Η Θεσσαλονίκη στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο: Ο ρόλος της Μεγάλης Πυρκαγιάς στην εξέλιξη της πόλης

Σάρωση_20160203

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Οχυρωμένο στρατόπεδο, ανοχύρωτη πόλη – Καταστροφή και αναμόρφωση της Θεσσαλονίκης μετά την πυρκαγιά του 1917

Συγγραφέας: Αλέκα Καραδήμου-Γερόλυμπου

Έκδοση: University Studio Press (2016)

ISBN: 978-960-12-2241-7

Τιμή: Περίπου €11

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Πέρσι κατά τα τέλη του έτη ξεκίνησε η έκδοση μίας από τις πιο ενδιαφέρουσες σειρές βιβλίων, που έχουμε δει τα τελευταία χρόνια. Ήταν αφιερωμένη στη Θεσσαλονίκη κατά τα χρόνια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και ο εκδοτικός οίκος είχε κυκλοφορήσει τα πρώτα 7 βιβλία της σειράς. Με την έλευση του νέου χρόνου και μετά ένα μικρό διάλειμμα κάποιων μηνών, ήλθε στα χέρια μας και το 8ο βιβλίο της σειράς.

Η έκδοση, όπως και στα υπόλοιπα της σειράς είναι άριστη, με πολλές και ενδιαφέρουσες φωτογραφίες σε πολύ καλή εκτύπωση, κείμενα ευανάγνωστα και σωστά ταξινομημένα. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν οι σημειώσεις, βιβλιογραφικά στοιχεία και η προέλευση των εικόνων.

Θέμα του βιβλίου αυτού είναι η Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917, γεγονός, που άλλαξε ριζικά την εικόνα της Θεσσαλονίκης. Την συγγραφέα την έχουμε γνωρίσει στη Vivlioniki από άλλα έργα της, ένα εκ των οποίων ήταν αφιερωμένο στην Μεγάλη Πυρκαγιά και ένα μιλούσε για την εξέλιξη και τη μεταμόρφωση της Θεσσαλονίκης.

Το βιβλίο έχει ουσιαστικά 8 κεφάλαια:

  • Στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται λόγος γενικά για καταστροφές, που αποτελούσαν βασικό αίτιο στην ανάπλαση και στην εξέλιξη πολλών πόλεων. Χαρακτηριστικά παραδείγματα δίνονται από πόλεις, που καταστράφηκαν από φυσικά φαινόμενα ή πολέμους και μετά από αυτήν την καταστροφή έγιναν πολύ πιο όμορφες και πολύ πιο ανθρώπινες για τους πολίτες τους.
  • Στο δεύτερο κεφάλαιο διαβάζουμε για τις προσπάθειες, που είχε κάνει η Οθωμανική κυβέρνηση για τον εκσυγχρονισμό της πόλης μας και οι οποίες είχαν ξεκινήσει από τα γνωστά Τανζιμάτ και είχαν καταφέρει να αλλάξουν πάλι ως έναν βαθμό την εικόνα της πόλης. Δεν πρέπει να ξεχνάμε βέβαια, πως μία άλλη πυρκαγιά, αυτή του 1890 είχε επίσης «βοηθήσει» στις αναπλάσεις, που έγιναν τότε στην πόλη, πριν το 1917.
  • Στο τρίτο κεφάλαιο έχουμε την περιγραφή της Μεγάλης Πυρκαγιάς κυρίως. Εδώ αυτό, που αξίζει να σημειωθεί, είναι η υπόνοια, που αφήνει η συγγραφέας, πως ίσως όλη αυτή η καταστροφή να μην ήταν ένα απλό ατύχημα ή μία από τις πολλές συνηθισμένες πυρκαγιές για την πόλη, αλλά να υπήρχε σχέδιο πίσω από αυτήν, με σκοπό την αναδιανομή γης και πλούτου. Αυτό βέβαια μένει να αποδειχτεί και να ερευνηθεί από τον ιστορικό του μέλλοντος.
  • Στο τέταρτο κεφάλαιο θα δούμε την αντίδραση του Ελληνικού Κράτους στην καταστροφή, που ήταν πάρα πολύ γρήγορη, γεγονός, που δεν μας έχει συνηθίσει το Κράτος στα χρόνια της ύπαρξής του. Χρειάστηκαν, όπως λέει το κείμενο, μόλις 6 μέρες μέχρι να βγει η απόφαση του νέου σχεδιασμού της πόλης και η γρήγορη ανάθεση του έργου στους υπεύθυνους. Και εδώ η συγγραφέας αφήνει υπονοούμενα σχετικά με το αν ήταν ατύχημα ή προμελετημένη πράξη η Μεγάλη Πυρκαγιά, λέγοντας πως η ύπαρξη του Εμπράρ στη Θεσσαλονίκη εκείνη την περίοδο δύσκολο είναι να ήταν μια απλή σύμπτωση.
  • Εξαιρετικό το πέμπτο κεφάλαιο, που προσεγγίζει τη λογική του σχεδίου Εμπράρ, το τι ήθελε να πετύχει και ποιες αρχές το χαρακτήριζαν. Ίσως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι του βιβλίου.
  • Στο έκτο κεφάλαιο διαβάζουμε για τις νομικές ρυθμίσεις, που έγιναν για το σχέδιο Εμπράρ.
  • Στο έβδομο κεφάλαιο βλέπουμε για τη σχέση μεταξύ πολεοδομικού σχεδιασμού και κοινωνικών αλλαγών, αλλά και τις διαμαρτυρίες και τα προβλήματα, που κυρίως τοπικοί παράγοντας έβαλαν στο σχέδιο, με αποτέλεσμα τις πολλές αλλαγές του, αλλά και τη ματαίωση κομματιών του σχεδίου. Αυτό είναι το κεφάλαιο,  που συνειδητοποιεί κάποιος το τι μεγάλη ευκαιρία χάθηκε για τη δημιουργία μιας μοναδικής Ευρωπαϊκής μητρόπολης.
  • Στο όγδοο και τελευταίο κεφάλαιο διαβάζουμε για τα κομμάτια του σχεδίου Εμπράρ, που επέζησαν και συναντούμε σήμερα στη Θεσσαλονίκη.

Σίγουρα όταν βλέπουμε σήμερα τα σχέδια για την ανάπλαση της πόλης και φέρνουμε στο μυαλό τη σημερινή εικόνα της Θεσσαλονίκης, το πρώτο πράγμα, που μας έρχεται στο μυαλό είναι ότι χάθηκε μοναδική ευκαιρία. Βέβαια κανείς δεν είπε ποτέ, πως ήταν ένα εύκολο έργο, απλά δύσκολα θα βρεθούν τέτοιες συνθήκες, που να επιτρέπουν μια συνολική διαμόρφωση του αστικού τοπίου. Η συγγραφέας προσεγγίζει το θέμα όχι μόνο πολεοδομικά, αλλά σε συνδυασμό με τις κοινωνικές προεκτάσεις του ζητήματος και τις επιπτώσεις, που είχε το σχέδιο στον πληθυσμό της πόλης. Δεν έγινε απλά μία χάραξη δρόμων, πάρκα και πλατείες, αλλά μια προσπάθεια ριζικής αλλαγής στον κοινωνικό ιστό της πόλης.

Το βιβλίο το βρήκα εξαιρετικό, από τα καλύτερα της σειράς. Η συγγραφέας έχει γνώση του ζητήματος, περιγράφει με απλό και κατανοητό τρόπο έννοιες, που ο μέσος αναγνώστης μπορεί να μην τις καταλαβαίνει εύκολα, οι φωτογραφίες, που έχει επιλέξει παντρεύονται ιδανικά με το κείμενο και ο συνδυασμός τους κάνει την ανάγνωση του βιβλίου πολύ εύκολη. Σημαντικό το ότι έχει το θάρρος της γνώμης σε πολλά ζητήματα, που μπορεί να ακούγονται στην πόλη, αλλά άλλοι θέλουν να τα ξεχάσουν και άλλοι θέλουν να παριστάνουν ότι δεν υπάρχουν.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ΚΑΡΑΔΗΜΟΥ-ΓΕΡΟΛΥΜΠΟΥ, Αλέκα, Συγγραφείς

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s