Category Archives: ΣΦΥΡΙΔΗΣ, Περικλής

Η τέταρτη συλλογή διηγημάτων του Περικλή Σφυρίδη

Σάρωση_20181011

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Κούφια λόγια

Συγγραφέας: Περικλής Σφυρίδης

Έκδοση: Διαγώνιος (1984)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Με αφορμή την παρουσίαση της συλλογής διηγημάτων «Χωρίς αντίκρισμα» του Περικλή Σφυρίδη, που έγινε στην προηγούμενη ανάρτηση, εδώ θα δούμε μια ακόμη δουλειά του Θεσσαλονικέα συγγραφέα, η οποία κυκλοφόρησε το 1984, πάλι από τη Διαγώνιο.

Η έκδοση είναι κλασσική της Διαγωνίου. Επιμέλεια είχε αναλάβει ο Κάρολος Τσίζεκ, ο οποίος έχει σχεδιάσει και το εξώφυλλο. Εδώ το τιράζ ήταν στα 1200 αντίτυπα. Κουβερτούρα υπάρχει και εδώ, το βιβλίο είναι αξάκριστο, το κείμενο ευανάγνωστο.

Στο βιβλίο υπάρχουν τρία διηγήματα με πρωταγωνιστή τον έρωτα:

  • Στο πρώτο με τίτλο «Ταξίδι αναψυχής»ένα παράνομο ζευγάρι ταξιδεύει προς την Αθήνα, υποτίθεται για κάποιες δουλειές και για να προχωρήσει τη σχέση του, που βρίσκεται στα πρώτα στάδια. Μέσα από αυτό το ταξίδι και με αναφορές στο παρελθόν των δύο πρωταγωνιστών, ο Σφυρίδης χτίζει τους χαρακτήρες του και με ιδιαίτερη δεξιοτεχνία μιλάει για τον έρωτα στην «απαγορευμένη» του μορφή. Δεν καταδικάζει, ούτε υμνεί, με τον ρεαλιστικό του λόγο περιγράφει με ιδιαίτερη ζωντάνια σχέσεις δύσκολες, κοινωνικά κατακριτέες, που πολλές φορές οδηγούν σε αδιέξοδα. Και λόγω μεγέθους η ιστορία αυτή θα μπορούσε να γίνει μια ταινία μικρού μήκους, καθώς η ροή είναι ιδιαίτερα κινηματογραφική. Από τα τρία διηγήματα του βιβλίου είναι το αγαπημένο μου.
  • Στο δεύτερο με τίτλο «Καρτέλα ασθενούς» βλέπουμε μια ιδιαίτερη σχέση, που αναπτύσσεται μεταξύ ενός ιατρού και μιας νεαρής ασθενούς του. Και εδώ υπάρχει ζωντάνια στην αφήγηση και από ό,τι διάβασα η ιστορία αυτή έγινε τηλεταινία. Η πρωταγωνίστρια, η Ζέτα, μου φάνηκε σαν μια μικρή Λολίτα, με μια αθωότητα και μια αφέλεια, που ο αναγνώστης δεν μπορεί να διακρίνει αν είναι ειλικρινής ή αν είναι κομμάτι μιας αόρατης παγίδας.
  • Στο τρίτο με τίτλο «Κούφια λόγια» (έδωσε και τον τίτλο στο βιβλίο) βλέπουμε μια σχέση ενός ζευγαριού, όπου κυριαρχεί η ζήλια, η απιστία και η σύγκρουση δύο ατόμων, οι οποίοι βρέθηκαν μαζί, χωρίς όμως να ζητάνε τα ίδια πράγματα και να έχουν παρόμοιες προσδοκίες από μια σχέση.

Σε όλες τις ιστορίες κυριαρχεί η ρεαλιστική γραφή του Σφυρίδη, με μια τρομερή δυναμική και ζωντάνια, χωρίς την ανάγκη να στολίσει το κείμενό του με περιττά στολίδια και κοσμήματα. Και αν αυτό για πολλούς φαντάζει εύκολο, για μένα είναι η πιο δύσκολη μορφή πεζογραφίας, το να μπορείς με άμεσο, ρεαλιστικό τρόπο να μεταμορφώσεις μια καθημερινότητα σε λογοτεχνία υψηλού επιπέδου. Ο αναγνώστης δεν χρειάζεται να έχει ζήσει μια παρόμοια κατάσταση για να καταλάβει και να νιώσει τους ήρωες των τριών ιστοριών, είναι τέτοια η ζωντάνια στην αφήγηση, στους διαλόγους και στις περιγραφές, που το διήγημα μετατρέπεται σε ταινία μπροστά στα μάτια του αναγνώστη.

Η Θεσσαλονίκη αποτελεί και εδώ το σκηνικό μεγάλου μέρους των ιστοριών. Και εδώ, όπως και στο «Χωρίς αντίκρισμα», ο πρωταγωνιστής και των τριών ιστοριών είναι κάποιος Πέτρος, με φίλο κάποιον Στέφανο, υπάρχει η Φαίδρα και η Ελένη, αλλά δεν μπορώ να πω αν κάποιες από αυτές είναι βιώματα του συγγραφέα ή όχι. Το βιβλίο κυκλοφόρησε μετά από κάποια χρόνια και από τις εκδόσεις του Καστανιώτη, με την προσθήκη ακόμη ενός κειμένου, αν δεν απατώμαι.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε πάρα πολύ. Δεν θα το βρείτε βέβαια σε ράφι βιβλιοπωλείου, παρά μόνο σε παλαιοβιβλιοπωλείο. Κυκλοφόρησαν πάντως πριν λίγο καιρό κάποιες συλλογές των έργων του Σφυρίδη και πιστεύω θα υπάρχουν εκεί μέσα.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΦΥΡΙΔΗΣ, Περικλής

Η δεύτερη συλλογή διηγημάτων του Περικλή Σφυρίδη

Σάρωση_20181008

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Χωρίς αντίκρισμα

Συγγραφέας: Περικλής Σφυρίδης

Έκδοση: Διαγώνιος (1980)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Από τους σημαντικότερους Θεσσαλονικείς διηγηματογράφους της σύγχρονης λογοτεχνίας, ο Σφυρίδης έχει παρουσιάσει ένα σημαντικότατο έργο τόσο στην πεζογραφία, όσο και στις μελέτες. Αν και είναι από τους αγαπημένους μου καλλιτέχνες, στη Vivlioniki έχουν παρουσιαστεί λίγα σχετικά έργα του (ένα μυθιστόρημα, ένα αυτοβιογραφικό κείμενο, ένα μικρό διήγημα, ένα μικρό ανθολόγιο Θεσσαλονικέων συγγραφέων, που επιμελήθηκε και δύο μελέτες για τους ζωγράφους της πόλης μας). Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης μας ταξιδεύει στο μακρινό, πλέον, 1980, όταν ο Σφυρίδης ακόμα ήταν ίσως άγνωστος στους περισσότερους και συνεργαζόταν με την ομάδα της Διαγωνίου, από την οποία Διαγώνιο κυκλοφόρησε και το έργο του αυτό.

Η έκδοση είναι πολύ συμπαθητική. Εξώφυλλο με κουβερτούρα και σχέδιο του Γιώργου Σικελιώτη, είχε τυπωθεί μόλις σε 800 αντίτυπα και είναι η 39η έκδοση της Διαγωνίου. Το βιβλίο είχε επιμεληθεί ο Κάρολος Τσίζεκ. Το διήγημα «Η αλατόμπαρα στο Αγγελοχώρι» κοσμείται με δύο έργα του Πάνου Παπανάκου. Αξάκριστο, φυσικά δεν κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία, αν είστε τυχεροί θα το βρείτε στα ράφια κάποιου παλαιοβιβλιοπωλείου. Είναι από τις κλασσικές δημιουργίες της Διαγωνίου.

Σύμφωνα με το βιβλίο, τα 9 διηγήματα του έργου γράφτηκαν μεταξύ 1977 και 1980. Πρόκειται για ιστορίες με ρεαλιστική γραφή (οπαδός της οποίας είναι φανατικός ο Σφυρίδης), στις περισσότερες εκ των οποίων πρωταγωνιστής είναι ο έρωτας, θεματολογικά μόνο το «Χριστούγεννα στο Πήλιο» ξεφεύγει, καθώς μιλάει για την εγκατάλειψη των παλιών αρχοντικών στο Πήλιο. Ο Σφυρίδης προσεγγίζει τον έρωτα κυρίως από την «σκοτεινή» μεριά του, με την προδοσία, την απογοήτευση και την πίκρα να κυριαρχούν.

Η Θεσσαλονίκη στα διηγήματα είναι πάντα παρούσα, ακόμη και όταν οι ιστορίες δεν διαδραματίζονται στην πόλη μας. Πάντως εδώ ο Σφυρίδης την επιλέγει κυρίως ως σκηνικό των έργων του.

Δεν γνωρίζω αν κάποια από τα διηγήματα είναι αυτοβιογραφικά ή όχι. Στο «Η αλατόμπαρα στο Αγγελοχώρι» για παράδειγμα ένας εκ των πρωταγωνιστών ονομάζεται Πάνος, είναι ζωγράφος και εδώ είπαμε ότι υπάρχουν τα δύο έργα του Πάνου Παπανάκου. Επίσης στα διηγήματα «Χριστούγεννα στο Πήλιο» και «Μια υπέροχη βραδιά του Φλεβάρη» οι πρωταγωνιστές είναι δυο φίλοι, ο Στέφανος και ο Πέτρος. Γενικά διαβάζοντας τα έργα δίνεται η εντύπωση στον αναγνώστη ότι ο Σφυρίδης μοιράζεται μαζί του προσωπικές του στιγμές, αποδεικνύοντας τη ζωντάνια της γραφής.

Απόλαυσα και τα 9 διηγήματα, τη ροή τους, το χιούμορ, που υπάρχει σε μερικά, τις εικόνες, που δημιούργησαν στο μυαλό μου. Ξεχωρίζω τα «Το «Υποβρύχιο»» και «Το εισιτήριο», αν και ο κάθε αναγνώστης σίγουρα θα βρει τα δικά του αγαπημένα. Κάποια χρόνια αργότερα ο Σφυρίδης κυκλοφόρησε μια συλλογή με τα πρώτα του διηγήματα και αυτήν πιθανότερο είναι να βρείτε στα βιβλιοπωλεία, αν και έχει επεξεργαστεί κάποια από αυτά. Η πρώτη πάντως έκδοση έχει τη δική της γοητεία και αν τη βρείτε κάπου σας συμβουλεύω να την αποκτήσετε.

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, ΣΦΥΡΙΔΗΣ, Περικλής

Ο πεζογραφικός και καλλιτεχνικός κόσμος της Θεσσαλονίκης μέσα από τα μάτια του Περικλή Σφυρίδη

Σάρωση_20180614

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος; Σε πρώτο πρόσωπο

Συγγραφεάς: Περικλής Σφυρίδης

Έκδοση: Μπιλιέτο (1999)

ISBN: 960-7805-09-7

Τιμή: Περίπου €8

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τον Περικλή Σφυρίδη νομίζω τον γνωρίζουν όλοι όσοι έχουν ασχοληθεί με την λογοτεχνία στη Θεσσαλονίκη ή τις εικαστικές τέχνες της πόλης. Με έργο τόσο στην πεζογραφία, όσο και σε μελέτες πάνω στη ζωγραφική, αλλά και με τη συνδρομή του στα λογοτεχνικά περιοδικά της πόλης, έχει αφήσει το αποτύπωμά του στον καλλιτεχνικό κόσμο της Θεσσαλονίκης σε πολλούς τομείς και με διάφορους τρόπους. Πριν λίγο καιρό είχε παρουσιαστεί στη Vivlioniki ένα βιβλίο, όπου ο Παναγιώτης Γούτας έπαιρνε μια συνέντευξη από τον Σφυρίδη. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι μια – ας την πούμε – αυτοβιογραφία του Σφυρίδη με αναφορές στο λογοτεχνικό του βίο, από τα πρώτα του βήματα έως τις σημερινές ημέρες (όπου ως σημερινές να έχετε στο νου ότι μιλάμε για το 1999).

Η έκδοση είναι απλή, λιτή και όμορφη. Συμπαθώ ιδιαίτερα τα βιβλία του Μπιλιέτου για κάποιο λόγο. Υπάρχει χάρτινη κουβερτούρα, που καλύπτει το εξώφυλλο. Αξάκριστο βιβλίο, όπως και τα περισσότερα νομίζω από αυτόν τον εκδοτικό οίκο (αν όχι όλα). Το βρήκα στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου και μου έκανε εντύπωση αρνητική, ότι ο υπεύθυνος του περιπτέρου το πουλούσε στην τιμή των €10, ενώ στο Biblionet η αναγραφόμενη τιμή είναι στα €8 περίπου και προσπαθούσε να με πείσει ότι πρόκειται για ευκαιρία. Είναι κρίμα να αντιμετωπίζονται τα βιβλία ως προϊόντα μαναβικής και να πωλούνται με αυτόν τον τρόπο, ειδικά όταν αυτό γίνεται από τον ίδιο τον εκδοτικό οίκο, που τα παράγει.

Στα 11 μικρά κεφάλαια του βιβλίου ο Σφυρίδης περιγράφει την πορεία του μέσα στο λογοτεχνικό και καλλιτεχνικό κόσμο της Θεσσαλονίκης, από τα πρώτα του βήματα ως μαθητής έως τις μέρες μας (είπαμε, μιλάμε για το 1999). Ο λόγος του είναι όπως η γραφή του, ρεαλιστική, ειλικρινής, ωμή (αλλά όχι με άσχημο και χυδαίο τρόπο). Μιλάει με ονόματα, δεν φοβάται συγκρούσεις, περιγράφει τη λογοτεχνική κοινότητα της Θεσσαλονίκης ακριβώς με τον τρόπο, που αυτός τη γνώρισε, χωρίς προσπάθεια εξωραϊσμού ή αγιοποίησης. Ούτε το έργο του προσπαθεί να το διαφημίσει, ασκεί κριτική και στα δικά του κείμενα και σε δικές του πράξεις και αντιδράσεις. Πολλά από αυτά, που θα διαβάσει ο αναγνώστης στο βιβλίο αυτό τα έχει δει και στο βιβλίο του Γούτα, για το οποίο μιλήσαμε νωρίτερα.

Ενδιαφέρον έχουν αυτά, που λέει για την ενασχόλησή του με τη ζωγραφική και τις μελέτες, που έκανε για τους ζωγράφους της Θεσσαλονίκης (δύο τέτοια βιβλία παρουσιάστηκαν στη Vivlioniki και μπορείτε να τα δείτε εδώ και εδώ). Γενικά ο Σφυρίδης ασχολήθηκε ιδιαίτερα με καλλιτέχνες της πόλης μας και προσπάθησε να αναδείξει το έργο τους μέσα από μελέτες, ανθολόγια και παρουσιάσεις σε περιοδικά. Δεν υπάρχουν και πολλοί, που να επικεντρώθηκαν σε αυτόν τον τομέα και για αυτό το έργο του αυτής της φύσης αποκτά ιδιαίτερη αξία. Από εκεί και πέρα η εργογραφία του στο διήγημα κυρίως, αλλά και στο μυθιστόρημα νομίζω τον κατατάσσουν δικαίως ως έναν από τους σημαντικότερους πεζογράφους της γενιάς του. Δεν έχω διαβάσει ποιήματά του και δεν έχω άποψη για αυτά.

Το βιβλίο προσωπικά μου άρεσε. Ο Σφυρίδης ανοίγεται και βοηθάει τον αναγνώστη να καταλάβει κάποια στοιχεία από τη γραφή του, τους λόγους για τους οποίους επέλεξε να ασχοληθεί με τα συγκεκριμένα θέματα, ακόμη και γιατί ήταν πάντα υπέρ της ρεαλιστικής γραφής. Αν δεν έχετε διαβάσει έργα του, πιθανότατα θα θέλετε να ξεκινήσετε μετά την ανάγνωση αυτού του βιβλίου.

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, ΣΦΥΡΙΔΗΣ, Περικλής

Μία μικρή συλλογή έργων από διηγηματογράφους της Θεσσαλονίκης

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Επτά διηγηματογράφοι της Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Περικλής Σφυρίδης

Έκδοση: Σχήμα και Χρώμα (1993)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης αποτελεί μία μικρή ανθολόγηση συγγραφέων της Θεσσαλονίκης και πιο συγκεκριμένα διηγηματογράφων της πόλης. Την επιμέλεια την είχε κάνει ο Περικλής Σφυρίδης, και για αυτό τον αναφέρω ως συγγραφέα του βιβλίου.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή, με εξώφυλλο διακοσμημένο από σχέδιο του Κάρολου Τσίζεκ. Εμφανισιακά θυμίζει κάπως τις εκδόσεις της Διαγωνίου. Οι εκδόσεις «Σχήμα και Χρώμα» είναι κομμάτι του ΚΕΘΕΑ. Στην εισαγωγή δε ο Σφυρίδης αναφέρει πως τα διηγήματα της συλλογής είχαν αρχικά δημοσιευτεί στο έντυπο, που εξέδιδε η «Ιθάκη».

Πριν τα διηγήματα των Θεσσαλονικέων συγγραφέων, υπάρχει ένα κείμενο του Σφυρίδη με τίτλο «Εισαγωγή στη μεταπολεμική πεζογραφία της Θεσσαλονίκης», στο οποίο με σύντομο τρόπο παρουσιάζει μερικούς από τους πιο γνωστούς συγγραφείς της πόλης, οι οποίοι εμφανίστηκαν στα γράμματα μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ενδιαφέρον κείμενο, καθώς πέρα από τα γνωστά ονόματα, υπάρχουν αναφορές και σε μερικούς λιγότερο γνωστούς συγγραφείς, τουλάχιστον σε μένα. Για παράδειγμα δεν είχα ακούσει για τον Σταύρο Ζαφειρίου ή τον Γιώργο Κυρανόπουλο. Την εισαγωγή κοσμούν εννέα ξυλογραφίες του Νίκου Νικολαΐδη με θέμα μνημεία της Θεσσαλονίκης.

Ακολουθούν τα διηγήματα των επτά διηγηματογράφων της πόλης μας. Πρόκειται για έργα των Τάσου Καλούτσα, Γιώργου Κάτου, Ηλία Κουτσούκου, Πρόδρομου Μάρκογλου, Γιώργου Σκαμπαρδώνη, Περικλή Σφυρίδη και Ντίνου Χριστιανόπουλου. Κάποιοι ήταν ήδη καταξιωμένοι το 1993, που κυκλοφόρησε το βιβλίο, ενώ κάποιοι άλλοι ήταν στα πρώτα τους βήματα, όπως για παράδειγμα ο Σκαμπαρδώνης, ο Κάτος και ο Καλούτσας. Τα έργα τους χαρακτηρίζονται από ρεαλιστική γραφή, που τα κάνει ευκολοδιάβαστα από όλους.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε. Κάποια από τα διηγήματα βέβαια τα είχα διαβάσει στο παρελθόν, αλλά αυτό δεν μετρίασε την ποιότητά τους. Δεν κρίνω το βιβλίο σαν ανθολόγιο, αλλά σαν μια απλή συγκέντρωση κειμένων. Πιστεύω πως όταν βγήκε στην εποχή του αυτό το βιβλίο, θα αποτέλεσε μια καλή συντροφιά για τους αναγνώστες. Αξιοσημείωτο σίγουρα το γεγονός, πως η έκδοση έγινε για στήριξη του εκδοτικού οίκου της «Ιθάκης».

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, ΣΦΥΡΙΔΗΣ, Περικλής

12 ζωγράφοι της Θεσσαλονίκης

Σάρωση_20160315 (2)

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Δώδεκα ζωγράφοι της Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Περικλής Σφυρίδης

Έκδοση: Ρέκος (1998)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €45

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν κάμποσο καιρό, μέσα από τις αναρτήσεις στη Vivlioniki είχε παρουσιαστεί ένα μικρό βιβλίο του Περικλή Σφυρίδη αφιερωμένο σε 10 ζωγράφους της πόλης μας. Το έργο αυτό είχε κυκλοφορήσει το 2008 και ήταν μια σύντομη αναφορά στο έργο αυτών των καλλιτεχνών, με κόστος μόλις €3. Μια δεκαετία νωρίτερα είχε κυκλοφορήσει ο ίδιος συγγραφέας ένα πολύ πιο λεπτομερές βιβλίο με το ίδιο θέμα, αφιερωμένο δηλαδή σε ζωγράφους, των οποίων το έργο είναι άμεσα συνδεδεμένο με την Θεσσαλονίκη.

Η έκδοση είναι άριστη. Σκληρό δερματόδετο εξώφυλλο, που το ντύνει χάρτινη πλαστικοποιημένη κουβερτούρα. Πολλές φωτογραφίες  των έργων των καλλιτεχνών, κάποιες έγχρωμες, κάποιες ασπρόμαυρες (δεν έχω καταλάβει ποτέ για ποιο λόγο μπαίνουν ασπρόμαυρες φωτογραφίες σε πίνακες ζωγραφικής). Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει ευρετήριο όρων καθώς και ένα κομμάτι, το οποίο καλύπτει τη δράση των ζωγράφων μεταξύ 1986 και 1998. Το 1986 είναι η χρονιά, που κυκλοφόρησε το βιβλίο για πρώτη φορά, η έκδοση αυτή είναι βελτιωμένη και συμπληρωμένη. Την καλλιτεχνική επιμέλεια του βιβλίου είχε αναλάβει ο Κάρολος Τσίζεκ.

Η παρουσίαση των ζωγράφων ακολουθεί χρονολογική σειρά, από τον μεγαλύτερο ηλικιακά, προς τον νεώτερο. Οι καλλιτέχνες, των οποίων το έργο παρουσιάζεται είναι οι Ρέγκος, Φωτάκης, Λεφάκης, Παραλής, Πεντζίκης, Τσίζεκ, Σαχίνης, Μαυρομάτης, Βενετούλιας, Παπανάκος, Ζογλοπίτης και Αναστασιάδης.

Στα κείμενα υπάρχει ένα συγκεκριμένο μοντέλο παρουσίασης. Υπάρχει αρχικά ένα βιογραφικό σημείωμα, ακολουθεί η παρουσίαση του έργου των καλλιτεχνών από τον συγγραφέα, αυτοσχόλια των καλλιτεχνών και τέλος αποσπάσματα από κριτικές.

Δεν είμαι ικανός να κρίνω το καλλιτεχνικό έργο των ζωγράφων, το βιβλίο όμως συνολικά είναι μια πολύ προσεγμένη δουλειά, ίσως η πιο αξιόλογη, που υπάρχει για το σχετικό θέμα. Η ζωγραφική στη Θεσσαλονίκη είναι από τις αδικημένες τέχνες και δεν έχει παρουσιαστεί σε πολλά βιβλία, οπότε μια τόσο ποιοτική έκδοση τιμά τους ζωγράφους της πόλης μας και το έργο τους.

2 Σχόλια

Filed under Συγγραφείς, ΣΦΥΡΙΔΗΣ, Περικλής

Κατοχή, εμφύλιος, αντιπαροχή: Βιώματα του Περικλή Σφυρίδη

vivlioniki050

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ψυχή μπλε και κόκκινη

Συγγραφέας: Περικλής Σφυρίδης

Έκδοση: Εστία (2013)

ISBN: 978-960-05-1570-1

Τιμή: Περίπου €15

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τον Περικλή Σφυρίδη τον είχαμε γνωρίσει στη Vivlioniki στο παρελθόν, μέσα από δύο έργα του. Το ένα ήταν μια παρουσίαση δέκα ζωγράφων της Θεσσαλονίκης (μπορείτε να πατήσετε εδώ για περισσότερες λεπτομέρειες) και το άλλο ένα μικρό κείμενο για την γειτονιά που μεγάλωσε, την Χαριλάου. Το βιβλίο για το οποίο θα μιλήσουμε σήμερα, είναι ένα μυθιστόρημα.

Η έκδοση της Εστίας είναι πολύ καλή αισθητικά. Δεν υπάρχουν φωτογραφίες ή άλλες εικόνες, αλλά η αίσθηση που σου δίνει το βιβλίο κρατώντας το στα χέρια, είναι «αρχοντική». Στο εξώφυλλο υπάρχει έργο του Πάνου Παπανάκου, ενός από τους γνωστότερους ζωγράφους της Θεσσαλονίκης.

Το βιβλίο αυτό είχε κυκλοφορήσει για πρώτη φορά από τις εκδόσεις Καστανιώτη, το 1996. Χωρίζεται σε τρία μέρη, την Κατοχή, τον Εμφύλιο και την Αντιπαροχή. Πρόκειται για ένα βιογραφικό κείμενο, με πρωταγωνιστές την οικογένεια του συγγραφέα. Μέσα από το παρελθόν του καθενός, ο αναγνώστης ταξιδεύει στα τελευταία 50 χρόνια, αν και υπάρχουν και αναφορές και για ακόμη παλαιότερα. Η Κατοχή βρίσκει στον Σφυρίδη σε πολύ μικρή ηλικία, αλλά τέτοια, που να μπορεί να θυμηθεί την εποχή εκείνη. Το κεφάλαιο του Εμφυλίου περιγράφεται κυρίως μέσα από τη ζωή του θείου του Πλάτωνα, ο οποίος κυνηγήθηκε ως Αριστερός, για τις πολιτικές του πεποιθήσεις και πέρασε μέρος της ζωής του σε φυλακές και εξορίες. Στην Αντιπαροχή (έτσι ονομάζει την χρονική περίοδο από το τέλος του Εμφυλίου και έπειτα), ο Σφυρίδης είναι πλέον ενήλικας και η αφήγηση στηρίζεται σχεδόν εξ ολοκλήρου σε προσωπικές αναμνήσεις.

Αυτό που κάνει ιδιαίτερη εντύπωση, είναι η ειλικρίνεια του συγγραφέα. Ναι μεν χρησιμοποιεί την οικογένειά του ως πρωταγωνιστές, αλλά δεν χαϊδεύει τους συγγενείς του, αλλά ούτε και την δική του στάση. Νομίζει ο αναγνώστης, ότι ανοίγεται πλήρως, φωτίζει όλες τις πτυχές των ατόμων, θετικές και αρνητικές. Ούτε καν καβγάδες για κληρονομικές υποθέσεις δεν λείπουν από το βιβλίο, οι οποίοι βέβαια δεν είναι το θέμα του έργου, αλλά η αφορμή για να διηγηθεί κάτι ο συγγραφέας. Σαν προσωπική εξομολόγηση μοιάζει ώρες ώρες το έργο, προφανώς λυτρωτική για τον Σφυρίδη.

Τα μέρη της Κατοχής και του Εμφυλίου νομίζω ότι είναι τα πιο καλογραμμένα και τα πιο ενδιαφέροντα, ίσως γιατί και οι εποχές εκείνες, μέσα στην τραγικότητά τους, είναι και πιο ενδιαφέρουσες, σε σχέση με τη σύγχρονη εποχή, τουλάχιστον λογοτεχνικά. Ο Σφυρίδης δεν κρατάει ουδέτερη στάση, σχεδόν για τίποτα, αλλά προτιμάει να πει την άποψή του για τα γεγονότα και μοιράζει ευθύνες, όπου αυτός το θεωρεί απαραίτητο. Σκοπός του βιβλίου δεν είναι να αγιοποιήσει κανέναν, ούτε καν τον εαυτό του.

Η Θεσσαλονίκη μέσα στην διήγηση είναι παρούσα σε πάρα πολλά σημεία και υπάρχουν πολλές αναφορές σε αυτήν, στην ιστορία της και σε τοπογραφικά της στοιχεία. Επίκεντρο η περιοχή της Χαριλάου φυσικά, αφού εκεί μεγάλωσε ο συγγραφέας. Η μαρτυρία του για την περιοχή του Κήπου του Καλού και το ρέμα της περιοχής, όπου πετούσαν τα πτώματα κατά την Κατοχή και τον Εμφύλιο ή οι αναμνήσεις του από την ημέρα της απελευθέρωσης από τους Γερμανούς, μπορούν να θεωρηθούν και ιστορικά ντοκουμέντα. Συγκλονιστική βρήκα την καθαρά μυθιστορηματική διήγηση της εκτέλεσης των αδελφών Αμπατζή, που φανερώνει την τραγική εποχή που βίωσε ο τόπος, κατά την περίοδο του Εμφυλίου.

Προσωπικά το μυθιστόρημα μου άρεσε πάρα πολύ, ειδικά τα δύο πρώτα μέρη του, τα οποία έχουν και έντονο ιστορικό ενδιαφέρον. Η γραφή του Σφυρίδη είναι ζωντανή, χωρίς ψεύτικα στολίδια και φιοριτούρες, κατανοητή από τον καθένα. Μεταφέρει τον αναγνώστη στα περιβάλλοντα που περιγράφει. Ρεαλιστικό ύφος, με έξυπνο χιούμορ. Στα πολλά βιβλία, που έχουν γραφτεί για αυτές τις περιόδους στην Θεσσαλονίκη, νομίζω ότι είναι από τα πιο καλογραμμένα και ενδιαφέροντα.

5 Σχόλια

Filed under Συγγραφείς, ΣΦΥΡΙΔΗΣ, Περικλής

Μια βόλτα στην καρδιά της Χαριλάου

vivlioniki186

 

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η ανακομιδή του Χαριλάου

Συγγραφέας: Περικλής Σφυρίδης

Έκδοση: Μπιλιέτο (2013)

ISBN: 360-7805-28-20

Τιμή: Περίπου €6

 

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερα βιβλία βγαίνουν στην αγορά, με θέμα όχι αυτό που ονομάζουμε «ιστορικό κέντρο Θεσσαλονίκης», δηλαδή το μέρος της πόλης που βρίσκεται εντός των τειχών, αλλά γειτονιές της πόλης, οι περισσότερες εκ των οποίων δημιουργήθηκαν μετά την Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917 και την έλευση των χιλιάδων προσφύγων από Μικρά Ασία, Ανατολική Ρωμυλία και άλλα μέρη. Το μικρό διήγημα για το οποίο θα μιλήσουμε σήμερα, ασχολείται με τον πυρήνα μιας από τις πιο γνωστές συνοικίες της πόλης μας, αυτήν της Χαριλάου.

Η έκδοση είναι πολύ συμπαθητική, λιτή και όμορφη. Τα φύλλα είναι δεμένα, οπότε θα χρειαστείτε χαρτοκόπτη. Μην περιμένετε κανένα πολυσέλιδο έργο, ουσιαστικά θα σας συντροφεύσει στη διαδρομή του λεωφορείου ή θα σας ξεκουράσει κάποιο απόγευμα, διαβάζεται δε ιδιαίτερα εύκολα.

Ο Σφυρίδης μεγάλωσε στην γειτονιά του Χαριλάου. Για όσους δεν το γνωρίζουν, η περιοχή πήρε το όνομά της από τον επιχειρηματία Επαμεινώνδα Χαρίλαο, ο οποίος ήταν και αυτός που έχτισε τον πρώτο οικισμό στην περιοχή, στις αρχές της δεκαετίας του 1920, ο οποίος είχε παραθεριστικό ρόλο. Το διήγημα βασίζεται στον διάλογο του συγγραφέα με έναν φίλο του, τον Γιώργο. Στην συνομιλία τους αυτή, ξεκινούν ένα ταξίδι προς το παρελθόν, μια νοσταλγική αναδρομή στα μέρη και στους ανθρώπους που υπήρχαν στην περιοχή κατά τα παιδικά τους χρόνια. Ο Γιώργος, είναι ο νυν ιδιοκτήτης ενός ιστορικού γαλακτοπωλείου της πόλης, «Λέανδρος» το όνομά του, γνωστό τοις πάσι στην Χαριλάου.

Η κουβέντα τους περιστρέφεται τοπικά γύρω από τον πυρήνα του Χαριλάου, ο οποίος βρίσκεται πέριξ της σημερινής εκκλησίας του Αγίου Νικολάου, που βρίσκεται στο πάρκο, στη γωνία Πλαστήρα και Μυστακίδου. Από τους πρώτους που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή ήταν Ρώσοι πρόσφυγες (εμιγκρέδες), οι οποίοι είχαν κυνηγηθεί μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση. Στη συνέχεια εκτός από τους Ρώσους και φυσικά τους Έλληνες, στην περιοχή εγκαταστάθηκαν και αρκετοί Σέρβοι και Αρμένοι. Έτσι, μια δεύτερη πολυεθνική Θεσσαλονίκη γεννιόταν, συνεχίζοντας την πολύχρονη παράδοση της πολυπολιτισμικότητας στην πόλη μας.

Το σημαντικότερο κομμάτι του βιβλίου, είναι η αναφορά τοπογραφικών σημείων της περιοχής. Ουσιαστικά θα ενδιαφέρει κυρίως άτομα τα οποία επίσης μεγάλωσαν στην Χαριλάου κατά την διάρκεια του Μεσοπολέμου, μέχρι και τα πρώτα μετεμφυλιακά χρόνια και οι οποίοι θα θυμηθούν ή θα έχουν και να προσθέσουν κάποια στοιχεία στο υλικό του βιβλίου. Μιλάμε για μια περιοχή, στην οποία αν και έχουν ζήσει χιλιάδες κόσμου και έχει την δική του ιστορία, πολύ λίγες φορές αναφέρεται στην λογοτεχνία της πόλης μας.

3 Σχόλια

Filed under Συγγραφείς, ΣΦΥΡΙΔΗΣ, Περικλής

Η Θεσσαλονίκη ποζάρει για τους ζωγράφους της

vivlioniki157

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Θεσσαλονίκη μέσα από το έργο δέκα ζωγράφων της

Συγγραφέας: Περικλής Σφυρίδης

Έκδοση: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών (2008)

ISBN: 978-960-7265-84-5

Τιμή: Περίπου €3

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ένας από τους τομείς, για τους οποίους ελάχιστα πράγματα έχουν γραφτεί σχετικά με την Θεσσαλονίκη, είναι η ζωγραφική. Και δεν εννοώ βυζαντινές τοιχογραφίες, αλλά την σύγχρονη ζωγραφική τέχνη. Η πόλη μας βέβαια κυρίως αποτέλεσε μοντέλο για φωτογράφους και έμπνευση για συγγραφείς, στιχουργούς και συνθέτες. Αλλά και μια σειρά ζωγράφων, σύγχρονων και παλαιοτέρων, εμπνεύστηκαν και εν συνεχεία απεικόνισαν με τα χρώματα και την φαντασία τους γωνιές και στιγμές της πόλης. Κάποιους από αυτούς, που ανήκουν στην παλαιότερη γενιά, παρουσιάζει ο Περικλής Σφυρίδης σε αυτό το βιβλιαράκι του.

Η έκδοση είναι λιτή, αλλά προσεγμένη. Υπάρχει ευρετήριο ονομάτων, ενώ έγχρωμες φωτογραφίες με κάποιες από τις δουλειές των ζωγράφων που αναφέρονται στο βιβλίο υπάρχουν στο τέλος του βιβλίου. Το βιβλίο είναι κείμενο διάλεξης του συγγραφέα στην Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, τον Νοέμβριο του 2006.

10 ζωγράφοι λοιπόν της Θεσσαλονίκης, οι οποίοι γεννήθηκαν πριν το 1940 και εκπροσωπούν τις πρώτες γενιές ζωγράφων της πόλης, οι οποίοι ήταν είτε αυτοδίδακτοι, είτε είχαν σπουδάσει στην Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας. Κοινό χαρακτηριστικό των ζωγράφων αυτών, είναι η επίδραση της Βυζαντινής τέχνης στο έργο τους, το οποίο μπορεί να ακολουθεί διάφορες τεχνοτροπίες, αλλά μέσα σε αυτές εισέρχεται το Βυζάντιο, το οποίο χαρακτηρίζει σε μεγάλο βαθμό την Θεσσαλονίκη. Οι ζωγράφοι αυτοί είναι οι εξής:

  1. Πολύκλειτος Ρέγκος (1903-1984)
  2. Νίκος Φωτάκης (1904-1959)
  3. Χρίστος Λεφάκης (1906-1968)
  4. Γιώργος Παραλής (1908-1975)
  5. Νίκος-Γαβριήλ Πεντζίκης (1908-1993)
  6. Πάνος Παπανάκος (1930-1999)
  7. Στέλιος Μαυρομάτης (1930-    )
  8. Λουκάς Βενετούλιας (1930-1984)
  9. Φώνης Ζογλοπίτης (1930-    )
  10. Κώστας Γούναρης (1929-    )

Στο βιβλίο υπάρχουν λεπτομέρειες για το έργο τους, για την τεχνοτροπία που ακολουθούν, τα υλικά που χρησιμοποιούν, ενώ όπως είπαμε και πριν, στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν και δείγματα της δουλειάς τους. Για άτομα σαν εμένα, που δεν έχουν ιδέα για ζωγραφική και ειδικότερα για καλλιτέχνες ζωγράφους της πόλης μας (μόνο τον Ρέγκο και τον Πεντζίκη είχα ακουστά ως ονόματα), είναι ένα ιδιαίτερα χρήσιμο βιβλίο, γιατί μας εισάγει σε αυτόν τον κόσμο, χωρίς το κείμενο να είναι κουραστικό ή δυσνόητο. Σίγουρα για κάποιον που έχει πολύ περισσότερες γνώσεις πάνω σε αυτόν τον τομέα, το βιβλιαράκι αυτό θα φανεί ανούσιο. Αν πάντως έχετε περιέργεια να δείτε την Θεσσαλονίκη σε ζωγραφικούς πίνακες, νομίζω είναι μια πολύ καλή επιλογή, κοστίζει δε λιγότερο από έναν καφέ.

Υ.Γ.: Για όσους δεν θέλουν να δώσουν περίπου €3 για να αποκτήσουν το βιβλίο, μπορούν να το κατεβάσουν σε μορφή PDF από το link εδώ.

5 Σχόλια

Filed under Συγγραφείς, ΣΦΥΡΙΔΗΣ, Περικλής