Η Εβραϊκή Κοινότητα της Θεσσαλονίκης σε μαρτυρίες μη Θεσσαλονικέων για διάστημα περίπου 1900 ετών.

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης – Μαρτυρίες μη Θεσσαλονικέων 50 μ.Χ. – 1912

Συγγραφέας: Γιάννης Μέγας, Τζέκυ Μπενμαγιόρ

Έκδοση: University Studio Press (2017)

ISBN: 978-960-12-2310-0

Τιμή: Περίπου €37

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η Θεσσαλονίκη από την εποχή, που δημιουργήθηκε έως και σήμερα ήταν μια πόλη μεγάλη, από την οποία περνούσαν για διάφορους λόγους πολλοί άνθρωποι. Η πόλη τους άφηνε άλλες φορές θετική και άλλες φορές αρνητική εντύπωση, την οποία, κάποιοι από αυτούς τους επισκέπτες της Θεσσαλονίκης, την κατέγραψαν, για καλή μας τύχη, σε βιβλία ή άρθρα, γράμματα ή αναφορές. Από αυτά τα κείμενα ο ιστορικός σήμερα μπορεί να βγάλει σημαντικά συμπεράσματα για το παρελθόν της πόλης. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης έχει να κάνει με ένα σημαντικότατο έργο, στο οποίο μαζεύτηκαν μαρτυρίες μη Θεσσαλονικέων (όπως αναφέρει και ο τίτλος) για τους Εβραίους Θεσσαλονικείς, μαρτυρίες, που ξεκινάνε από το 50 μ.Χ. και φτάνουν έως το 1912.

Η έκδοση είναι καλή. Υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες στο κείμενο. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν σημειώσεις και επεξηγήσεις, η βιβλιογραφία και ένα χρησιμότατο ευρετήριο. Το έργο το χαιρετίζει ο πρόεδρος της Ισραηλίτικης Κοινότητας Θεσσαλονίκης κ. Δαυίδ Σαλτιέλ. Στο κάτω μέρος κάποιων σελίδων υπάρχουν επίσης μερικές σημειώσεις. Για μία τέτοια έκδοση, που έχει 550 σελίδες θα προτιμούσα να υπάρχει σκληρό εξώφυλλο ή καλύτερης ποιότητας μαλακό εξώφυλλο, είναι τόσο βαρύ, που το εξώφυλλο τσακίζει σχετικά εύκολα.

Από τους συγγραφείς τον Γιάννη Μέγα τον έχουμε γνωρίσει μέσα από μια πληθώρα έργων του, πολλά εκ των οποίων έχουμε παρουσιάσει στη Vivlioniki. Μέσα από τις συλλογές του και την έρευνά του έχει προσφέρει σημαντικό έργο στη μελέτη του παρελθόντος της πόλης μας. Τον Τζέκυ Μπενμαγιόρ τον συναντάμε πρώτη φορά στη Vivlioniki.

Το βιβλίο περιέχει 342 λήμματα, τα οποία χωρίστηκαν σε 5 περιόδους με χρονικά κριτήρια:

  • Η πρώτη περίοδος εκτείνεται χρονικά από το 50 μ.Χ. έως το 1492, από την εποχή δηλαδή, που ο Απόστολος Παύλος επισκέφτηκε τη Θεσσαλονίκη και μίλησε στη συναγωγή της πόλης μας για τον Χριστιανισμό έως τη χρονιά, που έγινε ο διωγμός των Εβραίων από την Ισπανία, μετά τον οποίο εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλονίκη οι χιλιάδες των Σεφαραδιτών. Αν και μιλάμε για μία περίοδο 1500 χρόνων, δυστυχώς οι γραπτές μαρτυρίες για αυτήν την περίοδο είναι πολύ λίγες, για αυτό ίσως και πολύ σημαντικές.
  • Η δεύτερη περίοδος εκτείνεται χρονικά από το 1492 έως το 1750, μία περίοδο, όπου συναντάμε τον Χρυσό Αιώνα των Εβραίων Θεσσαλονικέων, αλλά και την παρακμή της κοινότητας, αποτέλεσμα της οποίας ήταν και η εμφάνιση του Σαμπετάι Σεβί.
  • Η τρίτη περίοδος εκτείνεται από το 1750 έως το 1850, όπου η Εβραϊκή Κοινότητα ανακάμπτει και αρχίζει να πατάει πιο γερά στα πόδια της, έχοντας ξεπεράσει πολλά από τα προβλήματα του παρελθόντος.
  • Η τέταρτη περίοδος εκτείνεται από το 1850 έως το 1897 και καλύπτει χρονικά τα χρόνια των μεγάλων μεταρρυθμίσεων, που προσπάθησε να εισάγει η Οθωμανική Αυτοκρατορία και οι οποίες βοήθησαν στον εξευρωπαϊσμό της Εβραϊκής Κοινότητας και της πόλης μας μαζί.
  • Η πέμπτη και τελευταία περίοδος εκτείνεται από το 1897 έως το 1912, μία περίοδο όπου κυριάρχησαν οι εθνικισμοί στα Βαλκάνια και οι εξελίξεις δεν θα μπορούσαν να μην επηρεάσουν την Εβραϊκή Κοινότητα της πόλης μας.

Όπως είναι ευνόητο, οι περισσότερες πηγές προέρχονται από τον 19ο αιώνα και έπειτα, δηλαδή στην τέταρτη και πέμπτη περίοδο, όταν οι μετακινήσεις είναι πλέον πιο εύκολες, η πόλη συνδέεται με τρένο με άλλες πόλεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά και της Ευρώπης, οι εφημερίδες κυκλοφορούν και γενικά η πόλη είναι πλέον πιο εύκολα επισκέψιμη, ενώ επίσης μιλάμε και για μία περίοδο, που οι ιστορικές εξελίξεις είναι τέτοιες, που κινούν το ενδιαφέρον τόσο των περιηγητών, όσο και των δημοσιογράφων.

Κάθε λήμμα ξεκινάει με κάποια βιογραφικά στοιχεία του περιηγητή ή του δημοσιογράφου ή γενικά αυτού, που άφησε τη μαρτυρία, ακολουθεί η πηγή στην οποία δημοσιεύτηκε η μαρτυρία και στη συνέχεια υπάρχει το κείμενο. Οι περισσότερες μαρτυρίες ήταν, όπως είναι ευνόητο, σε γλώσσα άλλη από την ελληνική, οπότε είναι μεταφρασμένες. Οι πηγές ήταν σε ελληνικά, αγγλικά, γαλλικά, ολλανδικά, τούρκικα, λατινικά, ρώσσικα, βουλγάρικα, εβραϊκά, γοτθικά (!), γερμανικά, σέρβικα, ενώ η έρευνα έγινε σε βιβλία, εφημερίδες, κρατικά αρχεία, δημοσιεύσεις, αναφορές, αλληλογραφία κα.

Η έρευνα ενός τέτοιου υλικού φυσικά χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς η υποκειμενικότητα αυτού, που αφηγείται παίζει πρωτεύοντα ρόλο. Υπάρχουν πολλές ανακρίβειες στις μαρτυρίες, οι οποίες ιδιαίτερα σε παλαιότερα κείμενα δυσκολεύουν σε μεγάλο βαθμό τον ερευνητή, για παράδειγμα τα όσα αναφέρει ο Jacob Frank, ένας ψευδομεσίας του ψευδομεσία Σαμπετάι Σεβί, που βρέθηκε στη Θεσσαλονίκη μεταξύ 1753 και 1754 μόνο σαν παραμύθι μπορούν να διαβαστούν. Από την άλλη η ανάγνωση τέτοιων κειμένων έχουν μια ιδιαίτερη γοητεία, καθώς μεταφέρουν τον αναγνώστη σε χρόνους παλιούς, όχι με την «άκαμπτη» ιστορική γλώσσα, αλλά με τη ματιά ενός τουρίστα ή ενός δημοσιογράφου μιας άλλης εποχής. Σημαντικό είναι επίσης το γεγονός ότι στα κείμενα αυτά παρουσιάζεται η καθημερινότητα των ανθρώπων, πέρα από κάποια ιστορικά στοιχεία.

Στο βιβλίο αναφέρεται ότι η έρευνα είναι ανοιχτή, δηλαδή πιθανότατα σε μια νέα έκδοση να υπάρχει νέο υλικό, το οποίο δεν είχε βρεθεί από τους μελετητές και τους συγγραφείς. Πάντως το υλικό του βιβλίου προσφέρει πάρα πολλές πληροφορίες για την πόλη και τους Εβραίους Θεσσαλονικείς. Το ότι μαζεύτηκε όλο αυτό το υλικό σε ένα βιβλίο είναι ιδιαίτερα χρήσιμο και για μελλοντικές εκδόσεις, πιστεύω ότι θα συναντήσουμε αυτόν τον τίτλο σε βιβλιογραφίες.

Δεν πρόκειται πάντως για βιβλίο, που μπορεί να διαβαστεί ως λογοτεχνικό κείμενο, περισσότερο είναι βιβλίο αναφοράς. Αυτό βέβαια δεν αφαιρεί τίποτα ως προς την αξία και τη σημασία του. Ο διαχωρισμός της ύλης σε χρονικές περιόδους βοηθά τον αναγνώστη να επιλέξει αυτός τι θα διαβάσει.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικό. Στη Vivlioniki είναι αν θυμάμαι καλά το τρίτο βιβλίο τέτοιου είδους (πρώτο ήταν των Γρηγορίου-Χεκίμογλου και το δεύτερο της Ταμπάκη). Μπορεί μεν οι συγγραφείς να επικεντρώθηκαν στις μαρτυρίες σχετικά με τον Εβραϊκό πληθυσμό της πόλης, αλλά στο κείμενο υπάρχουν πάρα πολλά και σημαντικά στοιχεία για την ιστορική εξέλιξη της πόλης μας. Θεωρώ πως είναι και σε πολύ καλή τιμή.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ΜΕΓΑΣ, Γιάννης, ΜΠΕΝΜΑΓΙΟΡ, Τζέκυ, Συγγραφείς

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s