Ένα από τα πρώτα ιστορικά μυθιστορήματα για την Θεσσαλονίκη

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Requiem για τρεις γενιές

Συγγραφέας: Γιώργος Πανάγος

Έκδοση: Ιδιωτική Έκδοση (1980)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Από τα πιο αγαπημένα είδη πεζογραφίας για την πλατιά μάζα του αναγνωστικού κοινού είναι τα ιστορικά μυθιστορήματα. Ειδικά τα τελευταία χρόνια κυκλοφορούν εκατοντάδες τίτλοι αυτής της μορφής της λογοτεχνίας, καθώς ο συνδυασμός του μύθου με την ιστορική αλήθεια γοητεύει πολύ κόσμο. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης ανήκει σε αυτήν την κατηγορία, όπως το δηλώνει άλλωστε και το εξώφυλλο και μας έρχεται από το μακρινό 1980.

Η έκδοση είναι απλή, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο και μέτρια ποιοτικά. Υπάρχουν αρκετά λάθη ορθογραφικά, το κείμενο είναι πυκνό και δυσανάγνωστο. Βέβαια μιλάμε για μία ιδιωτική έκδοση, οπότε οφείλουμε να είμαστε επιεικείς. Την επιμέλεια την είχε αναλάβει ο Ντίνος Χριστιανόπουλος, ενώ το βιβλίο είχε κυκλοφορήσει και από τον Παρατηρητή το 1992, πιθανότερο είναι να βρείτε αυτήν την έκδοση σε κάποιο βιβλιοπωλείο, παρά αυτήν, που έχω εγώ. Δεν έχω δει τη νεότερη έκδοση, οπότε δεν γνωρίζω αν τα λάθη και η ποιότητα έκδοσης έχουν αλλάξει.

Το Requiem είναι η νεκρώσιμη ακολουθία και οι τρεις γενιές του τίτλου αναφέρονται στην οικογένεια Δατούδη και πιο συγκεκριμένα στους Στέφανο, Ντίνο και Αλέξανδρο Δατούδη, παππού, γιο και εγγονό. Σε μία εργασία στο διαδίκτυο διάβασα ότι ο Πανάγος μιλάει για την οικογένεια Τάττη, χρησιμοποιώντας το ψευδώνυμο Δατούδης, αλλά δεν μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι κάτι τέτοιο ισχύει, καθώς οι ημερομηνίες θανάτων των πρωταγωνιστών δεν ταιριάζουν με τις πραγματικές. Οι τρεις γενιές αυτές έζησαν τη Θεσσαλονίκη από τα τέλη του 19ου αιώνα έως τα μέσα του 20ου και βίωσαν τις τεράστιες αλλαγές, που επήλθαν στην πόλη κατά την χρονική αυτή περίοδο. Τα όσα έζησαν υπάρχουν μέσα σε ένα κείμενο, που ο Αλέξανδρος Δατούδης είχε φυλάξει και το είχε δώσει σε κάποιον φίλο του, τον Μπάμπη Ζαφειρίου, ο οποίος είχε αναλάβει τη διάσωση και ίσως την έκδοση όσων αναφέρονταν σε αυτό. Τελικά ούτε ο Μπάμπης Ζαφειρίου κατάφερε να το εκδώσει και το έδωσε στον Πανάγο. Το κατά πόσο αυτό είναι μια αληθινή ιστορία ή επινόημα του συγγραφέα, δεν το γνωρίζω.

Το βιβλίο χωρίζεται σε 4 μέρη. Στο πρώτο μιλάει για την προσπάθεια της Αυστροουγγαρίας να γίνει η Θεσσαλονίκη μια ελεύθερη ζώνη, στο δεύτερο πάμε χρονικά στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν η Βουλγαρία προσπάθησε με τις ενέργειες των κομιτατζήδων να αλλάξει τις πληθυσμιακές αναλογίες στη Μακεδονία με σκοπό την προσάρτηση της περιοχής στη Βουλγαρία σε μέλλοντα χρόνο, στο τρίτο κινούμαστε χρονικά στη δεκαετία του 1910, με την προσάρτηση της Θεσσαλονίκης στο Ελληνικό κράτος, τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και τη Μεγάλη Πυρκαγιά, γεγονότα, που συγκλόνισαν την πόλη και στο τέταρτο μέρος βρισκόμαστε στον Μεσοπόλεμο, την Κατοχή και τα επόμενα χρόνια. Τα δύο πρώτα μέρη είναι αυτά, που έχουν κυρίως μυθιστορηματική μορφή στη γραφή τους, ενώ τα επόμενα δύο θυμίζουν περισσότερο βιβλίο ιστορίας, παρά λογοτεχνία.

Λογοτεχνικά το μυθιστόρημα δεν λέει και πολλά πράγματα, μάλλον αδιάφορο και σε πολλά σημεία κακογραμμένο. Υπάρχει διάχυτη μια αίσθηση εθνικής ανωτερότητας των Ελλήνων, οι οποίοι κυνηγημένοι μάχονται για τα δίκαιά τους. Αλλά και ιστορικά πολλά από τα όσα αναφέρει είναι εντελώς λανθασμένα (τον Αβραάμ Μπεναρόγια τον αναφέρει ως Αβράμ Μπενβενίστε, την Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917 την τοποθετεί Σεπτέμβριο αντί για Αύγουστο, την επίθεση στο Κάμπελ γράφει ότι έγινε το 1928 αντί του 1931 κα). Ο Πανάγος υπήρξε βουλευτής της ΕΔΑ και ήταν ενεργό μέλος της Αριστεράς πριν και μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και η γραφή του είναι παγιδευμένη σε κομματικό φανατισμό.

Τότε γιατί μας ενδιαφέρει το βιβλίο; Διότι περιέχει αρκετά τοπογραφικά στοιχεία για την πόλη, κάποιες ιστορικές αναφορές, που δεν συναντάμε σε άλλα βιβλία και γιατί πρόκειται για ένα είδος λογοτεχνίας, το οποίο την εποχή, που κυκλοφόρησε δεν ήταν τόσο διαδεδομένο όσο σήμερα.

Προσωπικά το βιβλίο δεν μου άρεσε, αλλά κάποια στοιχεία του έχουν ενδιαφέρον. Λογοτεχνικά σίγουρα δεν είναι αριστούργημα, ιστορικά έχει λάθη, αλλά σε κάποιους μπορεί και να αρέσει.

Advertisements

1 σχόλιο

Filed under ΠΑΝΑΓΟΣ, Γιώργος, Συγγραφείς

One response to “Ένα από τα πρώτα ιστορικά μυθιστορήματα για την Θεσσαλονίκη

  1. Παράθεμα: Κομμάτια ιστορίας της Θεσσαλονίκης μέσα από τις διαφημίσεις (1900-1940) | Vivlioniki

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s