Κάποια στοιχεία για τη Θεσσαλονίκη του 1882

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ολίγα τινά περί Θεσσαλονίκης

Συγγραφέας: Κωνσταντίνος Πλαστήρας

Έκδοση: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών (2016)

ISBN: 978-960-9458-15-3

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τα τελευταία χρόνια η ιστορία της Θεσσαλονίκης εμπλουτίζεται συνεχώς με στοιχεία, που φέρνουν στο φως ιστορικοί και ερευνητές. Παλαιές άγνωστες πτυχές έρχονται στην επιφάνεια, κατανοούμε περισσότερο τον τρόπο, που οι κοινότητες της πόλης ζούσαν στην περιτειχισμένη πόλη, μαθαίνουμε για την οργάνωσή τους, τις δομές τα ήθη και τα έθιμα. Το βιβλίο αυτής της ανάρτησης, παρά τις λίγες του σελίδες, έχει αρκετά ενδιαφέροντα πράγματα να μας πει.

Η έκδοση είναι πάρα πολύ καλή. Χάρτινη κουβερτούρα, ευανάγνωστο κείμενο, δουλειά πολύ προσεγμένη, καθώς ήταν το ευχετήριο φυλλάδιο της ΕΜΣ για το νέο έτος. ο Πλαστήρας δεν είναι ο συγγραφέας, αλλά ο επιμελητής, καθώς έχει γράψει και το προλογικό σημείωμα του έργου.

Το κείμενο, που επελέγη έρχεται χρονικά από το 1882 και ένα Αλμανάκ της εποχής με τίτλο «Ημερολόγιον της Ανατολής». Υπεύθυνος για αυτό το Αλμανάκ ήταν κάποιος Αθανάσιος Παλαιολόγος και είχε κυκλοφορήσει στην Κωνσταντινούπολη στο τυπογραφείο Θράκης. Ο συγγραφέας του κειμένου είναι άγνωστος. Το θέμα ήταν μια σύντομη παρουσίαση κάποιων στοιχείων της πόλης σχετικά με την εκπαίδευση στη Θεσσαλονίκη, η εκκλησιαστική διοίκηση και κάποια άλλα γενικότερα στοιχεία. Βρισκόμαστε πριν την πυρκαγιά του 1890, που κατέστρεψε μεγάλο μέρος της πόλης και λίγο μετά το γκρέμισμα μέρους των τειχών της Θεσσαλονίκης. Επίσης στην Οθωμανική Αυτοκρατορία γίνονται προσπάθειες να ολοκληρωθούν μια σειρά από μεταρρυθμίσεις και η Θεσσαλονίκη αποτελεί βασικό πεδίο άσκησης αυτών των μεταρρυθμίσεων, οι οποίες έχουν επιπτώσεις και στην εικόνα της πόλης.

Το κείμενο είναι μεν στην καθαρεύουσα, αλλά διαβάζεται σχετικά εύκολα. Πέρα από αυτό βέβαια, εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι υποσημειώσεις, που είχε κάνει ο ανώνυμος συγγραφέας, είτε ως επεξηγήσεις, είτε ως προσωπικά σχόλια.

Στην αρχή έχουμε μία αναφορά στον πληθυσμό της πόλης, όπου αυτός υπολογίζεται σε περίπου 110-115000 κόσμο. Πάνω από τους μισούς είναι οι Εβραίοι (κοντά στους 60000, ίσως και περισσότεροι), μετά είναι οι Μουσουλμάνοι (20-25000) και μετά οι Έλληνες (17-20000). Οι υπόλοιποι είναι μικρές ομάδες Βουλγάρων και Ευρωπαίων. Στη συνέχεια γίνεται μια πολύ μικρή αναφορά στα πρώτα βήματα εκβιομηχανοποίησης στην πόλη και ακολουθεί το κομμάτι για τα εκπαιδευτήρια των διαφόρων κοινοτήτων. Από αυτό το κομμάτι αξίζει να σημειωθεί ότι αναφέρεται πως για τη συντήρηση των ελληνικών σχολείων συμμετείχαν με χρηματική βοήθεια τόσο η μουσουλμανική, όσο και η εβραϊκή κοινότητα, ενώ γίνεται λόγος και για το σχολείο της Alliance, το Ρουσδιέ, τον Ισλαχανέ και τη Φιλόπτωχο Αδελφότητα Κυριών, που είχε ιδρυθεί το 1873. Ακολουθεί κείμενο για τη Μητρόπολη Θεσσαλονίκης και τις επισκοπές της, ενώ ενδιαφέρον έχει η παράθεση των χριστιανικών ναών, που υπάρχουν στην πόλη και είναι οι εξής:

  1. Άγιος Μηνάς
  2. Αγία Θεοδώρα
  3. Άγιος Νικόλαος (καταστράφηκε το 1917, περίπου στη θέση του σημερινού ναού στη Μητρ. Γενναδίου)
  4. Άγιος Αθανάσιος
  5. Άγιος Δημήτριος (στη θέση της σημερινής Μητρόπολης)
  6. Κοίμησις Θεοτόκου (η Νέα Παναγία)
  7. Άγιος Κωνσταντίνος
  8. Υπαπαντή
  9. Γέννησις Θεοτόκου (η Παναγούδα)
  10. Άγιος Υπάτιος (στη θέση του είναι η Παναγία Δέξια)
  11. Ζωοδόχου Πηγής (Λαοδηγήτρια)
  12. Μεταμόρφωσις Χριστού (στη Μονή Βλαττάδων)

Αναφέρονται επίσης 4 μικροί ναοί:

  1. Άγιος Αντώνιος
  2. Άγιος Γεώργιος
  3. Άγιος Χαράλαμπος
  4. Άγιος Νικόλαος Ορφανός

Φυσικά λείπουν τα ονόματα των μεγάλων Βυζαντινών ναών, οι οποίοι εκείνη την περίοδο ήταν ακόμη τζαμιά. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναφορές στα ονόματα σπουδαίων Ελλήνων ευεργετών και χορηγών, όπως οι Καστριτσήδες, ο Ρογκότης, ο Χατζηλαζάρου. Αρκετά πράγματα αναφέρονται για τη Μητρόπολη, το Μητροπολιτικό Μέγαρο και το Ελληνικό Νοσοκομείο, που βρίσκονταν όλα πολύ κοντά. Η σημερινή Παλιά Παραλία δεν έχει πολλά χρόνια, που κατασκευάστηκε και έχει ήδη αποτελέσει τον τόπο, όπου οι Θεσσαλονικείς κάνουν τις βόλτες τους και πίνουν τον καφέ στο καφενείο «Όλυμπος».

Ο ανώνυμος συγγραφέας δεν μπορεί μάλλον να φανταστεί την αξία των όσων γράφει σήμερα, αυτός γράφει ένα κείμενο για να το διαβάσουν οι αναγνώστες εκείνης της εποχής, οπότε θέλει απλά να δώσει κάποιες γενικές πληροφορίες, οι οποίες σήμερα αποτελούν πηγή έρευνας και μελέτης. Ο αναγνώστης δεν θα πρέπει να ξεχνάει πως το 1882 η Οθωμανική Αυτοκρατορία και ο Σουλτάνος αποτελούν ακόμη ισχυρούς θεσμούς και ο συγγραφέας πρέπει να σέβεται τον ηγέτη, για αυτό και αναφέρει πως ο Σουλτάνος νοιάζεται για την παιδεία και την ευημερία των κατοίκων.

Βρήκα το βιβλιαράκι (22 σελίδες όλο κι όλο) πολύ ενδιαφέρον. Είναι μια φωνή από το παρελθόν, στη γλώσσα εκείνης της εποχής, που σαν ρεπορτάζ δίνει κάποια εγκυκλοπαιδικά στοιχεία για τη Θεσσαλονίκη με ιδιαίτερη σημασία. Γενικά ενώ υπάρχουν πολλές πηγές και κείμενα για την πόλη μετά το 1890, λίγα είναι τα όσα ξέρουμε για λίγα χρόνια πριν. Αξίζει να διαβαστεί, αν το βρείτε κάπου κατά τύχη, γιατί δεν είμαι σίγουρος ότι η ΕΜΣ το πουλάει.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ, Κωνσταντίνος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s