίου. Παρουσιάζεται ο κόσμος των Οθωμανών συμπολιτών μας, οι τόποι, που ζούσαν, που κινούνταν, που εργάζονταν, οι ιεροί τους χώροι, τα νεκροταφεία τους, ο κόσμος τους. Στα πλαίσια εξελληνισμού της Θεσσαλονίκης δυστυχώς πολλά από αυτά τα αποτυπώματα χάθηκαν, άλλα κατά λάθος, άλλα εσκεμμένως.
  • Η πέμπτη έχει τίτλο «Η Οθωμανική αρχιτεκτονική κληρονομιά» και εδώ ο αναγνώστης θα εκπλαγεί από το πλήθος των μνημείων, που άντεξαν στη φθορά του χρόνου και διεσώθησαν από το πνεύμα εκδίκησης και καταστροφής των ανθρώπων. Πολλοί δεν γνωρίζουν πως και αυτό το σύμβολο της πόλης μας, ο Λευκός Πύργος, είναι Οθωμανικό έργο, όπως και μια σειρά άλλων κτιρίων, μικρών ή μεγάλων. Τώρα, που φτιάχνει ο καιρός, πιστεύω αξίζει να κάνετε βόλτες στην πόλη και να τα γνωρίσετε.
  • Η έκτη έχει τίτλο «Ντονμέδες, οι εξισλαμισμένοι Εβραίοι» και ένα αντίστοιχο κεφάλαιο υπήρχε και στο βιβλίο του Ζαφείρη για τη Θεσσαλονίκη των Εβραίων. Για την ιδιαίτερη ιστορία τους έχουν γραφτεί αρκετά πράγματα σε πολλά βιβλία, αλλά δεν γνωρίζω βιβλίο αφιερωμένο μόνο σε αυτούς (στα ελληνικά) και πιστεύω πως αξίζει κάποιος να αφιερώσει μια έρευνα για αυτήν την ομάδα.
  • Η έβδομη έχει τίτλο «Μουσείο Ατατούρκ» και μιλάει, όπως καταλαβαίνετε, για το Μουσείο στην Αποστόλου Παύλου, δίπλα στο Τουρκικό Προξενείο, τόπο, όπου μαζεύονται πάρα πολλοί τουρίστες από την Τουρκία.
  • Η όγδοη έχει τίτλο «Μουσεία σε οθωμανικά μνημεία, αρχεία, συλλογές» και αναφέρει μουσεία με υλικό από το Οθωμανικό παρελθόν της πόλης.
  • Η ένατη και τελευταία ενότητα έχει τίτλο «Γιαννιτσά, η ιερή πόλη των μουσουλμάνων» και μας δίνει λεπτομέρειες και πληροφορίες για μνημεία στην πόλη των Γιαννιτσών από την Οθωμανική εποχή. Ομολογώ, πως ενώ ήξερα ότι τα Γιαννιτσά είναι ιερή πόλη των μουσουλμάνων, δεν γνώριζα ότι υπάρχουν τόσα πολλά και σημαντικά μνημεία της Οθωμανικής περιόδου.

Αν και το βιβλίο διαθέτει πάρα πολύ και σημαντικό υλικό, ο τρόπος γραφής είναι τέτοιος, που μπορεί να γίνει κατανοητό αυτό το υλικό από τον κάθε έναν. Άλλωστε ο Ζαφείρης απευθύνεται στον σημερινό Θεσσαλονικέα, ο οποίος ίσως δεν έχει πολλές ιστορικές γνώσεις.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Ως οδηγός είναι υπερπλήρης νομίζω, ως ιστορικό ανάγνωσμα έχει μοναδικό ενδιαφέρον. Όπως είπα και νωρίτερα, αξίζει να ξεκινήσετε μια βόλτα και παρέα με το βιβλίο να γνωρίσετε των χαμένο ή καλύτερα άγνωστο κόσμο των Οθωμανών Θεσσαλονικέων με όσα στοιχεία έχουν απομείνει.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ΖΑΦΕΙΡΗΣ, Χρίστος, Συγγραφείς

Συνταγές μαγειρικής των Θεσσαλονικέων Σεφαραδιτών

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Γεύση από Σεφαραδίτικη Θεσσαλονίκη

Συγγραφέας: Νίνα Μπενρουμπή, Επίκουρος (Αλβέρτος Αρούχ)

Έκδοση: Φυτράκη (2002)

ISBN: 960-535-254-0

Τιμή: Περίπου €25

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στη Vivlioniki μέχρι τώρα έχουμε δει βιβλία λογιών λογιών. Ιστορικά, λογοτεχνικά, λευκώματα, κόμιξ, μέχρι και μία οπερέτα. Το αντικείμενο της σημερινής ανάρτησης έχει να κάνει με ένα στοιχείο πολιτισμού, που προσωπικά απολαμβάνω ιδιαίτερα, το φαγητό. Και πιο συγκεκριμένα είναι ένα βιβλίο μαγειρικής αφιερωμένο στη σεφαραδίτικη κουζίνα, η οποία για πολλούς αιώνες ήταν η κυρίαρχη στην πόλη μας.

Η έκδοση είναι πάρα πολύ καλή. Σκληρό εξώφυλλο, το οποίο κοσμεί μια φωτογραφία των αυγών χαμινάδος (Uevos haminados). Ευανάγνωστο κείμενο, λίγες φωτογραφίες σε πολύ καλή ανάλυση. Στο τέλος υπάρχουν κάποιες σημειώσεις. Την επιμέλεια του βιβλίου έχει κάνει η Tina Webb.

Την Νίνα Μπενρουμπή τη γνωρίσαμε στη Vivlioniki μέσα από την αυτοβιογραφία της. Ο έτερος συγγραφέας, ο Επίκουρος, ήταν από τους πιο γνωστούς κριτικούς γαστρονομίας στη χώρα μας και το όνομά του ήταν Αλβέρτος Αρούχ. Σεφαραδίτικης καταγωγής αμφότεροι οι συγγραφείς, έφεραν στις μνήμες και στα βιώματά τους στοιχεία της ιδιαίτερης αυτής κουζίνας και αποφάσισαν να μαζέψουν αυτά τα στοιχεία και να φτιάξουν ένα βιβλίο, όπου θα παρουσιάζονται όχι μόνο οι συνταγές, αλλά και πολιτιστικά στοιχεία των Εβραίων Θεσσαλονικέων, τα οποία σχετίζονται με την κουζίνα τους.

Πριν την παρουσίαση των συνταγών υπάρχουν κάποια εξαιρετικά κείμενα, τα οποία έχουν ιστορικό και πολιτισμικό ενδιαφέρον. Τον πρόλογο υπογράφει η Νίνα Μπενρουμπή, ο οποίος πέρα από το ενδιαφέρον του ως κείμενο, έχει και μια φωτογραφία από το 1943, λίγο καιρό μετά τη διαταγή των Γερμανών να φέρουν οι Εβραίοι Θεσσαλονικείς το αστέρι του Δαυίδ στα ρούχα τους, όπου εμφανίζονται 7 νέοι της εποχής, με χαμόγελα, χωρίς να ξέρουν ότι λίγο καιρό μετά θα ζούσαν μόνον οι 3 τους. Από εκεί και πέρα υπάρχουν τρία κεφάλαια, τα οποία υπογράφει ο Επίκουρος, εκ των οποίων το πρώτο (μιλάει για το πώς το φαγητό και γενικότερα η κουζίνα σχετίζεται με τις μνήμες και την ιστορία των ανθρώπων, εν προκειμένω των Εβραίων Θεσσαλονικέων) και το δεύτερο (μιλάει για τις Εβραϊκές γιορτές και τα φαγητά, που έτρωγαν και τρώνε σ’αυτές τις μέρες) μου φάνηκαν πάρα πολύ ενδιαφέροντα.

Τώρα, για το κυρίως θέμα του βιβλίου δεν έχω άποψη, καθώς δεν έχω διαβάσει και πολλά βιβλία μαγειρικής. Οι συνταγές περιγράφονται με απλότητα. Χωρίζονται σε 11 κεφάλαια (σούπες, σαλάτες, αυγά, σφογγάτα, πίτες, λαδερά-όσπρια, γεμιστά λαχανικά, ψάρια, κεφτεδάκια, κρέατα, γλυκά). Σε κάθε συνταγή υπάρχει τόσο το ελληνικό, όσο και το λαντίνο όνομα του φαγητού. Κάποια είναι απλά (πχ κάποιες σαλάτες), κάποια κάπως πιο δύσκολα. Μερικά μπορούν να γίνουν εύκολα ακόμα και σήμερα, άλλα ίσως όχι (για παράδειγμα τα αυγά χαμινάδος λέει ότι χρειάζονται 8ωρο βράσιμο…). Οι περισσότερες είναι συνταγές της Μπενρουμπή, εκτός από τα γλυκά, όπου υπάρχουν συνταγές και από άλλα άτομα.

Βρήκα το βιβλίο εξαιρετικά ενδιαφέρον. Η μαγειρική και οι διατροφικές συνήθειες αποτελούν κομμάτι του πολιτισμού ενός λαού και δέχεται επιρροές από διάφορους παράγοντες. Για τους Εβραίους Θεσσαλονικείς η σεφαραδίτικη κουζίνα ήταν κομμάτι του χαρακτήρα τους, της ιστορίας και της ζωής τους. Δυστυχώς το βιβλίο έχει εξαντληθεί και μπορείτε να το βρείτε μόνο σε παλαιοβιβλιοπωλεία ή ξεχασμένο σε κάποιο ράφι ενός μικρού βιβλιοπωλείου. Αν το βρείτε, να το αποκτήσετε και να προσπαθήσετε να φτιάξετε μια Pastel de merendjena kon karne (μελιτζανόπιτα με κιμά) ή ένα Sevoyas kon prunas (στιφάδο με δαμάσκηνα).

Σχολιάστε

Filed under ΑΡΟΥΧ, Αλβέρτος (Επίκουρος), ΜΠΕΝΡΟΥΜΠΗ, Νίνα, Συγγραφείς

Μικρές ιστορίες από τους δρόμους της Θεσσαλονίκης

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Δρόμων ιστορίες

Συγγραφέας: Στράτος Σιμιτζής

Έκδοση: Μέθεξις (2019)

ISBN: 978-618-5226-67-1

Τιμή: Περίπου €10

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ένα βιβλίο για να είναι καλό δεν αρκεί το περιεχόμενό του να έχει ενδιαφέρον. Πρέπει να έχει γίνει σωστή επιμέλεια, η ποιότητα της έκδοσης να είναι αξιοπρεπής τουλάχιστον, αν είναι ιστορικό να υπάρχουν κάποια βιβλιογραφικά στοιχεία κτλ. Το αντικείμενο της σημερινής ανάρτησης ενώ θα μπορούσε να έχει ξεχωριστό ενδιαφέρον, εν τούτοις δυστυχώς μοιάζει να γράφτηκε και να τυπώθηκε στο πόδι. Και είναι κρίμα, καθώς φέρει την υπογραφή του Στράτου Σιμιτζή, ενός ανθρώπου, ο οποίος έχει παλαιότερα προσφέρει κάποια εξαιρετικά βιβλία σχετικά με το παρελθόν της πόλης και τις συνήθειες των Θεσσαλονικέων.

Η έκδοση είναι μέτρια προς κακή. Προσωπικά βρήκα αδιάφορο το εξώφυλλο, πρόχειρο και χωρίς καμία φαντασία. Η επιμέλεια είναι κακή, υπάρχουν πολλά λάθη τυπογραφικά. Η ποιότητα των φωτογραφιών, που συνοδεύουν το κείμενο επίσης κακή. Για να πέσει το κόστος του βιβλίου οι συντελεστές του μείωσαν δυστυχώς στην ποιότητα της δουλειάς. Προσωπικά και τα €10 της τιμής του έργου μου φαίνονται πολλά για τέτοιο βιβλίο.

Τον Στράτο Σιμιτζή τον έχουμε δει στη Vivlioniki μέσα από κάποια παλαιότερα έργα του κυρίως. Πρόσφατα είδαμε το βιβλίο του «Στιγμιότυπα και πινελιές» πάλι από τον εκδοτικό οίκο Μέθεξις, ο οποίος κυκλοφόρησε και αυτό εδώ. Πιο παλιά έργα του μπορείτε να δείτε εδώ και εδώ. Όπως έγραψα και νωρίτερα, το υλικό, που έχει ο Σιμιτζής, τόσο μέσα από αναμνήσεις του, όσο και μέσα από το προσωπικό του αρχείο, προσφέρει πολλά πράγματα για τη «μικροϊστορία» της Θεσσαλονίκης.

Εδώ ο συγγραφέας επιλέγει να μιλήσει για τους δρόμους της Θεσσαλονίκης, κυρίως αυτούς του ιστορικού κέντρου. Αρχικά δίνει στοιχεία για το όνομα των οδών και στη συνέχεια αναφέρει γεγονότα ή πρόσωπα, τα οποία συνδέονται με τους δρόμους αυτούς. Θεματικά μοιάζει αρκετά το βιβλίο με αυτό του Τομανά, το οποίο κινούνταν χρονολογικά έως το 1944, ενώ αυτό του Σιμιτζή μιλάει για νεώτερους χρόνους. Του Τομανά είναι πιο «ιστορικό», ενώ ο Σιμιτζής γράφει με την χαρακτηριστική νοσταλγία, την οποία συναντάμε και σε άλλα βιβλία του.

Δεν υπάρχει κάποιο είδος ταξινόμησης του υλικού, ούτε γεωγραφική των δρόμων, ούτε με βάση το όνομά τους. Γενικά ο αναγνώστης έχει να διαβάσει μερικά ενδιαφέροντα στοιχεία, κάποιος ίσως να τα χαρακτήριζε και κουτσομπολιά. Δεν είναι αδιάφορο το βιβλίο, αλλά πιστεύω πως θα μπορούσε να είναι πολύ καλύτερο.

Προσωπικά λίγο απογοητεύτηκα. Ο Σιμιτζής δεν χρειάζεται να κάνει τέτοιες δουλειές, έχει προσφέρει με το έργο του στη μελέτη του παρελθόντος της πόλης παλαιότερα. Δεν νομίζω να το πρότεινα σε κάποιον να το διαβάσει, καθώς υπάρχουν άλλα βιβλία πιο πλήρη και καλύτερα ποιοτικά δουλειές. Από την άλλη, περί ορέξεως…

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΙΜΙΤΖΗΣ, Στράτος

Ένας φόνος και μια ληστεία στη Θεσσαλονίκη του Δημοψηφίσματος του 2015

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Φυγή κεφαλαίων

Συγγραφέας: Γιώργος Μαρτινίδης

Έκδοση: Bell (2019)

ISBN: 978-960-620-770-9

Τιμή: Περίπου €11

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η σημερινή ανάρτηση έχει να κάνει με ένα έργο, το οποίο κυκλοφόρησε σχετικά πρόσφατα (τον Μάρτιο του 2019) και ανήκει στην πιο παρεξηγημένη μορφή λογοτεχνίας, τα αστυνομικά έργα. Προσωπικά έχω απολαύσει πολλά τέτοια βιβλία και καθώς πλησιάζει το καλοκαίρι ίσως θα θέλατε να διαβάσετε κι εσείς κάποια από αυτά.

Η έκδοση είναι απλή χωρίς τίποτα το ιδιαίτερο. Οι κάπως πιο μεγάλοι σε ηλικία αναγνώστες θα θυμούνται μάλλον τα μικρά βιβλιαράκια των εκδόσεων Bell, που είχαν κυκλοφορήσει κατά τη δεκαετία του ’70 ή του ’80 και είχαν αστυνομική ή κατασκοπευτική πλοκή. Πολύ απλές δουλειές και η τιμή των βιβλίων πάρα πολύ προσιτή, ώστε να μπορούν να διαβάζονται μαζικά. Η ποιότητα έκδοσης εδώ είναι εμφανώς βελτιωμένη, αλλά περίμενα χαμηλότερο κόστος. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει και ένα σημείωμα του συγγραφέα.

Τον Γιώργο Μαρτινίδη τον είχαμε δει στη Vivlioniki μέσα από το πρώτο του έργο με τίτλο «Από το πουθενά«, το οποίο προσωπικά μου είχε αρέσει πολύ.

Βρισκόμαστε στο αποκορύφωμα της Κρίσης, Ιούνιος 2015 και λίγες μέρες πριν το δημοψήφισμα, που είχε εξαγγελθεί από την Κυβέρνηση εκείνης της εποχής και η ανακάλυψη ενός πτώματος και η εξαφάνιση ενός πολύ μεγάλου χρηματικού ποσού δεν περνάει στις πρώτες ειδήσεις. Ο αστυνόμος Δημήτρης Τσέλιος αναλαμβάνει την εξιχνίαση της δολοφονίας, η οποία συνδυάζεται με την εξαφάνιση των χρημάτων και…(η συνέχεια στις σελίδες του βιβλίου, δεν μπορώ να σχολιάζω πολλά πράγματα για την υπόθεση ενός αστυνομικού βιβλίου).

Η Θεσσαλονίκη στο βιβλίο είναι ο τόπος τέλεσης των εγκλημάτων, χωρίς όμως να παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο, ίσως η μπουγάτσα, που τρώει για πρωινό ο Τσέλιος να δίνει τον τόνο της πόλης. Από εκεί και πέρα μεγάλο μέρος της ιστορίας διαδραματίζεται στο Αστυνομικό Μέγαρο στην Νέα Μοναστηρίου και στο κτίριο στη γωνία Εθνικής Αμύνης και Τσιμισκή, εκεί, που βρίσκεται αν δεν κάνω λάθος ένα ΙΙΕΚ ή κάτι σχετικό.

Δεν μπορώ να πω ότι ξετρελάθηκα με την αφήγηση, καθώς πολύ μεγάλο μέρος του βιβλίου εκτυλίσσεται μέσα στο γραφείο του Τσέλιου και με τις ανακρίσεις των υπόπτων. Το τέλος πάντως του βιβλίου είναι εξαιρετικό κατά την άποψή μου, με ανατροπές, που σίγουρα δεν περιμένει ο αναγνώστης. Σε ένα βιβλίο με τέτοια υπόθεση το τέλος είναι ίσως πιο σημαντικό από το υπόλοιπο βιβλίο. Μπορούμε να συζητήσουμε για το πώς έφτασε σε αυτό ο συγγραφέας, αλλά μόνο αφού το διαβάσετε, αλλιώς χάνει σασπένς το βιβλίο και σιχαίνομαι τα spoilers.

Προσωπικά πιστεύω ότι ο συγγραφέας είχε μια πολύ καλή ιδέα, αλλά θα μπορούσε να τη δουλέψει περισσότερο σε περιγραφές και διαλόγους. Λείπουν ευτυχώς πολλά από τα στερεότυπα αυτών των βιβλίων σχετικά με το χαρακτήρα και τις συνήθειες των αστυνομικών ή των ντετέκτιβ. Λείπουν επίσης οι πολλές βαθυστόχαστες αναλύσεις για ζητήματα, που απασχολούν τον συγγραφέα και τα οποία για κάποιο λόγο πιστεύουν πολλοί ότι μπορούν να τα φορτώνουν στις υποθέσεις των βιβλίων αλλοιώνοντας όμως έτσι τόσο την υπόθεση των αστυνομικών έργων όσο και τα ζητήματα αυτά.

Σχολιάστε

Filed under ΜΑΡΤΙΝΙΔΗΣ, Γιώργος, Συγγραφείς

Ο οδηγός της έκθεσης της συλλογής Μήτου με εικόνες από την Κατοχική Θεσσαλονίκη

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Στο περιθώριο του πολέμου: Η Θεσσαλονίκη της Κατοχής (1941-1944) μέσα από τη φωτογραφική συλλογή του Βύρωνα Μήτου

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού (2016)

ISBN: 978-618-80928-9-1

Τιμή: Περίπου €8

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν από κάποιο καιρό είχε παρουσιαστεί στη Vivlioniki ένα μοναδικό λεύκωμα με φωτογραφίες από τη συλλογή του Βύρωνα Μήτου, οι οποίες αποτύπωναν εικόνες της Θεσσαλονίκης κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής. Η εξαιρετική αυτή δουλειά είχε κυκλοφορήσει το 2014 και δύο χρόνια μετά εκτέθηκε στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού (το Βυζαντινό Μουσείο δηλαδή, όπως συνήθως το λέμε…) της Θεσσαλονίκης και γνώρισε τεράστια επιτυχία, αν σκεφτεί κανείς ότι πήρε 3 παρατάσεις. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης συνόδευε αυτήν την έκθεση.

Η έκδοση είναι εξαιρετική. Πολύ καλή εκτύπωση, φωτογραφίες καθαρές και σε πολύ καλή ανάλυση, κείμενα ευανάγνωστα, ποιότητα συνολική της δουλειάς αντάξια του ονόματος του Μουσείου και της αξίας του φωτογραφικού υλικού. Δίγλωσση έκδοση, αγγλικά και ελληνικά. Προλογίζουν οι Ingo Von Voss (Γενικός Πρόξενος Γερμανίας στη Θεσσαλονίκη), η Δρ. Αγαθονίκη Τσιλιπάκου (Προϊσταμένη του Μουσείου) και ο Ηρακλής Παπαϊωάννου (Διευθυντής Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης).

Στο βιβλίο αυτό ο αναγνώστης μπορεί να δει κάποιες από τις φωτογραφίες της συλλογής. Μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχουν τα κείμενα του βιβλίου. Το πρώτο το υπογράφει ο συλλέκτης, ο Βύρων Μήτου, ενώ τα υπόλοιπα πρέπει να είναι των επιμελητών, της Ηρώ Κατσαρίδου και του Ιωάννη Μότσιανου. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον μου φάνηκε το κείμενο σχετικά με την μουσειολογική προσέγγιση του αντικειμένου της έκθεσης και την παρουσίασή του. Στα υπόλοιπα κείμενα γίνονται αναφορές στο φωτογραφικό υλικό, στη λογική και τη στρατηγική σημασία της εικόνας, τους μηχανισμούς προπαγάνδας κα.

Αισθάνομαι τυχερός, που κατάφερα και βρήκα χρόνο και επισκέφτηκα την έκθεση. Είχα βέβαια πρωτύτερα διαβάσει και το λεύκωμα του Μήτου και αυτό με είχε βοηθήσει να αντιληφθώ καλύτερα τα εκθέματα. Το συγκεκριμένο βιβλίο της ανάρτησης αυτής θα το βρείτε στο πωλητήριο του Βυζαντινού Μουσείου, ενώ το λεύκωμα του Μήτου κυκλοφορεί ακόμα και θα το βρείτε στα βιβλιοπωλεία, είναι εξαιρετική δουλειά.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Μικρές λεπτομέρειες σαλονικιώτικου βίου

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Στιγμιότυπα και πινελιές

Συγγραφέας: Στράτος Σιμιτζής

Έκδοση: Μέθεξις (2019)

ISBN: 978-618-5226-68-8

Τιμή: Περίπου €10

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Από τα βιβλία, που προσωπικά απολαμβάνω να διαβάζω και σε πολύ μεγάλο βαθμό με ξεκουράζουν, είναι αυτά με προσωπικές εμπειρίες και αφηγήσεις. Πρόκειται για έργα, που δεν είναι ιστορικά, καθώς λείπει η τεκμηρίωση, η έρευνα και η μελέτη, δεν είναι απαραίτητα λογοτεχνικά, καθώς η μαεστρία του λόγου έρχεται σε δεύτερη μοίρα, αλλά αναδεικνύουν πτυχές της καθημερινότητας μέσα από μνήμες και νοσταλγία του συγγραφέα. Από τους πιο σημαντικούς συγγραφείς τέτοιων βιβλίων ήταν ο σπουδαίος Κώστας Τομανάς, ο Γιώργος Σταμπουλής, ο Θεόδωρος Περπερής και ο Στράτος Σιμιτζής. Του τελευταίου είναι και το αντικείμενο αυτής της ανάρτησης, που κυκλοφόρησε πριν από λίγο καιρό.

Η έκδοση είναι απλή, ίσως υπερβολικά απλή. Στο παρελθόν έχουμε δει άλλες δουλειές του Σιμιτζή (εδώ και εδώ), οι οποίες είχαν πολύ καλύτερη αισθητική και ποιότητα. Δεν υπάρχουν φωτογραφίες εδώ, το εξώφυλλο μοιάζει να σχεδιάστηκε σε Amstrad 6128 (παλιός υπολογιστής της δεκαετίας του ’80…), γενικά μου μοιάζει με προχειροδουλειά. Κρίμα, γιατί το έργο του Σιμιτζή για το παρελθόν της πόλης μας είναι σημαντικό στο σύνολό του.

Όπως λέει και ο τίτλος, ο αναγνώστης εδώ θα διαβάσει μικρές μικρές ιστορίες ή γεγονότα ή θα μάθει για πρόσωπα και συνήθειες, που ήταν οικείες για τους παλαιούς Θεσσαλονικείς. Άλλωστε ο Σιμιτζής τους έχει γνωρίσει και έχει ζήσει σε μια Θεσσαλονίκη αρκετά διαφορετική από τη σημερινή. Φαντάζομαι ότι ο συγγραφέας κάθισε και έγραψε σε μια κόλλα χαρτί διάφορες μνήμες του, οι οποίες μπορεί να υπάρχουν και σε άλλα βιβλία του, σαν brainstorming και τις μάζεψε και τις έκανε βιβλίο. Κάποιες από αυτές τις μνήμες είναι ενδιαφέρουσες, κάποιες άλλες όχι και τόσο. Η θεματολογία είναι μεγάλη, από γεγονότα όπως τα εγκαίνια του κινηματογράφου Ολύμπιον ή η αναφορά στη γιορτή κρασιού, που γινόταν στην Νέα Ελβετία, μέχρι πρόσωπα όπως ο «Αυτοκράτωρ του Βυζαντίου», η πρώτη Ελληνίδα βουλευτής, Ελένη Σκούρα. Οι παλαιότεροι θα το βρούνε σίγουρα πιο ενδιαφέρον, αφού θα ξυπνήσει μνήμες από τα νιάτα τους. Οι νεότεροι θα μάθουν για το παρελθόν και ίσως βρούνε κάποιο κίνητρο για να ψάξουν σε αυτό. Το βιβλίο πάντως χαρακτηρίζεται κυρίως από νοσταλγία.

Προσωπικά το διάβασα ευχάριστα, αν και δεν πιστεύω ότι είναι από τα σημαντικότερα του Σιμιτζή. Από την ενασχόλησή μου με τα βιβλία της Θεσσαλονίκης τυχαίνει να γνωρίζω τα περισσότερα από τα όσα αναφέρονται στο κείμενο, αλλά και πάλι ήταν ένα ξεκούραστο ανάγνωσμα.

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, ΣΙΜΙΤΖΗΣ, Στράτος

Εικόνες της Θεσσαλονίκης από ένα όχι και τόσο μακρινό παρελθόν

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Κατερίνα Πετρίδου, Άγγελος Καρδαμίλας

Έκδοση: Τυπογραφείο Τζιβανάκη (1990)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τα λευκώματα έχουν μια ιδιαίτερη χάρη, καθώς συνδυάζουν την εικόνα με τη μορφή ενός βιβλίου. Άλλοτε η εικόνα έχει καλλιτεχνικά χαρακτηριστικά, άλλοτε ιστορικά, άλλοτε μπορεί να αποτυπώνει την καθημερινότητα και άλλοτε σπουδαία γεγονότα. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης δημιουργήθηκε στα πλαίσια μιας έκθεσης, που είχαν κάνει οι δημιουργοί των φωτογραφιών, η Κατερίνα Πετρίδου και ο Άγγελος Καρδαμίλας και θεωρώ ότι παρουσιάζει ένα ξεχωριστό ενδιαφέρον.

Η έκδοση είναι κάπως περίεργη. Μοιάζει δύο βιβλία να ενώθηκαν και να έγιναν ένα με τη βοήθεια του κόκκινου σπιράλ. Τα δύο αυτά βιβλία έχουν ξεχωριστό εξώφυλλο, τα οποία φαίνονται στις εικόνες της ανάρτησης, ενώ το οπισθόφυλλο είναι σε χρώμα γκρι. Οι φωτογραφίες είναι με τη μορφή καρτ ποστάλ, ο αναγνώστης αν θέλει μπορεί να τις σκίσει και να τις χρησιμοποιήσει για αυτόν τον σκοπό, αν και προσωπικά μου φαίνεται εγκληματική μια τέτοια ιδέα, αλλά προσφέρεται αυτή η δυνατότητα. Τα κείμενα είναι δίγλωσσα, σε ελληνικά και αγγλικά, ενώ τις φωτογραφίες προλογίζουν οι Ντίνος Χριστιανόπουλος και Άλκης Ξανθάκης. Όλες οι φωτογραφίες και των δύο δημιουργών είναι ασπρόμαυρες. Στα έργα του Καρδάμιλα, δύο φωτογραφίες επαναλαμβάνονται.

Όπως και στις υπόλοιπες παρουσιάσεις φωτογραφιών, δεν κρίνω την καλλιτεχνική αξία των έργων, καθώς δεν έχω τις απαιτούμενες γνώσεις. Αμφότεροι οι δημιουργοί έχουν επιλέξει σκηνές της πόλης καθημερινές, σημεία, που οι Θεσσαλονικείς μπορεί να προσπερνούν συχνά και να μην προλαβαίνουν να παρατηρούν. Πρωταγωνιστές δεν είναι τα πρόσωπα, αλλά οι γωνιές και τα μέρη, ακόμη και αν υπάρχει ανθρώπινη παρουσία, αυτή δεν είναι σε πρώτο πλάνο ή μάλλον δεν υπερισχύει του τοπίου. Χρονικά τα έργα είναι από τα τέλη της δεκαετίας του ’70 έως το 1990. Καθώς έχω γεννηθεί το 1976, αναγνωρίζω και θυμάμαι κάποια από τα σημεία αυτά, που φαίνονται στις φωτογραφίες. Οι κάπως μεγαλύτεροί μου ίσως θα φέρουν στο νου του στιγμές από την disco Crypton, που φαίνεται σε μία φωτογραφία του Καρδαμίλα από το 1985 ή θα θυμηθούν την Νέα Παραλία πριν την ανάπλασή της μέσα από τη φωτογραφία της Πετρίδου με το άγαλμα του Μέγα Αλέξανδρου. Το ασπρόμαυρο φέρνει στο μυαλό εικόνες από το παρελθόν, το οποίο όμως στα έργα του βιβλίου είναι πάρα πολύ κοντά μας.

Οι δημιουργοί είχαν παρουσιάσει έργα τους στο εντευκτήριο της «Τέχνης» από 20 Μαρτίου έως 6 Απριλίου του 1990, σε μια σειρά εκδηλώσεων αφιερωμένων στη μνήμη του Παύλου Ζάννα, ο οποίος είχε πεθάνει στα τέλη του 1989.

Προσωπικά βρήκα το λεύκωμα ενδιαφέρον και μου άρεσε ότι περιηγήθηκα στο χρόνο μέσα από τα έργα των δημιουργών. Σε έναν χρόνο όμως όχι άγνωστο και μακρινό, αλλά σε ένα παρελθόν, που το έχω βιώσει, σε μια πόλη, που την έχω περπατήσει. Δεν θα το βρείτε στα βιβλιοπωλεία, αλλά μόνο αν είστε τυχεροί σε κάποιο ράφι παλαιοβιβλιοπωλείου.

Σχολιάστε

Filed under ΚΑΡΔΑΜΙΛΑΣ, Άγγελος, ΠΕΤΡΙΔΟΥ, Κατερίνα, Συγγραφείς

Ένα λεύκωμα της Φιλόπτωχου Αδελφότητας Κυριών Θεσσαλονίκης για τα 100 χρόνια λειτουργίας της

Σάρωση_20190109 (2)

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: 100 χρόνια (1873-1973)

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Μ. Τριανταφύλλου Υιοί (1973)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το αντικείμενο της σημερινής ανάρτησης μας έρχεται από το 1973 και αποτελεί μία έκδοση ενός σωματείου με πολύχρονη διαδρομή και συνεισφορά στη Θεσσαλονίκη, το οποίο ίσως δεν είναι ιδιαίτερα γνωστό σήμερα. Πρόκειται για τη Φιλόπτωχο Αδελφότητα Κυριών Θεσσαλονίκης (ΦΑΚΘ), η οποία μετράει αισίως 146 χρόνια λειτουργίας και το λεύκωμα, για το οποίο θα μιλήσουμε σήμερα έγινε στα πλαίσια εορτασμού του πρώτου αιώνα ύπαρξής της.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή με έντονη την αισθητική της δεκαετίας του ’70, όταν και κυκλοφόρησε. Η γλώσσα είναι αυτό το μείγμα δημοτικής και καθαρεύουσας, η οποία επίσης ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής σε αρκετά έντυπα της εποχής. Η ποιότητα των φωτογραφιών δεν είναι και καλύτερη δυνατή, αν και δεν γνωρίζω πόσο καλύτερη θα μπορούσε να είναι με τα μέσα εκείνης της περιόδου. Το έργο είχε επιμεληθεί η Ρούλα Παπαδημητρίου.

Στο βιβλίο αυτό γίνεται μια ανασκόπηση της δράσης της ΦΑΚΘ στον πρώτο αιώνα της λειτουργίας της. Σύμφωνα με το βιβλίο, το σωματείο ιδρύθηκε στη γειτονιά του Αγίου Αθανασίου, περιοχή, όπου κυριαρχούσε το ελληνικό στοιχείο κατά την περίοδο της Οθωμανικής Θεσσαλονίκης και αποτελούσε ιδέα της Λιζέττας Χατζηλαζάρου, της Αικατερίνης Ράλλη, της Χρυσάνθης Χατζηλαζάρου, της Καλλιόπης Τάττη και της Ελένης Ρουσίδου. Μεγάλη βοήθεια προσέφερε τόσο στα πρώτα βήματα της Αδελφότητας, όσο και στη συνέχεια η Μητρόπολη Θεσσαλονίκης, ενώ για τη χρηματοδότηση βοήθησαν ιδιαίτερα πολλοί Έλληνες του εξωτερικού. Ως πρώτη πρόεδρος αναφέρεται η Χρυσάνθη Χατζηλαζάρου. Στο κείμενο του βιβλίου γενικά ο αναγνώστης μπορεί να βρει πολλά και σημαντικά στοιχεία, κάποια από αυτά έχουν το δικό τους ενδιαφέρον. Περισσότερο ενδιαφέρον βέβαια παρουσιάζει το φωτογραφικό υλικό, το οποίο είναι σπάνιο και δύσκολα κάποιος θα βρει σε κάποια άλλη έκδοση. Οι εικόνες δείχνουν τόσο πρόσωπα, που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη λειτουργία του σωματείου, όσο και στιγμές από τις δράσεις.

Προσωπικά βρήκα το λεύκωμα εξαιρετικά ενδιαφέρον, πρώτον για τις εικόνες και δεύτερον επειδή μας δίνει υλικό για ένα κομμάτι της ιστορίας της Θεσσαλονίκης, για το οποίο λίγα πράγματα γνωρίζουμε. Στην εποχή μας ο ρόλος της ΦΑΚΘ δεν φαίνεται να έχει τη σημασία, που είχε παλαιότερα ή μπορεί και να μην γίνεται γνωστός. Οι περισσότεροι δεν νομίζω καν να γνωρίζουν πού βρίσκονται τα γραφεία της, σίγουρα δεν έχει την αίγλη της αντίστοιχης αδελφότητας των ανδρών. Εννοείται φυσικά πως θα το βρείτε μόνο σε κάποιο παλαιοβιβλιοπωλείο, αν το πετύχετε κάπου, σας συμβουλεύω να το αποκτήσετε.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Το εκπληκτικό βιβλίο του Γιάννη Μέγα για τη Σφαγή των Προξένων στη Θεσσαλονίκη το 1876

Σάρωση_20190109

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η σφαγή των προξένων – Θεσσαλονίκη 1876

Συγγραφέας: Γιάννης Μέγας

Έκδοση: University Studio Press (2018)

ISBN: 978-960-12-2413-8

Τιμή: Περίπου €20

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Νέα χρονιά μπήκε, νέα βιβλία για τη Θεσσαλονίκη θα κυκλοφορήσουν, νέα πράγματα θα μάθουμε για το παρελθόν της πόλης μας, νέες ιστορίες θα εμπνευστούν οι λογοτέχνες από το γκρίζο τοπίο της ομίχλης και τον ήχο του Βαρδάρη στα στενά. Η Vivlioniki θα προσπαθήσει να παρουσιάσει όσο το δυνατόν περισσότερες δουλειές και θα ψάξει να βρει παλαιότερα έργα, τα οποία θα μιλάνε για αυτόν τον τόπο. Ως πρώτη παρουσίαση για το 2019 επέλεξα το τελευταίο έργο του Γιάννη Μέγα, το οποίο κυκλοφόρησε λίγο πριν τις γιορτές και είναι και αυτό, όπως και τα υπόλοιπα βιβλία του συγγραφέα, μια εξαιρετική δουλειά.

Η έκδοση είναι άριστη. Μου άρεσε πολύ το εξώφυλλο, μια γκραβούρα, που περιγράφει, με τη φαντασία του δημιουργού της βέβαια, το γεγονός της σφαγής των δύο προξένων, της Γαλλίας και της Γερμανίας, το Μάιο του 1876 στη Θεσσαλονίκη. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει γλωσσάριο, η πλούσια βιβλιογραφία και το ευρετήριο. Σε κάποια σημεία υπάρχουν σημειώσεις και επεξηγήσεις στο κάτω μέρος της σελίδας. Το φωτογραφικό υλικό είναι μοναδικό, πλουσιότατο, σε πολύ καλή ανάλυση και μεγάλο μέρος φαντάζομαι θα ανήκει στη συλλογή του συγγραφέα. Εξαιρετική δουλειά, άξια της ποιότητας του περιεχομένου και των βιβλίων, που υπογράφει ο Μέγας.

Όπως είναι ευνόητο, ο Μέγας καταπιάστηκε με τη σφαγή του Γάλλου και του Γερμανού πρόξενου στις 6 Μαΐου του 1876, ένα γεγονός, που σημάδεψε την ιστορία της Θεσσαλονίκης και, ως έναν βαθμό, επέφερε εξελίξεις ακόμη και στην ίδια την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ο μύθος και η πραγματικότητα για τα όσα συνέβησαν εκείνες τις μέρες μπλέκονται σε πολλά σημεία, οι πληροφορίες μας για μερικά πράγματα είναι ασαφείς ή και ανύπαρκτες και το πρώτο επίτευγμα του Μέγα είναι ότι ξεμπλέκει το κουβάρι και μας φανερώνει και το μύθο, αλλά και την ιστορική αλήθεια μέσα από ντοκουμέντα. που προέρχονται από διάφορες πηγές.

Όποιος έχει διαβάσει κάποια παλαιότερα βιβλία του Μέγα (όπως για παράδειγμα αυτό για τους Βαρκάρηδες της Θεσσαλονίκης ή αυτό για την απελευθέρωση της πόλης το 1912 ή αυτό για το κίνημα των Νεότουρκων), θα αναγνωρίσει τη δομή, που έχει επιλεχτεί για το βιβλίο και είναι αυτή της παράθεσης των γεγονότων με βάση τη χρονική σειρά. Το άριστα ταξινομημένο υλικό χωρίζεται σε 8 κεφάλαια, ενώ υπάρχει στο τέλος και ένα επίμετρο.

  • Το πρώτο κεφάλαιο είναι η εισαγωγή, με κάποια γενικά στοιχεία για τους δολοφονηθέντες, το γεγονός, ενώ γίνεται και αναφορά στις σημαντικότερες πηγές πληροφοριών, οι οποίες είναι συμπληρωματικές στα βιβλιογραφικά στοιχεία, που αναφέρονται στο τέλος.
  • Το δεύτερο κεφάλαιο έχει τίτλο «Η Θεσσαλονίκη το 1876» και δίνει την εικόνα της πόλης εκείνη την χρονική περίοδο. Ξεχωρίζω την επιστολή, που παρουσιάζεται, από κάποιον ανώνυμο Αθηναίο, η οποία είχε δημοσιευτεί το 1875 στην εφημερίδα «Ερμής» της Θεσσαλονίκης.
  • Το τρίτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Ιστορικό υπόβαθρο» και είναι από τα πιο ενδιαφέροντα του βιβλίου, καθώς η ανάλυση, που γίνεται βοηθά τον αναγνώστη να καταλάβει και να ξεχωρίσει την ιστορική πραγματικότητα, η οποία οδήγησε στο τραγικό γεγονός της σφαγής των Προξένων. Ο Μέγας γράφει απλά και κατανοητά, χωρίς όμως να μειώνει την αξία του κειμένου ως ιστορικό έργο.
  • Το τέταρτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Η αρχή του κακού (3-5 Μαΐου 1876)» και εδώ περιγράφονται τα γεγονότα της αφορμής, που οδήγησε στη δολοφονία των Προξένων, δηλαδή την προσπάθεια αποτροπής εξισλαμισμού της νεαρής Στεφάνας. Με ύφος μεταξύ μυθιστορηματικής και ιστορικής γραφής, ο Μέγας καταφέρνει να παρουσιάσει ένα εξαιρετικό κείμενο, στο οποίο ο αναγνώστης θα διαβάσει πολλά πράγματα, που ήδη ίσως γνωρίζει, καθώς και πολύ περισσότερα, που θα του είναι άγνωστα.
  • Το πέμπτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Η σφαγή (6 Μαΐου 1876)» και εδώ περιγράφονται με πάρα πολλές λεπτομέρειες τα όσα συνέβησαν τη μέρα της σφαγής, ενός γεγονότος, το οποίο θα μπορούσε να αποφευχθεί, αλλά φαίνεται πως όλα λειτουργούσαν, είτε τυχαία, είτε εσκεμμένα, ώστε να συμβεί αυτό το τραγικό γεγονός. Το φωτογραφικό υλικό στο κεφάλαιο αυτό είναι μοναδικό.
  • Το έκτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Τα παρεπόμενα της σφαγής (7 Μαΐου-21 Αυγούστου 1876)» και εδώ περιγράφονται όσα ακολούθησαν, από τα δικαστήρια, που έγιναν, την παρέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων, τις κηδείες των δύο αξιωματούχων, τις εκτελέσεις των «υπευθύνων» και πολλά άλλα. Γίνεται δε λόγος για το Γάλλο συγγραφέα Πιέρ Λοτί, του οποίου το έργο «Αζιγιαντέ» μιλάει για τη Σφαγή των Προξένων και πιο συγκεκριμένα για τις εκτελέσεις, που έγιναν.
  • Το έβδομο κεφάλαιο έχει τίτλο «Επίλογος-Επιπτώσεις» και ουσιαστικά κλείνει το κυρίως θέμα του βιβλίου. Οι επιπτώσεις της Σφαγής των Προξένων παρουσιάστηκαν τόσο σε τοπικό, όσο και σε ευρύτερο επίπεδο. Ουσιαστικά από τότε θα αρχίσει ο κατακερματισμός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ο οποίος θα ολοκληρωθεί περίπου 40 χρόνια μετά, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι η δολοφονία των δύο Προξένων προκάλεσε αυτές τις εξελίξεις.
  • Το όγδοο κεφάλαιο είναι και το τελευταίο και μιλάει για τους απόγονους των δύο προξένων σήμερα.

Όπως είπαμε και στην αρχή, υπάρχει και ένα επίμετρο, το οποίο δίνει πληροφορίες για τη γιορτή του Hidirellez, μουσουλμανική γιορτή, που εορτάζονταν τη μέρα του Αγίου Γεωργίου.

Το βιβλίο είναι εξαιρετικό. Μιλάει για ένα γεγονός, που στιγμάτισε την πόλη και δίνει πολλές και σημαντικές λεπτομέρειες. Όπως και με το βιβλίο του για τους Βαρκάρηδες, ο Μέγας καταφέρνει να μας παρουσιάσει ένα έργο, το οποίο σίγουρα θα συναντήσουμε σε πολλές βιβλιογραφίες στο μέλλον. Κυκλοφόρησε μέσα στις γιορτές των Χριστουγέννων και για μένα είναι ίσως το σημαντικότερο ιστορικό βιβλίο, που κυκλοφόρησε μέσα στο 2018.

Σχολιάστε

Filed under ΜΕΓΑΣ, Γιάννης, Συγγραφείς

Μετά την καταστροφή: Τα πρώτα βήματα των επιζώντων Εβραίων Θεσσαλονικέων και της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης

Σάρωση_20181211

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ξανά στη Σαλονίκη – Η μετέωρη επιστροφή των Ελλήνων Εβραίων στον γενέθλιο τόπο (1945-1946)

Συγγραφέας: Λέων Ναρ

Έκδοση: Πόλις (2018)

ISBN: 978-960-435-638-6

Τιμή: Περίπου €14

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τα τελευταία χρόνια έχουν γραφτεί πάρα πολλά και σημαντικά βιβλία για τον Εβραϊσμό της Θεσσαλονίκης, κάποια εκ των οποίων έχουν παρουσιαστεί και από τη Vivlinoiki. Η σημερινή ανάρτηση θα ασχοληθεί με το τελευταίο εξαιρετικό έργο του Λέοντα Ναρ, το οποίο μάλιστα εξετάζει μια άγνωστη πτυχή των Εβραίων Θεσσαλονικέων, καθώς μιλάει για όσα αντίκρισαν αυτοί, που επέζησαν του Ολοκαυτώματος της πόλης μας.

Η έκδοση είναι εξαιρετική, όπως θα περιμέναμε άλλωστε από τις εκδόσεις Πόλις. Ευανάγνωστο κείμενο, λιτό εξώφυλλο, στο τέλος υπάρχουν οι σημειώσεις και οι βιβλιογραφικές αναφορές της έρευνας.

Όπως είπαμε και νωρίτερα, ενώ για την προπολεμική ζωή των Εβραίων Θεσσαλονικέων και για τα όσα συνέβησαν στην Κατοχή έχουν γραφτεί αρκετά βιβλία, λίγα γνωρίζουμε για το τι έγινε με όσους Εβραίους κατάφεραν να επιζήσουν και επέστρεψαν στην πόλη τους. Ο Ναρ ερεύνησε στα αρχεία της Ισραηλίτικης Κοινότητας Θεσσαλονίκης και στο αρχείο της παλιάς εφημερίδας «Ισραηλίτικον Βήμα», που κυκλοφόρησε μεταπολεμικά στην πόλη μας και μάζεψε πληροφορίες σημαντικές, που σχηματίζουν μια πρώτη εικόνα για τα όσα αντιμετώπισαν οι επιζώντες.

Το βιβλίο προλογίζει ο Στράτος Δορδανάς και ουσιαστικά γράφει όλα όσα θα έγραφα εγώ σε αυτήν την παρουσίαση και με καλύτερο τρόπο. Προσωπικά δεν κατάλαβα το διαχωρισμό της ύλης σε δύο μέρη, για μένα ο Ναρ έχει χωρίσει την έρευνά του σε 8 κεφάλαια, κάθε ένα εκ των οποίων αναλύει διαφορετικές πτυχές των δυσκολιών, που αντιμετώπισαν οι Εβραίοι Θεσσαλονικείς στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Ναρ επέλεξε να περιορίσει την έρευνά του στα πρώτα δύο χρόνια μετά την απελευθέρωση, το 1945 και το 1946. Τα βασικά θέματα, που απασχολούν τον συγγραφέα είναι η απόδοση των λεηλατημένων περιουσιών των Εβραίων Θεσσαλονικέων, η οποία τελικά στις περισσότερες περιπτώσεις δεν έγινε, οι εξελίξεις σχετικά με το κατεστραμμένο Εβραϊκό Νεκροταφείο, οι προσπάθειες, που έγιναν για να εξυπηρετηθούν και να αντιμετωπίσουν βασικές δυσκολίες οι επιζώντες, οι εξελίξεις σχετικά με τη μοίρα των προδοτών της κοινότητας και κυρίως του Βιτάλ Χασόν και οι πρώτες εκλογές μεταπολεμικά στην Ισραηλιτική Κοινότητα, οι οποίες είχαν κάποια πολύ ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Ναρ μας παρουσιάζει την κωλυσιεργία του Ελληνικού Κράτους και των μηχανισμών του, στο να βοηθήσει ή μάλλον πιο σωστά να αποδώσει δίκαιο στους ελάχιστους επιζώντες Εβραίους Θεσσαλονικείς. Αλλά και η εν γένει συμπεριφορά του απέναντί τους ήταν μάλλον αδιάφορη, ακόμη και όταν ψηφίζονταν νόμοι υπέρ των Εβραίων, η εφαρμογή τους ήταν κάτι σπάνιο. Τα ντοκουμέντα, που ερεύνησε ο Ναρ είναι πολύ σημαντικά και δεν έχουν ερευνηθεί φαντάζομαι στο σύνολό τους. Στο μυαλό, μου έρχονται δύο βιβλία της Μπενβενίστε, που ασχολούνται επίσης με την μεταπολεμική πραγματικότητα των επιζώντων (δείτε εδώ και εδώ) και αυτό του Ναρ είναι ουσιαστικά μία από τις λίγες δουλειές, που έχουν αυτό το αντικείμενο.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Τόσο για τη θεματολογία του, όσο και για τη δομή και τη γραφή του. Ο Ναρ μας μιλάει για ένα κεφάλαιο σχετικά άγνωστο στη σύγχρονη ιστορία της πόλης, ιδιαίτερα σκοτεινό τόσο για το επίσημο Ελληνικό Κράτος, όσο και για μερίδα του ντόπιου πληθυσμού. Ένας από τους λόγους, που για μένα επικράτησε σιωπή για το Ολοκαύτωμα της Θεσσαλονίκης μεταπολεμικά, ήταν το θέμα των περιουσιών των Εβραίων Θεσσαλονικέων και η συμπεριφορά πολλών επίσημων και ανεπίσημων φορέων απέναντί τους.

Σχολιάστε

Filed under ΝΑΡ, Λέων, Συγγραφείς