Εικόνες από την Θεσσαλονίκη της Ανατολής

vivlioniki008

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΒΛΙΟΥ

Τίτλος: Αζιγιαντέ

Συγγραφέας: Pierre Loti

Έκδοση: Ωκεανίδα (2005)

ISBN: 960-410-390-3

Τιμή: Περίπου €12

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Αν είναι ένα γεγονός, που έκανε την Θεσσαλονίκη γνωστή σε όλες τις γωνιές αυτού του κόσμου, αυτό είναι ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, όταν η πόλη είχε γίνει ένα τεράστιο στρατόπεδο για στρατιώτες από όλη την Ευρώπη, αλλά και την Αφρική και την Ασία. Τα γράμματα και οι πολύ διαδεδομένες τότε καρτ-ποστάλ, μετέφεραν τις εικόνες της πόλης στα σπίτια των ξένων, ενώ οι εφημερίδες πολύ συχνά έγραφαν για τα τεκταινόμενα στο Μέτωπο της Βαλκανικής και πιο συγκεκριμένα για την στρατιά της Ανατολής. Λίγα χρόνια πριν όμως, ένας γνωστός Γάλλος συγγραφέας, ήταν ο πρώτος που είχε περιγράψει την πόλη και είχε δώσει στοιχεία για αυτήν, μέσα από ένα μυθιστόρημα. Ο συγγραφέας ήταν ο Πιέρ Λοτί και το μυθιστόρημα είχε τίτλο «Αζιγιαντέ». Φυσικά έχουν προηγηθεί περιγραφές από περιηγητές, αλλά πρώτη φορά η πόλη γινόταν σκηνικό ενός μυθιστορήματος, το οποίο διαβάστηκε αρκετά από τους Γάλλους.

Η έκδοση του βιβλίου είναι όμορφη. Σπάνια η Ωκεανίδα έντυνε τα εξώφυλλα των βιβλίων της, τα οποία είχαν μια πολύ ξεχωριστή και χαρακτηριστική μορφή. Για αυτό όμως, έβαλε χάρτινη κουβερτούρα, με το κίτρινο και το κόκκινο χρώμα να επικρατούν. Γραφικοί χαρακτήρες που κάνουν το βιβλίο ιδιαίτερα ευκολοδιάβαστο, συμπληρώνουν την εικόνα της έκδοσης.

Το βιβλίο γράφτηκε το 1879 και περιγράφει τον έρωτα του συγγραφέα με την νεαρή μουσουλμάνα Αζιγιαντέ, μια κοπέλα από την Κιρκασία, που ανήκε στο χαρέμι ενός Οθωμανού. Μοιραίος έρωτας, με τραγικό τέλος, με περιγραφές που κυριάρχησαν κατά τα τέλη του 19ου αιώνα, όταν και οι Ευρωπαίοι ανακάλυπταν τον μαγικό κόσμος της Ανατολής και γοητεύονταν από την μυστικιστική ομορφιά του. Το κύριο μέρος του βιβλίου εκτυλίσσεται στην Κωνσταντινούπολη, στην Θεσσαλονίκη όμως είναι που θα γνωρίσει ο Λοτί την όμορφη Αζιγιαντέ.

Το έργο αποτελείται από 5 μέρη, το κάθε ένα από τα οποία έχουν κεφάλαια, μικρά στο σύνολό τους (κάποια αποτελούνται από λίγες μόνο σειρές). Μοιάζουν να είναι ημερολόγιο, ενώ παρεμβάλλονται γράμματα του Λοτί προς την αδελφή του και κάποιους φίλους του, καθώς και οι απαντήσεις αυτών. Στα γράμματα φαίνεται κυρίως η διαφορά νοοτροπίας μεταξύ Δύσης και Ανατολής εκείνη την εποχή.

Το πρώτο μέρος έχει τίτλο «Θεσσαλονίκη» και μιλάει για την γνωριμία του Λοτί με την Αζιγιαντέ. Είναι και το κεφάλαιο, όπου υπάρχουν περιγραφές της πόλης, κυρίως των Τούρκικων μαχαλάδων. Ο Λοτί ήρθε στην πόλη μας ανήμερα της εκτέλεσης αυτών που κατηγορήθηκαν για την Σφαγή των Προξένων. Περιγράφει δε την εικόνα των κρεμασμένων.

Το δεύτερο μέρος έχει τίτλο «Μοναξιά» και μιλάει για τις ημέρες του συγγραφέα στην Κωνσταντινούπολη, πριν έρθει να τον βρει η Αζιγιαντέ. Τις μέρες εκείνες είναι που γίνεται η ενθρόνιση του Σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ. Υπάρχουν εδώ πολλές αναφορές σε τοπογραφικά στοιχεία της Πόλης.

Το τρίτο μέρος έχει τίτλο «Μαζί της στο Εγιούμπ» και περιγράφει τις μέρες που η Αζιγιαντέ και ο Λοτί έζησαν τον έρωτά τους, στο σπίτι του Λοτί στο Εγιούμπ (συνοικία της Πόλης).

Το τέταρτο μέρος έχει τίτλο «Μανή, θεκέλ, φάρες» (φράση από την Βίβλο, η απάντηση του Δανιήλ στον Βαλτάσαρ) και μιλάει για τον αποχωρισμό των δύο, από την ημέρα που ανακοινώνεται η αναχώρηση του Ελαφοκυνηγού (πλοίου του Λοτί), μέχρι το τελευταίο αντίο.

Το πέμπτο μέρος έχει τίτλο «Αζραήλ» και μιλάει για την επιστροφή του Λοτί και τα μοιραία γεγονότα που ακολούθησαν.

Αν και πρόκειται για αληθινό έρωτα του Λοτί και υπάρχουν πολλά ιστορικά γεγονότα, το βιβλίο είναι μυθιστόρημα. Ο Λοτί είναι Γάλλος, αλλά στο έργο είναι Άγγλος Αξιωματικός του Βασιλικού Ναυτικού. Το τέλος του βιβλίου επίσης είναι απόδειξη ότι πρόκειται για μυθιστόρημα και όχι αυτοβιογραφία.

Ο Λοτί έχει ερωτευτεί την Οθωμανική Τουρκία και την εικόνα της Ανατολής μέσα από αυτήν. Φοράει ρούχα Ανατολίτικα, ακολουθεί τις συνήθειες αυτών των ανθρώπων, σχεδόν μπαίνει και στην λογική τους. Παρά την αγάπη του όμως για αυτόν τον κόσμο, δεν μπορεί να ξεπεράσει το γεγονός ότι ανήκει σε έναν άλλον κόσμο και στο τελικό κάλεσμα, στην στιγμή που πρέπει να επιλέξει που θα σταθεί, αυτός επιλέγει την Δύση, άσχετα αν μετά επιστρέφει.

Όπως υπήρχαν πολλοί Φιλέλληνες, έτσι πολλοί Ευρωπαίοι γοητεύτηκαν από την μαγεία της Ανατολής και έγιναν Φιλότουρκοι. Ένας τέτοιος είναι και ο Λοτί, ο οποίος μάλιστα δεν τρέφει καθόλου καλά συναισθήματα για τους Έλληνες, αλλά επίσης για τους Ρώσους και όποιους άλλους εχθρεύονται την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Φαίνεται να είναι αντίθετος και με το Σύνταγμα που είχε ανακοινώσει ο Αμπντούλ Χαμίτ.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον από ιστορική μεριά, είναι το γεγονός ότι ο Λοτί προφητεύει στο μυθιστόρημά του την πτώση και τον κατακερματισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και θεωρεί ότι απαρχή αυτού του τέλους είναι το Σύνταγμα που προσπάθησε να περάσει ο Σουλτάνος, άσχετα αν αυτό στην ουσία δεν τηρήθηκε.

Υπάρχουν θεωρίες πολλές σχετικά με το βιβλίο, από όσα έχω βρει στο internet σχετικά με αυτό. Πολλοί λένε ότι ο Λοτί περιγράφει τον έρωτά του προς τον φίλο του Σαμουήλ, τον οποίο επίσης βρήκε στην Θεσσαλονίκη και τον οποίο είχε και στην Κωνσταντινούπολη.

Δυστυχώς το βιβλίο δύσκολα μπορείτε να το βρείτε. Εγώ το πέτυχα στην τύχη στο Public της Τσιμισκή, σε τιμή μάλιστα πολύ ακριβότερη από αυτήν που έχει το Biblionet (€20 αντί για €12). Στα παλαιοβιβλιοπωλεία αν το έχουν, ο Λοξίας (στην Ισαύρων, κοντά στην Πλατεία Ναυαρίνου) ίσως να έχει κάποιο αντίτυπο.

Το βιβλίο το βρήκα εξαιρετικό. Ξεφεύγει από την ρομαντική μονοτονία κειμένων της εποχής, υπάρχουν πολλά λυρικά σημεία, ενώ οι περιγραφές του έχουν στοιχεία τόσο λογοτέχνη, όσο και περιηγητή. Η Θεσσαλονίκη δεν είναι πρωταγωνίστρια στο έργο αυτό και μόνο ένα μικρό μέρος του βιβλίου ασχολείται με την πόλη μας. Η σημασία όμως του βιβλίου, όπως είπαμε και πριν, είναι ότι πρόκειται για την πρώτη μυθιστορηματική αναφορά της πόλης σε έργο κάποιου Ευρωπαίου. Πολλοί αναγνώστες μπορεί να ήξεραν την Θεσσαλονίκη απλά σαν μια κουκκίδα στον χάρτη, ο Λοτί τους σχημάτισε μια πρώτη εικόνα για το πώς είναι αυτή η πόλη. Και μαζί με αυτούς, χάρισε και σε εμάς μια περιγραφή του προσώπου της Ανατολής, που για αιώνες είχε η Θεσσαλονίκη.

Advertisements

1 σχόλιο

Filed under Συγγραφείς, LOTI, Pierre

One response to “Εικόνες από την Θεσσαλονίκη της Ανατολής

  1. Παράθεμα: Το εκπληκτικό βιβλίο του Γιάννη Μέγα για τη Σφαγή των Προξένων στη Θεσσαλονίκη το 1876 | Vivlioniki

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.