Category Archives: ΣΤΑΥΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Σωτηρία

Στον ψεύτικο κόσμο των δεξιώσεων

βιβλιονίκη048

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οι δεξιώσεις

Συγγραφέας: Σωτηρία Σταυρακοπούλου

Έκδοση: Εστία (2001)

ISBN: 960-05-0978-6

Τιμή: Περίπου €17

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στη σημερινή εποχή της Κρίσης, οι παλιές ημέρες του πλούτου, της ευημερίας, του αλόγιστου ξοδέματος χρήματος και της τεράστιας σπατάλης μοιάζουν να απέχουν έτη μακρυά, αν και πάρα πολλοί από εμάς τις προλάβαμε και τις θυμόμαστε. Μία τέτοια περίοδος για την Θεσσαλονίκη ήταν και αυτή της «Πολιτιστικής Πρωτεύουσας», ενός θεσμού, που η πόλη μας φιλοξένησε το 1997 και έχουν ακουστεί πάρα πολλά για αυτήν. Εδώ τοποθετεί χρονικά η συγγραφέας το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης.

Η έκδοση είναι πολύ καλή, κλασσική των δουλειών της Εστίας. Απλό, λιτό και όμορφο εξώφυλλο, με φωτογραφία του Θερμαϊκού κατά τη δύση του ήλιου. Το βιβλίο ανήκει στη σειρά «Σύγχρονης Ελληνικής Πεζογραφίας».

Η συγγραφέας μας είναι γνωστή στη Vivlioniki μέσα από δύο άλλα της έργα, το ένα έχει να κάνει με μελέτες γενικά για τη λογοτεχνία της Θεσσαλονίκης, το δεύτερο έχει να κάνει με λογοτεχνικά κείμενα σχετικά με την Κατοχή της Θεσσαλονίκης. Αμφότερα θεωρούνται μελέτες, ενώ εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα μυθιστόρημα.

Πρωταγωνιστής του έργου είναι ο Δήμος Περπατάρης, ένας σαραντάρης άνεργος δημοσιογράφος, ο οποίος λόγω οικονομικών δυσκολιών και μετά από κάποιες ατυχείς συγκυρίες, αρχίζει να επισκέπτεται δεξιώσεις απρόσκλητος, ώστε να μπορεί να εξασφαλίζει το καθημερινό του φαγητό. Εκεί θα γνωρίσει και άλλους όμως, με την ίδια συνήθεια, οι οποίοι προέρχονται από διάφορες άλλες κοινωνικές τάξεις και το τζάμπα φαγητό των δεξιώσεων το κυνηγάνε για άλλους λόγους και όχι βιοποριστικούς.

Ο Περπατάρης διηγείται την ιστορία του σε πρώτο πρόσωπο ή καλύτερα «ανακρίνεται» από κάποιον, ο οποίος συμπληρώνει με σχόλια την αφήγηση του πρωταγωνιστή μας. Μέσα από αυτήν την διήγηση, ξετυλίγεται ο κόσμος της πόλης, φανερώνονται οικογενειακά δράματα, αναλύονται οι ανθρώπινες σχέσεις, επαγγελματικές και ερωτικές. Ο Περπατάρης σχολιάζει με κάποια αφέλεια πράγματα, που συναντά τριγύρω του, συμπεριφορές ανθρώπων και γενικά μοιάζει να είναι ξένος κάπως στο περιβάλλον, που τον περιτριγυρίζει.

Η συγγραφέας χρησιμοποιεί τον Περπατάρη για να κάνει μια σειρά από σχόλια, από την πολιτική σκηνή, τη λειτουργία του πελατειακού Κράτους, την έλλειψη ειλικρίνειας στις ανθρώπινες σχέσεις κα. Ο Περπατάρης είναι η φωνή μιας λογικής κάποιας άλλης εποχής και όχι της σημερινής και για αυτό δεν μπορεί να ταιριάξει με τους υπόλοιπους, παρά το γεγονός, ότι τους συναντά μέσα στις δεξιώσεις.

Η Θεσσαλονίκη εμφανίζεται παντού στο βιβλίο και ενδιαφέρον είναι να παρατηρήσει ο αναγνώστης πόσα πολλά τοπογραφικά σημεία και κυρίως μαγαζιά, που υπήρχαν εκείνη την εποχή δεν υπάρχουν πλέον σήμερα.

Δυστυχώς ενώ το θέμα και η ιδέα του βιβλίου είναι πολύ έξυπνα και πρωτότυπα, το βιβλίο νομίζω χάνει από τον τρόπο, που η συγγραφέας αποφασίζει να το παρουσιάσει. Όπως είπαμε και πριν, ο Περπατάρης μοιάζει να ανακρίνεται, ουσιαστικά στους ατέλειωτους μονολόγους του παρεμβαίνει ένα πρόσωπο, που σχολιάζει ή αποσαφηνίζει τα λεγόμενά του. Είναι σαν να προσπάθησε να μεταφέρει τον προφορικό λόγο σε γραπτό κείμενο μέσω μιας απομαγνητοφώνησης. Και εδώ είναι για μένα το πρόβλημα, καθώς το κείμενο κουράζει από ένα σημείο και έπειτα. Υπάρχει ένα επαναλαμβανόμενο «λέει» και «λέω» στον λόγο του Περπατάρη, που δεν αντέχεται εύκολα. Η Σταυρακοπούλου θέλησε μάλλον μέσα από αυτή τη δομή λόγου να μεταφέρει στοιχεία του χαρακτήρα του Περπατάρη.

Ένα ενδιαφέρον στοιχείο στο παρασκήνιο του βιβλίου, είναι ότι κάποιος ζήτησε ασφαλιστικά μέτρα κατά του βιβλίου, γιατί υποστήριξε πως η συγγραφέας είχε μαγνητοφωνήσει συνομιλίες μαζί του και τις δημοσίευσε χωρίς την έγκρισή του. Σύμφωνα με άρθρο της Καθημερινής στις 3 Ιουλίου 2012, βρέθηκαν αρκετοί, που αναγνώρισαν τους εαυτούς τους στους πρωταγωνιστές του βιβλίου. Τα ονόματα πάντως έχουν αλλαχτεί κάποιων από αυτούς, αν και εύκολα μπορεί ο αναγνώστης να τους αναγνωρίσει.

Προσωπικά το βιβλίο μου άφησε μια περίεργη γεύση. Από τη μια μου άρεσε η ιδέα και η πλοκή, ήταν κάτι καινούριο. Από την άλλη με κούρασε αρκετά η ανάγνωσή του, σε σημείο να πω «ευτυχώς τελείωσε». Σε κάποιον άλλον ίσως αρέσει περισσότερο. Ακριβούτσικο επίσης.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΤΑΥΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Σωτηρία

Μελέτες βασισμένες στη λογοτεχνία της Θεσσαλονίκης

βιβλιονίκη044

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Επ’αφορμή

Συγγραφέας: Σωτηρία Σταυρακοπούλου

Έκδοση: Ιανός (2011)

ISBN: 978-960-6882-47-0

Τιμή: Περίπου €13

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η λογοτεχνία στη Θεσσαλονίκη από τη δεκαετία του 1930 και έπειτα, απέκτησε κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τα οποία την έκαναν να ξεχωρίζει. Η μελέτη αυτής της ταυτότητας αποτέλεσε και αποτελεί σημαντική διεργασία στην ανάδειξη του έργου των Θεσσαλονικέων λογοτεχνών. Μία τέτοια μελέτη είναι το αντικείμενο, του βιβλίου αυτής της ανάρτησης.

Η έκδοση ποιοτικά είναι όμορφη, λιτή και απλή. Χρησιμοποιήθηκε χαρτί Chamois 100gr. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει ευρετήριο ονομάτων και κατάλογος με τις πρώτες δημοσιεύσεις των κειμένων, καθώς το βιβλίο αποτελεί μια συλλογή αυτών. Το εξώφυλλο το κοσμεί ένας πίνακας του Νίκου Φωτάκη από το 1948, με θέμα την Παλιά Θεσσαλονίκη. Στο τέλος κάθε μελέτης υπάρχουν και κάποιες σημειώσεις.

Την συγγραφέα την γνωρίσαμε στη Vivlioniki πριν από λίγο καιρό με την παρουσίαση του βιβλίου της για τη λογοτεχνία της Θεσσαλονίκης σχετικά με την Γερμανική Κατοχή (πατήστε εδώ για περισσότερες πληροφορίες). Σε αυτό το έργο της η Σταυρακοπούλου μαζεύει κείμενά της από το παρελθόν, τα οποία είχαν γραφτεί με αφορμή κάποιο συνέδριο ή κάποια διάλεξη ή κάποια έκδοση, εξ ου και ο τίτλος του βιβλίου. Στον πρόλογό της λέει ότι το βιβλίο γράφτηκε στα πλαίσια του εορτασμού για τα 100 χρόνια από την προσάρτηση της πόλης μας στο Ελληνικό Κράτος.

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη (δεν κατάλαβα ακριβώς γιατί υπάρχει αυτός ο διαχωρισμός), τα οποία περιέχουν 14 μελέτες πάνω στο έργο λογοτεχνών της πόλης μας. Η θεματολογία ποικίλει αρκετά και δεν υπάρχει κάποια συνοχή ή συνέχεια, τα κείμενα είναι ανεξάρτητα.

  • Η 1η μελέτη ασχολείται με την έρευνα του Κριαρά στο έργο του Ψυχάρη, μια μακρόχρονη προσπάθεια, ιδιαίτερα σημαντική για την ελληνική πεζογραφία.
  • Η 2η μελέτη κάνει μια γενική επισκόπηση στους διηγηματογράφους της μεταπολεμικής Θεσσαλονίκης, αναφερόμενη σε ονόματα, πολλά εκ των οποίων έχει παρουσιαστεί έργο τους στη Vivlioniki.
  • Η 3η μελέτη αναφέρεται σε πεζογράφους, των οποίων το έργο έχει επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό από τον Βιζυηνό.
  • Η 4η μελέτη μιλάει για τον Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη και τα κείμενά του στις Παρασκιές του Κοχλία, μια πρωτοποριακή στήλη, όπου ο συγγραφέας ασκούσε κριτική στο ίδιο το περιοδικό, τα κείμενα και γενικά την ύλη του.
  • Η 5η μελέτη αναφέρεται στην επίδραση του «λαϊκού πολιτισμού» στο περιοδικό Διαγώνιος και στους συντελεστές του.
  • Η 6η μελέτη μιλάει για το περιοδικό Τραμ, την κριτική του και τους κριτικούς του.

Οι 6 πρώτες αυτές μελέτες αποτελούν το πρώτο μέρος του βιβλίου. Οι υπόλοιπες βρίσκονται στο δεύτερο μέρος.

  • Η 7η μελέτη αναφέρεται στην ύπαρξη της Θεσσαλονίκης στο έργο τριών συγγραφέων, του Αλμπέρτου Ναρ, του Γιώργου Ιωάννου και του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη.
  • Στην 8η μελέτη υπάρχει ένας συσχετισμός έργων τριών συγγραφέων από κάπως διαφορετικούς κόσμους, του Νίκου Μπακόλα, του Περικλή Σφυρίδη και της Christa Wolf.
  • Η 9η μελέτη συγκρίνει δύο κείμενα, ένα του Αλέξανδρου Κοσματόπουλου και ένα του Περικλή Σφυρίδη για να αναλύσει τη βιωματική πεζογραφία
  • Η 10η μελέτη εξετάζει τον ρόλο του ταξιδιού στα κείμενα των Γιώργου Ιωάννου, του Περικλή Σφυρίδη, του Τάσου Καλούτσα και του Βασίλη Τσιαμπούση.
  • Στην 11η μελέτη συναντάμε πάλι τον Τάσο Καλούτσα, γίνεται έρευνα για τον ρόλο του άντρα στο έργο του συνολικά.
  • Η 12η μελέτη εξετάζει τον ρόλο της Ελληνικής επαρχίας στο έργο του Βασίλη Τσιαμπούση.
  • Στη 13η μελέτη εξετάζεται το πεζογραφικό έργο του Μανόλη Ξεξάκη.
  • Τέλος η 14η μελέτη βασίζεται στο έργο του Περικλή Σφυρίδη «Χριστούγεννα στο Πήλιο».

Ομολογώ ότι βρήκα το βιβλίο εξαιρετικά κουραστικό, ίσως γιατί η Σταυρακοπούλου απευθύνεται σε κοινό επιστημονικό, φιλολογικό ή λογοτεχνικό και όχι στον μέσο αναγνώστη. Δεν σημαίνει πως το βιβλίο δεν έχει ενδιαφέρον, αλλά οι όροι και η γλώσσα, που χρησιμοποιούνται χρειάζονται χρόνο μέχρι να τους συνηθίσει ή να τους καταλάβει κάποιος, που δεν έχει ειδικές γνώσεις.

Προσωπικά μου άρεσαν περισσότερο η 2η, 6η, 7η και 13η μελέτη. Βέβαια δεν έχω τις γνώσεις για να κρίνω την αξία των υπολοίπων, απλά αυτές, που ανέφερα βρίσκονται πιο κοντά στα ενδιαφέροντά μου. Το βιβλίο προσφέρει πάντως για κάποιον, που αγαπά το διάβασμα, πολύ υλικό για ανάγνωση και στις σελίδες του αναφέρονται πολλά ονόματα λογοτεχνών της πόλης μας, τόσο γνωστά, όσο και άγνωστα. Αν δεν είστε φιλόλογος ή κριτικός λογοτεχνίας, ίσως δεν το χαρείτε, στην άλλη περίπτωση νομίζω θα το εκτιμήσετε πολύ περισσότερο από εμένα.

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, ΣΤΑΥΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Σωτηρία

Η Γερμανική Κατοχή της Θεσσαλονίκης σε λογοτεχνικά κείμενα

vivlioniki157

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Γερμανική Κατοχή σε πεζογράφους της Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Σωτηρία Σταυρακοπούλου

Έκδοση: Μαλλιάρης (2015)

ISBN: 978-960-457-736-1

Τιμή: Περίπου €7

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Όπως πολλές φορές έχουμε πει από αναρτήσεις στη Vivlioniki, το κεφάλαιο της Κατοχής στην ιστορία της Θεσσαλονίκης αποτέλεσε από τα σημαντικότερα γεγονότα, που επηρέασαν σε τεράστιο βαθμό την εξέλιξη της πόλης. Με κύριο γεγονός τον αφανισμό των Εβραίων Θεσσαλονικέων, αλλά και με την πείνα τον χειμώνα του 1941 και 1942, τη δράση των Ταγμάτων Ασφαλείας και της ΟΠΛΑ, την αντιστασιακή δράση κτλ, η Κατοχή στιγμάτισε την πόλη με τρόπο, που ακόμη και σήμερα συναντάμε σημάδια της σε μνημεία και δρόμους. Φυσικό ήταν η λογοτεχνία, ειδικά όσων έζησαν αυτήν την εποχή, να επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό και οι αφηγήσεις τους να συμπληρώνουν πολλές φορές την ιστορική επιστήμη. Το βιβλίο αυτό μιλάει για το πώς είδαν και αποτύπωσαν στα βιβλία τους την Κατοχή 5 συγγραφείς, από τους πιο γνωστούς και σημαντικούς της Θεσσαλονίκης.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή, με πλαστικοποιημένο εξώφυλλο. Το χαρτί είναι Chamois των 100gr. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν αρκετές σημειώσεις, καθώς και ευρετήριο όρων και ονομάτων. Δεν υπάρχουν καθόλου φωτογραφίες.

Η μελέτη αυτή βασίστηκε όπως είπαμε σε βιβλία 5 συγγραφέων,

,τα οποία έχουν παρουσιαστεί στο παρελθόν στη Vivlioniki.

Η συγγραφέας επιλέγει να κάνει έναν αποτυχημένο, για μένα, διαχωρισμό στο κείμενο, βάζοντας τα κείμενα των Ιωάννου, Σφυρίδη, Χριστιανόπουλου και Καζαντζή στο πρώτο μέρος ως «βιωματική πεζογραφία» και εξετάζει τα κείμενα του Μπακόλα σε ένα δεύτερο μέρος ως «πεζογραφία πνευματικού εργαστηρίου». Τα δύο μέρη είναι ανισομερή εντελώς και δυστυχώς αδικείται το κείμενο του Μπακόλα.

Πέρα όμως από αυτήν την παρατήρηση, το βιβλίο έχει ένα ενδιαφέρον, κυρίως για κάποιον, που δεν έχει διαβάσει αυτά τα έργα και του δίνεται η δυνατότητα μιας πρώτης επαφής με αυτά. Η συγγραφέας σωστά φτιάχνει ενότητες με γεγονότα και παρουσιάζει κομμάτια των λογοτεχνών, που μιλάνε για αυτές τις ενότητες, πχ για την είσοδο των Γερμανών στην πόλη, την πείνα, τον χαμό των Εβραίων, τον βομβαρδισμό των Δυτικών συνοικιών από τους Συμμάχους, τις εμφύλιες διαμάχες κτλ. Φαίνεται έτσι πόσο πολύ μπορεί να βοηθήσει η λογοτεχνία την ιστορική επιστήμη, καθώς οι διηγήσεις των λογοτεχνών αποτελούν ντοκουμέντα και πιθανόν και πεδία μελέτης για τους ερευνητές.

Η γλώσσα είναι απλή και κατανοητή από όλους και το βιβλίο διαβάζεται ιδιαίτερα εύκολα, πιθανότατα σε μία μέρα θα το έχετε τελειώσει. Η επιλογή αυτών των συγγραφέων έγινε, γιατί όλοι τους ήταν παιδιά κατά την περίοδο της Κατοχής και έχουν μνήμες της εποχής εκείνης. Σίγουρα κάποιος μπορεί να πει, ότι υπάρχουν και άλλα έργα και άλλοι συγγραφείς, που πιθανότατα έχουν καταγράψει σε βιβλία τους τις εμπειρίες τους από τις μέρες εκείνες, αλλά πιστεύω ότι αυτοί οι 5, που διάλεξε η Σταυρακοπούλου είναι από τους πιο σημαντικούς.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε, χωρίς να με ξετρελάνει, ίσως επειδή ήξερα και είχα διαβάσει τα βιβλία, στα οποία αναφέρεται. Θεωρώ θετικότατο, ότι έγινε μια προσπάθεια οργάνωσης των κειμένων, πάνω σε μια τόσο σημαντική περίοδο της σύγχρονης ιστορίας της πόλης μας. Παρόμοιες μελέτες υπάρχουν και σε περιοδικά αλλά και στο διαδίκτυο μπορεί να βρει κάποιος. Είναι και σε καλή τιμή, οπότε δεν νομίζω να κλάψετε τα λεφτά σας, ειδικά αν δεν έχετε διαβάσει τα βιβλία των συγγραφέων.

2 Σχόλια

Filed under Συγγραφείς, ΣΤΑΥΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Σωτηρία