Πολιτική και φιλοσοφία στη Θεσσαλονίκη του 14ου αιώνα

Σάρωση_20170803

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Η πολιτική σκέψη στη Θεσσαλονίκη τον 14ο αιώνα

Συγγραφέας: Σωτηρία Τριαντάρη-Μαρά

Έκδοση: Ηρόδοτος (2002)

ISBN: 960-8256-22-4

Τιμή: Περίπου €21

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Ο 14ος αιώνας χαρακτηρίστηκε ως ο «Χρυσός Αιώνας» της Θεσσαλονίκης. Μιλάμε για μία περίοδο, κατά την οποία το Βυζάντιο πνέει τα λοίσθια, με εξωτερικές και εσωτερικές απειλές από παντού και εμφύλιες διαμάχες. Μέσα σε μια τέτοια δύσκολη κατάσταση, παρατηρείται στη Θεσσαλονίκη μια αναγέννηση των τεχνών και της φιλοσοφίας, με λόγιους να προσεγγίζουν την αρχαία ελληνική γραμματεία και να δημιουργούνται πυρήνες μιας ξεχωριστής πολιτικής σκέψης. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης έχει αντικείμενο ένα έργο εκείνης της εποχής, από τον σπουδαιότερο ίσως λόγιο της περιόδου αυτής, τον Θωμά Μάγιστρο.

Η έκδοση είναι απλή χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Στο εξώφυλλο υπάρχει μία φωτογραφία του μικρού ναού της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα, που βρίσκεται στη γωνία Εγνατίας με Παλαιών Πατρών Γερμανού, και ο οποίος είχε χτιστεί κατά τον 14ο αιώνα. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει η βιβλιογραφία καθώς και μία περίληψη του έργου στα αγγλικά.

Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία βασικά μέρη:

  • Στο πρώτο, την εισαγωγή, περιγράφεται το κοινωνικό, πολιτικό, οικονομικό και φιλοσοφικό περιβάλλον της Θεσσαλονίκης κατά την περίοδο, που έζησε ο Μάγιστρος. Υπάρχουν βιογραφικά στοιχεία του συγγραφέα, ανάλυση του κειμένου, το οποίο υπάρχει στο βιβλίο (ο λόγος με τίτλο «Τοις Θεσσαλονικεύσι περί ομονοίας») και σχολιασμός για τη φιλοσοφική και πολιτική διανόηση του Θωμά Μάγιστρου.
  • Στο δεύτερο υπάρχει το πρωτότυπο κείμενο και η μετάφραση του λόγου «Τοις Θεσσαλονικεύσι περί ομονοίας»
  • Στο τρίτο υπάρχουν κάποια σχόλια πάνω στο κείμενο, μαζί με επεξηγήσεις.

Ο Θωμάς Μάγιστρος ανήκει στους λόγιους της Θεσσαλονίκης, που με το έργο τους κατάφεραν να γίνουν η γέφυρα μεταξύ του αρχαίου ελληνικού πνεύματος και της ιταλικής αναγέννησης, που θα συμβεί λίγα χρόνια αργότερα. Σε αντίθεση με ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι, οι λόγιοι της Θεσσαλονίκης εκείνη την εποχή έχουν διαβάσει αρχαία φιλοσοφία, γνωρίζουν τους μύθους και τις τραγωδίες των αρχαίων συγγραφέων και ασχολούνται και με σχολιασμό αυτών των έργων.

Ο λόγος του Μάγιστρου θα μπορούσε κάποιος να πει ότι είναι μια πρώτη προσέγγιση προς τη Δημοκρατία, αν και θα πρέπει ο αναγνώστης να αναλογιστεί την περίοδο, που γράφτηκε και σε τι κοινό απευθύνονταν. Δεν είμαστε σίγουροι αν το κείμενο γράφτηκε κατά την περίοδο της Επανάστασης των Ζηλωτών (για τους Ζηλωτές μπορείτε να διαβάσετε εδώεδώ και εδώ) ή πριν από αυτήν. Η συγγραφέας τοποθετεί το λόγο χρονικά λίγο πριν το Κίνημα των Ζηλωτών, την περίοδο των εμφυλίων πολέμων μεταξύ του Ανδρόνικου Α’ και του εγγονού του Ανδρόνικου Γ’. Χρονικά πάντως βρισκόμαστε στον 14ο αιώνα, είτε στις αρχές, είτε στα μέσα αυτού.

Οι λόγοι για τους οποίους αναπτύχθηκε στη Θεσσαλονίκη η φιλοσοφία, με μια σειρά σπουδαίων λογίων, οι οποίοι είναι οι πρώτοι, που θα επιχειρήσουν τη σύνδεση του Βυζαντινού κόσμου με την Αρχαία Ελλάδα, έχουν να κάνουν με ένα καθεστώς «αυτονομίας», που είχε η πόλη, καθώς και με τον εμπορικό της ρόλο. Δεν γνωρίζουμε πώς θα ήταν τα πράγματα, αν αυτή η αναγέννηση γραμμάτων και πνεύματος είχε συμβεί νωρίτερα, σε μια εποχή χωρίς πολέμους και αναταράξεις, αλλά δεν ξέρουμε επίσης το πόσο αυτή η ταραχώδης εποχή επέδρασε στην ανάπτυξη της φιλοσοφίας και των τεχνών.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικά ενδιαφέρον. Βέβαια δεν μπορεί από έναν λόγο και μόνο να εξαχθούν εύκολα συμπεράσματα για όλη την πολιτική σκέψη στη Θεσσαλονίκη κατά τον 14ο αιώνα, αλλά σίγουρα παίρνουμε αρκετά στοιχεία. Το βιβλίο μας δίνει πολλές πληροφορίες για τον Θωμά Μάγιστρο και το έργο του καθώς και για την πολιτική κατάσταση, που επικρατούσε στην πόλη. Οι ανησυχίες του λόγιου κόσμου φέρνουν την άνοιξη του πνεύματος στην πόλη και επαναφέρουν στην επιφάνεια κείμενα της Αρχαίας Ελλάδας και έργα των αρχαίων συγγραφέων. Το έργο τόσο του Μάγιστρου, όσο και πολλών άλλων λογίων θα είναι ιδιαίτερα χρήσιμο μετά από έναν αιώνα στις Ιταλικές πόλεις, από όπου θα ξεκινήσει η Ευρωπαϊκή Αναγέννηση.

Advertisements

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, ΤΡΙΑΝΤΑΡΗ-ΜΑΡΑ, Σωτηρία

One response to “Πολιτική και φιλοσοφία στη Θεσσαλονίκη του 14ου αιώνα

  1. Παράθεμα: Η ζωγραφική κατά τον Χρυσό Αιώνα της Θεσσαλονίκης (14ος αιώνας μ.Χ.) | Vivlioniki

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s