Μία από τις πρώτες αφηγήσεις για το χαμό των Εβραίων Θεσσαλονικέων

βιβλιονίκη033

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Κάτι που δεν ξεχνιέται

Συγγραφέας: Κώστας Παπαναστασίου

Έκδοση: Μ. Τριανταφύλλου Υιοί (1972)

ISBN: –

Τιμή: –

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο της σημερινής ανάρτησης δεν αποτελεί λογοτεχνικό αριστούργημα, ούτε σημαντικό ιστορικό ντοκουμέντο. Παρ’όλα αυτά έχει μια ιδιαίτερη σημασία, αν σκεφτεί κανείς πότε κυκλοφόρησε και τι θέμα έχει.

Η έκδοση είναι μάλλον μέτρια προς κακή. Υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες σε πολύ άσχημη εκτύπωση όμως, ενώ υπάρχουν αρκετά ορθογραφικά λάθη στο κείμενο. Το εξώφυλλο είναι ανάγλυφο και χαρακτηριστικό της δεκαετίας του 1970, ίσως και παλαιότερων δεκαετιών. Το βρήκα στο βιβλιοπωλείο του Κωνσταντινίδη στην Εγνατία (δίπλα στο κτίριο της ΕΥΑΘ είναι) και πρέπει να έχει άλλα 2-3 αντίτυπα. Είναι σε προσφορά παλιών βιβλίων (μπορείτε να πάρετε 3 βιβλία με €2 μόνο).

Το βιβλίο μιλάει για τη ναζιστική θηριωδία και επικεντρώνεται στον χαμό των Εβραίων Θεσσαλονικέων κατά την περίοδο της Κατοχής. Για τον συγγραφέα δεν μπόρεσα να βρω στοιχεία, αλλά υποθέτω πως ζούσε την περίοδο εκείνη και κάποια από αυτά, που αναφέρονται στο βιβλίο τα έχει ζήσει, κάποια τα έχει ακούσει και μερικά τα έχει διαβάσει.

Θα πει κάποιος ότι για τον χαμό των Εβραίων Θεσσαλονικέων έχουν γραφτεί πολλά, έχει γίνει έρευνα και τα τελευταία χρόνια αυτή γίνεται πολύ πιο εμπεριστατωμένα. Τι κάνει αυτό το βιβλίο σημαντικό;

  • Πρώτον η εποχή, που κυκλοφόρησε. Χρονολογικά δεν απέχουμε ούτε 30 χρόνια από το Ολοκαύτωμα της πόλης μας, το θέμα αυτό αποτελεί μεγάλο ταμπού στις συζητήσεις, πολλοί κάτοικοι της πόλης μας, που βίωσαν εκείνη την περίοδο ή επωφελήθηκαν από αυτήν είναι ακόμη ζωντανοί, οι πληγές σίγουρα παραμένουν ανοιχτές, γενικά επικρατεί σιωπή ηθελημένη για το τι έγινε στην Κατοχή με τους Εβραίους και τις περιουσίες τους.
  • Δεύτερον η εθνικότητα του συγγραφέα. Κρίνοντας από το επώνυμο, θεωρώ ότι ο Παπαναστασίου δεν είναι Εβραίος. Πέρα από κάποιες ελάχιστες λογοτεχνικές αναφορές, οι Έλληνες γενικότερα δεν θέλησαν εκείνη την εποχή να μιλήσουν για τον χαμό των Εβραίων. Από όσο γνωρίζω, το πρώτο βιβλίο ιστορικό, που κυκλοφόρησε με λεπτομέρειες γύρω από το Ολοκαύτωμα, ήταν το γνωστό In Memoriam, το οποίο όμως είχε γραφτεί από Εβραίους και κυκλοφόρησε στην Ελλάδα το 1974, δύο χρόνια δηλαδή μετά την κυκλοφορία του έργου του Παπαναστασίου. Τα τελευταία χρόνια αποφάσισαν Έλληνες συγγραφείς και ιστορικοί να ερευνήσουν τον χαμό των Εβραίων Θεσσαλονικέων.

Υποθετικά και μόνο, πιστεύω ότι ο συγγραφέας έζησε την Κατοχή και θέλησε να αφήσει ένα βιβλίο, στο οποίο να περιγράφει κάποια από τα πράγματα, που είδε και κάποια που άκουσε. Ο τίτλος του βιβλίου είναι πολύ ενδεικτικός των προθέσεών του, δεν θέλει να ξεχαστεί και δεν μπορεί να ξεχάσει αυτά, που συνέβησαν. Και θέλει να μιλήσει για αυτά, πριν η μνήμη τα σβήσει.

Δεν υπάρχουν βιβλιογραφικές παραπομπές, για αυτό και θεωρώ ότι ο Παπαναστασίου δεν έχει κάνει κάποια επισταμένη έρευνα, το ύφος δε του βιβλίου δείχνει ότι περισσότερο είναι μια προσωπική αφήγηση. Υπάρχουν αρκετά ιστορικά λάθη, τα οποία όμως δεν θεωρώ ότι γίνονται εσκεμμένα για την παραπλάνηση της ιστορικής επιστήμης, αλλά γιατί ο συγγραφέας δεν έχει πηγές να ανατρέξει και ουσιαστικά γράφει μόνο ό,τι θυμάται.

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο ενδιαφέρον. Δεν το κρίνω ως ιστορικό βιβλίο, ούτε κρίνω λογοτεχνικά το κείμενο. Είναι για μένα μια προσωπική μαρτυρία, που την εποχή, που βγήκε ήταν πρωτοποριακή και επιχειρούσε να γκρεμίσει προκαταλήψεις, ενώ ήθελε μάλλον και να ανοίξει μια συζήτηση γύρω από το τι έγινε τότε. Το ότι χρειάστηκαν να περάσουν άλλα περίπου 20-30 χρόνια για να μιλάμε πιο ανοιχτά για το Ολοκαύτωμα της πόλης, δείχνει την αξία αυτού του έργου.

Advertisements

1 σχόλιο

Filed under ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ, Κώστας, Συγγραφείς

One response to “Μία από τις πρώτες αφηγήσεις για το χαμό των Εβραίων Θεσσαλονικέων

  1. Παράθεμα: Το πρώτο σαλονικιώτικο βιβλίο για το Ολοκαύτωμα | thess.gr

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s