Κατοχή, εμφύλιος, αντιπαροχή: Βιώματα του Περικλή Σφυρίδη

vivlioniki050

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Ψυχή μπλε και κόκκινη

Συγγραφέας: Περικλής Σφυρίδης

Έκδοση: Εστία (2013)

ISBN: 978-960-05-1570-1

Τιμή: Περίπου €15

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τον Περικλή Σφυρίδη τον είχαμε γνωρίσει στη Vivlioniki στο παρελθόν, μέσα από δύο έργα του. Το ένα ήταν μια παρουσίαση δέκα ζωγράφων της Θεσσαλονίκης (μπορείτε να πατήσετε εδώ για περισσότερες λεπτομέρειες) και το άλλο ένα μικρό κείμενο για την γειτονιά που μεγάλωσε, την Χαριλάου. Το βιβλίο για το οποίο θα μιλήσουμε σήμερα, είναι ένα μυθιστόρημα.

Η έκδοση της Εστίας είναι πολύ καλή αισθητικά. Δεν υπάρχουν φωτογραφίες ή άλλες εικόνες, αλλά η αίσθηση που σου δίνει το βιβλίο κρατώντας το στα χέρια, είναι «αρχοντική». Στο εξώφυλλο υπάρχει έργο του Πάνου Παπανάκου, ενός από τους γνωστότερους ζωγράφους της Θεσσαλονίκης.

Το βιβλίο αυτό είχε κυκλοφορήσει για πρώτη φορά από τις εκδόσεις Καστανιώτη, το 1996. Χωρίζεται σε τρία μέρη, την Κατοχή, τον Εμφύλιο και την Αντιπαροχή. Πρόκειται για ένα βιογραφικό κείμενο, με πρωταγωνιστές την οικογένεια του συγγραφέα. Μέσα από το παρελθόν του καθενός, ο αναγνώστης ταξιδεύει στα τελευταία 50 χρόνια, αν και υπάρχουν και αναφορές και για ακόμη παλαιότερα. Η Κατοχή βρίσκει στον Σφυρίδη σε πολύ μικρή ηλικία, αλλά τέτοια, που να μπορεί να θυμηθεί την εποχή εκείνη. Το κεφάλαιο του Εμφυλίου περιγράφεται κυρίως μέσα από τη ζωή του θείου του Πλάτωνα, ο οποίος κυνηγήθηκε ως Αριστερός, για τις πολιτικές του πεποιθήσεις και πέρασε μέρος της ζωής του σε φυλακές και εξορίες. Στην Αντιπαροχή (έτσι ονομάζει την χρονική περίοδο από το τέλος του Εμφυλίου και έπειτα), ο Σφυρίδης είναι πλέον ενήλικας και η αφήγηση στηρίζεται σχεδόν εξ ολοκλήρου σε προσωπικές αναμνήσεις.

Αυτό που κάνει ιδιαίτερη εντύπωση, είναι η ειλικρίνεια του συγγραφέα. Ναι μεν χρησιμοποιεί την οικογένειά του ως πρωταγωνιστές, αλλά δεν χαϊδεύει τους συγγενείς του, αλλά ούτε και την δική του στάση. Νομίζει ο αναγνώστης, ότι ανοίγεται πλήρως, φωτίζει όλες τις πτυχές των ατόμων, θετικές και αρνητικές. Ούτε καν καβγάδες για κληρονομικές υποθέσεις δεν λείπουν από το βιβλίο, οι οποίοι βέβαια δεν είναι το θέμα του έργου, αλλά η αφορμή για να διηγηθεί κάτι ο συγγραφέας. Σαν προσωπική εξομολόγηση μοιάζει ώρες ώρες το έργο, προφανώς λυτρωτική για τον Σφυρίδη.

Τα μέρη της Κατοχής και του Εμφυλίου νομίζω ότι είναι τα πιο καλογραμμένα και τα πιο ενδιαφέροντα, ίσως γιατί και οι εποχές εκείνες, μέσα στην τραγικότητά τους, είναι και πιο ενδιαφέρουσες, σε σχέση με τη σύγχρονη εποχή, τουλάχιστον λογοτεχνικά. Ο Σφυρίδης δεν κρατάει ουδέτερη στάση, σχεδόν για τίποτα, αλλά προτιμάει να πει την άποψή του για τα γεγονότα και μοιράζει ευθύνες, όπου αυτός το θεωρεί απαραίτητο. Σκοπός του βιβλίου δεν είναι να αγιοποιήσει κανέναν, ούτε καν τον εαυτό του.

Η Θεσσαλονίκη μέσα στην διήγηση είναι παρούσα σε πάρα πολλά σημεία και υπάρχουν πολλές αναφορές σε αυτήν, στην ιστορία της και σε τοπογραφικά της στοιχεία. Επίκεντρο η περιοχή της Χαριλάου φυσικά, αφού εκεί μεγάλωσε ο συγγραφέας. Η μαρτυρία του για την περιοχή του Κήπου του Καλού και το ρέμα της περιοχής, όπου πετούσαν τα πτώματα κατά την Κατοχή και τον Εμφύλιο ή οι αναμνήσεις του από την ημέρα της απελευθέρωσης από τους Γερμανούς, μπορούν να θεωρηθούν και ιστορικά ντοκουμέντα. Συγκλονιστική βρήκα την καθαρά μυθιστορηματική διήγηση της εκτέλεσης των αδελφών Αμπατζή, που φανερώνει την τραγική εποχή που βίωσε ο τόπος, κατά την περίοδο του Εμφυλίου.

Προσωπικά το μυθιστόρημα μου άρεσε πάρα πολύ, ειδικά τα δύο πρώτα μέρη του, τα οποία έχουν και έντονο ιστορικό ενδιαφέρον. Η γραφή του Σφυρίδη είναι ζωντανή, χωρίς ψεύτικα στολίδια και φιοριτούρες, κατανοητή από τον καθένα. Μεταφέρει τον αναγνώστη στα περιβάλλοντα που περιγράφει. Ρεαλιστικό ύφος, με έξυπνο χιούμορ. Στα πολλά βιβλία, που έχουν γραφτεί για αυτές τις περιόδους στην Θεσσαλονίκη, νομίζω ότι είναι από τα πιο καλογραμμένα και ενδιαφέροντα.

Advertisements

5 Σχόλια

Filed under Συγγραφείς, ΣΦΥΡΙΔΗΣ, Περικλής

5 responses to “Κατοχή, εμφύλιος, αντιπαροχή: Βιώματα του Περικλή Σφυρίδη

  1. Παράθεμα: Μνήμες, αναμνήσεις και νοσταλγίες από τη γειτονιά της Χαριλάου | Vivlioniki

  2. Παράθεμα: Η Γερμανική Κατοχή της Θεσσαλονίκης σε λογοτεχνικά κείμενα | Vivlioniki

  3. Παράθεμα: Η εκατονταετής Μεγάλη Εβδομάδα της Θεσσαλονίκης | Vivlioniki

  4. Παράθεμα: Δύο Χαριλιώτες τα λένε… | Vivlioniki

  5. Παράθεμα: Η δεύτερη συλλογή διηγημάτων του Περικλή Σφυρίδη | Vivlioniki

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.