Οθωμανικά έγγραφα από το αρχείο Μονής Βλαττάδων, από το 1466 έως το 1839

vivlioniki065

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ιστορικά αρχεία Μακεδονίας: Αρχείον Μονής Βλαττάδων 1466-1839

Συγγραφέας: Ιωάννης Βασδραβέλλης

Έκδοση: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών (1995)

ISBN: 960-7265-28-9

Τιμή: Περίπου €9

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Στην προηγούμενη ανάρτηση στη Vivlioniki είδαμε για το πρώτο βιβλίο του Ιωάννη Βασδραβέλλη από την μελέτη του σε Οθωμανικά αρχεία του παρελθόντος, από το αρχείο της Θεσσαλονίκης. Σήμερα θα μιλήσουμε για έγγραφα των αρχείων της Μονής Βλαττάδων, του γνωστού παλαιότερα και ως Τσαούς Μοναστήρι.

Η έκδοση είναι λιτή και όμορφη. Στο τέλος του βιβλίου, εκτός από το ευρετήριο ονομάτων και όρων, υπάρχουν και κάποιες φωτογραφίες από τα φιρμάνια που μεταφράστηκαν και παρουσιάζονται στο βιβλίο. Η πρώτη έκδοση του έργου έγινε το 1955, τρία μόλις χρόνια μετά το πρώτο μέρος της σειράς. Το βιβλίο που έχω στα χέρια μου είναι ανατύπωση.

Στο παρόν κείμενο, εξετάζονται 52 έγγραφα από το Αρχείο της Μονής Βλαττάδων. Το πρώτο χρονολογείται στα 1466 ενώ το τελευταίο είναι του 1839. Η κύρια θεματολογία των εγγράφων αυτών έχει να κάνει με περιουσιακά ζητήματα της Μονής. Είναι γνωστό, ότι από την εποχή της Άλωσης της Θεσσαλονίκης το 1430 και έπειτα, η Μονή είχε ιδιαίτερα προνόμια, σε σχέση όχι μόνο με τις υπόλοιπες Μονές, αλλά και συνολικά με τον χριστιανικό πληθυσμό, γεγονός, που ίσως να είχε σχέση με τη φήμη, ότι οι μοναχοί της είχαν παίξει προδοτικό ρόλο στην άλωση της Θεσσαλονίκης από τους Οθωμανούς. Από τα έγγραφα φαίνεται ότι η περιουσία της Μονής ήταν ιδιαίτερα μεγάλη και δεν περιοριζόταν στη Θεσσαλονίκη ή στα πέριξ αυτής.

Από τα έγγραφα αυτά, τα περισσότερα είναι αυτοκρατορικά φιρμάνια, ενώ υπάρχουν και κάποιες ιεροδικαστικές αποφάσεις. Και εδώ η γλώσσα είναι απλή καθαρεύουσα, που δεν θα δυσκολέψει τον αναγνώστη, πέρα από ελάχιστα σημεία. Η μορφή των κειμένων είναι επίσης ίδια παντού, δηλαδή υπάρχει ένας πρόλογος-προσφώνηση προς τον ιεροδικαστή, το κύριο θέμα, όπου αναφέρεται ο λόγος της επιστολής και η διαταγή στο τέλος. Το ενδιαφέρον σε αυτές τις επιστολές, είναι ότι έχουμε και τα ονόματα των Σουλτάνων. Στα έγγραφα αυτά ο αναγνώστης, πέρα από ιστορικά στοιχεία της εποχής, μπορεί να διαβάσει και κάποια πράγματα για την τοπογραφία της Θεσσαλονίκης, αλλά και να αντιληφθεί την έννοια του δικαίου και την αντίληψη της περιουσίας των χρόνων εκείνων.

Με διαφορά νομίζω το πιο ενδιαφέρον έγγραφο, είναι το πρώτο, το οποίο συντάχθηκε στις 14 Ιανουαρίου του 1446, μόλις 16 χρόνια μετά την Άλωση της Θεσσαλονίκης και το οποίο φέρει την σφραγίδα του Σουλτάνου Μεχμέτ, γνωστού μας ως Μωάμεθ Β’ ο Πορθητής, Σουλτάνος που άλωσε την Κωνσταντινούπολη. Στο έγγραφο αυτό αναφέρεται η περιουσία που δίδεται στη Μονή, ώστε να μπορεί να συντηρηθεί. Όπως σημειώνει και ο Βασδραβέλλης, την εποχή εκείνη η Μονή είχε κρατήσει το Βυζαντινό της όνομα ακόμη. Άλλο ενδιαφέρον έγγραφο, είναι το 37ο, με ημερομηνία 3 Ιουνίου 1705 και αναφέρεται στη διαμάχη μεταξύ της Μητροπόλεως της Θεσσαλονίκης και της Μονής Βλαττάδων, σχετικά με περιουσιακά στοιχεία στη Θεσσαλονίκη και πιο συγκεκριμένα την εκκλησία του Αγίου Αθανασίου και ό,τι ανήκε σε αυτήν…

Προσωπικά βρήκα το βιβλίο εξαιρετικά ενδιαφέρον. Τόσο αυτό, όσο και το βιβλίο του Βασδραβέλλη για το Αρχείο Θεσσαλονίκης πηγαίνουν στις πηγές και εξετάζουν ντοκουμέντα μοναδικά, με τα οποία γράφτηκε η ιστορία. Ίσως κάποιος βρει την θεματολογία αυτού του βιβλίου λιγότερο ενδιαφέρουσα σε σχέση με αυτήν του πρώτου τόμου και θα συμφωνήσω σε αυτό, αλλά δεν παύει να είναι ένα βιβλίο, το οποίο μεταφέρει γνώσεις πολύτιμες για την κατανόηση του παρελθόντος της Θεσσαλονίκης και των κατοίκων της. Πιστεύω θα ενδιαφέρει τόσο τον ιστορικό-ερευνητή, όσο και τον ερασιτέχνη λάτρη του παρελθόντος της Θεσσαλονίκης.

Advertisements

1 σχόλιο

Filed under ΒΑΣΔΡΑΒΕΛΛΗΣ, Ιωάννης, Συγγραφείς

One response to “Οθωμανικά έγγραφα από το αρχείο Μονής Βλαττάδων, από το 1466 έως το 1839

  1. Παράθεμα: Η ιστορία της Μονής Βλαττάδων | Vivlioniki

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s