Category Archives: ΚΟΛΩΝΑΣ, Βασίλης

Γενικά στοιχεία για τη βιομηχανική και επιχειρηματική ζωή της Θεσσαλονίκης στις αρχές του 20ου αιώνα

 

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ Α’

Τίτλος: Αρχές της βιομηχανίας στη Θεσσαλονίκη (1870-1912)

Συγγραφέας: Βασίλης Κολώνας, Όλγα Τραγανού-Δεληγιάννη

Έκδοση: Κοινωφελές Ίδρυμα ΕΤΒΑ (1987)

ISBN: –

Τιμή: –

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ Β’

Τίτλος: Επιχειρηματικοί τόποι της Θεσσαλονίκης στις αρχές του εικοστού αιώνα

Συγγραφέας: Ευάγγελος Χεκίμογλου

Έκδοση: Πολιτιστική Εταιρεία Επιχειρηματιών Βορείου Ελλάδος (2001)

ISBN: 960-86752-2-7

Τιμή: Περίπου €15

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΩΝ

Στην ανάρτηση αυτή θα δούμε δύο βιβλία, τα οποία επέλεξα να τα παρουσιάσω μαζί καθώς έχουν αρκετά κοινά σημεία. Πέρα από το ίδιο θέμα, αμφότερα βγήκαν με αφορμή κάποιες εκθέσεις, που είχαν γίνει με τον ίδιο τίτλο και θα μπορούσε ίσως κάποιος να τα χαρακτηρίσει «λευκώματα» λόγω των πολλών φωτογραφιών, που έχουν, αν και είναι μικρά σε μέγεθος βιβλία. Φυσικά υπάρχουν και διαφορές ως προς την αισθητική και ως προς το γεγονός ότι το πρώτο επικεντρώνεται κυρίως στις βιομηχανίες της πόλης, ενώ το δεύτερο γενικότερα ως προς την επιχειρηματική κίνηση της πόλης.

Και οι δύο εκδόσεις είναι όμορφες με πολύ φωτογραφικό υλικό. Χρονικά τις χωρίζουν 14 χρόνια. Θα μπορούσαν ίσως τα κείμενα και στα δύο βιβλία να χρησιμοποιήσουν κάπως μεγαλύτερος χαρακτήρες, καθώς χρειάστηκα τα γυαλιά μου για να τα διαβάσω ξεκούραστα. Οι εικόνες πάντως είναι καθαρές. Στο τέλος και των δύο βιβλίων υπάρχουν σημειώσεις και οι βιβλιογραφικές πηγές. Το πρώτο βιβλίο έγινε με την υποστήριξη της ΕΤΒΑ (Ελληνική Τράπεζα Βιομηχανικής Ανάπτυξης), την οποία θα θυμούνται νομίζω όσοι είναι συνομήλικοί μου (κοντά στα 40 δηλαδή). Το δεύτερο βιβλίο έγινε με τη συνεργασία του Κέντρου Ιστορίας Θεσσαλονίκης.

Όπως είπα και προηγουμένως, το πρώτο βιβλίο κινείται κυρίως γύρω από τη βιομηχανική ζωή στη Θεσσαλονίκη και δη από το τέλος του 19ου αιώνα έως το 1912. Βέβαια η πόλη δεν μπορεί να χαρακτηριστεί «βιομηχανική», ούτε να συγκριθεί με κάποιες από τις πόλεις στην Ευρώπη με τη βαριά βιομηχανία. Υπάρχουν δύο εισαγωγικά κείμενα των συγγραφέων με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, που αξίζει να διαβαστούν πριν πάει ο αναγνώστης να δει τις φωτογραφίες, παρέχουν πολλές ιστορικές λεπτομέρειες, αλλά και διάφορα άλλα στοιχεία, όπως για την αρχιτεκτονική των κτιρίων κτλ. Από εκεί και πέρα, στο κυρίως θέμα του βιβλίου, παρουσιάζονται διάφορες βιομηχανικές δομές, ιστορικά στοιχεία για αυτές και φωτογραφικό υλικό. Πιο συγκεκριμένα ο αναγνώστης θα διαβάσει για το Σιδηρόδρομο της Θεσσαλονίκης (σε μια εποχή, όπου υπήρχαν 3 σιδηροδρομικοί σταθμοί στην πόλη!), την Εταιρεία Κατασκευής και Εκμετάλλευσης του Λιμένα Θεσσαλονίκης (με το Μέγαρο Τελωνείου να υπάρχει ακόμη, στολίδι του Έλι Μοδιάνο), την Εταιρεία Υδάτων, το Εργοστάσιο Φωταερίου, την Εταιρεία Τροχιοδρόμων και Ηλεκτροφωτισμού (τραμ και ΔΕΗ δηλαδή…), την Εταιρεία Μονοπωλίου Οθωμανικών Καπνών Regie (από την οποία πήρε το όνομά της η περιοχή Ρεζί Βαρδάρ), τα Σφαγεία, η παλιά Ιχθυαγορά, ο Μύλος Αλλατίνι (υπάρχει ακόμη επί της Ανθέων), τα Νηματουργεία των Τόρρες-Μισραχή, του Σαΐα και του Τούρπαλη, τα Ζυθοποιεία Όλυμπος, Νάουσα, το Υφαντουργείο του Τόρρες, η Κεραμοποιεία Αλλατίνι. Το βιβλίο συνόδευε μια έκθεση, που είχε γίνει στο Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης από τις 4 έως τις 20 Σεπτεμβρίου του 1987.

Το δεύτερο βιβλίο όπως είπαμε έχει ως αντικείμενο γενικότερα την επιχειρηματική ζωή στη Θεσσαλονίκη και όχι μόνο τη βιομηχανική. Το βιβλίο επιμελήθηκε ο Ευάγγελος Χεκίμογλου, για αυτό τον αναφέρω ως συγγραφέα του έργου. Η έκδοση συνόδευε μια έκθεση, που είχε γίνει στο Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης τον Νοέμβριο του 2001, όπου παρουσιάστηκε υλικό από τη συλλογή του Άγγελου Παπαϊωάννου. Εδώ προλογίζουν ο τότε δήμαρχος Θεσσαλονίκης Βασίλης Παπαγεωργόπουλος, ο τότε αντιδήμαρχος πολιτισμού Νίκος Μακραντωνάκης και ο πρόεδρος της ΠΕΕΒΕ Σταύρος Ανδρεάδης. Το κυρίως θέμα αυτού του βιβλίου χωρίζεται σε 9 κεφάλαια, στα οποία ο αναγνώστης μπορεί να διαβάσει και κυρίως να δει υλικό από χώρους της πόλης, όπου ασκούνταν η επιχειρηματική δραστηριότητα. Βιομηχανικά κτίρια έξω από την πόλη, κτίρια στην προκυμαία, οι αγορές στην οδό Βενιζέλου, στην οδό Εγνατίας, στην οδό Γιαλού (τα Λαδάδικα ουσιαστικά) και στην οδό Φράγκων, το Λιμάνι της πόλης και τον Σιδηρόδρομό της καθώς επίσης και ένα κεφάλαιο για την περιοχή του Λευκού Πύργου, στο εντάσσεται η Ηλεκτρική Εταιρεία Θεσσαλονίκης, αν και αυτή βρισκόταν πιο πέρα. Στο βιβλίο αυτό εκτός από τις βιομηχανίες ο αναγνώστης θα δει στοιχεία για την αγορά στο Καπάνι, την Ιχθυαγορά, τις τράπεζες στο Φραγκομαχαλά, κάποια ξενοδοχεία κα. Χρονικά εδώ κινούμαστε έως τη Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917.

Προσωπικά βρήκα και τα δυο βιβλία ενδιαφέροντα. Δεν έχουμε δα και πάρα πολύ υλικό σχετικά με τη βιομηχανική και επιχειρηματική ιστορία της πόλης (υπάρχει βέβαια το 5τομο της ΠΕΕΒΕ, για το οποίο ευελπιστώ να μιλήσουμε κάποια άλλη φορά στο μέλλον), οπότε οι εικόνες και τα κείμενα των βιβλίων δίνουν στον αναγνώστη μια γενική εικόνα για την εποχή των πρώτων βημάτων στην πόλη αυτών των δραστηριοτήτων. Το πρώτο βιβλίο θα το βρείτε μόνο σε παλαιοβιβλιοπωλεία, ενώ το δεύτερο κυκλοφορεί ακόμη.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ΚΟΛΩΝΑΣ, Βασίλης, Συγγραφείς, ΤΡΑΓΑΝΟΥ-ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗ, Όλγα, ΧΕΚΙΜΟΓΛΟΥ, Ευάγγελος

Το βιβλίο, που ανέδειξε το έργο του Vitaliano Poselli στους Θεσσαλονικείς

img022

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ο αρχιτέκτονας Vitaliano Poselli – Τα έργα του στη Θεσσαλονίκη του 19ου αιώνα

Συγγραφέας: Βασίλης Κολώνας, Λένα Παπαματθαιάκη

Έκδοση: Παρατηρητής (1980)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €11

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν από αρκετό καιρό είχαμε παρουσιάσει στη Vivlioniki το βιβλίο της Ζωρζέττα Ποζέλλι, εγγονής του Vitaliano Poselli, στο οποίο η συγγραφέας μιλούσε για τη ζωή του παππού της. Στο βιβλίο αυτό ανέφερε για την επίσκεψη, που είχε κάνει ο Βασίλης Κολώνας και για το γεγονός ότι αυτός είχε ανακαλύψει και αναδείξει το έργο του μεγάλου αρχιτέκτονα, του οποίου τα κτίρια, όσα έχουν διασωθεί ως τις μέρες μας, αποτελούν κοσμήματα για την πόλη μας. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι αυτό, στο οποίο ο Κολώνας μαζί με την Λένα Παπαματθαιάκη έκαναν γνωστό τον Ποζέλλι στους Θεσσαλονικείς.

Η έκδοση είναι μέτρια προς κακή. Αποτυχημένη επιλογή εξώφυλλου, ούτε ο τίτλος δεν γράφτηκε σωστά. Πολλές φωτογραφίες, ασπρόμαυρες όλες και αρκετά αρχιτεκτονικά σχέδια. Κακή επιμέλεια για ένα έργο, το οποίο απέδειξε τη σημασία του με την αναγνώριση του Ποζέλλι κατά τα επόμενα χρόνια. Βιβλιογραφικά στοιχεία υπάρχουν στο τέλος, ενώ σημειώσεις υπάρχουν στο κάτω μέρος κάποιων σελίδων. Το βιβλίο το προλογίζει ο Γιώργος Ιωάννου. Νομίζω ότι ένα τόσο σημαντικό έργο για την Θεσσαλονίκη αξίζει μια δεύτερη έκδοση, βελτιωμένη και πιο καλαίσθητη.

Τη Λένα Παπαματθαιάκη πρώτη φορά τη βλέπουμε στη Vivlioniki, αλλά ο Βασίλης Κολώνας μας έχει χαρίσει μερικά εξαιρετικά βιβλία με θέμα τη Θεσσαλονίκη (μπορείτε να δείτε έργα του εδώ, εδώ και εδώ).

Αφορμή για τη συγγραφή του βιβλίου στάθηκε μια εργασία, που έκαναν οι φοιτητές τότε της Αρχιτεκτονικής Κολώνας και Παπαματθαιάκη, πάνω στο Γενί Τζαμί (το παλιό Αρχαιολογικό Μουσείο για τους παλαιότερους). Μέσα από αυτήν την εργασία ανακάλυψαν το έργο του Ποζέλλι και σε συνδυασμό με την έλλειψη βιβλιογραφίας σχετικά με τη δουλειά του έκαναν μία έρευνα πάνω στα κτίρια, που υπέγραψε ο διάσημος πλέον αρχιτέκτονας.

Πριν το κύριο μέρος του βιβλίου, υπάρχουν δύο μικρά κεφάλαια, το ένα με βιογραφικά στοιχεία του Ποζέλλι και το άλλο με μια σύντομη αναφορά για τη Θεσσαλονίκη του 19ου αιώνα. Άλλωστε ο Ποζέλλι έχτισε τα κτίριά στα τέλη του 19ου αιώνα και στα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα.

Υπάρχουν αναφορές για 14 έργα του Ιταλού αρχιτέκτονα, τα οποία έχουν ταξινομηθεί σε 4 κατηγορίες:

  • Δημόσια κτίρια (Φιλοσοφική Σχολή, Διοικητήριο, Γ’ Σώμα Στρατού)
  • Θρησκευτικά κτίρια (Καθολική Εκκλησία, Αρμένικη Εκκλησία, Γενί Τζαμί, Συναγωγή Μπετ Σαούλ)
  • Εμπορικά κτίρια (Τράπεζα Θεσσαλονίκης, Στοά Λομπάρντο)
  • Πύργοι (Βίλα Αλλατίνι, Βίλα Ίντα, Βίλα Μπαρτζανκιάν, Βίλα Μορπούργκο και Μύλοι Αλλατίνι)

Για κάθε ένα από αυτά τα κτίρια γίνεται ιστορική αναφορά, δίνονται κάποια γενικά στοιχεία και λεπτομέρειες σχετικά με την αρχιτεκτονική τους, όσα τουλάχιστον κατάφεραν να βρούνε οι συγγραφείς, Επίσης υπάρχει φωτογραφικό υλικό, παλαιό και νέο (όταν λέμε νέο εννοούμε του 1980 κοντά, όταν και κυκλοφόρησε το βιβλίο).

Ακολουθούν κάποια πολύ ενδιαφέροντα κεφάλαια σχετικά με τον εκλεκτικισμό, το αρχιτεκτονικό ύφος, το οποίο κυριάρχησε στη Θεσσαλονίκη και το οποίο υπάρχει σε πολλά κτίρια της πόλης, τα οποία οι περισσότεροι επιμένουν να αποκαλούν «νεοκλασικά». Το κεφάλαιο για την αρχιτεκτονική του Ποζέλλι δεν το κατάλαβα, καθώς χρειάζεται κάποιος να έχει εξειδικευμένες αρχιτεκτονικές γνώσεις για να το κατανοήσει. Τέλος ενδιαφέρον παρουσιάζει και το κεφάλαιο σχετικά με τη σύγχρονη αντιμετώπιση του εκλεκτικισμού. Βλέπετε σήμερα πολλοί αναρωτιούνται για ποιο λόγο και πώς χάθηκαν πολλά από αυτά τα κτίρια στην περιοχή των Εξοχών ή γιατί δεν διατηρούνται, αλλά πριν ούτε 40 χρόνια ο κόσμος τα έβλεπε μάλλον με στραβό μάτι.

Το βιβλίο παρά την κακή ποιότητα έκδοσής του, αποτελεί για μένα ένα από τα σημαντικότερα έργα, που έχουν κυκλοφορήσει για την πόλη μας. Ανέδειξε το έργο ενός σπουδαίου αρχιτέκτονα,  ο οποίος χάρισε στη Θεσσαλονίκη κάποια από τα ομορφότερα έργα του. Εγώ το βλέπω και ως μια δικαίωση, καθώς για πάνω από μισό αιώνα το έργο του Ποζέλλι δεν μπορούσε να κολλήσει στην προσπάθεια «εξελληνισμού» της Θεσσαλονίκης και για αυτό έμενε άγνωστο. Παρά τις πολλές παρεμβάσεις, που υπέστησαν όσα κτίρια διασώθηκαν, ο κεντρικός τους χαρακτήρας επιβίωσε. Σήμερα πολλοί περισσότεροι Θεσσαλονικείς είναι πια ευαισθητοποιημένοι σχετικά με την αρχιτεκτονική κληρονομιά της πόλης τους και πιστεύω πως σε αυτό συνέβαλλε και το βιβλίο αυτό. Δύσκολα θα το βρείτε στα ράφια των βιβλιοπωλείων, αλλά νομίζω πως αξίζει τον κόπο να το ψάξετε.

Σχολιάστε

Filed under ΚΟΛΩΝΑΣ, Βασίλης, ΠΑΠΑΜΑΤΘΑΙΑΚΗ, Λένα, Συγγραφείς

Το εξαιρετικό βιβλίο του Κολώνα για τη Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών

Σάρωση_20160729

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών – Εικονογραφία της συνοικίας των Εξοχών (1885-1912)

Συγγραφέας: Βασίλης Κολώνας

Έκδοση: University Studio Press (2014)

ISBN: 978-960-12-2199-1

Τιμή: Περίπου €50

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στη βιβλιογραφία σχετικά με τη Θεσσαλονίκη, τόσο στη λογοτεχνία, όσο και στα υπόλοιπα είδη του γραπτού λόγου, πολλά είναι τα έργα, που ξεχωρίζουν. Από αυτά κάποια λίγα είναι τόσο καλά και τόσο σημαντικά, που προσωπικά τα χαρακτηρίζω μνημειώδη. Η σημερινή ανάρτηση μιλάει για ένα τέτοιο βιβλίο, το οποίο μπορεί να κυκλοφόρησε σχετικά πρόσφατα, αλλά αποτελεί αντικείμενο εργασίας του συγγραφέα για πάνω από 30 χρόνια. Μιλάμε για το ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΟ «Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών» του Βασίλη Κολώνα.

Η έκδοση είναι άριστη. Υπάρχουν αμέτρητες φωτογραφίες, που μεταφέρουν τον αναγνώστη με μοναδικό τρόπο στην εποχή του παρελθόντος και σε μία Θεσσαλονίκη της οποίας την εικόνα νοσταλγούν πολλοί οι παλαιότεροι και θαυμάζουν οι νεώτεροι. Κείμενα ευανάγνωστα. Στο τέλος υπάρχουν οι πηγές των εικόνων, οι οποίες προέρχονται από κρατικά αρχεία, οργανισμούς της Ελλάδος και του εξωτερικού, ιδιωτικές συλλογές, έντυπα κα. Επίσης υπάρχει ευρετήριο ονομάτων. Τα κείμενα είναι σε στήλες. Εξαιρετική και αψεγάδιαστη δουλειά στο σύνολό της.

Τον Κολώνα τον γνωρίσαμε στη Vivlioniki μέσα από άλλα δύο έργα του, ένα για τη σύγχρονη αρχιτεκτονική στη Θεσσαλονίκη και ένα , που μιλούσε για τα ξενοδοχεία της πόλης μας. Αμφότερα είναι σημαντικότατα έργα. Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών ξεκίνησε, υπό μία έννοια, να γράφεται το 1978, όταν ο Κολώνας, φοιτητής τότε της αρχιτεκτονικής, έπρεπε να μελετήσει το Γενί Τζαμί, που εκείνη την εποχή ήταν λιγό πολύ άγνωστο στους περισσότερους. Στη συνέχεια θα ασχοληθεί με το έργο του Βιταλιάνο Ποζέλλι, γεγονός, που μαρτυρά και η εγγονή του Ιταλού αρχιτέκτονα στο βιβλίο της για τον παππού της. Το βιβλίο της ανάρτησής μας βασίζεται στη διδακτορική διατριβή, του Κολώνα, που υποστηρίχθηκε το 1991. Έκτοτε η έρευνά συνεχίστηκε και με τη βοήθεια της τεχνολογίας ολοκληρώθηκε αυτό το σημαντικότατο έργο, που αποκαλύπτει στον αναγνώστη τη μαγευτική Θεσσαλονίκη της περιοχής των Εξοχών ή για να καταλαβαίνουν όλοι, την «περιοχή με τα υπέροχα σπίτια της Βασ. Όλγας». Βέβαια το έργο δεν περιορίζεται μόνο στα κτίρια, που βρίσκονται πάνω στη γνωστή λεωφόρο, αλλά επεκτείνεται σε όλα τα κτίσματα ανατολικά του Λευκού Πύργου έως τη σημερινή Σοφούλη.

Υπάρχουν 4 βασικά κεφάλαια στο βιβλίο:

  • Στο πρώτο κεφάλαιο περιγράφεται η εικόνα της Θεσσαλονίκης στο πέρασμα από τον 19ο προς τον 20ο αιώνα. Οι πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές, που έγιναν εκείνη την περίοδο έπαιξαν σημαντικότατο ρόλο στην ανάπτυξη αυτής της περιοχής, που έμελλε να αλλάξει τη φυσιογνωμία της πόλης, η οποία έμενε περίπου η ίδια για πολλούς αιώνες.
  • Στο δεύτερο κεφάλαιο περιγράφονται όλες εκείνες οι εργασίες, που έπρεπε να γίνουν, ώστε να γεννηθεί η νέα συνοικία. Εξαιρετικό σε αυτό το κεφάλαιο, το κομμάτι, που μιλάει για την εθνοκοινωνική σύνθεση του πληθυσμού, με πληροφορίες, που ο σημερινός κάτοικος της Θεσσαλονίκης ίσως δεν μπορεί να πιστέψει, όπως για παράδειγμα τη συμβίωση στην ίδια περιοχή Εβραίων, Μουσουλμάνων και Χριστιανών.
  • Το τρίτο κεφάλαιο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και το κυρίως μενού του βιβλίου. Εδώ γίνονται λεπτομερείς αναφορές στα κτίσματα, τόσο τα δημόσια, όσο και τα ιδιωτικά. Με πάρα πολλές φωτογραφίες, κάποιες παλιές και κάποιες από τα τελευταία χρόνια ζωής μερικών εξ αυτών των αρχιτεκτονικών στολιδιών. Διαβάζοντας το κείμενο παράλληλα, προσωπικά ένιωσα μια πίκρα, για την εικόνα μίας πόλης, που είναι πλέον σχεδόν αδύνατον να επανέλθει στην παλαιότερη μορφή της. Είναι συγκλονιστικό το να βλέπεις αριστουργήματα να τα έχουν αφήσει να σβήσουν, ώστε να γκρεμιστούν και να χτισθούν τα εκτρώματα, που συναντάμε σήμερα εκατέρωθεν της Βασ. Όλγας ή στις γύρω από αυτήν περιοχές. Ειδικά οι πληροφορίες για τη μοίρα των ιδιωτικών οικιών είναι συγκλονιστικές. Ακόμη και αν δεν θέλετε να διαβάσετε τα όσα γράφει το βιβλίο, αξίζει να δείτε τις φωτογραφίες του.
  • Στο τέταρτο και τελευταίο κεφάλαιο ο Κολώνας μας βάζει και μέσα σε αυτά τα σπίτια, πάλι με τη βοήθεια των φωτογραφιών, με πληροφορίες πολλές για τη διακόσμηση και τη μορφολογία των κτιρίων αυτών.

Ακολουθεί ο εξαιρετικός επίλογος, αν και ο Κολώνας δίνει τον τίτλο «Αντί επιλόγου».

Νομίζω ότι έχει γίνει κατανοητό το πόσο εκτιμώ αυτό το έργο. Σε αξία το τοποθετώ δίπλα στο βιβλίο του Δημητριάδη για την τοπογραφία της Θεσσαλονίκης στην Τουρκοκρατία και στο βιβλίο των Νικολαΐδου-Κουρκουτίδου, Μαυροπούλου και Μπακιρτζή για τα ψηφιδωτά της πόλης μας. Πρόκειται για ένα έργο, το οποίο διαφυλάσσει τη μνήμη μιας περιοχής, που η δημιουργία της πριν πάνω από έναν αιώνα είχε αλλάξει όχι μόνο την εικόνα της πόλης, αλλά και τις σχέσεις μεταξύ των Θεσσαλονικέων κατοίκων της. Για πρώτη φορά πολίτες κάθε θρησκείας της πόλης γινόντουσαν γείτονες και συμβίωναν στην ίδια γειτονιά. Η πόλη αποκτούσε τη μορφή μιας Ευρωπαϊκής μεγαλούπολης, την οποία έχουν θαυμάσει όλοι οι περιηγητές και οι συγγραφείς. Πρέπει αυτό το βιβλίο να διαβαστεί από όλους ή ακόμη και αν δεν διαβαστεί πρέπει να ξεφυλλιστεί από όλους τους κατοίκους της σημερινής πόλης. Αν θέλουμε να αλλάξουμε την εικόνα της Θεσσαλονίκης, το βιβλίο αυτό αποτελεί μία από τις πολλές πυξίδες, που θα χρειαστούν.

1 σχόλιο

Filed under ΚΟΛΩΝΑΣ, Βασίλης, Συγγραφείς

Σύγχρονη ιστορία των ξενοδοχείων της Θεσσαλονίκης

Σάρωση_20160111

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Εκατό χρόνια φιλοξενίας – Τα ξενοδοχεία της Θεσσαλονίκης (1914-2014)

Συγγραφέας: Βασίλης Κολώνας

Έκδοση: University Studio Press (2015)

ISBN: 978-960-12-2245-5

Τιμή: Περίπου €40

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το τέλος του 2015 και πιο συγκεκριμένα η περίοδος των εορτών επιφύλασσε για το χώρο του βιβλίου πολλές και καλές εκδόσεις, όπως συνηθίζεται άλλωστε. Μία από αυτές, που ξεχώρισε για το υλικό της και την ποιότητά της, είναι το αντικείμενο της σημερινής ανάρτησης.  Ο Βασίλης Κολώνας μας ξεναγεί στον άγνωστο για τους περισσότερους κόσμο των ξενοδοχείων της Θεσσαλονίκης.

Η έκδοση είναι άριστη. Πλαστικοποιημένο εξώφυλλο με φωτογραφία της Παλιάς Παραλίας μπροστά από το παλιό Μεντιτερανέ. Το φωτογραφικό υλικό είναι ιδιαίτερα πλούσιο και η εκτύπωση των φωτογραφιών αντάξια της συνολικής ποιότητας του βιβλίου. Δίγλωσση έκδοση, που για τέτοια βιβλία είναι πολύ σημαντική. Κείμενα ευανάγνωστα τοποθετημένα σε στήλες. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν ευρετήρια ονομάτων, κτιριών και φωτογραφιών. Από τα βιβλία «πολυτελείας», που στολίζουν τόσο για την εμφάνιση, όσο και για το περιεχόμενό τους μια βιβλιοθήκη. Η έκδοση στηρίχτηκε από την Ένωση Ξενοδόχων Θεσσαλονίκης.

Τα ξενοδοχεία της Θεσσαλονίκης, αν και είναι άμεσα συνδεδεμένα με την ιστορία του τόπου, δεν είχαν τύχει στο παρελθόν ιδιαίτερης προσοχής από συγγραφείς και ερευνητές. Κυκλοφορεί ένα βιβλίο, πάλι από τις εκδόσεις University Studio Press, σχετικά με τα χάνια, τα πανδοχεία και τα ξενοδοχεία της πόλης μας έως το 1917, αλλά για τα πιο σύγχρονα υπήρχαν μόνο περιστασιακές αναφορές σε κάποια βιβλία. Το έργο αυτό του Κολώνα λοιπόν έρχεται να καλύψει ένα τεράστιο κενό στη βιβλιογραφία της Θεσσαλονίκης. Αφορμή στάθηκε η επέτειος ενός αιώνα από την ίδρυση της Ένωσης Ξενοδόχων της πόλης μας.

Το υλικό του βιβλίου χωρίζεται σε 4 βασικά κεφάλαια, με χρονολογική σειρά:

  • Ξενοδοχεία, που εμφανίστηκαν στη Θεσσαλονίκη πριν τη Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917
  • Ξενοδοχεία, που δημιουργήθηκαν κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου
  • Ξενοδοχεία, που δημιουργήθηκαν μεταπολεμικά και έως τα τέλη του 20ου αιώνα
  • Ξενοδοχεία, που δημιουργήθηκαν στον 21ο αιώνα

Στις σελίδες του βιβλίου, πέρα από στοιχεία για την αρχιτεκτονική, τον εσωτερικό διάκοσμο και τους ιδιοκτήτες των ξενοδοχείων, ο αναγνώστης θα διαβάσει και για πολλά ιστορικά γεγονότα, τα οποία συνδέονται με τα μέρη αυτά. Το δε φωτογραφικό υλικό δεν περιορίζεται μόνο σε εικόνες από τις εξωτερικές όψεις των ξενοδοχείων, αλλά και σε επιστολόχαρτα, διαφημιστικό υλικό, αρχιτεκτονικά σχέδια κα.

Μεντιτερρανέ, Σπλέντιντ, Κολόμπο, Αστόρια, αλλά και πιο σύγχρονα όπως το Ηλέκτρα Παλλάς, το Μακεδονία Παλλάς, το Νικόπολις, το Δάιος και το Εξέλσιορ, κτίρια-ναοί της φιλοξενίας, αλλά και αρχιτεκτονικά στολίδια της πόλης μας, μαζί με εκατοντάδες άλλα, παρουσιάζονται σε αυτό το βιβλίο με μοναδικό τρόπο και πάντα με σεβασμό για την αγάπη και το μεράκι των ανθρώπων, που τα δούλεψαν. Η τουριστική αναγέννηση της πόλης μας τα τελευταία χρόνια, τα έφερε πάλι στην επικαιρότητα. Η ανάγνωση του βιβλίου νομίζω θα σας φέρει πιο κοντά στις ιστορίες και τους μύθους, που κρύβουν τα κτίρια αυτά, είτε βρίσκονται έξω από την πόλη πια, είτε στο κέντρο της, είτε μόλις βραδιάσει και ανάψουν οι ταμπέλες με το νέον προς την αρχή της Εγνατίας.

3 Σχόλια

Filed under ΚΟΛΩΝΑΣ, Βασίλης, Συγγραφείς

Τα αρχιτεκτονικά στολίδια της Θεσσαλονίκης κατά τον τελευταίο αιώνα

vivlioniki128

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη 1912-2012: Η αρχιτεκτονική μιας εκατονταετίας

Συγγραφέας: Βασίλης Κολώνας

Έκδοση: University Studio Press (2012)

ISBN: 978-960-12-2132-8

Τιμή: Περίπου €55

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Αν ρωτήσεις κάποιον τι άποψη έχει για την ανοικοδόμηση της Θεσσαλονίκης τον τελευταίο αιώνα, το πιθανότερο είναι να σου πει ότι είναι αισχρή, ότι καταστράφηκε η πόλη, ότι για όλα φταίει η αντιπαροχή, ότι μας έπνιξαν τα μπετά κτλ. Και δεν θα έχει και απόλυτο άδικο, όντως ένα μέρος της πόλης καταστράφηκε εξαιτίας κάποιων ιδιαίτερων συνθηκών, τις οποίες είχε να αντιμετωπίσει η πόλη. Το βιβλίο αυτό μας δείχνει μια διαφορετική εικόνα. Δεν προσπαθεί να εξωραΐσει τα όποια λάθη έγιναν, δεν προσπαθεί να κρύψει τις ατέλειες, αλλά θέλει να αναδείξει τα κτίρια και τα έργα αυτά, τα οποία μπορεί να μην φαίνονται κρυμμένα πίσω από τόνους μπετόν, αλλά υπάρχουν τριγύρω μας, περπατώντας στο κέντρο της πόλης ή σε κάποιο προάστιο και σε κάποια από τις γειτονιές της Θεσσαλονίκης. Μην ξεχνάμε άλλωστε ότι η αρχιτεκτονική είναι η πρώτη από τις Καλές Τέχνες και τα μνημεία μιας πόλης τις περισσότερες φορές είναι έργα κάποιων καλλιτεχνών, συνήθως όχι γνωστών, των αρχιτεκτόνων.

Η έκδοση του βιβλίου είναι άριστη. Ποιότητα μοναδική στις φωτογραφίες (λεύκωμα θα το χαρακτήριζα), ευανάγνωστο βιβλίο, ευρετήριο αρχιτεκτόνων στο τέλος, ιδιαίτερα σημαντικό, αφού συνήθως τα ονόματά τους μένουν στην σκιά της δημοσιότητας, γραμμένα μόνο στα σχέδια της πολεοδομίας. Νομίζω ανήκει στα βιβλία-κοσμήματα μιας βιβλιοθήκης.

Το έργο-έρευνα δεν απευθύνεται μόνο σε αρχιτέκτονες, αν και κάποιος μηχανικός θα μπορέσει να το εκτιμήσει περισσότερο. Υπάρχουν ιστορικά στοιχεία με ιδιαίτερο ενδιαφέρον στις σελίδες, ενώ κάποιος αναγνώστης με λιγότερες σχετικές γνώσεις μπορεί να το ευχαριστηθεί απλά ξεφυλλίζοντάς το. Με χρονολογική σειρά το βιβλίο χωρίζεται σε 3 βασικά μέρη με τους εξής τίτλους:

  • Η αρχιτεκτονική της ανοικοδόμησης (1912-1940): Αν και όλο το κομμάτι αυτό του βιβλίου είναι τρομερά ενδιαφέρον, προσωπικά μου άρεσε περισσότερο η λεπτομερής παρουσίαση του σχεδίου Hébrard, μιας από τις πολλές «χαμένες ευκαιρίες» της Θεσσαλονίκης, ίσως την σπουδαιότερη. Και μόνο για την φωτογραφία με το πώς φαντάστηκε ο Γάλλος αρχιτέκτονας το Δημαρχείο και τα Δικαστήρια στην περιοχή όπου τώρα βρίσκεται η Αρχαία Ρωμαϊκή Αγορά, αξίζει να αγοράσετε το βιβλίο αυτό. Από εκεί και πέρα, οι αρχιτέκτονες θα διαβάσουν για μερικά από τα σημαντικότερα ονόματα αρχιτεκτόνων που δούλεψαν στην Θεσσαλονίκη. Είναι τόσα πολλά τα κτίρια, από τα περισσότερα περνάμε καθημερινά από έξω ή μπορεί και να δουλεύουμε σε αυτά, αλλά σπάνια μπορούμε να τα θαυμάσουμε.
  • Μεταπολεμική αρχιτεκτονική στη Θεσσαλονίκη (1947-1978): Το τέλος της Κατοχής έχει βρει μουδιασμένη όλη την Θεσσαλονίκη, με αποτέλεσμα η αρχιτεκτονική δραστηριότητα να είναι περιορισμένη. Η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται κυρίως από την «αντιπαροχή», το τεράστιο κύμα αστυφιλίας και τις ανάγκες για στέγαση να αυξάνονται δραματικά. Αλλά δεν λείπουν και κάποια μεγάλα έργα στην πόλη, τα οποία θα μείνουν κληρονομιά μέχρι τις μέρες μας. Η επιχωμάτωση της Νέας Παραλίας (αυτής που διαμορφώθηκε πρόσφατα), η Πλατεία Αριστοτέλους, η Πλατεία Ναυαρίνου, το Παλατάκι, μεγάλο μέρος της Πανεπιστημιούπολης, τα Δικαστήρια, ο Σιδηροδρομικός Σταθμός και το Αεροδρόμιο, αλλά και πολλά άλλα, αποτελούν έργα αυτής της περιόδου
  • Η σημερινή πόλη (1978-2012): Μετά τον σεισμό του 1978, η πόλη βρίσκει την κατάλληλη δικαιολογία για να «ξεφορτωθεί» παλαιότερα κτίσματα με την δικαιολογία της επικινδυνότητας. Άξια λόγου έργα είναι η ανάπλαση των Λαδάδικων και της Μονής Λαζαριστών, το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, το Νέο Δημαρχείο, η επέκταση της Οδοντιατρικής Σχολής (δεν είναι και η σημαντικότερη, αλλά ήθελα να τιμήσω λίγο και την σχολή μου!), το Μέγαρο Μουσικής και φυσικά η ανάπλαση της Νέας Παραλίας. Υπάρχουν και πολλά άλλα δημόσια και ιδιωτικά έργα, τα οποία μπορείτε να χαρείτε και να θαυμάσετε βέβαια.

Σίγουρα κάποια πράγματα θα μπορούσαν να γίνουν καλύτερα, πάντα θα ισχύει αυτό. Και σίγουρα η νοσταλγία θα μας κάνει να νομίζουμε ότι το παρελθόν ήταν καλύτερο σε όλα του. Όπως είπα και στην αρχή, δεν είναι σκοπός του βιβλίου να αγιοποιήσει κανέναν. Αυτό που καταφέρνει είναι να μας παρουσιάσει με μοναδικό τρόπο μερικά από τα στολίδια της Θεσσαλονίκης και να τα αναδείξει. Ίσως αν ακούγαμε περισσότερο τους αρχιτέκτονες, η πόλη μας να ήταν καλύτερη. Χαζεύοντας κάποια από τα αρχιτεκτονικά σχέδια, σίγουρα δεν μπορώ να κρίνω επιστημονικά, αλλά διακρίνω μια φαντασία και ένα όραμα, τα οποία για διάφορους λόγους (που δεν είναι του παρόντος να συζητηθούν) δεν ακολουθήθηκαν. Πιστεύω πως το βιβλίο θα σας αρέσει ιδιαίτερα, άσχετα αν είστε μηχανικοί. Νομίζω πως το βιβλίο αυτό θα σας κάνει να βγείτε μια βόλτα και να περπατήσετε στην πόλη και να προσέξετε όλα αυτά τα κτίρια-μνημεία τα οποία ομορφαίνουν την Θεσσαλονίκη.

Εκπληκτικό βιβλίο, να το αγοράσετε.

3 Σχόλια

Filed under ΚΟΛΩΝΑΣ, Βασίλης, Συγγραφείς