Category Archives: Συγγραφείς

Εικόνα και λόγος σε φωτογραφίες και κείμενα του Άρι Γεωργίου (Β’ μέρος)

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ανέκαθεν και τουναντίον – Φωτοπαρακείμενα 1982-2014

Συγγραφέας: Άρις Γεωργίου

Έκδοση: Εστία (2015)

ISBN: 978-960-05-1633-3

Τιμή: Περίπου €14

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Δεν έχει περάσει πολύς καιρός από τότε, που στη Vivlioniki παρουσιάστηκε το βιβλίο του Άρι Γεωργίου με τίτλο «Φωτοπαρακείμενα«. Το έργο αυτό είχε κυκλοφορήσει το 1999 και συνδύαζε τη φωτογραφία με τον πεζό λόγο. Περιείχε σχολιασμό του συγγραφέα σε φωτογραφίες του από το 1981 έως το 1996. Στο βιβλίο της σημερινής ανάρτησης ο Γεωργίου εμπλουτίζει ουσιαστικά το πρώτο έργο και μας προσφέρει περισσότερα κείμενα σε περισσότερες φωτογραφίες.

Η έκδοση είναι πολύ καλή, αντίστοιχη του κύρους του εκδοτικού οίκου της Εστίας. Πολύ όμορφο εξώφυλλο με φωτογραφία του συγγραφέα, ευανάγνωστο κείμενο και καλή ανάλυση των φωτογραφιών. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν οι πρώτες δημοσιεύσεις των κειμένων.

52 κείμενα, που συνοδεύουν φωτογραφικές δουλειές του Γεωργίου είναι το αντικείμενο του βιβλίου. Τόσο η εικόνα, όσο και τα πεζά χαρακτηρίζονται από την ιδιαίτερη γραφή του συγγραφέα, την οποία όσοι διαβάζουν το περιοδικό «Θεσσαλονικέων Πόλις» θα την έχουν συναντήσει πολλές φορές.

Τα κείμενα με αριθμό 1, 2, 5, 6, 8, 22, 23, 26, 27, 28, 35 και 37 είχαν κυκλοφορήσει και στο βιβλίο «Φωτοπαρακείμενα» του συγγραφέα, το οποίο όμως δεν κυκλοφορεί πια και θεωρώ καλό ότι τοποθετήθηκαν και σε αυτό το βιβλίο. Το κείμενο με αριθμό 7 υπάρχει και στο εξαιρετικό λεύκωμα για την περιοχή της Άθωνος, που είχε κάνει ο συγγραφέας, ενώ το κείμενο με αριθμό 9 προλόγιζε μια άλλη δουλειά του συγγραφέα, αφιερωμένη στο μυθικό εστιατόριο της Θεσσαλονίκης, το «Όλυμπος-Νάουσα«.

Αντικείμενο της φωτογραφίας του Γεωργίου δεν είναι τα μεγάλα γεγονότα ή τα μνημεία της πόλης, αλλά η καθημερινότητα με τους ανθρώπους της. Αποδεικνύει ότι ο πολιτισμός και η τέχνη μπορούν να βρίσκονται στους ανθρώπους στο Καπάνι, στις σκιές ενός δρόμου ή στη ρουτίνα της ζωής. Η εγκατάλειψη χώρων αποτελεί επίσης θέμα, που απασχολεί τον συγγραφέα, παραθέτοντας άρθρα για μέρη όπως η Στοά Χιρς (πριν την ανακαίνισή της), η Στοά του Αγίου Μηνά (που ακόμα περιμένει την ανάδειξή της), το εστιατόρειο Όλυμπος-Νάουσα, το πολύ γνωστό πιτυροπωλείο στη Βαφοπούλου με την χαρακτηριστική ταμπέλα, το βιβλιοπωλείο Μόλχο κα. Μεγαλωμένος επίσης στην περιοχή της Άθωνος συναντάμε σε πολλές φωτογραφίες του ανθρώπους αυτής της γειτονιάς. Δύο κείμενα είναι για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο, ο οποίος επηρέασε με την κριτική του τον Γεωργίου.

Η Θεσσαλονίκη είναι παρούσα στο μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου, όχι η τουριστική της όψη, αλλά η καθημερινή, με τους ανθρώπους και τη ρουτίνα της, αλλά παρουσιασμένες μέσα από τον καλλιτεχνικό λόγο και βλέμμα. Τα κείμενα άλλες φορές είναι αυτοβιογραφικά, άλλες φορές πιο επίκαιρα σαν ρεπορτάζ, αλλά με λογοτεχνική χροιά. Ο κόσμος του Γεωργίου δεν είναι κάτι απόμακρο, είναι δίπλα μας, απλά εμείς για διάφορους λόγους δεν τον παρατηρούμε.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε πολύ. Περισσότερο από τα Φωτοπαρακείμενα, καθώς είναι και καλύτερη έκδοση ποιοτικά. Πολλά από τα κείμενα τα είχα διαβάσει ήδη, αλλά για κάποιον, που δεν είχε την ευκαιρία να τα γνωρίσει στις πρώτες εκδόσεις είναι καλό, που συγκεντρώθηκαν όλα μαζί.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ΓΕΩΡΓΙΟΥ, Άρις, Συγγραφείς

Ένα μυθιστόρημα για τον Μεσοπόλεμο και για την Κατοχή στη Θεσσαλονίκη

img023

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η νύχτα που πέρασε

Συγγραφέας: Διονύσιος Κωστίδης

Έκδοση: Πιτσιλός (1988)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η ιστορία της Θεσσαλονίκης στη διάρκεια του Μεσοπολέμου και της Κατοχής έχει εμπνεύσει πάρα πολλούς συγγραφείς. Ήταν τέτοια τα γεγονότα, δυστυχώς τα περισσότερα αρνητικά, που δεν θα μπορούσαν να περάσουν απαρατήρητα από την πένα των πεζογράφων και των ποιητών. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης αποτελεί ένα τέτοιο παράδειγμα.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Χωρίς τίποτα ιδιαίτερο το εξώφυλλο (οι λεκέδες δεν ανήκουν στο πρωτότυπο, αλλά δεν βρήκα καλύτερο αντίτυπο στο παλαιοβιβλιοπωλείο), το κείμενο είναι ευανάγνωστο. Αυτό είναι το πρώτο βιβλίο των εκδόσεων Πιτσιλός, που βλέπουμε στη Vivlioniki, αλλά και το πρώτο έργο του Διονύσιου Κωστίδη.

Το μυθιστόρημα αυτό ξεκινάει χρονικά από το Μεσοπόλεμο, στις αρχές της δεκαετίας του 1930 και εκτείνεται έως το 1945, λίγο μετά το τέλος της ΕΑΜοκρατίας στη Θεσσαλονίκη. Πρωταγωνιστής κύριος ο Ντίμης (από το Δημήτρης), ένα αγόρι, που μεγαλώνει κάπου στη Δημητρίου Πολιορκητού στην Άνω Πόλη. Μεγαλώνει μαζί με τον πατέρα του και τη μητριά του χωρίς να αισθάνεται καλοδεχούμενος στο σπίτι του. Ευαίσθητος, ντροπαλός και συνεσταλμένος αντιμετωπίζει την εφηβεία με δυσκολία, καθώς πέρα από τις κρίσεις στην οικογένειά του, υπάρχουν προβλήματα στις σχέσεις του με τους φίλους του αλλά και στα ερωτικά του. Μέσα στην περίοδο των πολιτικών αλλαγών βρίσκεται μπλεγμένος και με τους εθνικιστές των ΕΕΕ, αλλά και με τους κομμουνιστές, χωρίς να είναι σίγουρος για τίποτα όμως. Στην περίοδο της Κατοχής θα πιαστεί αιχμάλωτος και θα σταλεί για καταναγκαστική εργασία στη Γερμανία, αλλά θα ελευθερωθεί από Γιουγκοσλάβους αντάρτες και τελικά θα βρεθεί πίσω στην Ελλάδα. Παράλληλα με την ιστορία τη δική του υπάρχουν και κάποιες άλλες, όπως για παράδειγμα της Θάλειας, μιας γειτόνισσας του Ντίμη, της Ιωάννας, κόρης της Θάλειας, που ερωτεύεται έναν κομμουνιστή αντάρτη, του Ντίνου, γείτονα και φίλου του Ντίμη, που θα μπλεχτεί με την ΕΕΕ και τα Τάγματα Ασφαλείας κα. Παράλληλα με όλα αυτά υπάρχει και ο αγνός και ανεκπλήρωτος έρωτας του Ντίμη για την Ηλέκτρα, την αδελφή του Ντίνου.

Η υπόθεση εξελίσσεται σε μικρά κεφάλαια, που κάνουν την ανάγνωση ιδιαίτερα εύκολη. Αυτό ίσως είναι και ένα από τα ελάχιστα θετικά του βιβλίου, καθώς η συνολική μου εντύπωση για αυτό είναι μάλλον αρνητική. Ο Κωστίδης έχει μια βασική ιδέα στο μυαλό του, αλλά δεν καταφέρνει να την αναπτύξει όπως θα έπρεπε. Οι χαρακτήρες του μοιάζουν μισοί, δεν έχουν δομηθεί σωστά και υπάρχουν πολλά κενά στην εξέλιξή τους. Ναι μεν μιλάμε για μυθιστόρημα, αλλά από τη στιγμή, που αυτό αποτελεί μέρος του ιστορικού χρόνου, θα έπρεπε να μην υπάρχουν τα κενά, που εμφανίζονται στο βιβλίο. Για μένα δεν γίνεται να γράφει κάποιος μυθιστόρημα για τη Θεσσαλονίκη του Μεσοπολέμου και να λείπει από αυτό ο Μάης του 1936 ή να μιλάει κάποιος για την Κατοχή και να μην αναφέρει ούτε κουβέντα για το Ολοκαύτωμα των Εβραίων της πόλης. Μου κάνει επίσης θλιβερή εντύπωση το χρονικό άλμα, που κάνει ο συγγραφέας όταν ο Ντίμης συλλαμβάνεται και τον πάνε στις φυλακές του στρατοπέδου «Παύλος Μελάς», όπου όλο το 1942 περνάει σε μια σειρά. Αποτυχημένη βρίσκω επίσης την προσπάθειά του να κρατήσει ίσες αποστάσεις μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς. Γενικά αν κάποιος οφείλει να βρίσκει μια ισορροπία μεταξύ μύθου και ιστορίας, πιστεύω ότι ο Κωστίδης την έχει χάσει.

Η Θεσσαλονίκη είναι πρωταγωνίστρια στο βιβλίο με πολλές αναφορές σε τοποθεσίες της πόλης, κυρίως δρόμους και περιοχές. Δεν γίνεται όμως αισθητή η παρουσία της, καθώς οι αναφορές σε τοπογραφικά στοιχεία δεν αρκούν για να δώσουν τη δυναμική της πόλης, αλλά ούτε και την ιστορία της.

Προσωπικά το βιβλίο δεν μου άρεσε. Ούτε σαν μυθιστόρημα, ούτε σαν ιστορία. Με τόσο υλικό, που έχει δώσει αυτή η πόλη στους συγγραφείς, θεωρώ ότι ο Κωστίδης δεν το εκμεταλλεύτηκε όπως θα έπρεπε. Θα μπορούσα να δεχτώ το να μπαίνει η ιστορία σε δεύτερο ρόλο αν το μυθιστόρημα ήταν κάτι το ξεχωριστό ή θα μπορούσα να διαβάσω το βιβλίο πιο ευχάριστα αν επέλεγε να μην τοποθετήσει τη δράση στην πόλη μας. Δεν θα συμβούλευα σε κάποιον να το διαβάσει, νομίζω το βιβλίο θα είχε ενδιαφέρον μόνο για κάποιον, που συλλέγει βιβλία για την πόλη μας.

 

Σχολιάστε

Filed under ΚΩΣΤΙΔΗΣ, Διονύσιος, Συγγραφείς

Το βιβλίο, που ανέδειξε το έργο του Vitaliano Poselli στους Θεσσαλονικείς

img022

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ο αρχιτέκτονας Vitaliano Poselli – Τα έργα του στη Θεσσαλονίκη του 19ου αιώνα

Συγγραφέας: Βασίλης Κολώνας, Λένα Παπαματθαιάκη

Έκδοση: Παρατηρητής (1980)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €11

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν από αρκετό καιρό είχαμε παρουσιάσει στη Vivlioniki το βιβλίο της Ζωρζέττα Ποζέλλι, εγγονής του Vitaliano Poselli, στο οποίο η συγγραφέας μιλούσε για τη ζωή του παππού της. Στο βιβλίο αυτό ανέφερε για την επίσκεψη, που είχε κάνει ο Βασίλης Κολώνας και για το γεγονός ότι αυτός είχε ανακαλύψει και αναδείξει το έργο του μεγάλου αρχιτέκτονα, του οποίου τα κτίρια, όσα έχουν διασωθεί ως τις μέρες μας, αποτελούν κοσμήματα για την πόλη μας. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης είναι αυτό, στο οποίο ο Κολώνας μαζί με την Λένα Παπαματθαιάκη έκαναν γνωστό τον Ποζέλλι στους Θεσσαλονικείς.

Η έκδοση είναι μέτρια προς κακή. Αποτυχημένη επιλογή εξώφυλλου, ούτε ο τίτλος δεν γράφτηκε σωστά. Πολλές φωτογραφίες, ασπρόμαυρες όλες και αρκετά αρχιτεκτονικά σχέδια. Κακή επιμέλεια για ένα έργο, το οποίο απέδειξε τη σημασία του με την αναγνώριση του Ποζέλλι κατά τα επόμενα χρόνια. Βιβλιογραφικά στοιχεία υπάρχουν στο τέλος, ενώ σημειώσεις υπάρχουν στο κάτω μέρος κάποιων σελίδων. Το βιβλίο το προλογίζει ο Γιώργος Ιωάννου. Νομίζω ότι ένα τόσο σημαντικό έργο για την Θεσσαλονίκη αξίζει μια δεύτερη έκδοση, βελτιωμένη και πιο καλαίσθητη.

Τη Λένα Παπαματθαιάκη πρώτη φορά τη βλέπουμε στη Vivlioniki, αλλά ο Βασίλης Κολώνας μας έχει χαρίσει μερικά εξαιρετικά βιβλία με θέμα τη Θεσσαλονίκη (μπορείτε να δείτε έργα του εδώ, εδώ και εδώ).

Αφορμή για τη συγγραφή του βιβλίου στάθηκε μια εργασία, που έκαναν οι φοιτητές τότε της Αρχιτεκτονικής Κολώνας και Παπαματθαιάκη, πάνω στο Γενί Τζαμί (το παλιό Αρχαιολογικό Μουσείο για τους παλαιότερους). Μέσα από αυτήν την εργασία ανακάλυψαν το έργο του Ποζέλλι και σε συνδυασμό με την έλλειψη βιβλιογραφίας σχετικά με τη δουλειά του έκαναν μία έρευνα πάνω στα κτίρια, που υπέγραψε ο διάσημος πλέον αρχιτέκτονας.

Πριν το κύριο μέρος του βιβλίου, υπάρχουν δύο μικρά κεφάλαια, το ένα με βιογραφικά στοιχεία του Ποζέλλι και το άλλο με μια σύντομη αναφορά για τη Θεσσαλονίκη του 19ου αιώνα. Άλλωστε ο Ποζέλλι έχτισε τα κτίριά στα τέλη του 19ου αιώνα και στα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα.

Υπάρχουν αναφορές για 14 έργα του Ιταλού αρχιτέκτονα, τα οποία έχουν ταξινομηθεί σε 4 κατηγορίες:

  • Δημόσια κτίρια (Φιλοσοφική Σχολή, Διοικητήριο, Γ’ Σώμα Στρατού)
  • Θρησκευτικά κτίρια (Καθολική Εκκλησία, Αρμένικη Εκκλησία, Γενί Τζαμί, Συναγωγή Μπετ Σαούλ)
  • Εμπορικά κτίρια (Τράπεζα Θεσσαλονίκης, Στοά Λομπάρντο)
  • Πύργοι (Βίλα Αλλατίνι, Βίλα Ίντα, Βίλα Μπαρτζανκιάν, Βίλα Μορπούργκο και Μύλοι Αλλατίνι)

Για κάθε ένα από αυτά τα κτίρια γίνεται ιστορική αναφορά, δίνονται κάποια γενικά στοιχεία και λεπτομέρειες σχετικά με την αρχιτεκτονική τους, όσα τουλάχιστον κατάφεραν να βρούνε οι συγγραφείς, Επίσης υπάρχει φωτογραφικό υλικό, παλαιό και νέο (όταν λέμε νέο εννοούμε του 1980 κοντά, όταν και κυκλοφόρησε το βιβλίο).

Ακολουθούν κάποια πολύ ενδιαφέροντα κεφάλαια σχετικά με τον εκλεκτικισμό, το αρχιτεκτονικό ύφος, το οποίο κυριάρχησε στη Θεσσαλονίκη και το οποίο υπάρχει σε πολλά κτίρια της πόλης, τα οποία οι περισσότεροι επιμένουν να αποκαλούν «νεοκλασικά». Το κεφάλαιο για την αρχιτεκτονική του Ποζέλλι δεν το κατάλαβα, καθώς χρειάζεται κάποιος να έχει εξειδικευμένες αρχιτεκτονικές γνώσεις για να το κατανοήσει. Τέλος ενδιαφέρον παρουσιάζει και το κεφάλαιο σχετικά με τη σύγχρονη αντιμετώπιση του εκλεκτικισμού. Βλέπετε σήμερα πολλοί αναρωτιούνται για ποιο λόγο και πώς χάθηκαν πολλά από αυτά τα κτίρια στην περιοχή των Εξοχών ή γιατί δεν διατηρούνται, αλλά πριν ούτε 40 χρόνια ο κόσμος τα έβλεπε μάλλον με στραβό μάτι.

Το βιβλίο παρά την κακή ποιότητα έκδοσής του, αποτελεί για μένα ένα από τα σημαντικότερα έργα, που έχουν κυκλοφορήσει για την πόλη μας. Ανέδειξε το έργο ενός σπουδαίου αρχιτέκτονα,  ο οποίος χάρισε στη Θεσσαλονίκη κάποια από τα ομορφότερα έργα του. Εγώ το βλέπω και ως μια δικαίωση, καθώς για πάνω από μισό αιώνα το έργο του Ποζέλλι δεν μπορούσε να κολλήσει στην προσπάθεια «εξελληνισμού» της Θεσσαλονίκης και για αυτό έμενε άγνωστο. Παρά τις πολλές παρεμβάσεις, που υπέστησαν όσα κτίρια διασώθηκαν, ο κεντρικός τους χαρακτήρας επιβίωσε. Σήμερα πολλοί περισσότεροι Θεσσαλονικείς είναι πια ευαισθητοποιημένοι σχετικά με την αρχιτεκτονική κληρονομιά της πόλης τους και πιστεύω πως σε αυτό συνέβαλλε και το βιβλίο αυτό. Δύσκολα θα το βρείτε στα ράφια των βιβλιοπωλείων, αλλά νομίζω πως αξίζει τον κόπο να το ψάξετε.

Σχολιάστε

Filed under ΚΟΛΩΝΑΣ, Βασίλης, ΠΑΠΑΜΑΤΘΑΙΑΚΗ, Λένα, Συγγραφείς

Αφηγήματα για τη φθινοπωρινή Θεσσαλονίκη και διάφορα άλλα

img021

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ονειροφαντασία στη Σαλονίκη του φθινοπώρου

Συγγραφέας: Τάσος Πλαστήρας

Έκδοση: Σφακιανάκης (1998)

ISBN: 960-7168-16-X

Τιμή: Περίπου €6

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Προσωπικά έχω συνδυάσει την εικόνα της Θεσσαλονίκης με αυτήν του φθινοπώρου. Νομίζω ότι τα χρώματα, οι εικόνες και οι μυρωδιές αυτής της εποχής ταιριάζουν απόλυτα με τον χαρακτήρα της πόλης μας. Από σύμπτωση δε ο πολιούχος της πόλης γιορτάζει τον Οκτώβριο. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης περιέχει διηγήματα με πολύ φθινοπωρινό και Σαλονικιώτικο άρωμα.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Μικρό σε διαστάσεις βιβλίο, το οποίο προσωπικά δεν μου αρέσει, αλλά κάποιοι μπορεί να το βρίσκουν χρηστικό (χωράει και στην πίσω τσέπη παντελονιού). Στο εξώφυλλο ένα έργο του συγγραφέα (έχει ασχοληθεί και με τη ζωγραφική). Ο Πλαστήρας ήταν και συνάδελφός μου επαγγελματικά (οδοντίατρος, αλλά έχει βγει στη σύνταξη πλέον). Εντύπωση μου κάνει το υψηλό τιράζ του (2000 αντίτυπα).

Το βιβλίο αποτελείται από 14 (μαζί με τον επίλογο) σύντομα αφηγήματα. Η γλώσσα του Πλαστήρα σε κάποια σημεία είναι ρεαλιστική, ενώ στα περισσότερα αποκτά έναν έντονα λυρικό και ρομαντικό τόνο. Η τριβή του συγγραφέα στην ποίηση και στη ζωγραφική φαίνεται σε κάποια από τα κείμενα. Ο έρωτας, η αποξένωση, η μοναξιά απασχολούν τον Πλαστήρα, όπως επίσης και η νοσταλγία του παρελθόντος. Σε κάποια αφηγήματα πάλι παρουσιάζει τις προσφυγικές του ρίζες, ενώ άγνωστο μου είναι πόσο αυτοβιογραφικά είναι τα κείμενά του.

Δύο από τα αφηγήματα μοιάζουν με αποχαιρετιστήριους λόγους σε δύο ιστορικές προσωπικότητες, που φαντάζομαι ο Πλαστήρας τους γνώριζε προσωπικά. Το «Ο Χρύσανθος» είναι για τον Χρύσανθο Θεοδωσόπουλο, έναν από τους γνωστότερους και καλύτερους ψάλτες, που πέρασαν από τις εκκλησίες της πόλης μας. Το «Γεια σου φίλε» είναι για τον ζωγράφο Μπάμπη Ζαφειριάδη, ο οποίος ανέδειξε με το έργο του πολλές γωνιές της Άνω Πόλης. Τα δύο πρώτα κείμενα, «Πρόσφυγες εξ Ανατολής» και «Η γιαγιά η Βάσω» μιλάνε για τους πρόσφυγες της πόλης (όπως είπαμε και ο Πλαστήρας έχει προσφυγικές ρίζες). Από τα υπόλοιπα ξεχώρισα το «Ονειροφαντασία στη Σαλονίκη του φθινοπώρου», το οποίο έδωσε και τον τίτλο του βιβλίου, το «Μια εκδρομή», ένα νοσταλγικό κείμενο της νεότητας του συγγραφέα και το «Ένα βράδυ στο μπαρ-βιβλιοπωλείο «Άλλος Τρόπος»», το οποίο μπαρ υπάρχει ακόμη και σήμερα, αν και λειτουργεί κυρίως ως καφέ-ταβέρνα και βρίσκεται στη γωνία Πλάτωνος και Ιουστινιανού.

Το βιβλίο το διάβασα ευχάριστα. Δεν μπορώ να πω ότι είναι αριστούργημα, αλλά ούτε κι ότι δεν μου άρεσε. Στα θετικά του έργου κάποιες περιγραφές, που κάνει για τη φθινοπωρινή Θεσσαλονίκη και οι οποίες είναι σαν να βγήκαν από καμβά ζωγράφου. Δύσκολα θα το βρείτε στα βιβλιοπωλεία, στα παλαιοβιβλιοπωλεία μπορείτε να το αποκτήσετε και με λιγότερα από €5.

Σχολιάστε

Filed under ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ, Τάσος, Συγγραφείς

Ένας δεινόσαυρος γνωρίζει τη Θεσσαλονίκη (θεατρικό)

img020

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ένας δεινόσαυρος στο μπαλκόνι μου

Συγγραφέας: Σάκης Σερέφας

Έκδοση: Πατάκη (2010)

ISBN: 978-960-16-3866-9

Τιμή: Περίπου €3

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν κάποιον καιρό είχε παρουσιαστεί στη Vivlioniki το παιδικό βιβλίο του Σάκη Σερέφα με τίτλο «Ένας δεινόσαυρος στο μπαλκόνι μου«. Το έργο αυτό είχε κερδίσει και το Κρατικό Βραβείο Παιδικού Βιβλίου το 2009. Η σημερινή ανάρτηση μιλάει για το θεατρικό έργο, που έγραψε ο Σερέφας για αυτό το βιβλίο.

Η έκδοση είναι απλή χωρίς τίποτα το ιδιαίτερο, πέρα από ένα συμπαθητικό λαχανί εξώφυλλο. Βέβαια ένα βιβλίο, που αντικείμενο έχει ένα θεατρικό έργο δεν νομίζω ότι μπορεί να ξεχωρίζει για κάτι αισθητικά.

Η υπόθεση είναι αυτή, του πρώτου βιβλίου, που παρουσιάσαμε. Ένας δεινόσαυρος επισκέπτεται τη Θεσσαλονίκη, συναντά τον μικρό Γιάννη και οι δυο τους ξεκινάνε μια περιήγηση στην πόλη επιλέγουν να τη δούνε όχι από το ύψος του δρόμου, αλλά από τις κορυφές σπουδαίων μνημείων της Θεσσαλονίκης. Εδώ έχουν επιλεχθεί η Καμάρα, ο μιναρές της Ροτόντας, το πλατάνι στη Ναυαρίνου, το καμπαναριό της Αγίας Σοφίας, οι τρούλοι στο Μπεζεστένι και το μπαλκόνι του εστιατορείου «Όλυμπος-Νάουσα». Μέσα από έξυπνους διαλόγους ο Γιάννης, ο Σαύρος (το όνομα του δεινόσαυρου) και οι θεατές (μικροί και μεγάλοι) μαθαίνουν πράγματα για την ιστορία της πόλης.

Το θεατρικό έργο ναι μεν είναι για παιδιά, αλλά αυτά, που θέλει να περάσει ο συγγραφέας στον θεατή (και στον αναγνώστη) είναι χρήσιμα για όλες τις ηλικίες. Δεν γνωρίζω αν από το γραπτό η υπόθεση του βιβλίου ανέβηκε και στη σκηνή και οφείλω να ομολογήσω ότι τα θεατρικά έργα δεν μπορώ εύκολα να τα διαβάζω στο χαρτί, προτιμώ την επί σκηνής παρουσίασή τους. Επειδή είχα διαβάσει όμως αρχικά το βιβλίο με τις ζωγραφιές και τις εικόνες και ήξερα την υπόθεση, μπόρεσα να φανταστώ και μια θεατρική παράσταση. Αν πάντως ανέβει σε παράσταση, πιστεύω πως θα πάρω τα παιδιά μου για να την παρακολουθήσω.

 

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΕΡΕΦΑΣ, Σάκης

Στοιχεία για το Τενεκεδένιο Σχολείο της Θεσσαλονίκης

img019

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Το Τενεκεδένιο Σχολείο της Θεσσαλονίκης – Το σχολείο των προσφύγων

Συγγραφέας: Ελένη Τζιούτζια

Έκδοση: Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης (2002)

ISBN: 960-87344-0-1

Τιμή: Περίπου €20

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η Μικρασιατική Καταστροφή είχε ως αποτέλεσμα την έλευση χιλιάδων προσφύγων από τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη στη Θεσσαλονίκη. Η πόλη εξαπλώθηκε πέρα από τα τείχη της, στα οποία ήταν περιορισμένη για αιώνες και αναπτύχθηκαν νέοι συνοικισμοί με σκοπό την εγκατάσταση όλων αυτών των ανθρώπων. Δεν ήταν όμως το οικιστικό το μόνο πρόβλημα, που έπρεπε να επιλυθεί εκείνη την εποχή, προσπάθειες έγιναν για την κάλυψη και των εκπαιδευτικών αναγκών των προσφυγόπουλων. Το Τενεκεδένιο Σχολείο, όπως ονομάστηκε συνετέλεσε σε αυτήν την προσπάθεια και σε αυτό είναι αφιερωμένο το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης.

Η έκδοση είναι πολύ καλή. Πάρα πολλές φωτογραφίες σε καλή ανάλυση, οι περισσότερες από οικογενειακά αρχεία, αλλά και από συλλέκτες και άλλους φορείς. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν οι βιβλιογραφικές πηγές. Το βιβλίο προλογίζουν ο πρώην δήμαρχος Θεσσαλονίκης Βασίλης Παπαγεωργόπουλος, ο γλωσσολόγος Χρίστος Τσολάκης και ο πρώην αντιδήμαρχος πολιτισμού Αντώνης Γυφτόπουλος. Είχε προηγηθεί μία έκθεση τεκμηρίων σχετικά με το σχολείο. Χορηγοί της έκδοσης ήταν το Υπουργείο Μακεδονίας-Θράκης, η Μαρία Νιτσιώτα-Μαναβή, χήρα του πρώην δημάρχου Θεσσαλονίκης Θεοχάρη Μαναβή, η αντιπροσωπεία αυτοκινήτων Εσκιάδης (ο ιδρυτής της ήταν απόφοιτος του σχολείου), το Αριστοτέλειο Κολλέγιο και άλλοι φορείς.

Η συγγραφέας ήταν απόφοιτος του Τενεκεδένιου Σχολείου ή πιο σωστά της συνέχειας αυτού μετά το 1954, του 21ου Δημοτικού Σχολείου Θεσσαλονίκης. Για τη συγγραφή του βιβλίου συνεργάστηκε με μαθητές της Έκτης Δημοτικού του σχολείου κατά τις σχολικές χρονιές 1998-99 και 1999-2000.

Πριν την αναφορά στο Τενεκεδένιο Σχολείο, υπάρχει μία εισαγωγή η οποία περιγράφει την Μικρασιατική Καταστροφή, την άφιξη των προσφύγων στην πόλη μας, τις προσπάθειες αποκατάστασής τους και την συνοικία της Τούμπας, περιοχής στην οποία βρισκόταν το Τενεκεδένιο Σχολείο. Για όποιον ενδιαφέρεται σχετικά με τη γέννεση και την ανάπτυξη της Τούμπας, υπάρχει το εξαιρετικό βιβλίο του Σίμου Κερασίδη. Στο σύνολό της ενδιαφέρουσα η εισαγωγή, με αρκετό φωτογραφικό υλικό, το οποίο ίσως είναι άγνωστο στους περισσότερους σημερινούς κατοίκους της περιοχής.

Το κύριο θέμα του βιβλίου είναι φυσικά η αναφορά στο Τενεκεδένιο Σχολείο. Το σχολείο ιδρύθηκε το 1923 από την Τεκτονική Στοά «Μέγας Αλέξανδρος» και στεγάστηκε αρχικά στο χώρο, που ήταν το Ορφανοτροφείο «Μέγας Αλέξανδρος» και το οποίο σήμερα είναι εγκαταλελειμμένο (διάβασα χθες ότι πρόκειται να περάσει στην ιδιοκτησία του Δήμου Θεσσαλονίκης για να αξιοποιηθεί). Το σχολείο ονομάστηκε Τενεκεδένιο, επειδή κυριολεκτικά το πρώτο κτίσμα ήταν φτιαγμένο από τενεκέδες, που είχαν αφήσει οι Σύμμαχοι στην περιοχή μετά την αναχώρησή τους από τη Θεσσαλονίκη όταν τελείωσε ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Στο χώρο αυτό παρέμεινε έως το 1936 όταν και μεταφέρθηκε στο χώρο, που σήμερα βρίσκεται το 21ο Δημοτικό Σχολείο, Βιζύης και Πυλαίας. Εξαιρετικά ενδιαφέρουσες οι συνεντεύξεις και οι αναφορές παλαιών μαθητών του σχολείου, μερικοί εκ των οποίων πρόλαβαν το σχολείο στην αρχική του θέση. Ακολουθεί το φωτογραφικό υλικό το οποίο έχει μεγάλο ενδιαφέρον, ενώ στο τέλος υπάρχουν κάποια στατιστικά στοιχεία από τα πρώτα χρόνια λειτουργία του σχολείου.

Αξίζει πιστεύω να σημειωθεί η δράση ενός σπουδαίου εκπαιδευτικού, ο οποίος συνέδεσε το όνομά του με το Τενεκεδένιο Σχολείο, του Χαρίλαου Σεράση, ο οποίος προσπάθησε με τα λίγα μέσα της εποχής να παρέχει στα παιδιά ουσιαστική εκπαίδευση. Τα προσφυγόπουλα αυτά κατάφεραν, μέσω της παιδείας αυτού του σχολείου, να προκόψουν στη ζωή τους, να σπουδάσουν και να ξεπεράσουν τις δυσκολίες, με τις οποίες ήρθαν αντιμέτωποι. Η Σμαρούλα Γιούλη, ο Γιάννης Εσκιάδης, αλλά και οι Τερκενλήδες υπήρξαν κάποιοι από τους πιο γνωστούς απόφοιτους του σχολείου.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο πολύ ενδιαφέρον. Γίνεται μια ουσιαστική περιγραφή της ιστορίας ενός σχολείου, το οποίο μέσα σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες κατάφερε να προσφέρει πολλά στα προσφυγόπουλα. Πιστεύω ότι πρέπει να διαβαστεί οπωσδήποτε από απόφοιτους του σχολείου, από κατοίκους της Τούμπας, ενώ περιέχει και αξιόλογα στοιχεία, που θα ενδιαφέρουν κάθε Θεσσαλονικέα.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΤΖΙΟΥΤΖΙΑ, Ελένη

5 πεζά κείμενα από το παρελθόν, του Σάκη Παπαδημητρίου

img017

 

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Τελευταία προβολή – Πέντε πεζά παλαιάς κοπής

Συγγραφέας: Σάκης Παπαδημητρίου

Έκδοση: Μπιλιέτο (2007)

ISBN: 360-7805-28-9

Τιμή: Περίπου €8

 

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στη Vivlioniki έως σήμερα έχουν παρουσιαστεί κοντά στα 600 βιβλία, γραμμένα από περίπου 400 συγγραφείς. Θεωρώ μεγάλη μου παράλειψη, που σε όλους αυτούς τους τίτλους δεν είχα παρουσιάσει ποτέ ένα βιβλίο του Σάκη Παπαδημητρίου, ενός συγγραφέα με σημαντικό έργο στο χώρο του βιβλίου και της μουσικής μελέτης. Το βιβλίο αυτής της ανάρτησης έρχεται να διορθώσει κάπως τα πράγματα.

Η έκδοση είναι η κλασσική του Μπιλιέτου. Χάρτινο εξώφυλλο, σχέδια στο εξώφυλλο, αλλά και στο εσωτερικό του βιβλίου από τον Γιάννη Δημητράκη, συνολικά μια λιτή και όμορφη δουλειά. Αξάκριστο βιβλίο.

Η «Τελευταία Προβολή» είναι το τελευταίο βιβλίο του Παπαδημητρίου και περιέχει 5 σύντομα κείμενα, τα οποία είχαν πρωτοδημοσιευτεί στο παρελθόν σε άλλα μέσα (1 σε εφημερίδα, 1 σε συλλογή αφηγημάτων). Ο υπότιτλος «πέντε πεζά παλαιάς κοπής»  πρέπει να υποδηλώνει ότι πρόκειται για παλαιά κείμενα (από το 1963 έως το 1972 είχαν κυκλοφορήσει).

Οι πρωταγωνιστές των διηγημάτων είναι καθημερινοί άνθρωποι. Διακατέχονται όλοι από κάποιο είδος φόβου ή ανασφάλειας. Μοναχικοί και απροσάρμοστοι ίσως στα κοινωνικά δεδομένα, η ανθρώπινη επαφή (ερωτική, φιλική ή κοινωνική) για αυτούς μοιάζει να είναι πρόβλημα. Ίσως δεν τα έχουν βρει με τον εαυτό τους και επιζητούν ένα καταφύγιο. Κάθε τι, που μπορεί να ταράξει την καθημερινότητά τους ή τις συνήθειές τους αποτελεί για αυτούς απειλή.

  • Στο πρώτο αφήγημα με τίτλο «Τελευταία προβολή» ο πρωταγωνιστής βγαίνει για μια βόλτα στην πόλη. Αν και λέει πως δεν θα ήθελε να δει ταινία, ο δρόμος τον πηγαίνει σχεδόν αυτόματα στον κινηματογράφο (το Ολύμπιον) και μάλιστα να δει την τελευταία προβολή, για να μην εμπλακεί με κόσμο. Στη διαδρομή αποφεύγει γνωστούς και προσπαθεί να μην έρθει στην ανάγκη να μιλήσει με κάποιον. Περιμένοντας την ταινία παρατηρεί τον κόσμο, ο οποίος κινείται άσχετα με αυτόν, αλλά ο ήρωάς μας πιστεύει πως τον παρακολουθούν, πως τον βλέπουν, ίσως πως τον απειλούν. Μοναξιά, αποξένωση σε φόντο μουντό, φθινοπωρινό, Θεσσαλονικιώτικο.
  • Στο δεύτερο αφήγημα με τίτλο «Το ασανσέρ» ο πρωταγωνιστής παρακολουθεί την κίνηση του ασανσέρ της πολυκατοικίας του. Πίσω από την ασφάλεια της πόρτας του διαμερίσματος, όπου μένει, κατασκοπεύει μέσα από το πορτάκι τους ανθρώπους, που μπαίνουν και βγαίνουν στο ασανσέρ. Σκέψεις και σενάρια σχηματίζονται ανάλογα με τις κινήσεις του ανελκυστήρα. Ένας κόσμος ολόκληρος, αλλά ο ήρωάς μας προτιμά την ασφάλεια του σπιτιού του και η μόνη του «κοινωνικοποίηση» είναι η μελέτη και η παρακολούθηση του ασανσέρ. Δεν πρέπει να μην συμπαθεί τους ανθρώπους, περισσότερο νομίζω φοβάται και σχηματίζει δικές του θεωρίες, πίσω πάντα από την ασφάλεια της εξώπορτας. Και εδώ έντονη η μοναχικότητα και η ανασφάλεια.
  • Στο τρίτο αφήγημα με τίτλο «Το νύχι» ο πρωταγωνιστής μετά από μια μικρή επέμβαση στο νύχι του μένει στο σπίτι του και σκέφτεται την πρώτη του έξοδο μετά την ανάρρωση. Οι σκέψεις του είναι κυρίως για την εικόνα, που θα πρέπει να δώσει στους άλλους, να τον προσέξουν, να τον λυπηθούν ίσως, ίσως και να τρομάξει κάποιους. Φτιάχνει κι αυτός ολόκληρα σχέδια στο μυαλό του για τη διαδρομή, που θα πάρει, σκέφτεται ακριβώς τις εικόνες, που θέλει να δει. Αγωνία για το αν θα είναι αποδεκτός μετά την επέμβαση στο νύχι, αν υπάρχει περίπτωση να γελοιοποιηθεί. Η ανάγκη να αποτελεί μέρος ενός συνόλου και η αγωνία αν οι υπόλοιποι θα τον αποδεχτούν.
  • Στο τέταρτο αφήγημα με τίτλο «Μια ηχογράφηση»  ο πρωταγωνιστής μας πρέπει να ηχογραφήσει για μια παλιά του αγαπημένη κάτι, που να είναι δικό του, μουσική η η φωνή του. Έντονος ο προβληματισμός του όμως αν η φωνή αυτή, που μαγνητοφωνεί μοιάζει με τη δική του. Νιώθει ότι αν δώσει την ταινία στην αγαπημένη του, θα αποχωριστεί κομμάτι του εαυτού του ή αυτό το κομμάτι δεν θα είναι το καλύτερό του, ίσως δεν θα είναι ούτε καν δικό του. Στο σκοτάδι το πράσινο φως του μαγνητόφωνου προσπαθεί να γίνει φάρος στα θέλω του πρωταγωνιστή.
  • Στο πέμπτο αφήγημα με τίτλο «Η παρακαμπτήριος» ο πρωταγωνιστής γκρινιάζει γιατί εξαιτίας της επέκτασης της παραλίας, έχει φτιαχτεί μια παρακαμπτήριος οδός, η οποία περνάει μπροστά από το σπίτι του, με αποτέλεσμα να έχει χάσει την ησυχία του. Η μοναχικότητά του απειλείται από τα αυτοκίνητα, τους ανθρώπους, τους πεζούς και τους οδηγούς, όλα είναι πλέον πιο κοντά του. Η εξέλιξη των πραγμάτων βαίνει εις βάρος του και αυτό, που λέμε «πρόοδος» τον τρομάζει. Εδώ η γραφή μου θύμισε κείμενο του Γιώργου Ιωάννου και προσωπικά μου άρεσε περισσότερο από όλα.

Σε όλα νομίζω τα αφηγήματα είναι έντονες οι έννοιες της απειλής, της μοναξιάς, της αποξένωσης. Με διαφορετικό τρόπο όλοι οι ήρωες κάτι φοβούνται και προσπαθούν να αμυνθούν. Ρεαλιστική γραφή, θα μπορούσαν και οι 5 αφηγήσεις να αποτελέσουν το θέμα μιας ταινίας μικρού μήκους. Αν και γραμμένα πριν από τουλάχιστον 40 χρόνια, τα αφηγήματα μοιάζουν να είναι σύγχρονα και οι χαρακτήρες θα μπορούσαν να είναι σημερινοί.

Η Θεσσαλονίκη υπάρχει στα 4 αφηγήματα απλώς ως τόπος διεξαγωγής των ιστοριών. Το μουντό όμως περιβάλλον της πόλης σίγουρα επηρεάζει τους χαρακτήρες των ιστοριών και δημιουργεί ένα ιδανικό σκηνικό.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε. Τα ζητήματα, στα οποία θέλει να αναφερθεί ο Παπαδημητρίου είναι διαχρονικά, κλασσικά ίσως προβλήματα της αστικοποίησης. Μοντέρνα γραφή, κινηματογραφική και ζωντανή, πιστεύω θα σας αρέσουν.

Σχολιάστε

Filed under ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ, Σάκης, Συγγραφείς

Το σημαντικότερο κομμάτι της ιστορίας της Θεσσαλονίκης, οι Θεσσαλονικείς…

img018

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Θεσσαλονίκη, μια πόλη ανθρώπων – Φωτογραφίες του 20ου αιώνα

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: University Studio Press (2017)

ISBN: 978-960-12-2358-2

Τιμή: Περίπου €28

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Όταν αναφερόμαστε στη Θεσσαλονίκη (ή και σε κάποια άλλη πόλη), το μυαλό μας συνήθως πάει πρώτα στα μνημεία της ή σε ιστορικά γεγονότα, που συνέβησαν και έχουν σχέση με αυτήν. Σπανιότερα ο νους θα σκεφτεί τους ανθρώπους της πόλης, τους Θεσσαλονικείς, αυτούς δηλαδή, που έχτισαν τα μνημεία, που δημιούργησαν τα ιστορικά γεγονότα ή οι ζωές τους επηρεάστηκαν άμεσα από αυτά. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης εστιάζει στους απλούς πολίτες της Θεσσαλονίκης, οι οποίοι αποτελούσαν (και αποτελούν) τμήμα αυτής της πόλης, κομμάτι του παρελθόντος και του μέλλοντος του τόπου.

Η έκδοση είναι άριστη. Σκληρό εξώφυλλο μοντέρνας αισθητικής. Στο οπισθόφυλλο μια φωτογραφία από τον Μεσοπόλεμο από τη ΔΕΘ, όπου μια παρέα παίζει στα συγκρουόμενα αυτοκίνητα! Χρησιμοποιήθηκε χαρτί Sappi Magno Satin των 170gr. Οι φωτογραφίες σε εξαιρετική ποιότητα και ανάλυση. Κείμενα ευανάγνωστα. Το βιβλίο το επιμελήθηκαν η Ευδοξία Ράδη και ο Ηρακλής Παπαϊωάννου, ενώ τον σχεδιασμό του βιβλίου ανέλαβε ο Άρις Γεωργίου και η Ελένη Τσιτσιμπίκου. Συγκινητική η αφιέρωση του βιβλίου στον Ντίνο Χριστιανόπουλο, που «μας έμαθε ότι η αγάπη για την πόλη μπορεί να είναι βαθιά και ανιδιοτελής». Προλογικά σημειώματα από τον Σταύρο Ανδρεάδη (προέδρου της Πολιτιστικής Εταιρείας Επιχειρηματιών Βορείου Ελλάδος) και τον Ηρακλή Παπαϊωάννου (του οποίου το σημείωμα είναι στη μνήμη της Χρύσας Νικολέρη, μίας από τις σημαντικότερες φωτογράφους, που έβγαλε η πόλη μας και η οποία έφυγε από τη ζωή τον Αύγουστο, που μας πέρασε). Δίγλωσση έκδοση (ελληνικά-αγγλικά). Βιβλίο κόσμημα πραγματικό, στολίδι τόσο για την ύλη του, όσο και για την όψη του. Από τις ομορφότερες δουλειές της ΠΕΕΒΕ.

Το λεύκωμα περιέχει φωτογραφίες, οι οποίες χρονικά κινούνται στον 20ο αιώνα, από το 1901 η παλαιότερη έως το 2000 οι νεώτερες. Φωτογράφοι πολλοί, άλλοι επώνυμοι, άλλοι ανώνυμοι, μερικοί άγνωστοι. Από τους επώνυμους προσωπικά μένω στα ονόματα των Λιόντα, Λυκίδη, Boissonnas, Γεωργίου, Νιοκλέρη, Τσιούμα, Αβραμίδη, επειδή έχω δει έργο τους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι υπόλοιποι δεν είναι άξιοι. Για τη συλλογή των φωτογραφιών συνεργάστηκαν οι συντελεστές του βιβλίου με δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, συλλέκτες, ενώ αρκετές αποτελούν κομμάτι οικογενειακών αρχείων.

Σε κάθε φωτογραφία υπάρχει υπότιτλος με το θέμα, το όνομα του φωτογράφου (αν είναι γνωστό) και η συλλογή στην οποία βρίσκεται αυτή η φωτογραφία. Σε κάποια σημεία του βιβλίου παρεμβαίνουν για σχολιασμό γνωστές πένες της πόλης μας, όπως ο Γιώργος Αναστασιάδης, ο Γιάννης Επαμεινώνδας, ο Γιώργος Μουμουζιάς, η Σοφία Νικολαΐδου, ο Σάκης Σερέφας, ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης και ο Περικλής Σφυρίδης. Υπάρχουν επίσης και τρία κείμενα στο βιβλίο, ένα του Σερέφα για τη δεκαετία 1912-1922, ένα του Γεωργίου για την Πλατεία Μακεδονομάχων (βρίσκεται μπροστά στην Αχειροποίητο, για όσους δεν τη γνωρίζουν) και ένα της Νικολαΐδου.

Όλες οι φωτογραφίες έχουν για επίκεντρο τον άνθρωπο. Νεαρό ή ηλικιωμένο, χαρούμενο ή λυπημένο, ο Θεσσαλονικέας είναι μέρος του παρελθόντος αυτής της πόλης, ίσως το πιο σημαντικό κομμάτι αυτού. Ζει τις αλλαγές των εποχών, βιώνει τις εξελίξεις, είναι Χριστιανός, Εβραίος, Μουσουλμάνος. Σε μερικές φωτογραφίες ποζάρει στο φακό, σε κάποιες άλλες είναι το θέμα του φωτογράφου χωρίς να το ξέρει. Καταγράφονται ανέμελες στιγμές, καθημερινότητα, αλλά και σπουδαία γεγονότα, που σφράγισαν την εξέλιξη της πόλης μας. Μοναδική μου ένσταση η τεκμηρίωση της φωτογραφίας στη σελίδα 83.

Είναι πάρα πολλές οι φωτογραφίες, στις οποίες έμεινα για ώρα να τις χαζεύω και θα ήταν κουραστικό να τις αναφέρω στην ανάρτηση. Θέλω όμως να σταθώ στις σελίδες 52-53, με δύο φωτογραφίες από το 1923, αμφότερες τραβηγμένες στο λιμάνι της πόλης μας, στη μία έχουμε τους Τούρκους να επιβιβάζονται στα πλοία για να φύγουν προς τη Μικρά Ασία και στην διπλανή έχουμε τους Έλληνες πρόσφυγες με τα μπαγάζια τους, που μόλις έφτασαν στην πόλη μας. Επίσης στις σελίδες 94-95, όπου επιλέχτηκαν να μπούνε μαζί δύο φωτογραφίες, που τις χωρίζουν χρονικά λίγοι μήνες, αλλά αποτελούν κομμάτια του Εμφυλίου Πολέμου, καθώς στην πρώτη έχουμε εορτασμό κατά την ΕΑΜοκρατία στη Θεσσαλονίκη και στη δεύτερη έχουμε πανηγυρισμούς για την επίσκεψη του Αρχιεπισκόπου (και Αντιβασιλέα τότε) Δαμασκηνού. Τρομερά σημαντικές οι φωτογραφίες από τη σελίδα 87 έως 93, οι οποίες κινούνται χρονικά στην περίοδο της Κατοχής. Γενικά το λεύκωμα διηγείται τις σημαντικότερες στιγμές της ιστορίας της Θεσσαλονίκης, φτάνοντας έως το σήμερα. Δεν ξέρω αν τυχαία επιλέχτηκε για τελευταία φωτογραφία ένα έργο του Ingo Dünnebier από το 1990 και το Αεροδρόμιο της πόλης μας, όπου Θεσσαλονικείς βαδίζουν σε μια ομιχλώδη μέρα προς το αεροπλάνο της Lufthansa, που τους περιμένει για να τους μεταφέρει στη Γερμανία…

Βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Είναι ένα μοναδικό αποτέλεσμα συνεργασίας πολλών αξιόλογων ανθρώπων, το οποίο θα κληρονομηθεί στις επόμενες γενιές Θεσσαλονικέων. Βγήκε σε πολύ μικρό τιράζ (μόλις 800 βιβλία), οπότε σας συμβουλεύω να το αποκτήσετε σύντομα. Για την ποιότητα έκδοσης και το υλικό του, η τιμή του κρίνεται ως πάρα πολύ καλή.

 

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Τα γεγονότα του Μάη του ’36 από τη σκοπιά του ΚΚΕ

img016

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ο ηρωϊκός Μάης της Θεσσαλονίκης του ’36

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο

Έκδοση: Σύγχρονη Εποχή (1976)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Μία από τις μαύρες σελίδες στην ιστορία της Θεσσαλονίκης στον 20ο αιώνα είναι τα γεγονότα του Μάη του 1936, με την πολύνεκρη απεργία των εργατών της πόλης μας. Αποτέλεσαν έμπνευση για ποιητές και ζωγράφους και επηρέασαν ως έναν βαθμό και τις πολιτικές εξελίξεις στη χώρα, ενώ παράλληλα έγιναν σημείο-σταθμός για την πορεία και του εργατικού κινήματος. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης μιλάει για εκείνες τις μέρες, από την οπτική γωνιά του ΚΚΕ.

Η έκδοση είναι απλή, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Στο εξώφυλλο η γνωστή εικόνα της Κατίνας Τούση να θρηνεί πάνω από το πτώμα του νεκρού γιου της. Υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες στο βιβλίο, όχι καθαρές. Το βιβλίο επιμελήθηκε ο γνωστός μας στη Vivlioniki Σπύρος Κουζινόπουλος (μπορείτε να βρείτε βιβλία του εδώ, εδώ κι εδώ), ενώ για η σύνταξη του βιβλίου έγινε από την Κομματική Οργάνωση Θεσσαλονίκης του ΚΚΕ.

Οι συγγραφείς ορθά επιλέγουν να χαρακτηρίσουν το βιβλίο τους ως «χρονικό», καθώς το κύριο μέρος του βιβλίου μιλάει για τις ημέρες από τις 29 Απριλίου 1936, πρώτη μέρα της απεργίας των καπνεργατών έως τις 13 Μαΐου 1936, ημέρα κατά την οποία έγιναν δεκτά τα αιτήματα των καπνεργατών και έληξε η Πανελλαδική απεργία, που είχαν ορίσει οι δύο εργατικές συνομοσπονδίες της εποχής. Το βιβλίο χωρίζεται σε 6 κεφάλαια:

  • Στο 1ο κεφάλαιο γίνεται μια αναφορά σε ιστορικά γεγονότα, τα οποία οδήγησαν στο Μάη του ’36. Περιγράφονται οι πολιτικές εξελίξεις από τη δεκαετία του ’20, ο κοινωνικός αναβρασμός και οι οικονομικές συνθήκες στη χώρα μετά ιδιαίτερα το Κραχ του 1929.
  • Στο 2ο κεφάλαιο βλέπουμε τις εξελίξεις από την αρχή του 1936, ενώ περιγράφονται τα γεγονότα των πρώτων ημερών της απεργίας, έως τις 8 Μαΐου, όταν ναι μεν έχουμε επεισόδια και συμπλοκές διαδηλωτών με αστυνομία, αλλά ακόμη δεν έχουμε ανθρώπινα θύματα.
  • Στο 3ο κεφάλαιο διαβάζουμε για τα όσα έγιναν στις 9 Μαΐου 1936, ημέρα κατά την οποία η αστυνομία και παρακρατικοί κύκλοι επιτέθηκαν με σφαίρες στους διαδηλωτές με αποτέλεσμα τον θάνατο 9 ανθρώπων. Σε σχέση πάντως με το βιβλίο του Θέμου Κορνάρου για το ίδιο θέμα υπάρχουν κάποιες διαφορές στα ονόματα των νεκρών (Τάσος Τούσης, Αναστασία Καρανικόλα, Ίντο Γιακόβ Σρεννόρ, Γιάννης Πανόπουλος, Δημήτρης Αγλαμίδης, Σαλβατώρ Ματαράσσο, Δημήτρης Λαϊλάνης, Σταύρος Διαμαντόπουλος και Μανώλης Ζαχαρίου αναφέρονται εδώ). Υπάρχουν πάντως πηγές, οι οποίες ανεβάζουν τον αριθμό των θυμάτων σε 12, κάποιες μιλάνε για 16, ενώ υπάρχει και δημοσίευμα του Ριζοσπάστη, το οποίο μιλούσε για 30.
  • Στο 4ο κεφάλαιο περιγράφονται τα όσα επακολούθησαν τις επόμενες μέρες, με την κηδεία των θυμάτων, τις αντιδράσεις στην Αθήνα, όταν πλέον φαινόταν πως τα γεγονότα δεν είναι μια τοπική ατζέντα και μόνο, αλλά αφορούν όλους τους εργάτες της χώρας, έως τις συλλήψεις πολλών μελών του εργατικού κινήματος, τις φυλακίσεις και τις εξορίες.
  • Στο 5ο κεφάλαιο γίνεται μια προσπάθεια κριτικής στη στάση του ΚΚΕ εκείνες τις μέρες, αναφορά σε λάθη, τα οποία αν δεν γίνονταν ίσως το αποτέλεσμα της απεργίας να ήταν διαφορετικό.
  • Στο 6ο και τελευταίο κεφάλαιο υπάρχουν αναμνήσεις κάποιων στελεχών του ΚΚΕ, τα οποία είχαν παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στο Μάη του ’36. Πρόκειται για τους Χαράλαμπο Μελαφενίδη, Κώστα Παπαβασιλείου και Μιχάλη Σινάκου.

Το βιβλίο έχει αρκετά και ενδιαφέροντα στοιχεία, άσχετα από το γεγονός ότι πρόκειται για μία κομματική έκδοση, που είχε καθαρά προπαγανδιστικό στόχο. Τουλάχιστον είναι μια αφήγηση για το πώς είδε το ΚΚΕ τα γεγονότα εκείνα και πώς τα έκρινε. Οι συντάκτες του κειμένου επιλέγουν μόνο αποσπάσματα του Ριζοσπάστη για να περιγράψουν τα γεγονότα, φτάνουν στην υπερβολή για μένα, ότι η απεργία θα μπορούσε να ρίξει την Κυβέρνηση Μεταξά της εποχής, καταλήγουν δε στον παραλληλισμό των γεγονότων του ’36 με την κατάσταση, που επικρατούσε στη χώρα το 1976, χρονιά πρώτης κυκλοφορίας του βιβλίου (έχω δει επανεκδόσεις σε μεταγενέστερα χρόνια).

Άσχετα από τις πολιτικές πεποιθήσεις ενός ατόμου, πιστεύω πως για κάποιον, που θέλει να μάθει κάποια πράγματα για τον Μάη του ’36, το βιβλίο αυτό έχει πολλά να πει, κάποια δε αρκετά σημαντικά. Δεν κυκλοφορεί πια, η Σύγχρονη Εποχή προχώρησε στην επανέκδοση του βιβλίου του Θέμου Κορνάρου, όπως είπαμε και πριν. Μπορείτε πιστεύω να το βρείτε σε παλαιοβιβλιοπωλεία, σε τιμή, που κυμαίνεται από €10 έως €35. Προσωπικά το βρήκα με μόλις €2, μια τιμή κοντά στα €5 μου φαίνεται λογική.

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ

Εικόνα και λόγος σε φωτογραφίες και κείμενα του Άρι Γεωργίου

img013

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Φωτοπαρακείμενα

Συγγραφέας: Άρις Γεωργίου

Έκδοση: Εντευκτήριο (1999)

ISBN: 960-7568-09-5

Τιμή: Περίπου €8

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τον Άρι Γεωργίου τον έχουμε γνωρίσει στη Vivlioniki μέσα από το φωτογραφικό του έργο (μπορείτε να δείτε εδώ, εδώ και εδώ). Στο βιβλίο της σημερινής ανάρτησης θα δούμε και κομμάτι του συγγραφικού του έργου, πάντα σε συνδυασμό με την εικόνα.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Συμπαθητικό χάρτινο εξώφυλλο, ευανάγνωστο κείμενο, ασπρόμαυρες φωτογραφίες. Αξιοπρεπής δουλειά στο σύνολό της.

Το βιβλίο αποτελείται από παλαιότερα κείμενα του Γεωργίου, τα οποία είχαν δημοσιευτεί σε διάφορα περιοδικά  (εξαίρεση αποτελεί μόνο το πρώτο κείμενο με τίτλο «Jackson Square»). Χρονικά κινούμαστε μεταξύ 1981 και 1996, ενώ οι φωτογραφίες στο βιβλίο δεν είναι όλες του Γεωργίου, παρουσιάζονται και έργα των Κώστα Μπαλάφα, Erik Soesbergen, Γιώργου Τσαουσάκη και Θεόδωρου Νικολέρη). Τα περισσότερα κείμενα έχουν σχέση με τη Θεσσαλονίκη και για όσους διαβάζουν το περιοδικό «Θεσσαλονικέων Πόλις» θα αναγνωρίσουν σίγουρα το ύφος του συγγραφέα και στα κείμενα του βιβλίου.

Σε κάποια κείμενα ο Γεωργίου έχει λογοτεχνική γλώσσα (όπως στο εξαιρετικό «Το πιο γλυκό νανούρισμα» σε φωτογραφία του Κώστα Μπαλάφα), σε κάποια άλλα μοιάζει να σχολιάζει απλά (όπως στο «Ματιές προς τα πίσω»), σε κάποια άλλα μοιάζει να παίρνει το ρόλο του δημοσιογράφου (όπως στο «14 Σεπτεμβρίου 2020» και στο «Το Βασιλικό προσωρινά»), ενώ τέλος σε κάποια άλλα μου φαίνεται πως γράφει στο προσωπικό του ημερολόγιο (όπως στα «Η φωτογραφία», «Πορτραίτο», «Μητροπόλεως 23»). Αξίζει να σταθούμε και στον επίλογο, που επιλέγει, καθώς εκεί ο αναγνώστης θα δει μία φωτογραφία του Θεόδωρου Νικολέρη από τη σειρά του «Γυμνά της Δράμας», φωτογραφία του 1930 παρακαλώ! Είχα διαβάσει ότι πολλές φωτογραφίες αυτής της σειράς είχαν χαθεί κατά την περίοδο της Κατοχής, αλλά δεν είμαι και απόλυτα σίγουρος.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε. Βρήκα ενδιαφέρον το πάντρεμα φωτογραφίας και πεζογραφικού λόγου. Ομολογώ πως τον Γεωργίου τον είχα στο μυαλό μου ως φωτογράφο, αλλά εδώ αποδεικνύει ότι μπορεί να εκφραστεί και με την πένα, πέρα από την κάμερα. Τα κείμενά του έχουν μια σύγχρονη χροιά, ισορροπούν μεταξύ ρεπορτάζ, πεζού και σχολίου. Στο μυαλό μου πάντως έχω την ιδέα ενός βιβλίου, ενός μυθιστορήματος βασισμένου σε φωτογραφικό υλικό, στο οποίο το πεζό θα υπογράφει ο Σάκης Σερέφας και οι φωτογραφίες θα είναι του Άρι Γεωργίου.

1 σχόλιο

Filed under ΓΕΩΡΓΙΟΥ, Άρις, Συγγραφείς