Category Archives: ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ, Απόστολος

2000 σελίδες για την ιστορία της Θεσσαλονίκης (και όχι μόνο) στον 20ο αιώνα

 

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΩΝ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη…εν θερμώ

Συγγραφέας: Απόστολος Παπαγιαννόπουλος

Έκδοση: Μαλλιάρης (2009)

ISBN: 978-960-457-231-1 (Α’ Τόμος), 978-960-457-239-7 (Β’ Τόμος), 978-960-457-246-5 (Γ’ Τόμος)

Τιμή: Περίπου €45

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΩΝ

Η σημερινή ανάρτηση θα ασχοληθεί με το πολύ σημαντικό έργο του Απόστολου Παπαγιαννόπουλου σχετικά με την ιστορία της Θεσσαλονίκης κατά τον 20ο αιώνα. Το τρίτομο αυτό έργο νομίζω ότι δεν πρέπει να λείπει από καμία βιβλιοθήκη Θεσσαλονικέα, ειδικά τώρα, που η τιμή του έχει πέσει πάρα πολύ.

Η έκδοση των τριών βιβλίων είναι πάρα πολύ καλή. Πάρα πολλές φωτογραφίες, μερικές εξ αυτών ιδιαίτερα σημαντικές, ίσως και σπάνιες. Πέρα από τις εικόνες, που υπάρχουν στις σελίδες του βιβλίου, στο τέλος υπάρχει και ένα ξεχωριστό παράρτημα με φωτογραφικό υλικό. Στο κάτω μέρος πολλών σελίδων υπάρχουν σημειώσεις και βιβλιογραφικά στοιχεία. Στο τέλος του Γ’ Τόμου υπάρχει συγκεντρωμένη όλη η πλουσιότατη βιβλιογραφία καθώς και ευρετήριο όρων και ονομάτων (83 σελίδες!)

Πάνω από 2000 σελίδες είναι το έργο αυτό, το οποίο ακολουθεί την ιστορία της πόλης μέσα από τις εξελίξεις στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό, δείχνοντας τον τρόπο, που διάφορα γεγονότα επηρέαζαν τη Θεσσαλονίκη. Ο Παπαγιαννόπουλος δεν περιορίζεται να αναδείξει την τοπική ιστορία μόνο, αλλά την εντάσσει μέσα στο παγκόσμιο γίγνεσθαι (πχ στα κεφάλαια των Παγκόσμιων Πολέμων ή σχετικά με το Μακεδονικό ζήτημα κτλ). Καθώς τα βιβλία απευθύνονται σε αναγνώστες, που απλά αγαπούν την πόλη και την ιστορία της, ακολουθεί γλώσσα και ύφος κατανοητά από όλους, χωρίς να λαϊκίζει ή να υπεραπλουστεύει τα πράγματα.

Οι τρεις τόμοι ακολουθούν τη χρονολογική σειρά των γεγονότων και χωρίζονται θεματικά ως εξής:

  • Ο Α’ Τόμος ξεκινάει από τον 19ο αιώνα, μιλάει για τους Βαλκανικούς Πολέμους, τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και την εποχή του Μεσοπολέμου.
  • Ο Β’ Τόμος ξεκινάει με τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, μιλάει για τον Εμφύλιο και τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια έως την πολιτική κρίση του 1963 και των επόμενων χρόνων
  • Ο Γ’ Τόμος ξεκινάει από την Δικτατορία του 1967 και μιλάει για την Μεταπολίτευση φτάνοντας έως το 2007.

Το υλικό, που υπάρχει στο βιβλίο είναι ατέλειωτο. Με σωστή ταξινόμησή του, ο αναγνώστης μπορεί να διαβάζει τμηματικά τα κομμάτια, που αυτός θέλει. Τουλάχιστον έτσι το διάβασα εγώ (και ακόμη το διαβάζω). Βέβαια μπορεί ίσως κάποιος και να προσπαθήσει να το διαβάσει όπως ένα λογοτεχνικό βιβλίο, δεν το δοκίμασα, αλλά δεν το θεωρώ και αδύνατο.

Ο Παπαγιαννόπουλος προσπαθεί και νομίζω σε μεγάλο βαθμό επιτυγχάνει να είναι όσο το δυνατόν πιο αντικειμενικός στην παρουσίαση της ιστορίας, πράγμα ιδιαίτερα δύσκολο. Επίσης δεν προσπαθεί απλά να αναφέρει τα γεγονότα, αλλά θέλει να εμβαθύνει στα αίτια, ενώ δεν κρύβει ονόματα, ούτε φοβάται να αποδώσει ευθύνες. Αυτό έχει μεγάλη σημασία, ειδικά αν σκεφτεί κάποιος ότι στο βιβλίο του μιλάει και για πρόσφατα γεγονότα, τα οποία ακόμη ίσως θα μπορούσε κάποιος να πει ότι είναι νωρίς για να τα κρίνει η Ιστορία.

Προσωπικά βρήκα το τρίτομο έργο στο σύνολό του εξαιρετικό. Το να γράψω αναλυτικά για το κάθε κεφάλαιο πιστεύω θα κούραζε εσάς, που διαβάζετε αυτήν την ανάρτηση. Τα βιβλία νομίζω έχουν τα πάντα, μικρά και μεγάλα γεγονότα. Πιστεύω πως το έργο αυτό έχει αδικηθεί, καθώς δεν ξέρω πολλά έργα με τόση πληρότητα. Θλίβομαι όταν βλέπω αυτήν την έκδοση σε παζάρια βιβλίου και είναι από τους βασικούς λόγους να επισκεφθείτε ένα τέτοιο για να το πάρετε σε αστεία τιμή. Αν θέλετε έναν μπούσουλα για να ξεκινήσετε το ταξίδι στη σύγχρονη ιστορία της πόλης μας, δεν πιστεύω πως υπάρχει καλύτερο βιβλίο από το τρίτομο αυτό έργο.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ, Απόστολος, Συγγραφείς

Ένα από τα κλασσικότερα ιστορικά βιβλία για τη Θεσσαλονίκη

vivlioniki158

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ιστορία της Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Απόστολος Παπαγιαννόπουλος

Έκδοση: Ρέκος (1982)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Αν και τα τελευταία χρόνια τα βιβλία για την Θεσσαλονίκη, ιστορικά ή λογοτεχνικά, έχουν αυξηθεί σημαντικά σε αριθμό, πριν από περίπου 30-40 χρόνια κυκλοφορούσαν σχετικά λίγα. Ουσιαστικά μετά το 1985, όταν και έγινε ο εορτασμός των 2300 χρόνων από την ίδρυση της Θεσσαλονίκης, άρχισαν οι ερευνητές και οι ιστορικοί να ασχολούνται περισσότερο με την ιστορία της πόλης και το αντικείμενο αυτό να ξεφεύγει από τα επιστημονικά συγγράματα και περιοδικά και να γίνεται προσβάσιμο στον κόσμο. Από τα πιο κλασσικά βιβλία, που κυκλοφόρησε πριν το 1985 και για πολλά χρόνια αποτελούσε σημείο αναφοράς, είναι το βιβλίο για το οποίο θα μιλήσουμε σε αυτήν την ανάρτηση.

Η έκδοση είναι πάρα πολύ καλή ποιοτικά. Χάρτινη κουβερτούρα αγκαλιάζει το σκληρό, δερματόδετο εξώφυλλο. Στις περίπου 390 σελίδες του, υπάρχουν πάρα πολλές φωτογραφίες και σχέδια. Βιβλιογραφία και ευρετήρια υπάρχουν στο πίσω μέρος του βιβλίου. Σημειώσεις υπάρχουν στο τέλος πολλών σελίδων. Στην αρχή επίσης υπάρχει ένα χρονολόγιο, με αναφορές σε γεγονότα από το 3000 π.Χ. έως το 1925 μ.Χ.

Το βιβλίο χωρίζεται σε 7 βασικά μέρη και αυτά με τη σειρά τους σε μικρότερα κεφάλαια. Τα 7 μέρη είναι τα εξής:

  • Αρχαίοι-Ελληνιστικοί Χρόνοι: Αναφορές για τα χρόνια των Μακεδόνων, λίγο πριν την ίδρυση της Θεσσαλονίκης έως και τα πρώτα χρόνια ζωής της πόλης
  • Ρωμαϊκοί Χρόνοι: Από την κατάκτηση της Μακεδονίας από τους Ρωμαίους έως περίπου την ίδρυση της Κωνσταντινούπολης. Γίνονται αναφορές στην άφιξη του Απόστολου Παύλου, στον Γαλέριο, στον Άγιο Δημήτριο.
  • Βυζαντινοί Χρόνοι: Καλύπτει χρονικά την χιλιετία του Βυζαντίου και φτάνει έως την άλωση της Θεσσαλονίκης από τους Οθωμανούς το 1430.
  • Νεώτεροι Χρόνοι: Μιλάει ουσιαστικά για τα χρόνια από την Οθωμανική Άλωση έως τα μέσα της δεκαετίας του 1920.
  • Σύγχρονη Εποχή: Αναφέρεται στο σήμερα, όπου ο αναγνώστης θα πρέπει να θυμάται ότι είναι το 1982, όχι το 2015!
  • Μνημεία της Θεσσαλονίκης: Εδώ υπάρχουν αναφορές στα Ρωμαϊκά μνημεία και στις διάφορες εκκλησίες, νεότερες ή παλαιότερες, που κοσμούν την πόλη. Λείπουν δυστυχώς αναφορές σε Οθωμανική μνημεία…
  • Νεώτερη Αρχιτεκτονική Κληρονομιά: Σύντομο κεφάλαιο, όπου γίνεται λόγος για κτίσματα του τελευταίου αιώνα, για την Άνω Πόλη κα.

Σε γενικές γραμμές το βιβλίο παρουσιάζει ενδιαφέρον. Διαβάζεται ιδιαίτερα εύκολα ακόμη και από κάποιον, που είναι άσχετος με την ιστορία της πόλης και νομίζω ότι γενικά απευθύνεται σε άτομα, που τώρα αρχίζουν να ψάχνουν πράγματα για το παρελθόν και το παρόν της Θεσσαλονίκης. Βέβαια το βιβλίο, που έχω εγώ είναι όπως είπα του 1982, κυκλοφορεί νέα έκδοση, του 1995, η οποία πιστεύω θα είναι αρκετά ανανεωμένη.

Στα αρνητικά του βιβλίου, η έλλειψη αναφορών στο Οθωμανικό παρελθόν της πόλης μας, καθώς και τον πολιτισμό, που οι Οθωμανοί έφεραν εδώ. Όπως είπα και πριν, δεν βρίσκω λογικό το να υπάρχουν ελάχιστες αναφορές στα Οθωμανικά μνημεία, αν και αυτό εξέφραζε φαντάζομαι την γενικότερη λογική, υποβάθμισης μισής χιλιετίας, στην οποία η Θεσσαλονίκη ήταν υπό Οθωμανικό έλεγχο. Ακόμη κι έτσι, θεωρό αδιανόητο να μην γίνεται λόγος στα μνημεία της πόλης μας για τον Λευκό Πύργο, το Μπεζεστένι, το Μπέη Χαμάμ και άλλα πολλά μνημεία, που σήμερα έχουν προστεθεί στα στολίδια της Θεσσαλονίκης.

Σε γενικές γραμμές πάντως το βρήκα ευχάριστο. Κυρίως σαν βιβλίο αναφοράς προτείνω να διαβαστεί και πάντοτε έχοντας στο νου, ότι μιλάμε για κείμενο, που γράφτηκε τουλάχιστον 30 χρόνια πριν. Για την περίοδο πάντως, που κυκλοφόρησε, αποτελούσε βασικό έργο για το παρελθόν της πόλης και διατήρησε την αξία του για πάρα πολλά χρόνια. Ίσως είναι άδικο να συγκρίνεται με νεώτερα συγγράμματα. Το βρήκα σε άριστη κατάσταση σε παλαιοβιβλιοπωλείο στο Μπιτ Παζάρ με €10, η έκδοση αυτή δεν υπάρχει στα βιβλιοπωλεία, εκεί θα βρείτε την νεώτερη, που κοστίζει περίπου €55.

Σχολιάστε

Filed under ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ, Απόστολος, Συγγραφείς

Ένας από τους πιο κλασσικούς οδηγούς μνημείων της Θεσσαλονίκης

vivlioniki042

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Μνημεία της Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Απόστολος Παπαγιαννόπουλος

Έκδοση: Ρέκος (1983)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €8

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Από τα πιο κλασσικά βιβλία, που έχουν γραφτεί για την Θεσσαλονίκη, είναι και αυτό για το οποίο θα μιλήσουμε σήμερα. Πρόκειται για έναν οδηγό μνημείων, που είχε γράψει ο Απόστολος Παπαγιαννόπουλος το 1983 και το οποίο συνεχίζει να κυκλοφορεί ακόμη και σήμερα.

Η έκδοση που έχω εγώ είναι αυτή του 1983, το βιβλίο όμως είχε επανακυκλοφορήσει σε νέα έκδοση, χωρίς να γνωρίζω όμως αν έχουν γίνει προσθήκες και ποιες είναι αυτές. Στο βιβλίο που έχω εγώ, η έκδοση είναι λιτή, όμορφη (για τα δεδομένα της εποχής), με πολλές ωραίες φωτογραφίες και σχήματα. Στο τέλος υπάρχει και η βιβλιογραφία, με αρκετούς ενδιαφέροντες τίτλους. Επίσης, υπάρχει και ξεχωριστός χάρτης, για τον εύκολο εντοπισμό των μνημείων. Ο χάρτης μπορεί ακόμη και σήμερα να φανεί χρήσιμος για όποιον θέλει να επισκεφτεί τα προτεινόμενα μέρη.

Το βιβλίο χωρίζεται σε 4 βασικά κομμάτια:

Το πρώτο αναφέρεται στην ιστορία της πόλης, από την εποχή που πρωτοκατοικήθηκε η περιοχή, μέχρι την απελευθέρωση της πόλης, το 1912. Για την εποχή που γράφτηκε και με δεδομένο ότι μιλάμε για ένα είδος οδηγού πόλης, το βρίσκω υπερπλήρες.

Το δεύτερο κομμάτι, που είναι και το βασικότερο, μιλάει για τα μνημεία της πόλης. Ξεκινά με τα Ελληνιστικά και Ρωμαϊκά μνημεία, στη συνέχεια αναφέρεται στους Χριστιανικούς Ναούς και ακολουθούν αναφορές για τα Μουσουλμανικά μνημεία της πόλης. Το κομμάτι για τους ναούς είναι απείρως μεγαλύτερο από τα υπόλοιπα, περιγράφονται 21 ναοί. Στα θετικά το γεγονός ότι μιλάει και για τον Άγιο Παντελεήμονα, ναό ο οποίος είναι αδικημένος, σε σχέση με τους υπόλοιπους, καθώς δεν έχει αναδειχτεί όσο θα έπρεπε.

Το τρίτο κομμάτι μιλάει για νεώτερα μνημεία της Θεσσαλονίκης, καθώς και για δείγματα λαϊκής αρχιτεκτονικής στην Άνω Πόλη. Αυτό που είναι ενδιαφέρον σε αυτό το κομμάτι του βιβλίου, είναι το γεγονός ότι υπάρχουν αναφορές για κτίρια, τα οποία μόλις τα τελευταία χρόνια σώθηκαν από την αντιπαροχή. Οι φωτογραφίες της Βίλα Μπιάνκα είναι ένα τέτοιο παράδειγμα.

Το τέταρτο κομμάτι θα ενδιαφέρει μάλλον κυρίως πολιτικούς μηχανικούς και ερευνητές της πόλης, καθώς έχει τις διοικητικές πράξεις, με τις οποίες τα διάφορα μνημεία κρίθηκαν ότι χρήζουν ειδικής κρατικής προστασίας (έγιναν διατηρητέα δηλαδή).

Η γλώσσα του κειμένου είναι απλή, ώστε να μπορεί ο κάθε ένας να την καταλάβει. Οι περιγραφές των κτιρίων είναι ζωντανές και βοηθούν ιδιαίτερα τον αναγνώστη, αν έχει το βιβλίο μαζί του, κατά την επίσκεψή του σε ένα από τα μνημεία. Η έκδοση θεωρήθηκε τόσο καλή, ώστε μεταφράστηκε στα αγγλικά, στα γερμανικά και ίσως και σε άλλες γλώσσες.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε. Σίγουρα τα στάνταρ τέτοιων οδηγών έχουν αλλάξει ίσως από την εποχή, που πρωτογράφτηκε το βιβλίο, αλλά το υλικό είναι καλό. Φυσικά πρόκειται για βιβλία, τα οποία καλό είναι να επανεκδίδονται σε τακτά χρονικά διαστήματα με ανανεώσεις του υλικού που περιέχουν. Μέσα σε αυτά τα 31 χρόνια που πέρασαν, έχουν γίνει σπουδαίες ανακαλύψεις από τους αρχαιολόγους και τους ιστορικούς, έχουν αναδειχθεί πολλά μνημεία και έχουμε νέες πληροφορίες. Αρνητική εντύπωση προκαλεί το γεγονός, ότι δεν υπάρχουν πολλές αναφορές για τον Λευκό Πύργο, σύμβολο της πόλης μας. Νομίζω πως θα έπρεπε να υπάρχει ξεχωριστό κείμενο για αυτόν, καθώς πολύς κόσμος έρχεται στην πόλη για να τον δει και φαντάζομαι θα ήθελε να μάθει περισσότερες πληροφορίες για αυτόν, πέρα από το ότι αποτελούσε μέρος των Τειχών της πόλης.

Σχολιάστε

Filed under ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ, Απόστολος, Συγγραφείς