5 πεζά κείμενα από το παρελθόν, του Σάκη Παπαδημητρίου

img017

 

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Τελευταία προβολή – Πέντε πεζά παλαιάς κοπής

Συγγραφέας: Σάκης Παπαδημητρίου

Έκδοση: Μπιλιέτο (2007)

ISBN: 360-7805-28-9

Τιμή: Περίπου €8

 

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στη Vivlioniki έως σήμερα έχουν παρουσιαστεί κοντά στα 600 βιβλία, γραμμένα από περίπου 400 συγγραφείς. Θεωρώ μεγάλη μου παράλειψη, που σε όλους αυτούς τους τίτλους δεν είχα παρουσιάσει ποτέ ένα βιβλίο του Σάκη Παπαδημητρίου, ενός συγγραφέα με σημαντικό έργο στο χώρο του βιβλίου και της μουσικής μελέτης. Το βιβλίο αυτής της ανάρτησης έρχεται να διορθώσει κάπως τα πράγματα.

Η έκδοση είναι η κλασσική του Μπιλιέτου. Χάρτινο εξώφυλλο, σχέδια στο εξώφυλλο, αλλά και στο εσωτερικό του βιβλίου από τον Γιάννη Δημητράκη, συνολικά μια λιτή και όμορφη δουλειά. Αξάκριστο βιβλίο.

Η «Τελευταία Προβολή» είναι το τελευταίο βιβλίο του Παπαδημητρίου και περιέχει 5 σύντομα κείμενα, τα οποία είχαν πρωτοδημοσιευτεί στο παρελθόν σε άλλα μέσα (1 σε εφημερίδα, 1 σε συλλογή αφηγημάτων). Ο υπότιτλος «πέντε πεζά παλαιάς κοπής»  πρέπει να υποδηλώνει ότι πρόκειται για παλαιά κείμενα (από το 1963 έως το 1972 είχαν κυκλοφορήσει).

Οι πρωταγωνιστές των διηγημάτων είναι καθημερινοί άνθρωποι. Διακατέχονται όλοι από κάποιο είδος φόβου ή ανασφάλειας. Μοναχικοί και απροσάρμοστοι ίσως στα κοινωνικά δεδομένα, η ανθρώπινη επαφή (ερωτική, φιλική ή κοινωνική) για αυτούς μοιάζει να είναι πρόβλημα. Ίσως δεν τα έχουν βρει με τον εαυτό τους και επιζητούν ένα καταφύγιο. Κάθε τι, που μπορεί να ταράξει την καθημερινότητά τους ή τις συνήθειές τους αποτελεί για αυτούς απειλή.

  • Στο πρώτο αφήγημα με τίτλο «Τελευταία προβολή» ο πρωταγωνιστής βγαίνει για μια βόλτα στην πόλη. Αν και λέει πως δεν θα ήθελε να δει ταινία, ο δρόμος τον πηγαίνει σχεδόν αυτόματα στον κινηματογράφο (το Ολύμπιον) και μάλιστα να δει την τελευταία προβολή, για να μην εμπλακεί με κόσμο. Στη διαδρομή αποφεύγει γνωστούς και προσπαθεί να μην έρθει στην ανάγκη να μιλήσει με κάποιον. Περιμένοντας την ταινία παρατηρεί τον κόσμο, ο οποίος κινείται άσχετα με αυτόν, αλλά ο ήρωάς μας πιστεύει πως τον παρακολουθούν, πως τον βλέπουν, ίσως πως τον απειλούν. Μοναξιά, αποξένωση σε φόντο μουντό, φθινοπωρινό, Θεσσαλονικιώτικο.
  • Στο δεύτερο αφήγημα με τίτλο «Το ασανσέρ» ο πρωταγωνιστής παρακολουθεί την κίνηση του ασανσέρ της πολυκατοικίας του. Πίσω από την ασφάλεια της πόρτας του διαμερίσματος, όπου μένει, κατασκοπεύει μέσα από το πορτάκι τους ανθρώπους, που μπαίνουν και βγαίνουν στο ασανσέρ. Σκέψεις και σενάρια σχηματίζονται ανάλογα με τις κινήσεις του ανελκυστήρα. Ένας κόσμος ολόκληρος, αλλά ο ήρωάς μας προτιμά την ασφάλεια του σπιτιού του και η μόνη του «κοινωνικοποίηση» είναι η μελέτη και η παρακολούθηση του ασανσέρ. Δεν πρέπει να μην συμπαθεί τους ανθρώπους, περισσότερο νομίζω φοβάται και σχηματίζει δικές του θεωρίες, πίσω πάντα από την ασφάλεια της εξώπορτας. Και εδώ έντονη η μοναχικότητα και η ανασφάλεια.
  • Στο τρίτο αφήγημα με τίτλο «Το νύχι» ο πρωταγωνιστής μετά από μια μικρή επέμβαση στο νύχι του μένει στο σπίτι του και σκέφτεται την πρώτη του έξοδο μετά την ανάρρωση. Οι σκέψεις του είναι κυρίως για την εικόνα, που θα πρέπει να δώσει στους άλλους, να τον προσέξουν, να τον λυπηθούν ίσως, ίσως και να τρομάξει κάποιους. Φτιάχνει κι αυτός ολόκληρα σχέδια στο μυαλό του για τη διαδρομή, που θα πάρει, σκέφτεται ακριβώς τις εικόνες, που θέλει να δει. Αγωνία για το αν θα είναι αποδεκτός μετά την επέμβαση στο νύχι, αν υπάρχει περίπτωση να γελοιοποιηθεί. Η ανάγκη να αποτελεί μέρος ενός συνόλου και η αγωνία αν οι υπόλοιποι θα τον αποδεχτούν.
  • Στο τέταρτο αφήγημα με τίτλο «Μια ηχογράφηση»  ο πρωταγωνιστής μας πρέπει να ηχογραφήσει για μια παλιά του αγαπημένη κάτι, που να είναι δικό του, μουσική η η φωνή του. Έντονος ο προβληματισμός του όμως αν η φωνή αυτή, που μαγνητοφωνεί μοιάζει με τη δική του. Νιώθει ότι αν δώσει την ταινία στην αγαπημένη του, θα αποχωριστεί κομμάτι του εαυτού του ή αυτό το κομμάτι δεν θα είναι το καλύτερό του, ίσως δεν θα είναι ούτε καν δικό του. Στο σκοτάδι το πράσινο φως του μαγνητόφωνου προσπαθεί να γίνει φάρος στα θέλω του πρωταγωνιστή.
  • Στο πέμπτο αφήγημα με τίτλο «Η παρακαμπτήριος» ο πρωταγωνιστής γκρινιάζει γιατί εξαιτίας της επέκτασης της παραλίας, έχει φτιαχτεί μια παρακαμπτήριος οδός, η οποία περνάει μπροστά από το σπίτι του, με αποτέλεσμα να έχει χάσει την ησυχία του. Η μοναχικότητά του απειλείται από τα αυτοκίνητα, τους ανθρώπους, τους πεζούς και τους οδηγούς, όλα είναι πλέον πιο κοντά του. Η εξέλιξη των πραγμάτων βαίνει εις βάρος του και αυτό, που λέμε «πρόοδος» τον τρομάζει. Εδώ η γραφή μου θύμισε κείμενο του Γιώργου Ιωάννου και προσωπικά μου άρεσε περισσότερο από όλα.

Σε όλα νομίζω τα αφηγήματα είναι έντονες οι έννοιες της απειλής, της μοναξιάς, της αποξένωσης. Με διαφορετικό τρόπο όλοι οι ήρωες κάτι φοβούνται και προσπαθούν να αμυνθούν. Ρεαλιστική γραφή, θα μπορούσαν και οι 5 αφηγήσεις να αποτελέσουν το θέμα μιας ταινίας μικρού μήκους. Αν και γραμμένα πριν από τουλάχιστον 40 χρόνια, τα αφηγήματα μοιάζουν να είναι σύγχρονα και οι χαρακτήρες θα μπορούσαν να είναι σημερινοί.

Η Θεσσαλονίκη υπάρχει στα 4 αφηγήματα απλώς ως τόπος διεξαγωγής των ιστοριών. Το μουντό όμως περιβάλλον της πόλης σίγουρα επηρεάζει τους χαρακτήρες των ιστοριών και δημιουργεί ένα ιδανικό σκηνικό.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε. Τα ζητήματα, στα οποία θέλει να αναφερθεί ο Παπαδημητρίου είναι διαχρονικά, κλασσικά ίσως προβλήματα της αστικοποίησης. Μοντέρνα γραφή, κινηματογραφική και ζωντανή, πιστεύω θα σας αρέσουν.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ, Σάκης, Συγγραφείς

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.