Category Archives: ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ-ΑΤΖΑΚΑ, Παναγιώτα

Τα ψηφιδωτά δάπεδα της Ρωμαϊκής και Βυζαντινής Θεσσαλονίκης

Σάρωση_20170523

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Τα ψηφιδωτά δάπεδα της Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Παναγιώτα Ασημακοπούλου-Ατζακά

Έκδοση: Κέντρο Βυζαντινών Ερευνών (1998)

ISBN: 960-86095-3-4

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στους χιλιάδες ιστορικούς τίτλους, που κυκλοφόρησαν σχετικά με τη Θεσσαλονίκη, υπάρχουν κάποιοι, που ξεχωρίζουν για την αξία και τη σημασία τους. Για ένα τέτοιο βιβλίο θα μιλήσουμε στη σημερινή ανάρτηση, το μοναδικό έργο της Παναγιώτας Ασημακοπούλου-Ατζακά αφιερωμένο στα ψηφιδωτά δάπεδα της Θεσσαλονίκης.

Η έκδοση είναι άριστη. Η έκδοση αυτή είχε χρηματοδοτηθεί από τον Οργανισμό «Θεσσαλονίκη, Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 1997». Η πλουσιότατη βιβλιογραφία είναι στην αρχή του βιβλίου, μαζί με τις συντομογραφίες, οι οποίες είναι πάρα πολλές. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει κατάλογος με τους πίνακες, τις εικόνες, ένα ευρετήριο και όλες οι φωτογραφίες μαζεμένες. Σκληρό εξώφυλλο δερματόδετο, που καλύπτεται από πλαστικοποιημένη κουβερτούρα. Δυστυχώς οι περισσότερες φωτογραφίες είναι ασπρόμαυρες και δεν μπορούν να αναδειχτούν τα χρώματα των ψηφιδωτών. Υπάρχουν φυσικά και κάποιες έγχρωμες φωτογραφίες. Υπάρχει επίσης και ένας χάρτης, που σημειώνει τις θέσεις, όπου βρέθηκαν τα διάφορα ψηφιδωτά δάπεδα στην πόλη.

Το βιβλίο είναι η τρίτη συνέχεια ενός μεγάλου έργου με τίτλο «Σύνταγμα των παλαιοχριστιανικών ψηφιδωτών δαπέδων της Ελλάδος», που αναφέρεται στα δάπεδα, που συναντάμε σε Μακεδονία και Θράκη. Πιο συγκεκριμένα το βιβλίο είναι το πρώτο μέρος αυτής της τρίτης συνέχειας και επικεντρώνεται στα ψηφιδωτά δάπεδα, που βρέθηκαν σε διάφορες ανασκαφές, είτε αρχαιολογικές, είτε σε ανασκαφές για χτίσιμο οικοδομών.

Χρονικά το βιβλίο μελετάει τα δάπεδα από την προγαλεριανή περίοδο (2ος αιώνας μ.Χ.) έως και τον 6ο αιώνα μ.Χ. Πρόκειται για μία περίοδο με έντονη οικοδομική δραστηριότητα στην πόλη, με αποτέλεσμα και τη δημιουργία πολλών ψηφιδωτών δαπέδων σε δημόσια και ιδιωτικά κτίρια.

Το κείμενο είναι εξαιρετικά δύσκολο για τον μέσο αναγνώστη, ο οποίος δεν διαθέτει εξειδικευμένες γνώσεις αρχαιολογίας ή αρχιτεκτονικής. Βέβαια το βιβλίο δεν απευθύνεται στον μέσο αναγνώστη. Προσωπικά διάβασα κάποια κομμάτια του μόνο, όσα μπορούσα να καταλάβω με τη βοήθεια σημειώσεων, του διαδικτύου και άλλων βιβλίων. Υπάρχουν πάρα πολλές λεπτομέρειες (για καλό το λέω αυτό) και ο αναγνώστης θα πρέπει να διαβάζει το κείμενο και να πηγαίνει στις πίσω σελίδες, όπου υπάρχουν οι φωτογραφίες και τα σχέδια έτσι ώστε να καταλαβαίνει πάνω κάτω κάποια πράγματα.

Κάτι, που εντυπωσιάζει τον αναγνώστη είναι ότι τα ψηφιδωτά αυτά δεν υπάρχουν μόνο σε ναούς και άλλα κτίρια στο κέντρο της πόλης, αλλά υπάρχουν πάρα πολλά δείγματα όσο ανεβαίνουμε προς την Άνω Πόλη. Κάποια από αυτά αποσπάσθηκαν και είναι σε μουσεία, κάποια παρέμειναν στη θέση τους και βρίσκονται σε υπόγεια πολυκατοικιών και δυστυχώς για μερικά αγνοείται η τύχη τους. Ανατολικά στην περιοχή των Πανεπιστημίων και δυτικά στη σημερινή Ξηροκρήνη έχουν επίσης βρεθεί πολλά ψηφιδωτά δάπεδα, όπως και στο Πανόραμα ακόμη!

Αυτό, που χάρηκα πάντως ήταν οι εικόνες και τα σχέδια, καθώς με ταξίδεψαν στα χρόνια εκείνα και μου έδωσαν μια εικόνα για το πού περπατούσαν οι συμπολίτες μας εκείνης της εποχής. Θα προτιμούσα βέβαια όλες οι φωτογραφίες να είναι έγχρωμες.

Πριν από κάμποσο καιρό είχε παρουσιαστεί στη Vivlioniki το εκπληκτικό έργο «Ψηφιδωτά της Θεσσαλονίκης«, που αναφερόταν στα ψηφιδωτά των Βυζαντινών ναών της πόλης μας. Το βιβλίο αυτό της Ασημακοπούλου-Ατζακά εμπλουτίζει τις γνώσεις μας για την σπουδαία αυτή τέχνη της ψηφοθεσίας στην πόλη μας. Με τις ανασκαφές για τα έργα του Μετρό βρέθηκαν και άλλα δείγματα τέτοιας τέχνης, τα οποία πιστεύω καλό θα ήταν να συμπεριληφθούν σε μια νεότερη έκδοση, όσο δύσκολο και αν είναι κάτι τέτοιο. Μπορεί το βιβλίο προσωπικά να με δυσκόλεψε πολύ και να μην κατάφερα να το διαβάσω όλο, αλλά η αξία του είναι δεδομένη.

 

Σχολιάστε

Filed under ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ-ΑΤΖΑΚΑ, Παναγιώτα, Συγγραφείς