Εργατικό κίνημα, Φεντερασιόν, Μάης του ’36, Θεσσαλονίκη

Σάρωση_20160602

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Εργασία και εργατικό κίνημα στη Θεσσαλονίκη 1908-1936

Συγγραφέας: Κώστας Φουντανόπουλος

Έκδοση: Νεφέλη (2005)

ISBN: 960-211-735-4

Τιμή: Περίπου €22

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η ιστορία του εργατικού κινήματος έχει να επιδείξει στη Θεσσαλονίκη μερικές από τις σημαντικότερες στιγμές του. Από την ίδρυση της Φεντερασιόν το 1909 και την πρώτη κυκλοφορία του Ριζοσπάστη το 1916 έως τα γεγονότα της μεγάλης απεργίας των καπνεργατών το 1936. Αυτά τουλάχιστον είναι τα πιο γνωστά στο ευρύ κοινό. Στη σημερινή ανάρτηση μιλάμε για ένα βιβλίο, το οποίο εξετάζει πολλές πτυχές του εργατικού κινήματος από το 1908 έως το 1936.

Η έκδοση είναι πάρα πολύ καλή, με όμορφο εξώφυλλο, που το κοσμεί χαρακτικό του Γιώργου Φιντανό. Πολύ καλή ποιότητα χαρτιού, ευανάγνωστο κείμενο, δυστυχώς δεν υπάρχουν φωτογραφίες. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει μία πλουσιότατη βιβλιογραφία, που περιλαμβάνει μελέτη αρχείων, βιβλίων, εφημερίδων κα. Υπάρχει επίσης ευρετήριο ονομάτων καθώς και κατάλογος συνδικαλιστικών οργανώσεων. Στο τέλος κάποιων κεφαλαίων υπάρχουν πίνακες και διαγράμματα, τα οποία νομίζω θα βοηθούσαν περισσότερο τον αναγνώστη αν βρίσκονταν στις σελίδες και στα σημεία, τα οποία παραπέμπουν σε αυτά.

Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία μέρη, τα οποία περιλαμβάνουν συνολικά 8 κεφάλαια. Σε αυτά αναλύονται με εξαιρετικό τρόπο διάφορες πτυχές, που στο σύνολό τους σχημάτισαν την εικόνα του εργατικού κινήματος στη Θεσσαλονίκη κατά την προς εξέταση χρονική περίοδο:

  • Στο πρώτο κεφάλαιο εξετάζεται η εκβιομηχάνιση της πόλης, από τα πρώτα της βήματα στα τέλη του 19ου αιώνα έως τα μέσα της δεκαετίας του 1930. Χωρίζεται το κείμενο με χρονολογική σειρά, από το 1880 έως το 1912 και την προσάρτηση της πόλης στο Ελληνικό Κράτος, από το 1912 έως το 1922 και την έλευση των προσφύγων στην πόλη από τη Μικρασία κα και τέλος από το 1922 έως το 1936, λίγο πριν τη δικτατορία του Μεταξά.
  • Το δεύτερο κεφάλαιο αναλύει την επαγγελματική ενασχόληση με ένα ξεχωριστό κεφάλαιο για την κλωστοϋφαντουργία, τομέα, που ήταν ιδιαίτερα ανεπτυγμένος στην Θεσσαλονίκη.
  • Εξαιρετικά ενδιαφέρον το τρίτο κεφάλαιο, το οποίο αναλύει το λεγόμενο καπνικό ζήτημα, το οποίο απασχόλησε όχι μόνο την οικονομία της Θεσσαλονίκης, αλλά ολόκληρης της χώρας, με δεδομένο ότι η καπνοβιομηχανία ήταν ιδιαίτερα ανεπτυγμένη στην πόλη μας και ο καπνός το βασικότερο εξαγώγιμο προϊόν της Ελλάδας εκείνη την περίοδο. Η μελέτη αυτού του κεφαλαίου είναι πυξίδα κατανόησης του μεγαλύτερου μέρους των διεκδικήσεων των καπνεργατών.
  • Το τέταρτο κεφάλαιο μιλάει για τις σπουδαιότερες απεργίες, που συνέβησαν στην πόλη μας από το 1908 έως το 1928 με σημαντικότατες ιστορικές πληροφορίες για τη βιομηχανία της πόλης και τις εργασιακές σχέσεις, που υπήρχαν εκείνη την περίοδο. Παρατίθενται με λεπτομέρειες απεργίες, που έμειναν ίσως στη σκιά του Μάη του 1936, αλλά είχαν τη δική τους σημασία στην εξέλιξη του εργατικού κινήματος της Θεσσαλονίκης.
  • Εξαιρετικό και το πέμπτο κεφάλαιο, το οποίο είναι αφιερωμένο στην «λαϊκή εξέγερση του 1936» όπως την αναφέρει, με ανάλυση για το τι προηγήθηκε καθώς και λεπτομερή αναφορά των όσων συνέβησαν εκείνες τις μέρες. Από τα καλύτερα του βιβλίου.
  • Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το έκτο κεφάλαιο, το οποίο περιγράφει τη δομή των απεργιών εκείνης της εποχής, τις μεταβολές τους κατά το πέρασμα των χρόνων, ενώ γίνεται και μία πολύ ενδιαφέρουσα σύγκριση μεταξύ απεργίας και διαδήλωσης, των δύο δηλαδή πιο δημοφιλών μορφών δράσης και αντίδρασης των εργατών, με συμπεράσματα, που θα ξαφνιάσουν τον αναγνώστη.
  • Το έβδομο κεφάλαιο αναλύει το συνδικαλιστικό κίνημα της Θεσσαλονίκης με ιδιαίτερη αναφορά στον καπνεργατικό συνδικαλισμό, ο οποίος ήταν από τους πιο οργανωμένους και τους πιο δυναμικούς.
  • Το όγδοο και τελευταίο κεφάλαιο μου φάνηκε το πιο αδιάφορο, καθώς μιλάει για τη ρητορική του εργατικού κινήματος, σίγουρα όμως πολλοί αναγνώστες μπορεί να το βρουν ενδιαφέρον και χρήσιμο.

Η γλώσσα του Φουντανόπουλου έχει ίσως κάποιες δυσκολίες κατανόησης, καθώς χρησιμοποιεί στην ανάλυση των γεγονότων επιστημονική ορολογία, αλλά με λίγη προσπάθεια το κείμενο γίνεται κατανοητό. Στις περιγραφές των ιστορικών γεγονότων αντίθετα η αφήγηση είναι ζωντανή και κρατάει νομίζω τον αναγνώστη.

Στο παρελθόν για το εργατικό κίνημα της Θεσσαλονίκης είχε παρουσιαστεί από τη Vivlioniki ένα βιβλίο από το Κέντρο Μαρξιστικών Ερευνών, το οποίο όμως περιοριζόταν κυρίως στη δράση της Φεντερασιόν. Στα βιβλία του Γιάννη Γκλαρνέτατζη υπάρχουν κάποια στοιχεία (δείτε τις εαρινές και χειμωνιάτικες «στιγμές» του), όπως φυσικά και στο σπουδαίο έργο του Κωστή Μοσκώφ για τη Θεσσαλονίκη ως μεταπρατική πόλη. Το έργο του Φουντανόπουλου νομίζω ότι κάνει μία εξαιρετική ανάλυση στην εξέλιξη του εργατικού κινήματος, όχι μόνο με αναφορά σε γεγονότα, αλλά θέλοντας να ρίξει φως στα αίτια, που οδήγησαν σε αυτά τα γεγονότα. Η έρευνά του πηγαίνει σε βάθος και σε αυτό τον βοηθάει η βιβλιογραφία του καθώς και το ανοιχτό πνεύμα με το οποίο προσπαθεί να προσεγγίσει το προς εξέταση ζήτημα. Νομίζω ότι γενικά για το εργατικό κίνημα της Θεσσαλονίκης έχουν γραφτεί λίγα πράγματα, αν και η πόλη πρωτοστάτησε σε αγώνες και έχει να παρουσιάσει σπουδαίους ανθρώπους και αγωνιστές. Το βιβλίο αυτό λύνει αρκετές απορίες και φωτίζει την περίοδο του Μεσοπολέμου κυρίως, που ήταν ιδιαίτερα έκρυθμη. Από τα πιο ενδιαφέροντα ιστορικά κείμενα, που έχω διαβάσει για τη Θεσσαλονίκη.

Advertisements

2 Σχόλια

Filed under Συγγραφείς, ΦΟΥΝΤΑΝΟΠΟΥΛΟΣ, Κώστας

2 responses to “Εργατικό κίνημα, Φεντερασιόν, Μάης του ’36, Θεσσαλονίκη

  1. Παράθεμα: Λιγότερο γνωστές ή και άγνωστες πτυχές της Θεσσαλονίκης | Vivlioniki

  2. Παράθεμα: Το εργατικό κίνημα κατά την περίοδο των Νεότουρκων στη Θεσσαλονικη | Vivlioniki

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s