Category Archives: ΤΣΙΡΑΚΗΣ, Βασίλης

Οι αλώβητοι του Τσιράκη

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οι αλώβητοι

Συγγραφέας: Βασίλης Τσιράκης

Έκδοση: Τόπος (2019)

ISBN: 978-960-499-283-6

Τιμή: Περίπου €17

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τα ιστορικά μυθιστορήματα αποτελούν λογοτεχνικά κείμενα, τα οποία γοητεύουν μεγάλο μέρος του αναγνωστικού κοινού. Η κύρια παγίδα τους είναι όταν το ιστορικό κομμάτι υπερκεράζει το λογοτεχνικό ή όταν τα δύο μέρη δεν δένουν μεταξύ τους με σωστό τρόπο. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης ανήκει στην κατηγορία των ιστορικών μυθιστορημάτων, όπου ο συγγραφέας πέτυχε τη σωστή δοσολογία στη συνταγή του και έφτιαξε ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον έργο.

Η έκδοση είναι απλή, λιτή και όμορφη. Το εξώφυλλο μεταφέρει τον αναγνώστη στο χρόνο και στον τόπο όπου διαδραματίζεται το έργο. Ευανάγνωστο κείμενο, που δεν κουράζει. Σωστά ταξινομημένο το υλικό σε κεφάλαια, στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν οι ευχαριστίες του συγγραφέα καθώς και μια ενότητα με τίτλο «Δάνεια-οφειλές», όπου αναφέρονται οι πηγές που χρησιμοποίησε ο συγγραφέας για το βιβλίο του και οι οποίες είναι από βιβλία αλλά και από το διαδίκτυο.

Τον Τσιράκη τον γνωρίσαμε στη Vivlioniki μέσα από δύο βιβλία του, το «Σελανίκ» και το «Τα χρόνια ανάμεσα«. Κάποιος θα μπορούσε να πει ότι το «Οι αλώβητοι» αποτελεί τη συνέχεια αυτών των δύο έργων, μια μορφή τριλογίας, δεν γνωρίζω αν αυτός ήταν ο σκοπός του συγγραφέα ή αν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε εδώ τον όρο τριλογία. Προσωπικά δεν είχα ενθουσιαστεί με αυτά τα έργα και ομολογώ ότι ξεκινώντας το τελευταίο βιβλίο του Τσιράκη το έκανα με αρνητική προδιάθεση και εν τέλει είμαι χαρούμενος που δεν δικαιώθηκα.

Το βιβλίο είναι χωρισμένο σε δύο μέρη. Στο πρώτο τα γεγονότα κινούνται χρονικά από τις 20 Μαρτίου 1947, ημέρα δολοφονίας του Γιάννη Ζεύγου, ηγετικού στελέχους του ΚΚΕ, έως τις 30 Ιανουαρίου 1950. Μιλάμε δηλαδή για την περίοδο του Εμφυλίου και λίγο μετά. Υπάρχουν 18 κεφάλαια όπου αναπτύσσεται η δράση του βιβλίου. Στο δεύτερο τα γεγονότα κινούνται χρονικά από τις 18 Μαρτίου 1963, μία μέρα δηλαδή πριν την επίσκεψη του Στρατηγού Ντε Γκολ στη Θεσσαλονίκη, έως τις 17 Νοεμβρίου 1974, βραδιά των γεγονότων του Πολυτεχνείου, τόσο στο Μετσόβειο Πολυτεχνείο, όσο και σε αυτό του ΑΠΘ. Και εδώ η δράση είναι χωρισμένη σε 18 κεφάλαια.

Οι πρωταγωνιστές του έργου είναι πολλοί και οι ζωές τους εμπλέκονται σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό. Υπάρχει επίσης ποικιλία στους χαρακτήρες, στο οικονομικό τους υπόβαθρο, στις πολιτικές τους αντιλήψεις κτλ. Ο Τσιράκης προσπαθεί να εντάξει στο έργο του αντιπροσώπους από όλη την κοινωνία. Αν και όπως είπαμε χρονικά το βιβλίο κινείται από το 1947 έως το 1974, υπάρχουν πάρα πολλές αναφορές στο παρελθόν, όταν και παρουσιάζονται και δομούνται οι χαρακτήρες. Από τα θετικά του έργου το γεγονός ότι οι πρωταγωνιστές δεν παραμένουν με τα χαρακτηριστικά που είχαν στην αρχή, αλλά μέσα στο πλαίσιο των 27 χρόνων μεταβάλλονται, αλλάζουν και αυτό κάνει το βιβλίο πιο ρεαλιστικό στα μάτια μου.

Κάθε κεφάλαιο ξεκινάει με μία λέξη, που υποδηλώνει τον καιρό και την εποχή, που διαδραματίζεται το κεφάλαιο. Ο Τσιράκης χρησιμοποιεί ως κύριο μέσο την αφήγηση με μεγάλες προτάσεις, γεγονός που κρύβει κινδύνους, καθώς οι μεγάλες προτάσεις μπορεί να κουράζουν τον αναγνώστη. Δεν συμβαίνει όμως κάτι τέτοιο, αντίθετα η χειμαρρώδης γραφή χαρίζει ζωντάνια στο έργο. Όπου χρειάζεται να μπούνε διάλογοι είναι ρεαλιστικοί, χωρίς φιοριτούρες.

Το βιβλίο μπορεί να χαρακτηριστεί ιστορικό, αλλά και πολιτικό και κοινωνικό. Οι επιμέρους ιστορίες και τα επεισόδια στις ζωές των ηρώων εκτυλίσσονται μέσα στα γεγονότα, που πέρασε η Ελλάδα και κυρίως η Θεσσαλονίκη κατά τον Εμφύλιο, την ταραχώδη δεκαετία του ’60 και τη Δικτατορία. Οι ήρωες του μυθιστορήματος έρχονται κοντά με πρωταγωνιστές της ιστορίας χωρίς όμως αυτό να γίνεται με τρόπο επιτηδευμένο, αλλά ως φυσική συνέχεια των δράσεων των πρωταγωνιστών.

Η οπτική γωνία από την οποία ο Τσιράκης γράφει το έργο είναι σαφέστατη, όλα κρίνονται από την πολιτική γραμμή της Αριστεράς. Μπορεί σε κάποια σημεία να νομίζει ο αναγνώστης ότι διαβάζει κείμενο κομματικής μπροσούρας με τη γραφικότητα που αυτά είχαν παλαιότερα, αλλά αυτά είναι λίγα και δεν μπορούν να επηρεάσουν το σύνολο του έργου. Άλλωστε οι ανατροπές που υπάρχουν είναι τόσες πολλές, που σχεδόν τίποτα από αυτά που φαίνονται στην αρχή δεν παραμένει δογματικά στη θέση του στο τέλος του βιβλίου.

Αυτό που μου άρεσε ιδιαίτερα στο βιβλίο είναι το γεγονός ότι εδώ η υπόθεση και η πλοκή του βιβλίου υπερέχει της ιστορίας. Για να το πω πιο απλά, ο Τσιράκης έχει μια υπόθεση η οποία τρέχει παράλληλα με την ιστορική εξέλιξη των γεγονότων και χωράει μέσα σε αυτήν με ευκολία, ρεαλισμό και χωρίς την ανάγκη να στριμωχτούν όλα για να χωρέσουν.

Η Θεσσαλονίκη είναι το κυριότερο μέρος όπου διαδραματίζονται τα γεγονότα και οι αναφορές σε γεγονότα, τοποθεσίες και πρόσωπα είναι πάρα μα πάρα πολλές. Ο Τσιράκης δεν ακολουθεί μόνο την πολιτική ιστορία του τόπου, αλλά και την πνευματική, την κοινωνική, την καλλιτεχνική. Ο αναγνώστης έχει μπροστά του πάρα πολύ υλικό για τη σύγχρονη ιστορία της πόλης, για κτίρια, καφέ, συνήθειες των Θεσσαλονικέων της εποχής. Ίσως από ερευνητικής μεριάς είναι το πιο πλήρες έργο του Τσιράκη σε σύγκριση με τα δύο προηγούμενά του.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε πολύ. Όχι μόνο σε σύγκριση με το «Σελανίκ» και το «Οι χρόνοι ανάμεσα», από τα οποία το θεωρώ πολύ καλύτερο, αλλά γενικά το βρήκα ένα από τα πιο ενδιαφέροντα βιβλία με θέμα την ιστορία της Θεσσαλονίκης. Στα μάτια τα δικά μου ο Τσιράκης εξελίχτηκε και όπως διαβάζω πολλές φορές σε κριτικές βιβλίων, «ωρίμασε». Η γραφή του είναι πιο στρωμένη, η ροή των γεγονότων πιο λογική, το χτίσιμο των χαρακτήρων περισσότερο προσεγμένο, η πλοκή με πολλές ανατροπές, συνολικά το βιβλίο ένα πολύ καλό μυθιστόρημα. Σε περίπου ενάμιση μήνα θα έχουμε Χριστούγεννα, το προτείνω ανεπιφύλαχτα για δώρο στον εαυτό σας.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΤΣΙΡΑΚΗΣ, Βασίλης

Από την Οθωμανική Σελανίκ στη Θεσσαλονίκη του Μεσοπολέμου

Σάρωση_20160506

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Τα χρόνια ανάμεσα

Συγγραφέας: Βασίλης Τσιράκης

Έκδοση: Τόπος (2016)

ISBN: 978-960-499-167-9

Τιμή: Περίπου €13

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τον τελευταίο καιρό παρατηρείται ένας οργασμός συγγραφής ιστορικών μυθιστορημάτων σχετικά με τη Θεσσαλονίκη. Έχουμε άλλωστε επισημάνει πολλάκις, ότι είναι τέτοιο το παρελθόν αυτής της πόλης και ιδιαίτερα τα γεγονότα, που στιγμάτισαν την πόλη κατά τον 20ο αιώνα, που δεν γίνεται να περάσουν απαρατήρητα από τους συγγραφείς. Στη σημερινή ανάρτηση θα μιλήσουμε για ένα ολοκαίνουριο βιβλίο, που κυκλοφόρησε πρόσφατα και εξετάζει μυθιστορηματικά την ιστορία της Θεσσαλονίκης κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου κυρίως, ενώ πιάνει ελαφρώς και τα χρόνια της Κατοχής.

Η έκδοση είναι απλή, λιτή και όμορφη. Πλαστικοποιημένο εξώφυλλο, ευανάγνωστο κείμενο, δουλειά αξιοπρεπέστατη για μυθιστόρημα, χωρίς να ανεβάζει την τιμή στα ύψη. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει αναφορά σε βιβλία, που συμβουλεύτηκε ο συγγραφέας για το βιβλίο, με τίτλο «Δάνεια-οφειλές». Προσωπικά μου άρεσε και το εξώφυλλο.

Τον Τσιράκη τον είχαμε γνωρίσει στη Vivlioniki με ένα άλλο έργο του, το «Σελανίκ«, το οποίο και αυτό είναι ιστορικό μυθιστόρημα, αλλά κινείται χρονικά στα τελευταία χρόνια της Οθωμανικής Θεσσαλονίκης έως το 1916. Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι ο Τσιράκης πιάνει το νήμα από εκεί, που το άφησε και συνεχίζει την αναδρομή του στην ιστορία της πόλης.

Την ιστορική επιμέλεια του βιβλίου την έχουν αναλάβει ο Κώστας Παλούκης και ο πολύ γνωστός Γιάννης Γκλαρνέτατζης, του οποίου έργα επίσης έχουν παρουσιαστεί στη Vivlioniki (πατήστε εδώ και εδώ).

Η Θεσσαλονίκη είναι το κύριο μέρος, όπου διαδραματίζονται τα περισσότερα γεγονότα, αν και παράλληλα γίνονται και αναφορές σε μέρη άλλα, στα οποία διαδραματίστηκαν σπουδαίες στιγμές της παγκόσμιας ιστορίας και επηρέασαν ίσως έμμεσα και την ζωή στην πόλη μας (πχ η Μόσχα μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, η Ισπανία του Εμφυλίου Πολέμου κα). Υπάρχουν πολλές τοπογραφικές αναφορές και φυσικά πάρα πολλά ιστορικά γεγονότα της πόλης.

Υπάρχουν πολλοί πρωταγωνιστές, των οποίων η ζωές συνδέονται με κάποιον τρόπο. Η Δάφνη, ο Στέφανος, ο Ελιάν και ο Αλέξανδρος είναι οι κυριότεροι, μια γενιά, που καταστράφηκε από την ιστορία, λόγω των πολέμων και των οικονομικών δυσκολιών. Κάποιοι είναι πρόσφυγες, κάποιοι ντόπιοι Θεσσαλονικείς, χριστιανοί, εβραίοι, βενιζελικοί και αντιβενιζελικοί κοκ. Γενικά ο Τσιράκης προσπαθεί να χωρέσει τους πάντες στην ιστορία του.

Ιδιαίτερα έντονη είναι η πολιτική χροιά στο βιβλίο, όπου υπάρχει μία αγιοποίηση και ηρωοποίηση της Αριστεράς και των μελών της, φέρονται να έχουν το αλάθητο του Πάπα. Αλλά στα μυθιστορήματα ο καθένας μπορεί να γράφει ό,τι θέλει και όπως θέλει.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό του βιβλίου είναι ότι ο Τσιράκης βάζει τους πρωταγωνιστές του να συναντώνται και να μιλάνε με μεγάλες ιστορικές μορφές, δεν παρακολουθούν απλά τα γεγονότα, αλλά έρχονται σε επαφή με άτομα όπως ο Νίκος Καζαντζάκης, ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ, ο Νίκος Ζαχαριάδης και άλλους πολλούς. Μου θύμισε λίγο την ταινία Φόρεστ Γκαμπ, όπου ο συμπαθής πρωταγωνιστής της συναντά σπουδαίες ιστορικές φυσιογνωμίες.

Η αφήγηση μοιάζει σε μεγάλο βαθμό με αυτήν στο Σελανίκ. Δυστυχώς και εδώ μου φαίνεται πως ο Τσιράκης κάνει μεγάλη προσπάθεια να στριμώξει τα γεγονότα στη ροή της ιστορίας του. Για παράδειγμα για να περιγράψει την τοπογραφία και την εικόνα της Θεσσαλονίκης κατά τις αρχές της δεκαετίας του 1930, βάζει τον Στέφανο να περπατά όλη την πόλη σε μια περιγραφή 7 σελίδων. Υπάρχουν αναφορές σχεδόν σε όλα τα σημαντικά ιστορικά γεγονότα πάντως, από την έλευση και την εγκατάσταση των προσφύγων έως το Ολοκαύτωμα των Εβραίων Θεσσαλονικέων.

Προσωπικά δεν ξετρελάθηκα με το βιβλίο, αλλά μου άρεσε σίγουρα περισσότερο από το Σελανίκ. Για τα δικά μου γούστα βρήκα αρκετές από τις ατέλειες του Σελανίκ, αλλά σαν υπόθεση, μου άρεσε περισσότερο. Το τέλος του βιβλίου είναι συγκινητικό, κάποιες περιγραφές έχουν ιδιαίτερη ζωντάνια και αν κάποιος αναζητεί μία ξενάγηση στο παρελθόν της πόλης με λογοτεχνική χροιά, νομίζω ότι θα απολαύσει το βιβλίο.

2 Σχόλια

Filed under Συγγραφείς, ΤΣΙΡΑΚΗΣ, Βασίλης

Βιβλία Παραλίας (IX): Από την Σελανίκ στη Σαλονίκη

vivlioniki167

 

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Σελανίκ

Συγγραφέας: Βασίλης Τσιράκης

Έκδοση: Τόπος (2012)

ISBN: 978-960-499-030-6

Τιμή: Περίπου €12

 

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Όπως έχουμε πει και στο παρελθόν, το 2012, με αφορμή τα 100 χρόνια από την απελευθέρωση της πόλης, βγήκαν πολλές δουλειές, είτε με ιστορικό, είτε με μυθιστορηματικό περιεχόμενο, σχετικά με την πόλη. Το σωτήριον λοιπόν αυτό έτος, εκδόθηκε και το βιβλίο για το οποίο θα μιλήσουμε σήμερα. Σελανίκ είναι το όνομα της Θεσσαλονίκης στα τούρκικα παρεμπιπτόντως.

Η έκδοση είναι ό,τι πρέπει για παραλία. Πλαστικοποιημένο εξώφυλλο και καλή ποιότητα εκτύπωσης. Δεν υπάρχουν φωτογραφίες, ενώ στο τέλος υπάρχει μια λίστα βιβλίων, την οποία ο συγγραφέας προς τιμήν του δεν αποκαλεί «βιβλιογραφία», αλλά «δάνεια-οφειλές».

Ο τόπος που διαδραματίζονται τα γεγονότα είναι, φυσικά, η Θεσσαλονίκη. Ο χρόνος, από τις αρχές του 20ου αιώνα, μέχρι το 1916. Περίοδος που η πόλη έζησε τα μύρια όσα γεγονότα και δεν θα μπορούσε ιστορικά να είναι πιο πλήρης. Πρωταγωνιστές κύριοι είναι τρεις έφηβοι, ο Διονύσης Ρηγάτος, η αδερφή του Βικτωρία Ρηγάτου και ο Στεφάν Αποστόλωφ. Δίπλα τους κινούνται και άλλοι αρκετοί, αλλά νομίζω πως είναι δευτερεύοντες, παρά τον ρόλο που έχουν στο έργο (πχ ο Φαμπιάν Σιτελή, η Αριάδνη Καρίβογλου κα). Η βασική ιστορία του βιβλίου, είναι ο έρωτας μεταξύ του Στεφάν και της Βικτωρίας, ο οποίος περνάει από διάφορες φάσεις και έχει να αντιμετωπίσει πολλά γεγονότα, τα οποία άμεσα ή έμμεσα τον δυσκολεύουν.

Το βιβλίο χωρίζεται τυπικά σε 3 μέρη, ουσιαστικά σε 4:

Στο πρώτο μέρος βρισκόμαστε παραμονές Πρωτοχρονιάς του 1900 στο ξενοδοχείο «Όλυμπος Παλλάς», όπου γίνεται η παρουσίαση των πρωταγωνιστών του βιβλίου.

Στο δεύτερο μέρος ταξιδεύουμε 3 χρόνια πιο μετά, Απρίλιος του 1903, όπου επίκεντρο των γεγονότων είναι οι βομβιστικές επιθέσεις των «Βαρκάρηδων» σε στόχους της πόλης (πρόσφατα είχαμε μιλήσει για αυτούς με δύο παρουσιάσεις βιβλίων, τα οποία μπορείτε να διαβάσετε εδώ και εδώ).

Στο τρίτο μέρος βρισκόμαστε πια Μάρτιο του 1909, στην Θεσσαλονίκη η Επανάσταση των Νεότουρκων είναι το γεγονός που επισκιάζει όλα τα άλλα, καθώς .

Στο τέταρτο μέρος, έχουμε φτάσει πια στον Μάιο του 1916, ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος είναι στα φόρτε του και η πόλη είναι ένα τεράστιο στρατόπεδο από τη μια, κέντρο κατασκόπων από την άλλη.

Πέρα όμως από αυτά, υπάρχουν μια σειρά άλλων γεγονότων, τα οποία συνοδεύουν όσα αναφέραμε. Η δράση της Φεντερασίον και οι πρώτες απεργιακές κινητοποιήσεις, ο αγώνας των Ελλήνων για έλεγχο της Μακεδονίας, το Παρίσι στις αρχές του 20ου αιώνα, η μεταφορά του Σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ για εξορία στην πόλη μας, το κίνημα της Εθνικής Άμυνας κτλ. Τα δε άτομα που εμφανίζονται στο έργο άμεσα ή έμμεσα, ξεκινούν από τον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ και φτάνουν μέχρι τον Λένιν και τον Πικάσο.

Προσωπικά δεν μου άρεσε το βιβλίο. Νομίζω ότι ο συγγραφέας θέλησε να κάνει ένα ιστορικό μυθιστόρημα και συμβουλεύτηκε κάποιες πηγές για αυτό. «Δανείστηκε» λοιπόν υλικό από πολλά βιβλία, το έριξε όλο μέσα στο βιβλίο, πρόσθεσε από δίπλα και τις δράσεις των πρωταγωνιστών του βιβλίου και αυτό ήταν. Η ανάγνωση είναι κουραστική και μοιάζει το κείμενο να μην έχει ροή. Οι διάλογοι δεν είναι πειστικοί, ούτε και η αφήγηση. Προσπαθεί ο συγγραφέας να στριμώξει γεγονότα στην ροή, με αποτέλεσμα τα ιστορικά γεγονότα να είναι περισσότερο σημαντικά από την ίδια την ροή του έργου. Το βιβλίο μοιάζει με «Το Νήμα» και με το «Στη σκιά των αιώνων», βιβλία που παρουσιάστηκαν από την Vivlioniki στο παρελθόν (πατήστε εδώ για να τα δείτε), όπου και εκεί η ιστορία «στουμπώνεται» στην ζωή των πρωταγωνιστών και σε όλα μοιάζουν να παίζουν ρόλο αυτοί. Αυτά…

 

2 Σχόλια

Filed under Συγγραφείς, ΤΣΙΡΑΚΗΣ, Βασίλης