Μονωδίες σχετικά με την Άλωση της Θεσσαλονίκης από τους Οθωμανούς το 1430

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Εάλω Θεσσαλονίκη: Θρήνος για την Άλωση του 1430

Συγγραφέας: Μάρκος Ευγενικός

Έκδοση: Παπαδημητρίου (1997)

ISBN: 960-550-038-8

Τιμή: Περίπου €5

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Από τα σημαντικότερα γεγονότα, που καθόρισαν την ιστορική εξέλιξη της Θεσσαλονίκης είναι αναμφισβήτητα η Άλωση της πόλης από τους Οθωμανούς στις 29 Μαρτίου 1430. Η πιο γνωστή διήγηση, από την οποία αποκτούμε πληροφορίες σχετικά με αυτό το γεγονός είναι αυτή του Ιωάννη Αναγνώστη, αλλά δεν είναι η μόνη. Έχουν καταγραφεί και άλλα κείμενα σχετικά με την Άλωση και ένα από αυτά αποτελεί το θέμα του βιβλίου της σημερινής ανάρτησης.

Η έκδοση είναι απλή, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Χάρτινο εξώφυλλο, που το κοσμεί μια χαλκογραφία του 1688, που δείχνει τη Θεσσαλονίκη από τη θάλασσα. Κάποιες σελίδες είναι στα αγγλικά, αλλά δεν μπορούμε να πούμε ότι η έκδοση είναι δίγλωσση. Στην εισαγωγή αναφέρεται ότι το βιβλίο αποτελεί προσφορά του εκδοτικού οίκου στα πλαίσια του εορτασμού της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Θεσσαλονίκη 1997».

Την επιμέλεια του έργου είχε αναλάβει ο Μάριος Πηλαβάκης, ενώ η μετάφραση είναι του Δημήτριου Βαμβακά. Μετά την εισαγωγή, που υπογράφει ο Πηλαβάκης και εκεί ο αναγνώστης θα βρει κάποια στοιχεία σχετικά με την πηγή του βιβλίου, ακολουθεί μεταφρασμένο το κείμενο, μια μονωδία για την Άλωση της Θεσσαλονίκης από τον Άγιο Μάρκο τον Ευγενικό και στη συνέχεια υπάρχει ένα παράρτημα, με μια άλλη μονωδία, πάλι για την Άλωση της πόλης από τον αδερφό του, τον Ιωάννη τον Ευγενικό.

Ο Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός ήταν η σημαντικότερη ανθενωτική μορφή στα τελευταία Βυζαντινά χρόνια και λίγο πριν την οριστική κατάρρευση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και την Άλωση της Κωνσταντινούπολης. Υπήρξε Μητροπολίτης Εφέσου. Θεωρούσε πως η ένωση Ανατολικής και Δυτικής Εκκλησίας μετά το Σχίσμα θα ήταν χειρότερη από την Οθωμανική σκλαβιά. Φαίνεται από την πορεία των γεγονότων, πως μάλλον οι απόψεις του αποδείχτηκαν λανθασμένες.

Στην εισαγωγή ο Πηλαβάκης κάνει αναφορές στο έργο του Γιάννη Τσάρα, ο οποίος από το 1958 είχε κυκλοφορήσει το έργο του Ιωάννη Αναγνώστη. Δίνει επίσης πληροφορίες για τα πρωτότυπα χειρόγραφα, από τα οποία μεταφράστηκε η μονωδία του Ευγενικού (ένα βρισκόταν στην Ιερά Μονή Παναγίας της Εικοσιφοίνισσας στο Παγγαίο, εκλάπη από τους Βούλγαρους το 1917 και βρίσκεται σήμερα στη Σόφια και ένα δεύτερο βρισκόταν αρχικά στην Κρήτη, πουλήθηκε στους Άγγλους και βρίσκεται σήμερα στην Οξφόρδη).

Στη συνέχεια παρουσιάζεται το πρωτότυπο κείμενο παράλληλα με τη μετάφραση. Εδώ υπάρχουν κάποιες ιστορικές πληροφορίες, όπως για παράδειγμα ότι υπήρχε σώμα Κρητικών για την υπεράσπιση της πόλης, ότι σκυλεύτηκε το πτώμα του Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης Συμεών από τους Οθωμανούς, καθώς επίσης γίνεται λόγος για τις σφαγές, τις λεηλασίες και τον εξανδραποδισμό των κατοίκων. Ο Μάρκος Ευγενικός ισχυρίζεται ότι ο Ανδρέας Παλαιολόγος δεν πούλησε την πόλη στους Βενετούς, αλλά τη χάρισε για να μπορέσει να έχει περισσότερες πιθανότητες να σωθεί.

Τέλος στο παράρτημα η μονωδία του Ιωάννη του Ευγενικού προέρχεται από Βατοπεδινό χειρόγραφο και περιγράφει και αυτό τη θλίψη για το κακό, που βρήκε την πόλη.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο ιδιαίτερα ενδιαφέρον. Από τη στιγμή, που δεν έχουμε ιδιαίτερα πολλές πηγές σχετικά με την Άλωση του 1430, κάθε κείμενο, που μπορεί να μας προσφέρει περισσότερες πληροφορίες είναι σημαντικό. Ο Μάρκος ο Ευγενικός έζησε τα τελευταία χρόνια του Βυζαντίου, πιθανότατα δεν ήταν παρών στην Άλωση της Θεσσαλονίκης, αλλά άκουσε κάποια πράγματα από διασωθέντες και συνέγραψε τη μονωδία αυτή, έναν θρήνο για το χαμό της σπουδαίας πόλης του Βυζαντίου. Το κείμενό του δεν είναι ακριβώς ιστορικό, αλλά περιέχει ιστορικές πληροφορίες και για αυτό έχει τη δική του ξεχωριστή σημασία.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ΕΥΓΕΝΙΚΟΣ, Μάρκος, Συγγραφείς

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s