Ένα ιστορικό μυθιστόρημα στη Θεσσαλονίκη των αρχών του 20ου αιώνα

%cf%83%ce%ac%cf%81%cf%89%cf%83%ce%b7_20170119

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Σκοτεινός Βαρδάρης

Συγγραφέας: Έλενα Χουζούρη

Έκδοση: Κέδρος (2004)

ISBN: 978-960-04-2655-7

Τιμή: Περίπου €14

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η πολυφυλετική Θεσσαλονίκη των αρχών του 20ου αιώνα αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για πολλούς συγγραφείς. Το μυθιστόρημα της σημερινής ανάρτησης αποτελεί ένα τέτοιο δείγμα.

Η έκδοση είναι απλή και λιτή. Στο εξώφυλλο υπάρχει μία φωτογραφία του Auguste Léon, με Έλληνες πρόσφυγες από το Μελένικο, που είχαν βρεθεί μετά το τέλος του Β’ Βαλκανικού Πολέμου στο Σιδηρόκαστρο. Η φωτογραφία αυτή, μαζί με πολλές άλλες, αποτελεί κομμάτι του «Αρχείου του Πλανήτη», μιας συλλογής φωτογραφικού υλικού, που είχε ξεκινήσει ο Γάλλος τραπεζίτης Albert Khan. Τα χρώματα στη φωτογραφία δεν είναι επιχρωματισμός, αλλά έχει χρησιμοποιηθεί η τεχνική της αυτοχρωμίας. Στο τέλος του βιβλίου η συγγραφέας αναφέρει ότι έχει χρησιμοποιήσει πολλά στοιχεία από τα βιβλία του Κώστα Τομανά. Το βιβλίο πρωτοκυκλοφόρησε το 2004, η έκδοση, που έχω εγώ είναι η 6η και κυκλοφόρησε το 2013. Από όσα έχω διαβάσει στο διαδίκτυο, το βιβλίο έχει ήδη μεταφραστεί στα σέρβικα και στα βουλγαρικά, πιθανόν δε να έχει μεταφραστεί και σε άλλες γλώσσες, αλλά δεν το γνωρίζω.

Τη Χουζούρη λογοτεχνικά την είδαμε πρόσφατα στη Vivlioniki μέσα από το εξαιρετικό της μυθιστόρημα «Ο θείος Αβραάμ μένει πάντα εδώ«. Αυτό ήταν και το ισχυρότερο κίνητρο για να διαβάσω ακόμη ένα έργο της. Σαν υπότιτλος του έργου η συγγραφέας γράφει «Βαλκανική μυθιστορία έρωτα και απώλειας», αλλά νομίζω πως αν κάποιος το χαρακτήριζε ιστορικό μυθιστόρημα δεν θα είχε άδικο.

Κύριος πρωταγωνιστής του έργου ο Στέφανος Φουρτούνας, νεαρός Έλληνας με καταγωγή από το Μελένικο. Ζει τα χρόνια των μεγάλων αλλαγών στα Βαλκάνια, την έξαρση των εθνικισμών στη Μακεδονία και τους δύο Βαλκανικούς πολέμους, με τις αλλαγές, που αυτοί επέφεραν στη ζωή των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής. Η προσφυγιά, οι εφηβικές ανησυχίες, οι έρωτες ενός νέου ανθρώπου, που αλλιώς φανταζόταν τη ζωή του στα 14 του χρόνια και αλλιώς αυτή εξελίχτηκε στα 21 του. Το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου κινείται γύρω από τη Θεσσαλονίκη, αν και υπάρχουν πολλές αναφορές για το Μελένικο, αλλά και για το Παρίσι. Άλλος πρωταγωνιστής του έργου είναι ο Auguste Léon, τον οποίο η Χουζούρη τοποθετεί και αυτόν στη δράση του βιβλίου, ένας νεαρός Γάλλος φωτογράφος, που ανακαλύπτει τον μαγικό κόσμο της Ανατολής και μέσα από τις φωτογραφίες του θα τον αποτυπώσει. Τέλος σημαντικό πρόσωπο στην πλοκή του βιβλίου είναι και η Ελένη Δούκα, νεαρή αρχοντοπούλα από το Μελένικο, που εκφράζει τον ανεκπλήρωτο και τον απαγορευμένο έρωτα στην υπόθεση. Ανεκπλήρωτος για τον Στέφανο και τον Auguste, απαγορευμένος για τους Έλληνες, αφού ερωτεύεται έναν Βούλγαρο αξιωματικό.

Η Χουζούρη διηγείται την ιστορία της με πρωτότυπο τρόπο. Δεν αφηγείται τις εξελίξεις, αλλά βάζει τον αναγνώστη να τις παρακολουθεί, σαν η πένα της να έχει γίνει μία κάμερα και να ακολουθεί τους πρωταγωνιστές της στους δρόμους, που κινούνται, στις σκέψεις και τα θέλω τους. Δεν επεμβαίνει στην εξέλιξη, αλλά είναι το πανταχού παρόν μάτι, που βλέπει τα πάντα. Στο κείμενο αφήνεται να εννοηθεί ότι ο Στέφανος Φουρτούνας είναι ο παππούς της συγγραφέως, χωρίς όμως να μπορώ να πω με σιγουριά αν αυτό όντως ισχύει ή αποτελεί κομμάτι της μυθιστορίας.

Σε κάθε ιστορικό μυθιστόρημα η μεγαλύτερη δυσκολία είναι να μπορέσει ο συγγραφέας να παντρέψει σωστά την πραγματικότητα με τον μύθο, βρίσκοντας την ιδανική ισορροπία. Σε αυτόν τον τομέα νομίζω η Χουζούρη πήγε καλά, τα μυθικά της πρόσωπα κινούνται ρεαλιστικά στην ιστορική πραγματικότητα.

Η Θεσσαλονίκη είναι, όπως είπαμε και νωρίτερα, το επίκεντρο των εξελίξεων και παρουσιάζονται πολλά τοπογραφικά στοιχεία της, είτε μνημεία, είτε μαγαζιά. Σε γενικές γραμμές νομίζω ότι μεταφέρεται σωστά το κλίμα της εποχής, αν και η Χουζούρη εστιάζει περισσότερο στην Ελληνική κοινότητα της πόλης. Αξιοσημείωτη η αναφορά της στον «θείο Αβραάμ», δηλαδή τον Αβραάμ Μπεναρόγια, ο οποίος 12 χρόνια μετά την πρώτη κυκλοφορία του βιβλίου, θα αποτελέσει τον τιτλο του τελευταίου της μυθιστορήματος.

Προσωπικά το βιβλίο μου άρεσε. Ίσως θα μου φαινόταν ακόμη καλύτερο, αν το διάβαζα πριν διαβάσω το τελευταίο έργο της Χουζούρη (Ο θείος Αβραάμ μένει πάντα εδώ), το οποίο το βρήκα εκπληκτικό. Σαν ιστορικό μυθιστόρημα όμως νομίζω ότι είναι από αυτά, που αξίζει κάποιος να τα διαβάσει και να μεταφερθεί νοερά στη Θεσσαλονίκη των αρχών του 20ου αιώνα.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΧΟΥΖΟΥΡΗ, Έλενα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s