Σπουδάζοντας και ζώντας στη Σαλονίκη των πρώτων ετών της Μεταπολίτευσης

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: …Κάτι ν’ αλλάξει! Μα πώς;

Συγγραφέας: Αγγέλα Καστρινάκη

Έκδοση: Κίχλη (2019)

ISBN: 978-618-5004-90-3

Τιμή: Περίπου €15

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης θα μας ταξιδέψει πίσω στο χρόνο, στα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια, από το 1979 έως το 1984 περίπου, αν και πολλές φορές υπάρχουν αναφορές στο σήμερα και στο πώς εκείνες οι μέρες του παρελθόντος έπαιξαν τον δικό τους ρόλο στη διαμόρφωση του παρόντος. Τόπος ορίζεται η Θεσσαλονίκη και κυρίως ο κόσμος της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ.

Η έκδοση είναι εξαιρετική. Είναι πραγματικά να χαίρεσαι μερικές δουλειές κάποιων εκδοτικών οίκων, όπως η Άγρα, ο Πόλις και στην περίπτωσή μας η Κίχλη. Έχουν μια αρχοντική λιτότητα, μια δωρικότητα που προσωπικά με γοητεύει, χωρίς περιττά στολίδια, χωρίς φανταχτερά φτιασίδια, μόνο ένα όμορφο εξώφυλλο, πολύ καλή ποιότητα χαρτιού (εδώ έχουμε χαρτί Palatina των 100gr) και ευανάγνωστο κείμενο. Όπως πρέπει να είναι ένα βιβλίο δηλαδή στα δικά μου μάτια. Πολύ καλή δουλειά στο σύνολό της.

Όπως λέει και στο οπισθόφυλλο, το βιβλίο είναι κάτι μεταξύ αυτοβιογραφίας, μαρτυρίας και μυθοπλασίας. Η Καστρινάκη γράφει στην αρχή ότι τα πρόσωπα της ιστορίας της είναι υπαρκτά, αλλά με αλλαγμένα ονόματα και το σύνολο του έργου βασίζεται σε αναμνήσεις και πραγματικά γεγονότα, τα οποία όμως έχουν υποστεί «μυθοπλαστική επεξεργασία». Προσωπικά βρήκα πιο έντονα τα στοιχεία της προσωπικής μαρτυρίας, η οποία όμως δίνεται με τη μορφή μυθιστορήματος, οπότε διαβάζεται πολύ εύκολα. Ο τίτλος δε φανερώνει μία ανάγκη να αλλάξουν κάποια πράγματα, αλλά και την αγωνία ότι δεν γνωρίζουμε τον τρόπο που πρέπει να αλλάξουν αυτά.

Πρωταγωνίστρια του έργου η Ειρήνη, μια κοπέλα από την Αθήνα, που ήρθε να σπουδάσει στη Θεσσαλονίκη, στη Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ το 1978, κατά το φθινόπωρο. Η Ειρήνη είναι φυσικά η συγγραφέας, όπως εύκολα μπορεί κάποιος να καταλάβει στο βιβλίο. Η Μεταπολίτευση έχει ήδη κάνει τα πρώτα της βήματα και στα πανεπιστήμια οι φοιτητές έχουν μία ιδιαίτερη δυναμική και ορμή. Θα μπλεχτεί από νωρίς στη φοιτητική οργάνωση που τότε εκπροσωπούσε το ΚΚΕ Εσωτερικού και στη νεολαία του, την ΕΚΟΝ Ρήγας Φεραίος. Η συγγραφέας θυμάται τη ζωή της Ειρήνης, τις σπουδές της, τη συνδικαλιστική δραστηριότητά της, τους έρωτές της, τις σχέσεις με φίλους και καθηγητές. Ένα κομμάτι του βιβλίου, το κυριότερο, είναι αυτές οι αναμνήσεις. Ένα άλλο σημαντικό κομμάτι του βιβλίου είναι οι αναφορές σε ύλη του περιοδικού «Πάροδος», στο οποίο η συγγραφέας είχε παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στη δημιουργία και την κυκλοφορία του. Ένα τρίτο κομμάτι του βιβλίου είναι οι αναμνήσεις κάποιων φίλων της Καστρινάκη, οι οποίοι αναφέρονται και στο βιβλίο, με αλλαγμένα όμως τα ονόματά τους. Ουσιαστικά η Καστρινάκη επικοινώνησε μαζί τους και τους ζήτησε τις δικές τους μνήμες, οι οποίες παρουσιάζονται και στο βιβλίο, σαν σχολιασμός.

Στο κείμενο ο αναγνώστης θα συναντήσει ιστορικά στοιχεία (πχ για τις αντιδράσεις που υπήρξαν στο Πανεπιστήμιο για το νόμο 815 κατά το 1979), στοιχεία για τη λειτουργία των φοιτητικών παρατάξεων και κυρίως αυτής του ΚΚΕ Εσωτερικού, στοιχεία για τη λειτουργία του Πανεπιστημίου και ειδικότερα της Φιλοσοφικής και κομμάτια της προσωπικής ζωής της Καστρινάκη. Βέβαια κάποιος που δεν ήταν εκείνη την περίοδο στη Φιλοσοφική δεν θα καταλάβει ποια είναι τα πραγματικά πρόσωπα που κρύβονται πίσω από τα ονόματα. Η Καστρινάκη επιλέγει να αποκαλύψει αν δεν κάνω λάθος μόνο τα δύο, τον Κώστα Κάρη (στον οποίο είναι αφιερωμένο και το βιβλίο) και τον Βασίλη Λυριτζή, αμφότεροι δημοσιογράφοι, οι οποίοι έφυγαν από τη ζωή.

Η ανάγνωση του βιβλίου είναι πολύ εύκολη και σε αυτό βοηθάει πολύ το ύφος της Καστρινάκη. Η αφήγησή της είναι τέτοια, που σε κρατάει στις σελίδες, χωρίς να υπάρχουν στοιχεία ανατροπής ή μυστηρίου, είναι όμως η δυναμική των λέξεων τέτοια που ο αναγνώστης θέλει να συνεχίσει να διαβάζει. Υπάρχει μια νοσταλγία, η οποία όμως δεν κουράζει, ούτε γίνεται μελό. Υπάρχει επίσης πολύ έντονη η διάθεση αυτοκριτικής, τονίζονται τα λάθη, οι αυταπάτες, αλλά υπογραμμίζονται και τα σωστά, τα όνειρα και οι φιλοδοξίες. Η συγγραφέας σε αρκετά σημεία γεφυρώνει το παρελθόν με το σήμερα (πχ οι αναφορές για το Δημοψήφισμα του 2015). Η ταξινόμηση σε κεφάλαια και το τρικ της παράθεσης των αναμνήσεων κάποιων τρίτων προσώπων βοηθούν επίσης πολύ στο να μην κουραστεί ο αναγνώστης.

Η Θεσσαλονίκη αντιμετωπίζεται από την Καστρινάκη με την αγάπη που έχουν πολλοί άνθρωποι που πέρασαν τα δημιουργικά φοιτητικά τους χρόνια στην πόλη μας. Γίνονται αναφορές σε διάφορα μέρη της πόλης, γειτονιές (Άνω Πόλη, Διαγώνιος) και σε μαγαζιά (κυρίως ταβέρνες και νεανικά στέκια). Και φυσικά η Φιλοσοφική Σχολή κυριαρχεί. Στις πρώτες σελίδες φαίνεται και το πόσο διαφορετική είναι η πόλη σε σχέση με την πρωτεύουσα (σε ύφος, κλίμα, σχέση με τη θάλασσα, καιρό κτλ). Με δεδομένο ότι δεν έχουμε πολλά κείμενα για τη Θεσσαλονίκη εκείνης της περιόδου (σε κάποια χρόνια φαντάζομαι θα δούμε πολύ περισσότερα), η Καστρινάκη καταφέρνει να μας δώσει κάποια σημαντικά στοιχεία, όπως για παράδειγμα η αναφορά που κάνει στον κινηματογράφο «Αίας» που βρισκόταν στις 40 Εκκλησιές και για τον οποίο είχα διαβάσει κάποια πράγματα σε ένα τεύχος του περιοδικού Τάμαριξ μόνο.

Για ποιους όμως έγραψε η Καστρινάκη το βιβλίο και σε ποιους απευθύνεται; Προσωπικά πιστεύω ότι πρώτον το γράφει για τον εαυτό της, για να υπάρχει μια μαρτυρία για εκείνη την περίοδο. Δεύτερον το γράφει για όσους βρέθηκαν εκείνα τα χρόνια στη Φιλοσοφική, είναι και άτομα που θα καταλάβουν εύκολα ποιοι είναι οι πρωταγωνιστές του βιβλίου. Τρίτον το γράφει για τα άτομα με τα οποία βρέθηκε στους ίδιους αγώνες και είχαν τα ίδια πιστεύω. Τα όνειρα και οι φιλοδοξίες των φοιτητών που τότε ανήκαν στην Ανανεωτική Αριστερά διαψεύστηκαν πολλές φορές και ίσως να αισθάνονται ηττημένοι από τις εξελίξεις. Τέταρτον το γράφει για όλους εμάς τους νεότερους (εγώ ήμουν 2 ετών όταν η Ειρήνη βρέθηκε στη Φιλοσοφική).

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Ξενύχτησα για να το διαβάσω και όλο έλεγα «κάτσε να διαβάσω λίγο ακόμη και μετά πάω για ύπνο», οπότε κατάφερα να το τελειώσω μέσα σε 3 νύχτες. Και αυτό είναι για μένα ένα ισχυρότατο κριτήριο για να μπορώ να πω αν μου άρεσε ή όχι το βιβλίο. Εξαιρετική αφήγηση (βοηθάει βέβαια το γεγονός ότι η Καστρινάκη είναι και πανεπιστημιακός στη Φιλολογία του Πανεπιστημίου Κρήτης), ισορροπία μεταξύ μύθου και ιστορίας, ένα βιβλίο που σε κρατάει τόσο για τον τρόπο που γράφτηκε, όσο και για την πλοκή του. Το συνιστώ κυρίως σε όσους έζησαν εκείνη την περίοδο στη Θεσσαλονίκη και σπούδαζαν στη Φιλοσοφική, αλλά και σε όσους θέλουν να διαβάσουν ένα καλό βιβλίο και να τους μείνουν κάποια πράγματα στο τέλος.

1 σχόλιο

Filed under ΚΑΣΤΡΙΝΑΚΗ, Αγγέλα, Συγγραφείς

One response to “Σπουδάζοντας και ζώντας στη Σαλονίκη των πρώτων ετών της Μεταπολίτευσης

  1. Παράθεμα: Νόμος 815, φοιτητικές εξεγέρσεις και καταλήψεις με τα μάτια ενός πρωτοετή φοιτητή στη Σαλονίκη του 1979 | Vivlioniki

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.