Μικρασιατική Καταστροφή, προσφυγιά, Θεσσαλονίκη

Σάρωση_20160211

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ξεριζωμένη γενιά – Το χρονικό της προσφυγιάς στη Θεσσαλονίκη

Συγγραφέας: Ιφιγένεια Χρυσοχόου

Έκδοση: Αλέξανδρος (1999)

ISBN: 960-7750-62-4

Τιμή: Περίπου €11

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η σχέση της Θεσσαλονίκης με την προσφυγιά κρατάει αιώνες. Από τη γνωστή ρήση του Νικηφόρου Χούμνου «…ως ουδείς άπολις μέχρις αν η των Θεσσαλονικέων ή πόλις» έως την «Πρωτεύουσα των Προσφύγων» του Γιώργου Ιωάννου, η πόλη έχει δεχτεί και ενσωματώσει ξενιτεμένους, μετανάστες, πρόσφυγες. Το τελευταίο μεγάλο κύμα προσφυγιάς, που εγκαταστάθηκε στην πόλη μας ήταν στις αρχές του 20ου αιώνα, όπου κάτοικοι της Πόλης, της Μικρασίας και του Πόντου, αλλά και περιοχών της Ανατολικής Ρωμυλίας  και του Καυκάσου βρήκαν μια νέα πατρίδα στη Θεσσαλονίκη. Για κάποιους από αυτούς τους πρόσφυγες μιλάει το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης.

Η έκδοση είναι απλή. Στο εξώφυλλο απεικονίζεται η Παλιά Παραλία της Θεσσαλονίκης από τις αρχές του 20ου αιώνα. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει ένα ανθολόγιο κριτικής για το βιβλίο καθώς και φωτογραφίες με τη συγγραφέα. Το βιβλίο είχε βραβευθεί από την Ακαδημία Αθηνών με το Βραβείο Κώστα και Ελένης Ουράνη, αλλά και με το βραβείο Ιπεκτσί.

Η «Ξεριζωμένη Γενιά» αποτελεί το τελευταίο μέρος της Μικρασιατικής Τριλογίας, που είχε γράψει η Χρυσοχόου σχετικά με τα δεινά της Μικρασιατικής Καταστροφής για τον ελληνικό πληθυσμό (τα πρώτα δύο έργα ήταν η «Πυρπολημένη Γη» και η «Μαρτυρική Πορεία»). Στα πρώτα δύο περιγράφονταν τα βάσανα των ανθρώπων μέχρι να πάρουν το δρόμο για την Ελλάδα, ενώ στην «Ξεριζωμένη Γενιά» η συγγραφέας αφηγείται τη ζωή των προσφύγων στη Θεσσαλονίκη, μετά την εγκατάστασή τους εδώ.

Η ίδια η συγγραφέας υπήρξε πρόσφυγας, γεννήθηκε στη Μενεμένη, αλλά μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη. Στο βιβλίο υπάρχουν αρκετά αυτοβιογραφικά στοιχεία, η Ιφιάνασσα του βιβλίου πρέπει να είναι η ίδια.

Το βιβλίο αποτελείται από μικρά κεφάλαια με αυτοτελείς ιστορίες, οι οποίες όμως συνδέονται άλλες λιγότερο και άλλες περισσότερο μεταξύ τους. Εξιστορείται η ζωή των προσφύγων από τη στιγμή, που έφτασαν στη Θεσσαλονίκη, ο πρώτος αγώνας για την διατήρηση στη ζωή, οι δυσκολίες με τη δουλειά και την κατοικία, τα προβλήματα, που αντιμετώπισαν με τους ντόπιους, η λαχτάρα για επιστροφή στην Μικρασία, οι έρωτες, τα έθιμα, που έφεραν στη νέα πατρίδα τους και πολλά άλλα. Υπάρχουν δύο ξεχωριστά κεφάλαια για τους πρόσφυγες, που έμειναν στην Καλαμαριά και την Τούμπα, ενώ δεν υπάρχουν αναφορές για αυτούς, που κατέκλυσαν την Δυτική Θεσσαλονίκη.

Η γλώσσα, που χρησιμοποιείται είναι αφηγηματική, το ύφος του βιβλίου στα περισσότερα κομμάτια είναι το ίδιο, με εξαίρεση ίσως το κεφάλαιο με τίτλο «Ιφιάνασσα». Συνεχώς γίνονται αναφορές για τόπους, που χάθηκαν για πάντα, στη Μικρασία, τον Πόντο, την Σμύρνη και αλλού. Πρωταγωνίστριες στις ιστορίες είναι κυρίως οι γυναίκες, γεγονός, που έχει να κάνει τόσο με το ότι πολλοί άντρες είχαν σκοτωθεί ή ήταν αιχμάλωτοι και επέστρεψαν στην Ελλάδα αργότερα, όσο και με το ότι το κείμενο θέλει να εξυμνήσει τον αγώνα αυτών των γυναικών, που ήρθαν μόνες τους σε ξένο, για αυτές, τόπο και κατάφεραν με μεγάλες δυσκολίες να ορθοποδήσουν.

Καθώς η μία ρίζα μου είναι προσφυγική, πολλά από αυτά, που η συγγραφέας αναφέρει ως μυθιστόρημα, τα έχω ακούσει από ιστορίες των δικών μου ανθρώπων. Η Χρυσοχόου δεν θέλει να κάνει ένα μυθιστόρημα με κομμάτια ιστορίας, αλλά παρουσιάζει την ιστορία με μυθιστορηματικό τρόπο, καθώς νιώθει την ανάγκη να διηγηθεί κάποια γεγονότα, αλλά δεν μπορεί να το κάνει με τη μορφή ιστορικής μελέτης, οπότε καταφεύγει στη λογοτεχνία. Το τραγικότερο όλων είναι ότι αυτά, που διηγείται πραγματικά συνέβησαν τα περισσότερα.

Το βιβλίο κυκλοφόρησε πρώτη φορά το 1977 από τις εκδόσεις Προμηθέας και ήταν από τα βιβλία, που άνοιξαν την κουβέντα σχετικά με τα πάθη των προσφύγων. Ακολούθησαν 3 εκδόσεις από τον Φιλιππότη και αυτή είναι η 5η. Δεν γνωρίζω αν ακολούθησε επανέκδοση του βιβλίου, γενικά πάντως πολύ δύσκολα θα το βρείτε σε βιβλιοπωλείο, μόνο αν έχει ξεμείνει κάποιο παλιό αντίτυπο. Το γεγονός ότι βγήκαν τόσες εκδόσεις για ένα έργο, το οποίο δεν διεκδικεί λογοτεχνικές δάφνες, φανερώνει την αξία του βιβλίου πρώτιστα ως ιστορικό ντοκουμέντο. Άτομα, που είτε έζησαν την καταστροφή, είτε ήταν απόγονοι πρώτης γενιάς σίγουρα θα εκτίμησαν το βιβλίο πολύ περισσότερο. Οι νεότερες γενιές, που κάποια από τα πράγματα, που αναφέρονται στο βιβλίο μπορεί να τα άκουσαν ως αφηγήσεις από παππούδες και γιαγιάδες ίσως δεν το προσεγγίσουν σωστά. Τα κείμενα του έργου έχουν σκοπό να κρατήσουν τη μνήμη ζωντανή, όχι για διατήρηση του μίσους και της ανάγκης για εκδίκηση, αλλά για να εκτιμηθεί σωστά ο αγώνας, που έδωσαν οι πρόσφυγες ενάντια στην απόλυτη καταστροφή, που τους βρήκε. Νομίζω από τα όσα λογοτεχνικά κείμενα έχω διαβάσει για την προσφυγιά μετά την Μικρασιατική Καταστροφή, αυτό είναι το πιο συγκλονιστικό.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Συγγραφείς, ΧΡΥΣΟΧΟΟΥ, Ιφιγένεια

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s