Ένας μικρός τουριστικός οδηγός των μνημείων της Θεσσαλονίκης από το 1954

001

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Τέσσερεις περίπατοι στα μνημεία της Θεσσαλονίκης – Μικρός αρχαιολογικός οδηγός

Συγγραφέας: Ανδρέας Ξυγγόπουλος

Έκδοση: Μακεδονική Καλλιτεχνική Εταιρεία «Τέχνη» (1954)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πριν λίγα χρόνια ο Δήμος Θεσσαλονίκης είχε ξεκινήσει μία σειρά πολιτιστικών περιπάτων, μέσω των οποίων ο πολίτης ερχόταν σε επαφή με διάφορα μνημεία της πόλης, μάθαινε λεπτομέρειες για την ιστορία και την αρχιτεκτονική αυτών των κτιρίων. Οι περίπατοι αυτοί απέσπασαν θετικότατες κριτικές και πιστεύω βοήθησαν σε μεγάλο βαθμό στη «συμφιλίωση» του Θεσσαλονικέα με την πόλη τους. 62 χρόνια πριν περίπατοι μπορεί να μην γίνονταν με αυτήν τη μορφή, αλλά είχε κυκλοφορήσει ένας μικρός οδηγός, ο οποίος πρότεινε στους πολίτες εκείνης της εποχής να κάνουν μια βόλτα από κάποια από αυτά τα μνημεία. Ο οδηγός αυτός είναι το αντικείμενο αυτής της ανάρτησης.

Η έκδοση είναι πάρα μα πάρα πολύ απλή. Δεν υπάρχουν φωτογραφίες, ενώ στη μέση του βιβλίου υπάρχει ένας χάρτης με το δικό του ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς παρουσιάζει τη μεταπολεμική Θεσσαλονίκη πριν όμως γίνουν αρκετές αλλαγές, που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη εικόνα της πόλης, όπως για παράδειγμα η διάνοιξη της Τσιμισκή. Η ρυμοτομία είναι τόσο διαφορετική, που πιθανότατα δεν μπορείτε να βρείτε αρκετούς από τους σημερινούς δρόμους ή μπορεί να τους βρείτε με διαφορετικό όνομα, για παράδειγμα η Μητροπόλεως λεγόταν τότε Ρούζβελτ, η Εθνικής Αμύνης ήταν Βασ. Σοφίας, η Αγγελάκη δεν υπάρχει ακόμη και η Δεσπερέ είναι ένας μεγάλος δρόμος και όχι το στενό χαμένο στις πολυκατοικίες.

Το όνομα του συγγραφέα αυτού του οδηγού δεν αναφέρεται κάπου στο βιβλίο για άγνωστους λόγους, μετά από αναζήτηση στο διαδίκτυο βρήκα ως πιθανό συγγραφέα τον Ανδρέα Ξυγγόπουλο (η πληροφορία αυτή πάντως προστίθεται με πάσα επιφύλαξη), έναν άνθρωπο, που έχει συνδέσει το όνομά του με την έρευνα και τη μελέτη του Βυζαντινού, κυρίως, παρελθόντος της πόλης μας. Δεν είναι τυχαίο μάλλον, που στον οδηγό υπάρχουν σχεδόν μόνο οι Βυζαντινοί ναοί.

Οι «τέσσερεις» περίπατοι, που προτείνονται είναι οι εξής:

  • 1ος περίπατος: Επίσκεψη στην Αχειροποίητο και την Αγία Σοφία
  • 2ος περίπατος: Επίσκεψη στον Άγιο Δημήτριο και την Παναγία Χαλκέων
  • 3ος περίπατος: Επίσκεψη στον Άγιο Γεώργιο (την Ροτόντα δηλαδή), τον Άγιο Νικόλαο Ορφανό, τη Μονή Βλαττάδων και τα Τείχη
  • 4ος περίπατος: Επίσκεψη στην Αγία Αικατερίνη, τους Άγιους Απόστολους, τον Προφήτη Ηλία και τον Όσιο Δαυίδ

Αναφέρεται στο τέλος και ένας 5ος, που μιλάει για επίσκεψη στο τότε Αρχαιολογικό Μουσείο, που στεγαζόταν στο Γενί Τζαμί.

Σήμερα έχουν κυκλοφορήσει πολύ σημαντικότεροι οδηγοί με τέτοια θεματολογία, από τους οποίους νομίζω ξεχωρίζει ο οδηγός, που είχαν κάνει η Κουρκουτίδου-Νικολαΐδου και η Τούρτα. Το ενδιαφέρον σε έναν παλαιό οδηγό είναι στο να δει κάποιος τη γνώση, που υπήρχε για κάποια από αυτά τα μνημεία εκείνη την εποχή και να αντιληφθεί τις αλλαγές, που έγιναν. Για παράδειγμα μιλώντας για το Εφταπύργιο ο συγγραφέας αναφέρει ότι χρησιμοποιείται ως φυλακή (το γνωστό μας Γεντί Κουλέ) ή στις αναφορές του στο Αρχαιολογικό Μουσείο μιλάει για την ανάγκη να χτιστεί ένα καινούριο. Είμαστε σε μία εποχή, που πολλά από τα μνημεία της πόλης μας δεν είχαν βρεθεί ακόμη, όπως για παράδειγμα η Αρχαία Ρωμαϊκή Αγορά.

Μπορεί να φανεί λίγο περίεργο για κάποιον το γεγονός ότι αν και ο οδηγός χαρακτηρίζεται ως «αρχαιολογικός» γενικά, δεν γίνεται καμία απολύτως αναφορά στα Οθωμανική μνημεία της Θεσσαλονίκης. Βρισκόμαστε σε μία εποχή, που γίνονταν έντονες προσπάθειες «εξεληννισμού» της πόλης και έπρεπε πάση θυσία να τονιστεί το Βυζαντινό παρελθόν της Θεσσαλονίκης, το οποίο όμως παραμένει ούτως ή άλλως ένδοξο, χωρίς την ανάγκη αποσιώπησης των άλλων ιστορικών περιόδων της πόλης. Η αντίληψη προφανώς εκείνης της εποχής ήταν πως στη Θεσσαλονίκη «αρχαιολογικό» ήταν μόνο τα Βυζαντινά μνημεία, όσα χτίστηκαν δηλαδή μέχρι το 1430, ενώ τα υπόλοιπα όπως για παράδειγμα το Μπέη Χαμάμ, που χτίστηκε το 1444 δεν ανήκαν σε αυτήν την κατηγορία…

Ο οδηγός μου άρεσε πολύ, όχι τόσο για την πληρότητα των πληροφοριών του ή για τις υπέροχες εικόνες του (καμία δεν έχει άλλωστε), όσο για την προσπάθεια, που έγινε εκείνη την εποχή να μάθουν κάποια πράγματα έστω οι πολίτες της πόλης σχετικά με μνημεία, του τόπου, όπου διέμεναν. Είναι απλός στη γλώσσα, κατανοητός και όπως όλα τα βιβλία τέτοιου είδους διαβάζεται καλύτερα με μια ταυτόχρονη επίσκεψη στα κτίρια αυτά. Για το 1954 νομίζω ήταν μια καλή κίνηση. Αν το βρείτε σε κάποιο παλαιοβιβλιοπωλείο σε τιμή περίπου στα €5, αξίζει νομίζω τον κόπο.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ΞΥΓΓΟΠΟΥΛΟΣ, Ανδρέας, Συγγραφείς

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s