Category Archives: ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Θερμαϊκός Κόλπος και Θεσσαλονίκη, από την αρχαιότητα έως σήμερα

Σάρωση_20180918

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Αρχαία λιμάνια – Θερμαϊκός Κόλπος

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: University Studio Press (1998)

ISBN: 960-12-0677-9

Τιμή: Περίπου €20

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Όπως ίσως έχω αναφέρει και σε προηγούμενες αναρτήσεις, η σχέση της Θεσσαλονίκης με τη θάλασσα είναι παρεξηγημένη. Ένα από τα σημαντικότερα στολίδια της πόλης, ο Θερμαϊκός Κόλπος, δεν είχε καταφέρει για πολλά χρόνια να γοητεύσει τους πολίτες, οι οποίοι στην πλειοψηφία είχαν μάλλον μια ουδέτερη σχέση με το υγρό στοιχείο. Η γεωγραφία όμως της περιοχής ήταν από τα βασικούς παράγοντες, που οδήγησαν τον Κάσσανδρο να φτιάξει στο συγκεκριμένο σημείο τη Θεσσαλονίκη και μοιραία η εξέλιξη της πόλης κινούνταν παράλληλα με το «βίο» του Θερμαϊκού. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης συνδέει το παρελθόν με το παρόν της σχέσης της πόλης μας με τη θάλασσα.

Η έκδοση είναι αρκετά καλή. Το βιβλίο είχε κυκλοφορήσει στα πλαίσια μιας έκθεσης, που είχε παρουσιαστεί στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης με τίτλο «Αρχαία λιμάνια στον Θερμαϊκό Κόλπο». Μια σειρά φορέων, δημόσιων και ιδιωτικών, είχαν προσφέρει υλικό και χορηγίες για την έκθεση. Το βιβλίο προλογίζουν ο τότε Υπουργός Πολιτισμού Ευάγγελος Βενιζέλος και ο τότε Προϊστάμενος της ΙΣΤ’ Εφορίας Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων Δημήτριος Γραμμένος. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν βιβλιογραφικά στοιχεία.

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη:

  • Το πρώτο μέρος έχει τίτλο «Αρχαία Λιμάνια» και είναι ένα κείμενο, που μιλάει γενικά για την ύπαρξη των λιμένων στην αρχαιότητα και τη σημασία τους. Ενδιαφέρον έχουν κάποιες αναφορές στην Οδύσσεια σχετικά με τα λιμάνια, τους ανέμους και τη ναυσιπλοΐα.
  • Το δεύτερο μέρος έχει τίτλο «Θερμαϊκός Κόλπος» και είναι το πιο ενδιαφέρον του βιβλίου. Ως πρόλογος υπάρχει ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο με στοιχεία για την ανάπτυξη της περιοχής γύρω από τον Θερμαϊκό, τις πόλεις και τη δραστηριότητα. Εδώ ο αναγνώστης θα βρει και στοιχεία για τους οικισμούς και τις πόλεις, που αναπτύχθηκαν στις ακτές του Θερμαϊκού κατά την αρχαιότητα, ξεκινώντας από την αρχαία Μένδη, στη θέση περίπου, που βρίσκεται σήμερα η Καλάνδρα Χαλκιδικής, ανηφορίζοντας τη δυτική ακτογραμμή του πρώτου ποδιού της Κασσάνδρας και φτάνοντας έως το Ηράκλειον ή Ηράκλεια κοντά στις εκβολές του Πηνειού. Μετά από αυτό ξεκινάνε οι 4 ενότητες με το φωτογραφικό υλικό.
    • Η πρώτη έχει τίτλο «Μεσόγαια» και περιλαμβάνει φωτογραφίες του Θεόφιλου Στουπιάδη. Ασπρόμαυρες, φανερώνουν ίχνη του παρελθόντος και κυρίως τις πολλές Τούμπες, που υπάρχουν σε μια περιοχή, που εκτείνεται από το Αγγελοχώρι έως το Ωραιόκαστρο.
    • Η δεύτερη έχει τίτλο «Παραλία» και περιλαμβάνει έργα του Γιώργου Τσαουσάκη. Εδώ έχουμε λήψεις της στεριάς από τη θάλασσα, οι φωτογραφίες είναι έγχρωμες.
    • Η τρίτη έχει τίτλο «Εναέρια Θεσσαλονίκη» και περιλαμβάνει φωτογραφίες των Σωτήρη Χαϊδεμένου και του Γιώργου Τσαουσάκη. Οι φωτογραφίες είναι έγχρωμες και αποτυπώνουν την όψη της σύγχρονης πόλη και τη σχέση της με τον Θερμαϊκό Κόλπο, όπως φαίνονται από τον αέρα.
    • Η τέταρτη έχει τίτλο «Χρόνος Άχρονος» και περιλαμβάνει υλικό από το αρχείο του Κέντρου Ιστορίας του Δήμου Θεσσαλονίκης, εικόνες του λιμανιού και της παραλίας της Θεσσαλονίκης όπως αυτές είχαν αποτυπωθεί σε ταχυδρομικές κάρτες. Την επιλογή των φωτογραφιών έκανε ο Μπάμπης Παπαϊωάννου.

Προσωπικά το βιβλίο το βρήκα ενδιαφέρον, καθώς περιέχει αρκετές πληροφορίες για τον Θερμαϊκό Κόλπο, ο οποίος είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την ιστορία και την εξέλιξη της Θεσσαλονίκης. Δεν ξετρελάθηκα με όλες τις φωτογραφίες, αλλά κάποιες εμφανίζουν ενδιαφέρον. Πιθανόν να το βρείτε σε τιμή χαμηλότερη των €20.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Λόγοι για τους οποίους θα έπρεπε η Ροτόντα να λειτουργεί ως εκκλησιαστικός ναός

20080712 (1)

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Άγιος Γεώργιος-Ροτόντα: Λατρευτικός ή μνημειακός χώρος;

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (1999)

ISBN: 960-243-571-2

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Για πολλούς θεωρείται ως το σημαντικότερο μνημείο της Θεσσαλονίκης. Εδώ και πάνω από 1500 (!) χρόνια δεσπόζει στο κέντρο της πόλης. Μυστήριο καλύπτει το λόγο κτίσης του. Με στοιχεία από τη Ρωμαϊκή, τη Βυζαντινή, την Οθωμανική, αλλά και τη νεότερη Θεσσαλονίκη, συνδυάζει σχεδόν όλες τις ιστορικές στιγμές της πόλης μας. Η Ροτόντα, όπως είναι γνωστή στους περισσότερους, είναι τα τελευταία χρόνια αντικείμενο διαμάχης μεταξύ της Εκκλησίας και του Κράτους σχετικά με το αν θα πρέπει να είναι λατρευτικός ή μνημειακός χώρος. Στο βιβλίο της σημερινής ανάρτησης θα δούμε επιχειρήματα από ανθρώπους, που πιστεύουν ότι η Ροτόντα θα πρέπει να γίνει πάλι ναός.

Η έκδοση είναι απλή, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Πρόκειται για τα πρακτικά μιας επιστημονικής ημερίδας, που είχε γίνει στις 21 Μαρτίου του 1997 από το Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ. Υπάρχουν κάποιες λίγες φωτογραφίες στο κείμενο. Ως προλογικά σημειώματα υπάρχουν οι χαιρετισμοί της ημερίδας από τον τότε Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Παντελεήμονα Β’, τον τότε Πρύτανη του ΑΠΘ Αντώνη Μάντη και τον Πρόεδρο του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας Βασίλειο Φανουργάκη. Στην αρχή του βιβλίου υπάρχει επίσης και το πρόγραμμα της ημερίδας.

Το κυρίως θέμα του βιβλίου αποτελείται από 12 εισηγήσεις, οι οποίες σκοπό έχουν να αποδείξουν ότι η Ροτόντα θα πρέπει να είναι πρώτιστα ένας λατρευτικός χώρος και κατά δεύτερο λόγο ένα μνημείο πολιτισμού (για κάποιους θα πρέπει να είναι μόνο ναός):

  • Οι δύο πρώτες εισηγήσεις των Αθανάσιου Αγγελόπουλου και Ηλία Νικολακάκη θα μπορούσε κανείς να πει ότι έχουν εισαγωγικό χαρακτήρα, καθώς μιλάνε για την ιστορία της Ροτόντας και τη σχέση του μνημείου με τη Θεσσαλονίκη, από τη δημιουργία της έως τις σύγχρονες ημέρες. Αμφότεροι οι εισηγητές δηλώνουν Καθηγητές Πανεπιστημίου.
  • Ακολουθούν τρία κείμενα, τα οποία επιχειρούν να προσεγγίσουν νομικά το ζήτημα της χρήσης της Ροτόντας ως ναού, γραμμένα από τον Μητροπολίτη Τυρολόης και Σερεντίου Παντελεήμων Ροδόπουλου, τον τότε Αντιπρόεδρο του Συμβουλίου Επικρατείας Αναστάσιο Μαρίνο και τον τότε Πρόεδρο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών Κωνσταντίνο Βαβούσκο.
  • Στη συνέχεια υπάρχει η εισήγηση του Βλάσιου Φειδά, Καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο οποίος μιλάει για τις σχέσεις μεταξύ της Εκκλησίας και της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και πιο συγκεκριμένα στις αρμοδιότητες του κάθε ενός φορέα σε θέματα όπως οι ναοί, οι εικόνες, τα κειμήλια κτλ. Και εδώ κυριαρχεί η νομική προσέγγιση του ζητήματος, ενώ μια θεολογική προσέγγιση υπάρχει στην εισήγηση του Θεόδωρου Ζήση. επίσης Καθηγητή Πανεπιστημίου. Ο Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Λέκτωρας του ΑΠΘ εμπλέκει την ελευθερίας της λατρείας με το θέμα της χρήσης της Ροτόντας.
  • Ενδιαφέρον παρουσιάζει η εισήγηση του Θεολόγου Αλιπράντη, ο οποίος είναι αρχαιολόγος, ο οποίος επισημαίνει το λατρευτικό χαρακτήρα της Ροτόντας, ενώ στην εισήγησή του στο βιβλίο υπάρχει και ένα επίμετρο, απάντηση σε μελέτη του επίσης αρχαιολόγου Αριστοτέλη Μέντζου.
  • Η λιγότερο ίσως φανατισμένη εισήγηση είναι αυτή του Αθανάσιου Παλιούρα, ο οποίος υποστηρίζει τη διττή λειτουργία του χώρου, τόσο ως λατρευτικός ναός, όσο και ως μνημείο πολιτισμού.
  • Οι τελευταίες δύο εισηγήσεις είναι από τον Αρχιμανδρίτη Ιωάννη Τασσιά, ο οποίος μιλάει για τις πρωτοβουλίες του Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης για το θέμα και του Αντώνιου Παπαδόπουλου, ο οποίος μιλάει για αποφάσεις και κείμενα, που γράφτηκαν από ιδιώτες και διάφορους φορείς, υπέρ της χρήσης της Ροτόντας ως εκκλησιαστικού ναού. Στα κείμενα αυτά ξεχωρίζω αυτά της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, την επιστολή της Ιεράς Κοινότητας του Αγίου Όρους προς τον τότε Υπουργό Πολιτισμού Θάνο Μικρούτσικο, την επιστολή του Μητροπολίτη Δημητριάδος και μετέπειτα Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος Χριστόδουλου προς τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης, την επιστολή του Πρύτανη του ΑΠΘ Αντώνιου Μάντη προς τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης, την ανακοίνωση των Υπαλλήλων του Υπουργείου Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη και την επιστολή του Απόστολου Βακαλόπουλου.

Όπως είναι ευνόητο, στην ημερίδα ουσιαστικά προσπάθησαν να δείξουν για ποιους λόγους η Ροτόντα πρέπει να αποδοθεί στην τοπική Εκκλησία και να λειτουργεί ως ναός. Άσχετα από την άποψη, που έχει ο καθένας για το θέμα, τα επιχειρήματα αυτής της πλευράς έχουν το δικό τους ενδιαφέρον. Για το θέμα στη Vivlioniki έχουμε δει δύο βιβλία, ένα, που υποστήριζε ότι η Ροτόντα πρέπει να έχει κυρίως μνημειακό χαρακτήρα και ένα, που υποστήριζε ότι η Ροτόντα θα πρέπει να λειτουργήσει ως ναός.

Βρήκα το βιβλίο ενδιαφέρον, παρά το γεγονός ότι για το θέμα χρήσης της Ροτόντας έχω σχηματισμένη άποψη και αντίθετη από αυτήν, που έχουν οι εισηγητές του βιβλίου. Προσπαθώ στη Vivlioniki να μην παρουσιάζω βιβλία με τα οποία συμφωνώ μόνο, αλλά γενικά έργα, που έχουν σχέση με την πόλη μας. Αν και το βιβλίο κυκλοφόρησε το 1999, έχουν περάσει 20 χρόνια και ακόμη το θέμα δεν έχει λυθεί οριστικά. Θέλω να πιστεύω ότι δεν θα χρειαστεί να περάσουν άλλα 20 χρόνια μέχρι να λήξει και αυτό το ζήτημα.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Αναμνήσεις από το σεισμό του 1978: 40 χρόνια μετά

Σάρωση_20180622

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Σεισμογραφίες

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Ιανός (2018)

ISBN: 978-678-5141-47-9

Τιμή: Περίπου €5

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Έχουν περάσει ήδη 40 χρόνια από την ημέρα, που η Θεσσαλονίκη τραντάχτηκε από τον καταστροφικό σεισμό της 20ης Ιουνίου. Ήταν ένα καλοκαιρινό βράδυ του 1978, το οποίο έμελλε να αλλάξει τις ζωές χιλιάδων συμπολιτών μας. Δυστυχώς το πέρασμα του σεισμού δεν άφησε πίσω του μόνο υλικές ζημιές, αλλά χάθηκαν και ανθρώπινες ζωές. Τις αναμνήσεις τους από εκείνη την ημέρα, αλλά και από ό,τι επακολούθησε μοιράζονται μαζί μας 34 άνθρωποι, σε ένα βιβλίο, που κυκλοφόρησε πριν λίγες ημέρες και αποτελεί το θέμα αυτής της ανάρτησης.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Στο εξώφυλλο μια φωτογραφία από το ρολόι στη Στοά Μαλακοπής, το οποίο σταμάτησε στην ώρα του σεισμού, λίγο μετά τις 11 το βράδυ και ακόμη και σήμερα όποιος περνάει μπορεί να το δει. Χρησιμοποιήθηκε απλό χαρτί εκτύπωσης των 100gr. Στο βιβλίο υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες, ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες, παραχώρηση του πολύ γνωστού φωτογράφου της πόλης μας Μιχάλη Παππού.

Το υλικό του βιβλίου συλλέχτηκε στα πλαίσια μιας εκδήλωσης, που έγινε στις 19 Ιουνίου στην Νέα Παραλία, υπό την αιγίδα του συλλόγου «Φίλοι Νέας Παραλίας» με αφορμή ακριβώς αυτά τα 40 χρόνια από το σεισμό. Όσοι βρίσκονταν στην πόλη ή στις γύρω περιοχές εκείνη τη στιγμή δύσκολα μπορούν να ξεχάσουν το τι έκαναν ή το πώς αισθάνθηκαν.  Ήταν κάτι πρωτόγνωρο για την πόλη, άσχετα από το γεγονός ότι δυστυχώς η Θεσσαλονίκη έχει περάσει αρκετούς σεισμούς στο παρελθόν και μάλλον θα αντιμετωπίσει και πολλούς στο μέλλον. Οι αφηγήσεις είναι προσωπικές, χωρίς την ανάγκη λογοτεχνικού καλλωπισμού. Η τηλεόραση είχε αρχίσει να μπαίνει στα σπίτια εκείνη την περίοδο και πολλοί θυμούνται να βλέπουν είτε τον Μουντιαλικό αγώνα μεταξύ Ιταλίας και Αυστρίας (στο Μουντιάλ της Αργεντινής), είτε τον Γιώργο Φούντα σε μια τηλεοπτική αστυνομική σειρά. Αλησμόνητη επίσης είναι σε όσους ήταν στη Θεσσαλονίκη η εικόνα της πόλης με τους κατοίκους να έχουν γεμίσει τους ελεύθερους χώρους, τα πάρκα, τις πλατείες και γενικά όποια ανοιχτωσιά υπήρχε τότε στη Θεσσαλονίκη. Οι μέρες, που ακολούθησαν χαρακτηρίστηκαν από φόβο και αγωνία, αν θα σταματούσαν οι σεισμοί, αν άντεξαν τα σπίτια και δεν θα έβλεπαν το κόκκινο χαρτί της πολεοδομίας στην είσοδο κτλ. Δυστυχώς με το σεισμό βρέθηκε και η αφορμή να γκρεμιστούν κάποια σπίτια-στολίδια της Θεσσαλονίκης, αλλά για αυτό το θέμα και για πολλά άλλα δεν θα μιλήσουμε μέσα από αυτό το ιστολόγιο.

Δεν ξεχώρισα κάποια από τις αφηγήσεις, μου φάνηκαν όλες εξαιρετικά ενδιαφέρουσες, άσχετα αν οι συγγραφείς μοιράστηκαν προσωπικές στιγμές τους. Ίσως αυτή του Δημήτρη Παπαγρηγορίου, ο οποίος ήταν νεαρός δημοσιογράφος στη Μακεδονία, έκανε από τα πρώτα ρεπορτάζ για το γεγονός. Στο δικό του κείμενο κρατάω την αντίδραση του σπουδαίου Κώστα Δημάδη, διευθυντή τότε της εφημερίδας, ο οποίος αμέσως με το, που τελείωσε ο σεισμός βγήκε και είπε «Εντάξει, αρκετά, ώρα για δουλειά…».

Οι φωτογραφίες του βιβλίου είναι πάρα πολύ ενδιαφέρουσες, με την πιο συγκλονιστική ίσως να είναι αυτή της σελίδας 28, όπου ο φωτογραφικός φακός αποτύπωσε λίγη ώρα μετά τον σεισμό, ανθρώπους στα χαλάσματα της «πολυκατοικίας του Νίκου», όπως έμεινε γνωστή η πολυκατοικία, που έπεσε στην Ιπποδρομίου, να προσπαθούν να βρούνε ζωντανούς ανάμεσα στα τσιμέντα και τους γκρεμισμένους τοίχους.

Το βιβλίο μου άρεσε πολύ. Ήταν και οι μέρες τέτοιες, που μου φάνηκε ιδιαίτερα επίκαιρο. Εγώ ήμουν τότε μόλις 2 ετών και δεν θυμάμαι τι έγινε, από ακούσματα των δικών μου ξέρω ότι καθόμασταν στο μπαλκόνι, ο πατέρας είχε φέρει κοτόπουλο από το Βάσο και απολαμβάναμε τη ζεστή καλοκαιρινή βραδιά. Αν και δεν έχω, όπως είπα, αναμνήσεις, κάθε φορά, που τρώω κοτόπουλο από τον Βάσο, κοιτάω μην τυχόν κουνιέται πάλι η γη…

 

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Ένας περίπατος στην Πυλαία


Σάρωση_20180621

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Πυλαία: Ένας περίπατος στην πόλη

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: University Studio Press (2017)

ISBN: 978-960-12-2376-6

Τιμή: Περίπου €4

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Έχουμε στο παρελθόν δει στη Vivlioniki κάποια μικρά λευκώματα, που ανήκουν στη σειρά «Ένας περίπατος στην πόλη». Συνήθως κυκλοφορούσαν λίγο πριν τις γιορτές των Χριστουγέννων και μου είχε κάνει εντύπωση, που δεν είδα την συνέχειά τους φέτος. Έτσι λοιπόν χάρηκα όταν είδα την 6η συνέχεια της σειράς στο περίπτερο των εκδόσεων του University Studio Press στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Θεσσαλονίκης, τον Μάιο, που μας πέρασε.

Η έκδοση είναι πολύ καλή, όπως και οι υπόλοιπες της σειράς. Έχει χρησιμοποιηθεί χαρτί Magno Satin των 170gr. Πολύ καλή ποιότητα εκτύπωσης των φωτογραφιών, στο εξώφυλλο ένα έργο του Νάσου Αβδαρμάνη, ο οποίος είναι και ένας από τους φωτογράφους, που συμμετέχουν στο λεύκωμα. Δίγλωσση έκδοση (ελληνικά – αγγλικά), τουλάχιστον στο προλογικό σημείωμα.

Και σε αυτό το λεύκωμα επιμέλεια ανέλαβε ο Ηρακλής Παπαϊωάννου, ο οποίος στην εισαγωγή παρουσιάζει το έργο των φωτογράφων. Εδώ οι δημιουργοί είναι ο Νάσος Αβδαμάνης (Αβδαρμάνη τον αναφέρει το προλογικό σημείωμα, δεν ξέρω ποιο είναι το σωστό), ο Ανδρέας Τσανίδης, η Ελένη Παπαϊωάννου και ο Διονύσης Μεταξάς.

Όλα τα έργα είναι έγχρωμα και αναδεικνύουν κάποιες γωνιές από το ιδιαίτερα μεγάλο δημοτικό διαμέρισμα της Πυλαίας, το οποίο εκτείνεται από την περιοχή του οικισμού της Πυλαίας και φτάνει έως το εμπορικό κέντρο Κόσμος. Επειδή δεν έχω γνώση της περιοχής, οι περισσότερες φωτογραφίες μου φάνηκαν εντελώς άγνωστες. Όλοι οι δημιουργοί πάντως φαίνεται να επικεντρώθηκαν στην συνύπαρξη του φυσικού χώρου και της ανθρώπινης δημιουργίας καθώς και στην αντίθεση του παλιού με το νέο. Καλλιτεχνικά δεν είμαι αρμόδιος να κρίνω τα έργα.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε. Ίσως μου άρεσε περισσότερο το γεγονός ότι υπήρξε συνέχεια στη σειρά. Πάντως είναι καλό, που υπάρχουν τέτοιες εκδόσεις, όπου νέοι δημιουργοί και φωτογράφοι μπορούν να παρουσιάζουν το έργο τους. Για την αστεία τιμή των €4, νομίζω ότι αξίζει να στηριχτεί αυτή η προσπάθεια.

 

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Ζητήματα σχετικά με τις ταφές και τα νεκροταφεία των Χριστιανών Θεσσαλονικέων στο παρελθόν

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Χριστιανική Θεσσαλονίκη – Ταφές και Κοιμητήρια

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: University Studio Press (2005)

ISBN: 960-12-1393-7

Τιμή: Περίπου €17

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν κάποια χρόνια και στα πλαίσια των Δημήτριων διεξάγονταν στη Θεσσαλονίκη ένα διεθνές επιστημονικό συμπόσιο με τίτλο «Χριστιανική Θεσσαλονίκη». Στα συμπόσια αυτά γίνονταν διάφορες παρουσιάσεις πάνω σε ένα γενικό θέμα. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης ανήκει σε αυτήν την κατηγορία και μιλάει για ταφές και κοιμητήρια της Θεσσαλονίκης, που έχουν σχέση με τον χριστιανικό πληθυσμό της πόλης και κυρίως για τη Βυζαντινή περίοδό της.

Η έκδοση είναι απλή χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Δεν θα μπορούσε άλλωστε να ξεχωρίζει, καθώς πρόκειται για ένα βιβλίο με πρακτικά ομιλιών από ένα συμπόσιο. Υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες σε μερικά κείμενα, ενώ στο κάτω μέρος των σελίδων υπάρχουν βιβλιογραφικές αναφορές και σημειώσεις. Πριν τις ομιλίες υπάρχει το μήνυμα του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου και ένα εισαγωγικό κείμενο του Μητροπολίτη Τυρολόης και Σερεντίου Παντελεήμονος. Το συμπόσιο είχε γίνει στα πλαίσια των ΚΘ’ (29ων) Δημήτριων στην Ιερά Μονή Βλατάδων, από τις 6 έως τις 8 Οκτωβρίου του 1994.

Όπως και στο συμπόσιο, έτσι και στο βιβλίο το υλικό χωρίστηκε σε 3 κατηγορίες ανάλογα με τη θεματολογία:

  • Η πρώτη κατηγορία έχει τίτλο «Θεολογία-Λατρεία» και περιέχει τρεις ομιλίες. Η πρώτη είναι του Ιωάννη Φουντούλη σχετική με τα νεκρώσιμα τελετουργικά. Η δεύτερη είναι του Νικόλαου Ματσούκα σχετική με το θεολογικό περιεχόμενο της νεκρώσιμης ακολουθίας. Η τρίτη είναι του Αθανάσιου Καραθανάση και μιλάει για τα κοιμητήρια της Θεσσαλονίκης στην ιστορία της πόλης και στη λογοτεχνία της. Καθώς δεν έχω θεολογικές γνώσεις και σπουδές, μου φάνηκε πολύ πιο ενδιαφέρουσα η ομιλία του Καραθανάση, καθώς το θέμα της ήταν πιο κοντά στα δικά μου ενδιαφέροντα. Φυσικά κάποιος με πιο εξειδικευμένες γνώσεις πάνω σε εκκλησιαστικά και θεολογικά ζητήματα ίσως εκτιμήσει περισσότερο και καλύτερα τις δύο πρώτες ομιλίες. Τον Καραθανάση στη Vivlioniki τον γνωρίσαμε κυρίως μέσα από δύο βιβλία του σχετικά με τα γεγονότα στη Θεσσαλονίκη κατά την Επανάσταση του 1821 (εδώ και εδώ), ενώ τον Ματσούκα τον γνωρίσαμε μέσα από ένα μυθιστόρημα, που είχε γράψει και το οποίο διαδραματίζονταν στην εποχή του Κινήματος των Ζηλωτών.
  • Η δεύτερη κατηγορία έχει τίτλο «Ιστορία-Δίκαιον» και περιέχει τέσσερις ομιλίες. Η πρώτη είναι του Ιωάννη Κονιδάρη και ασχολείται με τα μνημόσυνα. Η δεύτερη είναι του Κωνσταντίνου Πιτσάκη και μιλάει για νομικά ζητήματα στις ταφές, όπως αυτά αναφέρονται σε κείμενα Θεσσαλονικέων νομικών της ύστερης Βυζαντινής περιόδου. Η τρίτη είναι των Χεκίμογλου και Σατραζάνη και μιλάει για τα ορθόδοξα νεκροταφεία στη Θεσσαλονίκη πριν γίνουν αυτά της Ευαγγελίστριας και της Αγίας Παρασκευής. Η τέταρτη τέλος είναι του Νίκου Εμμανουηλίδη και αναφέρεται στην τυμβωρυχία και στους νόμους, που υπήρχαν σχετικά με αυτήν από τον 3ο έως τον 7ο αιώνα. Από τις ομιλίες αυτές ξεχωρίζω του Πιτσάκη, που μιλάει για το έργο δύο σπουδαίων Θεσσαλονικέων νομικών, του πολύ γνωστού σε όλους μας Κωνσταντίνου Αρμενόπουλου και στον λιγότερο γνωστό στον μέσο αναγνώστη Ματθαίο Βλάσταρη. Η εργασία των Χεκίμογλου και Σατραζάνη είναι επίσης πάρα πολύ ενδιαφέρουσα και νομίζω ότι μπορεί ο αναγνώστης να διαβάσει για το θέμα και σε ένα βιβλίο του Χεκίμογλου με τίτλο «Τα μυστήρια της Θεσσαλονίκης«.
  • Η τρίτη κατηγορία έχει τίτλο «Αρχαιολογία-Τέχνη» και προσωπικά μου φάνηκε αυτή με τις πιο ενδιαφέρουσες ομιλίες. Αυτό χωρίς να θέλω να αδικήσω κάποιες από τις υπόλοιπες ομιλίες. Εδώ υπάρχουν πέντε ομιλίες: Η πρώτη είναι της Αικατερίνης Λοβέρδου-Τσιγαρίδα και ασχολείται με τις επιτύμβιες επιγραφές, που βρέθηκαν σε νεκροταφεία της Θεσσαλονίκης. Πριν από καιρό μάλιστα είχαμε δει στη Vivlioniki ένα βιβλίο της ομιλήτριας (ως Κάτια αντί για Αικατερίνη), το οποίο είχε κυκλοφορήσει το 1979 και το είχε γράψει μαζί με τον Ευθύμιο Τσιγαρίδα με θέμα τις χριστιανικές επιγραφές των μουσείων της Θεσσαλονίκης. Η δεύτερη είναι της Ευτέρπης Μαρκή με θέμα τα κοιμητήρια της πόλης κατά την περίοδο των παλαιοχριστιανικών χρόνων. Η τρίτη είναι της Έλλης Πελεκανίδου, η οποία είχε ασχοληθεί με κάποιους τάφους, που είχαν βρεθεί στην περιοχή, που σήμερα βρίσκεται το Τελλόγλειο Ίδρυμα. Η τέταρτη είναι του Ιωάννη Κανονίδη με θέμα ταφές, που είχαν γίνει εντός των τειχών της πόλης κατά τη μέση και ύστερη Βυζαντινή περίοδο και μου φάνηκε αρκετά ενδιαφέρουσα. Τέλος η Ευτυχία Κουρκουτίδου-Νικολαΐδου είχε μιλήσει για ταφές μέσα σε ναούς κατά την ύστερη Βυζαντινή περίοδο και πιο αναλυτικά για αυτές, που βρήκε στο μικρό ναό της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, για τον οποίο έγραψε και ένα εξαιρετικό βιβλίο.

Το συμπόσιο και οι ομιλίες απευθύνονταν κυρίως σε θεολόγους, ιστορικούς και αρχαιολόγους, οπότε κάποια κείμενα ίσως σας δυσκολέψουν με την ορολογία και το ύφος. Υπάρχουν και κάποιες ομιλίες, που δεν συμπεριλήφθηκαν στον τόμο. Σε γενικές γραμμές όμως είναι ένα ενδιαφέρον βιβλίο, το οποίο μιλάει για θέματα, που δεν συναντάμε συχνά σε άλλα κείμενα. Δεν είμαι θεολόγος, ιστορικός ή αρχαιολόγος για να μπορώ να κρίνω πόσο σημαντικές ήταν οι ανακοινώσεις ή αν έχουν επαναληφθεί πολλάκις στο παρελθόν, αλλά διάβασα πράγματα, που δεν γνώριζα και έχουν τη δική τους ξεχωριστή σημασία, ακόμη και αν ασχολούνται με ζητήματα όπως το δίκαιο των ταφών και τα κοιμητήρια.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Τα πρώτα βήματα της Καλαμαριάς

img063

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Καλαμαριά στο Μεσοπόλεμο (1920-1940) – Πρόσφυγες. Δημιουργώντας τη νέα Πατρίδα

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: University Studio Press (1998)

ISBN: 960-12-0678-7

Τιμή: Περίπου €35

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Περπατώντας κανείς σήμερα στην Καλαμαριά ή τη Νέα Κρήνη ή την Αρετσού, θα εκπλαγεί αν ακούσει το πόσο πολύ κοστίζει ένα απλό διαμέρισμα στις περιοχές αυτές. Η έκπληξή του θα είναι όμως ακόμη μεγαλύτερη αν μάθει ότι πριν ούτε 100 χρόνια οι δρόμοι με τις μοντέρνες πολυκατοικίες και τα πάρκα ήταν λάσπες και λίγα μέτρα πιο πέρα από τα σπίτια με τα μεγάλα μπαλκόνια και τη θέα στο Θερμαϊκό πέθαιναν καθημερινά δεκάδες άνθρωποι από ελονοσία, τύφο και δυσεντερία. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι ένα εξαιρετικό λεύκωμα, που παρουσιάζει την Καλαμαριά και τις γειτονιές της από τα «γεννοφάσκια» της στις αρχές της δεκαετίας του 1920 και κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου. Παρουσιάζει έναν κόσμο, που άσχετα από το πόσο μπορεί να πρόκοψε στη συνέχεια, καλό είναι να μην ξεχνάμε ποτέ από πού ξεκίνησε.

Η έκδοση είναι εξαιρετική. Σκληρό εξώφυλλο, όπου κυριαρχεί το κίτρινο και το κόκκινο χρώμα. Το βιβλίο σε διαστάσεις είναι πολύ μεγαλύτερο από την εικόνα, που έχω αναρτήσει, απλά δεν χωρούσε ολόκληρο στο scanner. Πάρα πολλές φωτογραφίες κυρίως από οικογενειακά αρχεία, συγκεντρωμένες από το Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού (ΙΑΠΕ), αλλά και από εφημερίδες της εποχής, κυρίως από την «Εφημερίς των Βαλκανίων». Σχετικά μικρή η βιβλιογραφία βρίσκεται στο τέλος του βιβλίου μαζί με τις πηγές του λευκώματος. Κείμενα ευανάγνωστα και σωστά ταξινομημένα.

Μετά τα προλογικά σημειώματα, εκ των οποίων ενδιαφέρον έχει αυτό των επιμελητών του βιβλίου, της Ελένης Ιωαννίδου και του Jose Rodrigues, ακολουθεί το κυρίως θέμα του βιβλίου:

  • Το πρώτο κεφάλαιο είναι μικρό και περιέχει κάποιες φωτογραφίες για το πώς ήταν η περιοχή της Καλαμαριάς πριν το 1920, όταν άρχισαν να εγκαθίστανται οι πρώτοι πρόσφυγες, που είχαν έρθει από τη Νότια Ρωσία. Εκεί ήταν εγκατεστημένα στρατόπεδα και νοσοκομεία από την εποχή του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, θάλαμοι κυρίως, οι οποίοι αποτέλεσαν την πρώτη στέγη για τους πρόσφυγες.
  • Το δεύτερο κεφάλαιο μιλάει για το πρώτο κύμα προσφύγων στην Καλαμαριά, αυτούς, που ήρθαν από τη Νότια Ρωσία και κυρίως από την περιοχή του Καρς. Όσο άθλιες και αν είναι οι συνθήκες, που επικρατούν, δεν θα συγκρίνονται δυστυχώς σε αθλιότητα με αυτές, που θα επικρατήσουν σε λίγο καιρό.
  • Το τρίτο κεφάλαιο μιλάει για την άφιξη των προσφύγων από Μικρά Ασία, Πόντο και Κωνσταντινούπολη από το 1922 έως το 1924. Το φωτογραφικό υλικό συγκλονίζει, όπως και οι μαρτυρίες ανθρώπων, που έζησαν τον εφιάλτη αυτό. Μου έκαναν ιδιαίτερη εντύπωση ότι οι πρόσφυγες για να βγάλουν μια φωτογραφία μπροστά στο θάλαμο ή την παράγκα, που ζούσαν, κρεμούσαν ένα χαλί ή ένα ζωγραφισμένο πανί για να κρύψει την κατάντια. Ίσως το κεφάλαιο αυτό να με επηρέασε κάπως γιατί έχω κατά το ήμισυ προσφυγικές ρίζες (παππούς από Αικατερινοντάρ Ρωσσίας, γιαγιά από Σαμψούντα).
  • Το τέταρτο κεφάλαιο μιλάει φιλανθρωπικές οργανώσεις και φορείς, που προσπάθησαν να βοηθήσουν τις χιλιάδες αυτών των ανθρώπων.
  • Το πέμπτο κεφάλαιο είναι αφιερωμένο στην ιατρική περίθαλψη των προσφύγων. Οι ανάγκες ειδικά τα πρώτα χρόνια ήταν τεράστιες, ελονοσία, τύφος, δυσεντερία αφάνιζαν κόσμο και οι δυνατότητες ελάχιστες.
  • Το έκτο κεφάλαιο μιλάει για τις ανύπαρκτες υποδομές της Καλαμαριάς όταν έφτασαν οι πρόσφυγες. Άσφαλτος, ηλεκτρικό ρεύμα και αποχετεύσεις είδε η περιοχή μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, για αυτό και εδώ το φωτογραφικό υλικό είναι μεταπολεμικό.
  • Το έβδομο κεφάλαιο είναι αφιερωμένο στην εργασία των προσφύγων, η οποία στην αρχή ήταν ιδιαίτερα σπάνια. Επικεντρώνεται στην παιδική εργασία αρχικά και ιδιαίτερα στη δεκαετία του 1920, ενώ υπάρχουν μαρτυρίες και φωτογραφικό υλικό και για τα επόμενα χρόνια.
  • Το όγδοο κεφάλαιο μιλάει για την εκπαίδευση των προσφύγων στην Καλαμαριά κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου και εδώ πέρα από το φωτογραφικό υλικό και τις αναμνήσεις προσφύγων, υπάρχει και ένα ενδιαφέρον κείμενο από τη Χάιδω Χαλιάπα με στατιστικά στοιχεία για την περίοδο 1922-1927. Κρατάω ένα στοιχείο σε έναν πίνακα, που λέει ότι το 35,8% των μαθητών στο Δημοτικό Σχολείο Καλαμαριάς δήλωνε ως επάγγελμα γονέα «ορφανός». Ο πίνακας 9 στη σελίδα 131 φαίνεται να κολλήθηκε μετά την εκτύπωση του βιβλίου. Οι παλιοί Καλαμαριώτες ίσως να θυμούνται το «κόκκινο σχολείο», το οποίο βρισκόταν κάπου επί της σημερινής οδού Τραπεζούντος, αλλά δεν έχω καταλάβει πού ακριβώς.
  • Το ένατο κεφάλαιο αναφέρεται στην προσπάθεια οργάνωσης των προσφύγων μέσα από τη δημιουργία συλλόγων και ομίλων. Ο πιο γνωστός είναι ο Απόλλων Καλαμαριάς, που μπορεί να άλλαξε για διάφορους λόγους το όνομά του σήμερα σε Απόλλων Πόντου, αλλά οι περισσότεροι τον λέμε με το παλιό. Εδώ πέρα από τις φωτογραφίες και τις μαρτυρίες υπάρχει το ιδιαίτερα ενδιαφέρον και κατατοπιστικό κείμενο της Ελένης Ιωαννίδου σχετικά με το θέμα. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο πρώτος σύνδεσμος νεολαίας με όνομα «Η Ένωσις» δημιουργήθηκε το 1923, ελάχιστα δηλαδή μετά την έλευση των προσφύγων στην Καλαμαριά.
  • Το δέκατο κεφάλαιο μιλάει για την καθημερινότητα των Καλαμαριωτών μετά το ξεπέρασμα των πρώτων δυσκολιών. Οι οικιακές εργασίες, το καφενείο, οι γιορτές και τα γλέντια, μικρές εκδρομές, η ζωή βλέπετε έπρεπε να συνεχιστεί παρά την τραγωδία του ξεριζωμού και οι άνθρωποι αυτοί έβρισκαν πάλι τις δυνάμεις τους και έστηναν τη ζωή τους από την αρχή.
  • Το ενδέκατο κεφάλαιο είναι πάρα πολύ σύντομο και αναφέρεται στον τρόπο, που έβλεπαν οι ντόπιοι Θεσσαλονικείς τους πρόσφυγες. Με ελάχιστες εξαιρέσεις, συνολικά οι ντόπιοι δεν είδαν με καλό μάτι την άφιξη των προσφύγων και χρειάστηκαν να περάσουν πολλά χρόνια μέχρι να ξεπεραστούν προκαταλήψεις και φοβίες.
  • Εξαιρετικά ενδιαφέρον το δωδέκατο κεφάλαιο, όπου η Βίλμα Χαστάογλου αναλύει την κατασκευή των συνοικισμών Βότση (γνωστός και ως Κάμπελ), Βυζαντίου και Καλαμαριάς. Υπάρχουν πάρα πολλές λεπτομέρειες για τον τρόπο, που οικοδομήθηκαν αυτές οι περιοχές καθώς και για το ποιοι εγκαταστάθηκαν εκεί κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου. Δεν γνώριζα ότι εκεί, που μένω τώρα ήταν η πρώτη περιοχή, όπου χρονικά άρχισαν να εγκαθίστανται σε σπίτια της Πρόνοιας, όπως αποκαλούνταν, οι πρόσφυγες και ουσιαστικά ήταν ο πυρήνας για την εξάπλωση της Καλαμαριάς! Από τα πιο χρήσιμα κεφάλαια του βιβλίου.
  • Και το δέκατο τρίτο όμως κεφάλαιο έχει ενδιαφέρον, καθώς ο Jose Rodriguez γράφει για τους παραλιακούς συνοικισμούς, που δημιουργήθηκαν στην Καλαμαριά. Και αν όλοι γνωρίζουν τις περιοχές Αρετσού, Καραμπουρνάκι και Νέα Κρήνη, οι περισσότεροι μάλλον δεν θα γνωρίζουν τους συνοικισμούς Κουρί, Κατιρλί και Δέρκων, οι οποίοι δημιουργήθηκαν κατά τον Μεσοπόλεμο. Και στο κεφάλαιο αυτό υπάρχουν λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τη δημιουργία αυτών των περιοχών.
  • Το δέκατο τέταρτο κεφάλαιο θα το χαρακτήριζα ως επίλογο του βιβλίου, αν και αυτό περιέχει φωτογραφικό υλικό από όλες τις περιοχές της Καλαμαριάς.

Για την άφιξη και την πρώτη εγκατάσταση των προσφύγων έχουν γραφτεί διάφορα βιβλία, τα πρώτα, που μου έρχονται στο μυαλό και έχουν παρουσιαστεί στη Vivlioniki είναι αυτό και αυτό. Από μαρτυρίες προσφύγων, που έζησαν αυτές τις πρώτες μέρες της Καλαμαριάς ξεχωρίζω το βιβλίο του Σίμου Λιανίδη, ενώ για την Καλαμαριά γενικά έχουν γραφτεί διάφορα βιβλία, όπως αυτό του Ανδρεάδη, της Στεργίου και του Παραρά. Βέβαια δεν ήταν μόνο η Καλαμαριά η περιοχή, που υποδέχτηκε τις χιλιάδες των προσφύγων, Τούμπα, Τριανδρία, Νεάπολη, Σταυρούπολη, Κορδελιό, Πολίχνη, Αγία Φωτεινή (όσο υπήρχε) και άλλες συνοικίες φιλοξένησαν τους πόνους και τα όνειρα αυτών των ανθρώπων.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε πάρα πολύ. Το βρήκα ενδιαφέρον όχι μόνο γιατί τυχαίνει να μένω στην Καλαμαριά, αλλά γιατί έχει υλικό, που δεν θα βρείτε σε άλλες εκδόσεις. Πολύ καλή ποιότητα έκδοσης, φανερώνει στον αναγνώστη μια Καλαμαριά, που δεν έχει καμία απολύτως σχέση με τη σύγχρονη «πολιτεία» του σήμερα. Είναι χρήσιμο να θυμόμαστε από πού ξεκίνησαν αυτοί οι άνθρωποι και τι κατάφεραν να φτιάξουν κάτω από ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες. Θα το συνέστηνα σε κάθε κάτοικο της Καλαμαριάς και σε κάθε Θεσσαλονικέα με προσφυγικές ρίζες.

Σχολιάστε

Filed under Γενικά, Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Ένα εξαιρετικό βιβλίο για το έργο και τη ζωή του Γιώργου Ιωάννου

img060

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Γιώργος Ιωάννου 1927-1985: Λόγος και Μνήμη

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: University Studio Press (2006)

ISBN: 960-12-1506-9

Τιμή: Περίπου €33

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Σε δύο μέρες κλείνουν 33 χρόνια από το θάνατο του Γιώργου Ιωάννου, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 16 Φεβρουαρίου του 1985. Από τους σπουδαιότερους λογοτέχνες της νεοελληνικής πεζογραφίας, με ιδιαίτερη και χαρακτηριστική γραφή, το έργο του αποτελεί σημαντικότατη κληρονομιά για την Θεσσαλονίκη και τους Θεσσαλονικείς. Άλλωστε «Αιτία ήταν πάντα η Θεσσαλονίκη…».

Η έκδοση είναι πολύ καλή. Επιμέλεια και «αποθησαύρισμα» του υλικού έχει κάνει ο Γιώργος Αναστασιάσης και σκέφτηκα για μια στιγμή να βάλω αυτόν για συγγραφέα, αλλά στο βιβλίο γράφουν πολλοί για τον Ιωάννου και το έργο του, οπότε προτίμησα να το εντάξω στα συλλογικά έργα. Πάρα πολύ και ιδιαίτερα ενδιαφέρον φωτογραφικό υλικό, κείμενο ευανάγνωστο, σωστή ταξινόμηση του πλούσιου υλικού, ροή στην ανάγνωση, που δεν κουράζει καθόλου. Στο βιβλίο υπάρχει και ένα CD με την τελευταία ραδιοφωνική συνέντευξη του Ιωάννου στη Νένα Ξεράκη στις 28 Ιανουαρίου 1985, λίγες μέρες πριν πεθάνει, η οποία είχε δοθεί με σκοπό να χρησιμοποιηθεί για ένα αφιέρωμα με αφορμή τον εορτασμό των 2300 χρόνων από την ίδρυση της Θεσσαλονίκης.

Δεν είναι αυτή η πρώτη μελέτη του έργου του Ιωάννου, που κυκλοφορεί, στη Vivlioniki είχε παρουσιαστεί στο παρελθόν το πολύ καλό έργο της Έλενας Χουζούρη για τη Θεσσαλονίκη του Γιώργου Ιωάννου ενώ και ο Τριαντάφυλλος Κωτόπουλος έχει γράψει για το έργο του Ιωάννου.

Το υλικό του βιβλίου είναι πάρα πολύ και δεν θα μπορούσε να είναι και αλλιώς αν σκεφτεί κανείς τον όγκο των έργων του Ιωάννου αλλά και το γεγονός ότι χρησιμοποιήθηκε μέρος από το αρχείο του συγγραφέα, το οποίο, τουλάχιστον εκείνη την εποχή, υπήρχε στα χέρια των συγγενών του. Μέχρι τότε για το αρχείο αυτό δεν είχε γίνει κάποια προσπάθεια να αναδειχθεί από κάποιον δημόσιο φορέα και δεν γνωρίζω τι απέγινε από το 2006, που κυκλοφόρησε το βιβλίο.

Στην αρχή επιλέγονται κάποια κείμενα του Ιωάννου, ένα μίνι ανθολόγιο, με δείγματα από τα πεζογραφήματα (όπως προτιμούσε να τα αποκαλεί ο συγγραφέας) και τα ποιήματα. Κάποιος κριτικός λογοτεχνίας θα μπορούσε ίσως να κρίνει κατά πόσον αυτά είναι αντιπροσωπευτικά του έργου του Ιωάννου, προσωπικά τα βρήκα εξαιρετικά και διαβάζοντάς του αναγνώρισα τη γραφή του συγγραφέα, με το ρεαλισμό, τη νοσταλγία, το χιούμορ και τη διάθεση παντρέματος της ιστορικής αλήθειας με το λογοτεχνικό λόγο.

Στη συνέχεια υπάρχει ένα κεφάλαιο με κείμενα του Γιώργου Ιωάννου για άλλους συγγραφείς (εξαίρεση ένα πολύ μικρό κείμενο, που είχε γράψει για τον Χατζιδάκι). Κείμενα για τον Αναγνωστάκη, τον Ταχτσή, τον Τσίρκα, τον Καββαδία, τη Δημουλά, τον Μπακόλα, τον Πεντζίκη κα.

Κατόπιν υπάρχει ένα κεφάλαιο στο οποίο υπάρχουν κείμενα ανθρώπων του πνευματικού κόσμου της Θεσσαλονίκης για τον Ιωάννου, όπως του Αναγνωστάκη, του Καζαντζή, του Κοροβίνη, του Λαχά, του Μπακόλα, του Ναρ, του Σαββόπουλου κα.

Ακολουθούν διάφορα κείμενα, που γράφτηκαν για τον Ιωάννου και είτε δημοσιεύτηκαν σε βιβλία και περιοδικά, είτε αποτέλεσαν ομιλίες σε αφιερώματα για το έργο του. Πολλά είναι του Γιώργου Αναστασιάδη, όλα έχουν το δικό τους ενδιαφέρον, αν και μερικά ομολογώ με δυσκόλεψαν λόγω του ύφους και της ανάλυσης του έργου του Ιωάννου. Μου έκανε εντύπωση η μεταφορά ενός από τα πιο γνωστά πεζογραφήματα του Ιωάννου, του «Στου Κεμάλ το σπίτι» σε έργο του Καραγκιόζη από τον Γιάννη Χατζή.

Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζει το κεφάλαιο, που υπογράφει ο Θοδωρής Σαρηγιάννης με τίτλο «Φύλλα κισσού για τον Γ. Ιωάννου – Δοκιμή βιβλιογραφίας (1954-1985)», όπου πέρα από τη βιβλιογραφία του Ιωάννου, υπάρχει υλικό από συνεντεύξεις του, άρθρα, ομιλίες, εμφανίσεις, αναφορές στο συγγραφέα, τηλεοπτικές εμφανίσεις και ένα χρονολόγιο σχετικά με τη ζωή του! Πολύ χρήσιμο για οποιονδήποτε θέλει να βρει στοιχεία για τη ζωή και το έργο του Ιωάννου.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Μπορεί τα κείμενα του Ιωάννου να τα είχα διαβάσει, αλλά το έργο έχει συγκεντρώσει υλικό, που δεν υπάρχει σε καμία άλλη έκδοση. Αναδεικνύει τη δουλειά ενός από τους σημαντικότερους λογοτέχνες και ανθρώπους του πνεύματος όχι μόνο της Θεσσαλονίκης, αλλά όλης της χώρας.

 

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Αφιέρωμα της Νέας Εστίας στα πρώτα 50 χρόνια της λογοτεχνικής Θεσσαλονίκης (1912-1962)

Σάρωση_20180131

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη (1912-1962)

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Νέα Εστία (1962)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Μια μικρή παρατυπία θα κάνω σε αυτήν την ανάρτηση, καθώς δεν πρόκειται για ένα βιβλίο, αλλά για ένα τεύχος περιοδικού, το οποίο όμως έχει μέγεθος βιβλίου. Πρόκειται για το τεύχος της Νέας Εστίας, το οποίο κυκλοφόρησε την 1η Δεκεμβρίου 1962 και ήταν αφιερωμένο στη Θεσσαλονίκη και πιο συγκεκριμένα στη λογοτεχνική ζωή της πόλης τα πρώτα 50 χρόνια από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης.

Η έκδοση είναι απλή, στην αισθητική των εντύπων της δεκαετίας του ’60. Από τις περίπου 250 σελίδες του τεύχους, οι 200 είναι κομμάτι του αφιερώματος. Την «επιμέλεια» είχε αναλάβει ο Γιώργος Βαφόπουλος. Υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες, αλλά δεν είναι σε καλή ποιότητα. Διευθυντής και εκδότης της Νέας Εστίας ήταν ο Πέτρος Χάρης.

Στο αφιέρωμα αυτό υπογράφουν κείμενα μερικές από τις σπουδαιότερες λογοτεχνικές μορφές της Θεσσαλονίκης. Γιώργος Βαφόπουλος, Πέτρος Σπανδωνίδης, Γιώργος Δέλιος, Γιώργος Θέμελης, Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Μανώλης Ανδρόνικος, Τηλέμαχος Αλαβέρας, Πάνος Θασίτης, Γιώργος Κιτσόπουλος, Ντίνος Χριστιανόπουλος και πολλοί άλλοι. Παρουσίαση έργου ποιητών, πεζογράφων και δοκιμιογράφων της Θεσσαλονίκης, κείμενα με αναμνήσεις και χαιρετισμούς από Ηλία Βενέζη, Γιώργο Θεοτοκά, Στέλιο Ξεφλούδα, Άγγελο Τερζάκη, Ι.Μ. Παναγιωτόπουλο, αφιέρωμα στην καλλιτεχνική ομάδα «Η Τέχνη», παρουσίαση ανέκδοτου στρατιωτικού ημερολογίου του Κωνσταντίνου Ζωρογιαννίδη σχετικά με την πορεία του Ελληνικού Στρατού προς τη Θεσσαλονίκη. Το υλικό είναι τόσο πολύ και σημαντικό, που το «βιβλίο» διαβάζεται απνευστί. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός να διαβάζει κάποιος κείμενα νέων λογοτεχνών εκείνης της εποχής, οι οποίοι στη συνέχεια άφησαν σπουδαίο έργο.

Προσωπικά το αφιέρωμα αυτό της Νέας Εστίας μου άρεσε πάρα πολύ. Έρχεται από μια εποχή, που η πόλη γνώριζε μια άνθηση στα γράμματα, τόσο σε ποίηση, όσο και σε πεζογραφία. Η εγγύτητα του 1962 με τα πρώτα χρόνια μετά την απελευθέρωση προσφέρει τη δυνατότητα στους συντελεστές του έργου να θυμούνται τα πρώτα βήματα στη λογοτεχνία και τον πολιτισμό. Αν το βρείτε σε κάποιο παλαιοβιβλιοπωλείο, αξίζει πραγματικά να το αποκτήσετε.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Σχετικά με την πυρκαγιά του 1997 στο Σέιχ Σου

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Το περιαστικό δάσος Θεσσαλονίκης πριν και μετά την πυρκαγιά του 1997

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών (2002)

ISBN: 960-7265-46-7

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στην προηγούμενη ανάρτηση είδαμε ένα βιβλίο, το οποίο μιλούσε για τη δημιουργία του περιαστικού δάσους της Θεσσαλονίκης, σε μια εποχή, που οι λόφοι γύρω από την πόλη ήταν γυμνοί και είχαν ξεκινήσει οι πρώτες προσπάθειες για τη δημιουργία του δάσους του Σέιχ Σου. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης έχει να κάνει με τη μεγάλη πυρκαγιά του 1997, η οποία κατάστρεψε μεγάλο μέρος αυτού του δάσους.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Πράσινο εξώφυλλο, κάποιες ενδιαφέρουσες φωτογραφίες, που συνοδεύουν το κείμενο. Το βιβλίο βασίστηκε στο υλικό μιας ημερίδας της ΕΜΣ, που είχε γίνει την 1η Μαρτίου 1999 με ομώνυμο τίτλο.

Υπάρχουν 4 ομιλίες, οι οποίες σχετίζονται με την πυρκαγιά της 6ης και 7ης Ιουλίου 1997 και οι οποίες μιλάνε για την εικόνα του δάσους πριν την καταστροφή, όσο και μετά, για τους κινδύνους, που θα αντιμετώπιζε η πόλη αλλά και για τα απαιτούμενα έργα αποκατάστασης. Ομιλητές ήταν οι Γεώργιος Στεργιάδης, Δημήτριος Κωτούλας, Αναστάσιος Παπασταύρου και Παναγιώτης Ιακώβου.

  • Ο Γεώργιος Στεργιάδης στην ομιλία του δίνει περιληπτικά το ιστορικό της δημιουργίας του δάσους, το οποίο σχεδόν στο σύνολό του είναι τεχνητό, αναφέρει τα αίτια και τις παραλείψεις, οι οποίες οδήγησαν στη μεγάλη καταστροφή και μιλάει για τις κινήσεις, που έπρεπε να γίνουν, βραχυπρόθεσμα και μακρυπρόθεσμα. Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι πρόκειται για την ομιλία-εισαγωγή στην ημερίδα.
  • Ο Δημήτριος Κωτούλας μιλάει για τις πλημμύρες πριν και μετά την πυρκαγιά, οι οποίες αποτελούσαν μεγάλο πρόβλημα για την πόλη και αναφέρει κάποια πολύ σημαντικά στοιχεία σχετικά με την προστασία της Θεσσαλονίκης. Αξίζει να έχει στο νου ο αναγνώστης βέβαια, πως η ομιλία αυτή έγινε δύο χρόνια μετά την πυρκαγιά, δεν γνωρίζω ποια έργα έγιναν στη συνέχεια και ποια όχι.
  • Ο Αναστάσιος Παπασταύρου έκανε, για μένα, την πιο ενδιαφέρουσα ομιλία (χωρίς σε καμία περίπτωση να μειώνω την αξία των υπολοίπων, σε μένα απλά άρεσε περισσότερο) με κύριο θέμα τα αίτια και τις ευθύνες φορέων, που οδήγησαν στην καταστροφή καθώς επίσης προτάσεις για το τι πρέπει να γίνει στο μέλλον.
  • Ο Παναγιώτης Ιακώβου στη δική του ομιλία μιλάει για τα έργα αποκατάστασης του δάσους.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο πολύ ενδιαφέρον. Από την εποχή, που έγινε η πυρκαγιά και παρουσιάστηκαν αυτές οι προτάσεις έχουν περάσει πολλά χρόνια και δεν γνωρίζω τι από όλα αυτά έγινε. Βλέπω όμως ότι το δάσος συνήλθε και η εικόνα η σημερινή είναι πολύ καλύτερη από αυτήν των φωτογραφιών του βιβλίου. Μακάρι να μην χρειαστεί ποτέ ξανά να γραφτεί ένα ανάλογο βιβλίο για μια άλλη παρόμοια καταστροφή.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Ένας εξαιρετικός κατάλογος για μία εξαιρετική έκθεση

img050

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Το τέλος της παλιάς μας πόλης – Θεσσαλονίκη 1870-1917

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: ΜΙΕΤ (2017)

ISBN: 978-960-250-696-7

Τιμή: Περίπου €7

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τις μέρες αυτές διοργανώνεται στο Πολιτιστικό Κέντρο του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τράπεζας (ΜΙΕΤ), το οποίο στεγάζεται στη Βίλα Καπαντζή επί της Βασ. Όλγας, μια έκθεση με τίτλο «Το τέλος της παλιάς μας πόλης, Θεσσαλονίκη 1870-1917». Ο κατάλογος της έκθεσης αυτής, η οποία ξεκίνησε στις 15 Νοεμβρίου και θα διαρκέσει έως τις 18 Φεβρουαρίου 2018, είναι το θέμα της σημερινής ανάρτησης.

Η έκδοση είναι εκπληκτική, αντάξια του κύρους και της ποιότητας των εκδόσεων του ΜΙΕΤ. Χρησιμοποιήθηκε χαρτί Tatami ivory των 135gr. Οι φωτογραφίες είναι σε πολύ καλή ανάλυση και πεντακάθαρες. Κείμενα ευανάγνωστα. Στο τέλος τα κείμενα είναι γραμμένα και στην αγγλική γλώσσα. Υπάρχει ένα ένθετο, το οποίο παρουσιάζει κάποιες σπάνιες φωτογραφίες, ένα πανόραμα των Robert Weir Schultz και Sidney Howard Barnsley του 1890 και τη σύγκριση των δύο παλαιότερων, όπως νομίζαμε μέχρι πρόσφατα, φωτογραφιών της Θεσσαλονίκης, αυτή του Herbert Sayce και αυτή του Josef Szekely, οι οποίες είχαν παρουσιαστεί σε παλαιότερες εκδόσεις του ΜΙΕΤ. Αρχοντική δουλειά, πολυτελής και πανέμορφη.

Στον κατάλογο υπάρχουν 7 κείμενα. Κάποια από αυτά έχουν γραφτεί από ανθρώπους, που έχουν παρουσιάσει σημαντικότατο έργο σχετικά με το παρελθόν της Θεσσαλονίκης (Γιάννης Επαμεινώνδας, Βασίλης Γούναρης, Ευάγγελος Χεκίμογλου, Αλέκα Καραδήμου-Γερόλυμπου, Βασίλης Κολώνας, Μαρία Καμπούρη-Βαμβούκου). Τα κείμενα φυσικά είναι μικρά, καθώς αποτελούν κομμάτι ενός καταλόγου έκθεσης:

  • Ο Γιάννης Επαμεινώνδας υπογράφει το κείμενο με τίτλο «Το τέλος της παλιάς μας πόλης», το οποίο νομίζω στους περισσότερους φέρνει στο νου τον τίτλο του βιβλίου του Δημήτρη Χατζή «Το τέλος της μικρής μας πόλης». Εδώ ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι άσχετα από το γεγονός ότι οι περισσότεροι θεωρούμε ότι η πόλη άλλαξε πρόσωπο μετά την Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917, εν τούτοις οι περισσότερες και βαθύτερες αλλαγές τόσο στην όψη, όσο και στην πληθυσμιακή της δομή έγιναν πολύ μετά από τότε και για διαφορετικούς λόγους.
  • Ο Βασίλης Γούναρης στο κείμενό του με τίτλο «Αναζητώντας την ταυτότητα της Θεσσαλονίκης στις στάχτες της πυρκαγιάς του 1917» υποστηρίζει ότι ήταν μοιραίο να υπάρξουν αλλαγές στη Θεσσαλονίκη και να μοιάζει περισσότερο με Ευρωπαϊκή, παρά με Ανατολίτικη πόλη, απλά η Μεγάλη Πυρκαγιά επιτάχυνε αυτές τις διαδικασίες και τις διευκόλυνε ίσως.
  • Το επόμενο κείμενο υπογράφει ο Δρ Ρόντερικ Μπέιλυ και αναφέρεται σε φωτογραφικό υλικό από τις Βρετανικές δυνάμεις, που βρίσκονταν στη Θεσσαλονίκη κατά την περίοδο της Μεγάλης Πυρκαγιάς και οι οποίες βρίσκονται στην έκθεση.
  • Ο Ευάγγελος Χεκίμογλου στο κείμενό του με τίτλο «Η πυρκαγιά και η μεσαία τάξη» μιλάει για τις κοινωνικές αλλαγές, που έφερε η Μεγάλη Πυρκαγιά στον πληθυσμό της πόλης και στην αναδιανομή της γης, που ήταν αποτέλεσμα του τρόπου, που επιλέχτηκε από το Κράτος να χτιστεί η νέα Θεσσαλονίκη.
  • Η Αλέκα Καραδήμου-Γερόλυμπου, μια συγγραφέας με πολύ και σημαντικό έργο πάνω στο θέμα της Μεγάλης Πυρκαγιάς, γράφει ένα κείμενο με τίτλο «Αντιδράσεις Θεσσαλονικέων στον ανασχεδιασμό της πόλης μετά την πυρκαγιά του 1917» και στο οποίο περιγράφει τις πρώτες αντιδράσεις στο σχέδιο ανοικοδόμησης της πόλης και υποστηρίζει ότι οι αλλαγές στην κατανομή της γης είχαν κυρίως ταξικά χαρακτηριστικά και όχι εθνικά ή φυλετικά.
  • Ο Βασίλης Κολώνας στο κείμενό του με τίτλο «Σχέδια του Ernest Hebrard από τη συλλογή Αλέξανδρου και Στέφανου Καλλιγά» σχολιάζει ένα εξαιρετικό εύρημα, το τοπογραφικό διάγραμμα της Αριστοτέλους, όπως το είχε οραματιστεί ο Γάλλος πολεοδόμος.
  • Τέλος η Μαρία Καμπούρη-Βαμβούκου στο κείμενο με τίτλο «Η καθημερινότητα στη Θεσσαλονίκη, 1917» επικεντρώνεται στους Θεσσαλονικείς τους «αφανείς» και στον τρόπο, που αυτοί έδιναν το χρώμα στην πόλη πριν την Μεγάλη Πυρκαγιά, προσπαθώντας εν συντομία να παρουσιάσει τη ρουτίνα της πόλης.

Πέρα από τα πολύ ενδιαφέροντα κείμενα, ο αναγνώστης μπορεί να βρει και σε άριστη ποιότητα τη φωτογραφία με το θαλάσσιο τείχος της Θεσσαλονίκης, η οποία εντοπίστηκε πριν λίγο καιρό από τον Ζαχαρία Σεμερτζίδη και παρουσιάστηκε στην ομάδα του Facebook «Παλιές φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης» στις 23 Σεπτεμβρίου και για την οποία έγινε τόσος λόγος αν όντως απεικονίζεται η πόλη μας ή όχι. Η αγάπη και το μεράκι κάποιων ανθρώπων για το παρελθόν και για την πόλη γενικότερα είχε ως αποτέλεσμα να ταυτοποιηθεί η εικόνα και να αποδειχτεί ότι όντως η πόλη αυτή είναι η Θεσσαλονίκη. Στο βιβλίο υπάρχει και σχολιασμός της εικόνας.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό ή για να είμαι ακριβής, τον κατάλογο της έκθεσης. Αν δεν έχετε πάει στην έκθεση, να φροντίσετε να το κάνετε, ο κατάλογος είναι σαν «ορεκτικό». Αλλά και μόνο για το φωτογραφικό του υλικό και τα κείμενα αξίζει να αποκτήσετε την έκδοση αυτή, η τιμή του αναλογικά με την ποιότητα του καταλόγου είναι αστεία. Πάρα πολύ όμορφη δουλειά, πραγματικό κόσμημα.

 

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ