Δομές και θεσμοί των Εβραίων Θεσσαλονικέων για κοντά μισή χιλιετία

%cf%83%ce%ac%cf%81%cf%89%cf%83%ce%b7_20160926

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Εβραϊκοί κοινοτικοί θεσμοί στη Θεσσαλονίκη της Τουρκοκρατίας

Συγγραφέας: Άρης Παπάζογλου

Έκδοση: Megatype (1994)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η παρουσία των Εβραίων Θεσσαλονικέων στην πόλη έχει γίνει αντικείμενο έρευνας και μελέτης μόλις τα τελευταία χρόνια. Οι τίτλοι, που έχουν κυκλοφορήσει σχετικά με αυτό το θέμα επικεντρώνεται κυρίως στο Ολοκαύτωμα της πόλης του 1943. Λίγα γενικά πράγματα κυκλοφορούν για τον τρόπο, που αυτή η σπουδαία κοινότητα της πόλης μας είχε οργανωθεί και είχε λειτουργήσει στο μακραίωνο διάστημα, που κατοικούσε στη Θεσσαλονίκη. Το βιβλίο της Μόλχο είναι ίσως το πιο πλήρες αν και καλύπτει την περίοδο από τα μέσα του 19ου αιώνα έως την πρώτη εικοσαετία του 20ου αιώνα. Το βιβλίο αυτό είχε κυκλοφορήσει πρώτη φορά το 2001. Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης γράφτηκε κάποια χρόνια πριν και έφερνε τους Θεσσαλονικείς σε μια πρώτη επαφή με τους θεσμούς και την οργάνωση των Εβραίων συμπολιτών τους κυρίως στην περίοδο της Οθωμανικής Θεσσαλονίκης.

Η έκδοση είναι απλή, χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Στο τέλος υπάρχει βιβλιογραφία. Οι εικόνες προέρχονται από το περιοδικό «Χρονικά» του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου και από το βιβλίο του Κωστή Κοψίδα (Κοψιδά τον αναφέρει στο βιβλίο) με τίτλο «Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης». Το εξώφυλλο φυσικά δεν έχει τα μαύρα του τα χάλια, όπως αυτό στο αντίτυπο, που έχω εγώ και το οποίο το βρήκα σε παλαιοβιβλιοπωλείο. Στο κάτω μέρος μερικών σελίδων υπάρχουν σημειώσεις και βιβλιογραφικές αναφορές.

Το βιβλίο αποτελείται από 4 κεφάλαια, στα οποία αναλύονται οι θεσμοί μέσα από τους οποίους λειτούργησε η Εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης από τον 15ο αιώνα έως τις αρχές του 20ου, δηλαδή μιλάμε για μία περίοδο σχεδόν μισής χιλιετίας.

  • Το πρώτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Η άφιξη από την Ισπανία» και μιλάει για την άφιξη των Σεφαραδίμ από την Ισπανία στη Θεσσαλονίκη στα τέλη του 15ου αιώνα. Ο αναγνώστης θα διαβάσει για τις πρώτες προσπάθειες οργάνωσης αυτών των ανθρώπων στη νέα τους πατρίδα. Αξίζει να σημειωθεί ότι από τα πρώτα μελήματα της κοινότητας ήταν η εκπαίδευση. Επίσης αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι σε αυτά τα πρώτα βήματα της κοινότητας δεν υπάρχει οργανωμένο όργανο, που να εκπροσωπεί όλους τους Εβραίους, αλλά παραμένουν ανεξάρτητες, σχεδόν, ομάδες, που αποτελούνται από άτομα προερχόμενα από την ίδια περιοχή πριν την προσφυγιά τους.
  • Το δεύτερο κεφάλαιο έχει τίτλο «Ενοποίηση» και μας πάει στα μέσα του 17ου αιώνα, όταν ιδιαίτερες συνθήκες και κρίσεις στην κοινότητα, με κορυφαία αυτήν του Σαμπετάι Σεβή, αναγκάζουν τους Εβραίους Θεσσαλονικείς να οργανωθούν καλύτερα, δημιουργώντας μία πιο οργανωμένη δομή με περισσότερο συγκεντρωτικό χαρακτήρα. Σε αυτό το στάδιο οι θρησκευτικοί ηγέτες παίζουν τον πρωταρχικό ρόλο στη διοίκηση της κοινότητας.
  • Το τρίτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Αναγέννηση» και χρονικά κινείται στα μέσα του 19ου αιώνα. Είναι η περίοδος κατά την οποία η Εβραϊκή κοινότητα, μετά από κάποια χρόνια, στα οποία είχε παρακμάσει, βρίσκει ξανά τη λάμψη της και οργανώνεται με πιο ευρωπαϊκό τρόπο. Πλέον υπάρχει διαχωρισμός της θρησκευτικής ηγεσίας με την κοσμική ηγεσία, που τρέχει τα περισσότερα ζητήματα των Εβραίων Θεσσαλονικέων. Πρόκειται για την περίοδο κατά την οποία βλέπουμε δημιουργία πολλών σχολών, φιλανθρωπικών ιδρυμάτων, νοσοκομείων, πτωχοκομείων και άλλων ιδρυμάτων.
  • Το τέταρτο κεφάλαιο έχει τίτλο «Η ένταξη» και μιλάει για την οργάνωση της κοινότητας στα πρώτα χρόνια μετά την ένταξη της Θεσσαλονίκης στο ελληνικό κράτος. Αν και υπήρχαν φόβοι, καχυποψία και δυσκολίες, σε γενικές γραμμές οι Εβραίοι Θεσσαλονικείς προσαρμόστηκαν στη νέα πραγματικότητα.

Το κείμενο διαβάζεται εύκολα μεν, αν και τα πολλά ονόματα ίσως μπερδέψουν κάπως τον αναγνώστη. Σε λίγες σελίδες παρουσιάζονται πράγματα στον σύγχρονο Θεσσαλονικέα, που καλύπτουν μία περίοδο 500 ετών περίπου, οπότε δεν γίνεται το κείμενο να μην είναι πυκνογραμμένο. Πέρα όμως από αυτό, πρόκειται για ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον βιβλίο, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς ότι ο Παπάζογλου κάθισε να το γράψει το 1994. Σημαντική βιβλιογραφική έρευνα και αποτύπωση της οργάνωσης των Εβραίων Θεσσαλονικέων με πολλά πράγματα, που οι περισσότεροι δεν γνωρίζουμε ακόμη και σήμερα. Στο σύνολό του το έργο νομίζω παρουσιάζει με σωστό τρόπο το πώς λειτούργησε η τόσο σημαντική κοινότητα της πόλης μας.

Advertisements

1 σχόλιο

Filed under ΠΑΠΑΖΟΓΛΟΥ, Άρης, Συγγραφείς

One response to “Δομές και θεσμοί των Εβραίων Θεσσαλονικέων για κοντά μισή χιλιετία

  1. Παράθεμα: Οι μιναρέδες της Θεσσαλονίκης: Αρχιτεκτονική, τοπογραφία, ιστορία και άδοξο τέλος | Vivlioniki

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s