Η δράση της ΟΠΛΑ στη Θεσσαλονίκη κατά την περίοδο του Εμφυλίου

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Μια απόφαση, μάχομαι μέχρι το τέλος

Συγγραφέας: Τάσος Κατσαρός

Έκδοση: Ιδιωτική Έκδοση (2003)

ISBN: –

Τιμή: Περίπου €8\

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν από κάμποσο καιρό στη Vivlioniki είχε παρουσιαστεί ένα βιβλίο σχετικά με τη δράση της ΟΠΛΑ στη Θεσσαλονίκη κατά την περίοδο της Κατοχής. Η σημερινή ανάρτηση είναι σχετική με ένα βιβλίο, το οποίο μιλάει για την ΟΠΛΑ η οποία έδρασε στη Θεσσαλονίκη κατά την περίοδο του Εμφυλίου.

Η έκδοση είναι καλή αν σκεφτεί κανείς ότι πρόκειται για ιδιωτική έκδοση. Υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες στο κείμενο, που θα μπορούσαν να είναι ίσως πιο καθαρές. Το κείμενο το προλογίζει ο Γιώργος Χουρμουζιάδης, ο καθηγητής αρχαιολογίας στο ΑΠΘ, που πέθανε πριν λίγα χρόνια. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει ένα σχεδιάγραμμα με τη δομή της ΟΠΛΑ, το οποίο είχε φτιάξει η Ασφάλεια Θεσσαλονίκης. Στο τέλος κάποιων σελίδων υπάρχουν μερικές φορές βιβλιογραφικές πηγές. Νομίζω ότι για τέτοια βιβλία ιστορικής έρευνας καλό είναι να αναφέρεται η βιβλιογραφία. Σε γενικές γραμμές πάντως, με δεδομένο ότι πρόκειται για ιδιωτική έκδοση, η έκδοση είναι αξιοπρεπής.

Ο τίτλος του βιβλίου «Μια απόφαση, μάχομαι μέχρι το τέλος» προέρχεται από τραγούδι, που ακουγόταν κατά την περίοδο του Ισπανικού Εμφυλίου. Το βασικότερο κίνητρο του συγγραφέα για να γράψει το βιβλίο πρέπει να είναι το γεγονός πως ο πατέρας του (Άγγελος Κατσαρός) ήταν κατηγορούμενος στη γνωστή «Δίκη της ΟΠΛΑ», που έγινε στη Θεσσαλονίκη το 1947.

Οι κυριότερες πηγές του συγγραφέα είναι εφημερίδες της εποχής, ένα βιβλίο με τίτλο «Πραχτικά της δίκης της ΟΠΛΑ», προσωπικές αφηγήσεις ατόμων, που έζησαν τα γεγονότα και κάποια επίσημα αρχεία.

Το βιβλίο ξεκινάει με μία αναφορά στα γεγονότα, τα οποία οδήγησαν στον Εμφύλιο Πόλεμο, τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό. Η δημιουργία άλλωστε της Στενής Αυτοάμυνας είναι αποτέλεσμα του Εμφυλίου Πολέμου. Το κύριο θέμα του βιβλίου είναι η αναφορά στην οργάνωση, στη δράση και στη δίκη της ΟΠΛΑ. Η εμφυλιακή ΟΠΛΑ έδρασε στην πόλη μας για περίπου ένα εξάμηνο, με πρώτη αναφερόμενη επίθεση να γίνεται στις 2 Οκτωβρίου του 1946 και την απόπειρα δολοφονίας του χωροφύλακα Μακρή στην Τούμπα και τελευταία επίθεση να γίνεται στις 30 Απριλίου του 1947 και να είναι η πιο γνωστή επίθεση της οργάνωσης, αυτή στο λεωφορείο, που μετέφερε τους Αξιωματικούς της Αεροπορίας και η οποία έγινε στη στάση Μισραχή στην οδό Βασ. Όλγας. Συνολικά αναφέρονται 11 επιθέσεις σε αυτό το διάστημα.

Το μεγαλύτερο κομμάτι του βιβλίου είναι σχετικό με τη δίκη της ΟΠΛΑ, η οποία ξεκίνησε στις 28 Αυγούστου του 1947 και είχε 67 κατηγορούμενους. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι κατηγορούμενοι κρατούνταν στο κτίριο, που σήμερα στεγάζεται το Μουσείο του Μακεδονικού Αγώνα (το παλιό Ελληνικό Προξενείο επί Οθωμανικής Θεσσαλονίκης) και το στρατοδικείο στεγαζόταν στο απέναντι κτίριο, το οποίο υπάρχει ακόμη και το οποίο στέγαζε παλαιότερα τη Σχολή Βαλαγιάννη και το ΙΕΚ ΠΑΣΤΕΡ. Από τους 67 κατηγορούμενους, 52 καταδικάστηκαν σε θάνατο, αλλά δόθηκε χάρη στους 5 με αποτέλεσμα να οδηγηθούν στο εκτελεστικό απόσπασμα 47, οι οποίοι εκτελέστηκαν σε 3 διαφορετικά γκρουπ. Στις 17 Οκτωβρίου 1947 οι πρώτοι 10, στις 21 Οκτωβρίου οι επόμενοι 13 και στις 23 Οκτωβρίου οι υπόλοιποι 24. Ο Σάκης Σερέφας και ο Ηλίας Πετρόπουλος έχουν περιγράψει σε έργα τους το κλίμα της εποχής με τις εκτελέσεις πίσω από το Γεντί Κουλέ.

Ο Κατσαρός δεν είναι επαγγελματίας ιστορικός και σε κανένα σημείο του βιβλίου δεν προσπαθεί να είναι αντικειμενικός. Πέρα από τις όποιες διαφωνίες μπορεί να έχει κάποιος με τα όσα λέει και με την προσπάθεια αγιοποίησης των μελών και της δράσης της ΟΠΛΑ, το βιβλίο παρέχει αρκετές πληροφορίες για ιστορικά γεγονότα όπως οι ενέργειες της ΟΠΛΑ και η δίκη της. Αν αναλογιστεί κανείς πως ακόμα και σήμερα ελάχιστα πράγματα είναι γνωστά για αυτήν την οργάνωση (τόσο κατά την περίοδο της Κατοχής, όσο και κατά τον Εμφύλιο), το ότι κυκλοφορεί ένα τέτοιο βιβλίο κρίνεται ως θετική κίνηση, άσχετα αν χρειάζεται πολύ βαθύτερη και περισσότερο αντικειμενική έρευνα.

 

Advertisements

5 Σχόλια

Filed under ΚΑΤΣΑΡΟΣ, Τάσος, Συγγραφείς

5 responses to “Η δράση της ΟΠΛΑ στη Θεσσαλονίκη κατά την περίοδο του Εμφυλίου

  1. Το βιβλίο έχει κάνει και δεύτερη έκδοση, το 2011, με πολλές προσθήκες/διορθώσεις/βελτιώσεις (και με πρόλογο Κουφοντίνα).
    Παρότι ο πατέρας του συγγραφέα Αγγελος Κατσαρός (αδελφός του πρώην βουλευτή του ΚΚΕ) ήταν ανάμεσα στους 52 καταδικασμένους και στους 5 τυχερούς που δεν εκτελέστηκαν, ο συγγραφέας έλεγε ότι δεν είχε καμιά βοήθεια απ’ τον πατέρα του στην έρευνα προσώπων και καταστάσεων του τότε, και το εξηγούσε αυτό λέγοντας «οι παλιοί κομμουνιστές δεν μιλάνε», πράγμα που πρέπει να είναι αλήθεια.

    Οι προσθήκες:

    Από χθες στο σήμερα
    Η δεύτερη δίκη των ομάδων Νεαπόλεως
    Συμπληρωματικά για τον Μ. Λίλη
    Συμπληρωματικά για τον Α. Κατσαρό
    Πρώτη Περίοδος
    Δεύτερη Περίοδος
    Φαρσακίδης Γεώργιος
    Τέχνη για την τέχνη; ή τέχνη στην υπηρεσία του λαού;
    Επίλογος 2ης έκδοσης
    Όποιος ακόμα παριστάνει τον αδιάφορο έχει ήδη πάρει θέση
    Ιμπεριαλιστική υποδούλωση; ή κοινωνική Επανάσταση;
    Αποχαιρετισμός στους αντάρτες του χθες

    • Οι τόσες πολλές προσθήκες μοιάζει σαν να μιλάμε για ένα καινούριο βιβλίο!

      Δεν έχω διαβάσει τη δεύτερη έκδοση του βιβλίου, στην πρώτη πάντως έκδοση, στις ευχαριστίες αναφέρει και τον Άγγελο Κατσαρό σε «όλους όσους μου έδωσαν χρήσιμες πληροφορίες, φωτογραφικό υλικό και κείμενα για τη συγγραφή αυτού του βιβλίου».

      Δεν γνωρίζω τι πληροφορίες μπορεί να έδωσε ο πατέρας του συγγραφέα και προσωπικά δεν βρίσκω τίποτα κακό στο αν βοήθησε στη συγγραφή του βιβλίου, το αντίθετο μάλλον.

      Σύμφωνα με το βιβλίο ο Άγγελος Κατσαρός δεν καταδικάστηκε σε θάνατο, αλλά σε ισόβια φυλάκιση.

      • Αυτό (για τον βαθμό της βοήθειας) το είχε πει ο συγγραφέας σε μια παρουσίαση τότε, το 2003-2004, για να σημειώσει αυτό ακριβώς που ξέρουμε, ότι ‘οι παλιοί ΚΚΕδες δε μιλάνε’ (και το ανέφερα κι εγώ για να υπογραμμίσω πόσο δύσκολο είναι να κάνει κανείς μια τέτοια έρευνα, δηλαδή για περισσότερο credit στην προσπάθειά του).

        Ο πατέρας του έμεινε 14 χρόνια στη φυλακή, αποφυλακίστηκε τη δεκαετία του ’60, πέρασε λίγα χρόνια στην ελευθερία, σαν στέλεχος της ΕΔΑ, και την πρώτη μέρα της χούντας ξαναφυλακίστηκε για άλλα έξι χρόνια. Δεν είδε τα παιδιά του να μεγαλώνουν, τα είδε μόνο πολύ μετά, όπως πολλοί άλλοι.

        Εδώ υπάρχει κι ένα φιλμάκι από τη δίκη για το οποίο αρχικά είχαν εκφρασθεί αμφιβολίες:

        Αλλά αν κάποιος έχει αρκετή υπομονή, μπορεί να δει στο βιβλίο τις φωτογραφίες ‘του εγκληματολογικού’ (προφίλ-ανφάς) που υπάρχουν για όλους τους κατηγορούμενους, και να τις συγκρίνει με τα πρόσωπα στο φιλμ, και θα διαπιστώσει ότι πρόκειται για τα ίδια πρόσωπα.

  2. Παράθεμα: Τα πρακτικά της «Δίκης της ΟΠΛΑ» | Vivlioniki

  3. Παράθεμα: Γνωστά και άγνωστα γεγονότα από τη δράση του ΕΛΑΣ και της ΟΠΛΑ στην κατοχική Θεσσαλονίκη | Vivlioniki

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s